Perspectief MAAK Noord 2040 'Leven en werken in Zaanstad Noord'

De Zaanbocht kan als economische motor bijdragen aan het verkleinen van ongelijkheid in het gebied en daarmee kansen creëren voor inwoners die dit nodig hebben. Bijvoorbeeld

29

2021/12774 door plaats te bieden aan (sociaal) ondernemerschap waardoor mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt zich kunnen ontwikkelen richting werk. We besteden aandacht aan het mogelijk maken van klein ondernemerschap in de flats. In nieuwe complexen kan een plint worden ingebouwd waardoor (sociaal) ondernemerschap zichtbaar en toegankelijker wordt. Ook een andere wijze van waardering en benutting van mantelzorg, vrijwilligerswerk, sociale steunstructuur biedt kansen. Verder kunnen bedrijven, zorg en onderwijs intensiever samenwerken zodat de jeugd al vroeg kennismaakt met het bedrijfsleven. Onderwijs vergroot de kansengelijkheid voor jongeren Hoe kinderen en jongeren opgroeien en zich ontwikkelen heeft invloed op de kansengelijkheid. Het toevoegen van nieuwbouwwoningen in het gebied vergroot de behoefte aan onderwijsvoorzieningen. Er zijn meer scholen nodig die op de juiste locaties moeten zitten. We werken samen met schoolbesturen om behoeften en kansen in kaart te brengen. Zaanstad Noord heeft veel MBO studenten, maar Noord moet ook voor anderen een toekomstperspectief bieden, ongeacht het opleidingsniveau. We intensiveren de samenwerking tussen overheid, onderwijs, zorg en bedrijven zoals in ’t Lokaal. Dat zorgt voor verbinding tussen wijken, ondernemers en onderwijs. Je kunt straks studeren, wonen en stagelopen in Noord.

Inzet op talentontwikkeling van jongeren is van groot belang, zie het Local Heroes traject. Een goed voorbeeld is BAAZ, het jongerencentrum in Saendelft. We willen onderzoeken hoe de voorzieningen voor jongeren om te sporten, te bewegen en te ‘hangen’ in de wijk kunnen worden verbeterd, en hoe we gezamenlijk kunnen werken aan een leefbare wijk. Openbare ruimte nodigt uit tot gezonde leefstijl Veel organisaties in Noord richten zich al op het ontwikkelen van een gezonde leefstijl, maar er is meer mogelijk om bewegen en ontmoeten te stimuleren. Zoals een openbare ruimte die uitnodigt tot wandelen, fietsen en sporten. En goed toegankelijke parken en pleinen die laagdrempelig bijdragen aan ontmoeting en positieve reuring. Daarvoor moet de openbare ruimte goed toegankelijk zijn voor ouderen en mensen met een handicap, met voldoende rustplekken, groen en schaduw. Ook het omliggende landschap moet gemakkelijk te bereiken zijn vanuit de woongebieden. Daarbij werken we ook aan een dementievriendelijke stad, waarin mensen met dementie zo lang mogelijk mee blijven doen in de samenleving. Er wordt steeds minder gesport in verenigingsverband en er is een toename van individueel of collectief sporten in de buitenruimte. Daardoor krijgt de openbare ruimte ook in dit opzicht een steeds belangrijker rol. Het Rosariumpark en Noordsterpark kunnen daarvoor beter benut worden dan nu het geval is.

Denk daarbij ook aan voldoende watertappunten. Ook buiten de parken kunnen sportfaciliteiten gecreëerd worden, bijvoorbeeld door het uitzetten van sportroutes- zodat sporten overal mogelijk is en niet altijd geld kost. Bedrijventerreinen en waterpartijen kunnen eveneens ingezet worden als ruimte om te sporten, bijvoorbeeld voor zwemwedstrijden in de Zaan of kanowedstrijden in de Durgsloot.

30

2021/12774 Meer bewegen, meer ontmoeten, meer buiten zijn leidt tot minder eenzaamheid en een gezondere leefstijl. Dat maakt fitter, voorkomt overgewicht en stress gerelateerde klachten en draagt bij aan kansengelijkheid. Wanneer de openbare ruimte is afgestemd op wandelen en fietsen kan de auto vaker blijven staan. Dat leidt tot minder geluidoverlast en een betere luchtkwaliteit en heeft een positief effect op de gezondheid. Om deze reden is er ook aandacht voor het zoveel mogelijk autovrij maken van de omgeving van scholen.

In Assendelft en Krommenie is veel hinder van vliegtuiglawaai. Zaanstad wil daarom dat er ’s nachts niet meer gevlogen wordt op Schiphol. Sportvoorzieningen kunnen intensiever worden benut Door toevoeging van woningen in Noord wordt de vraag naar sportvoorzieningen groter en diverser. Om in die toenemende vraag te voorzien willen we sportvoorzieningen meer afstemmen op de veranderende sportvoorkeuren en ze intensiever benutten. De huidige sportaccommodaties en ruimtes kunnen beter worden ingezet, bijvoorbeeld door meervoudig gebruik, ook buiten de piekuren. Kunstgrasvelden kunnen daarbij intensiever worden bespeeld dan gras. Overigens zijn niet alle sportcomplexen even geschikt voor meervoudig gebruik. Voetbalverenigingen hebben daarvoor meer mogelijkheden dan sporten als honkbal en atletiek. Om de kansen goed te benutten is samenwerking tussen sportclubs in Noord belangrijk, bijvoorbeeld via de oprichting van een ‘sportforum’. Veel sportclubs zijn afhankelijk van de inzet van vrijwilligers, maar door vergrijzing neemt het aantal vrijwilligers langzaam af. Dat is jammer, want sportclubs hebben ook een sociale 31

2021/12774 functie waarbij ontmoeting net zo belangrijk is als sporten. Dit geldt zowel voor ouderen als voor jongeren. Door sporten te stimuleren zorg je ook voor meer ontmoeting. De verdichting van de stad kan leiden tot een mobiliteitsprobleem bij de sportparken. De kinderen worden steeds vaker met de auto gebracht terwijl de parkeerruimte daar beperkt is. Hiervoor zijn creatieve oplossingen nodig, misschien kunnen busjes voor leerlingenvervoer in het weekend worden ingezet voor het vervoer van de spelers van de uitspelende club. Verder zijn voor jongere kinderen sportvoorzieningen dicht bij huis belangrijk.

Maatschappelijke en culturele voorzieningen bieden zorg en ontmoeting Een toekomstbestendig aanbod van maatschappelijke en culturele voorzieningen is een vitaal onderdeel van kansengelijkheid. Zorg dragen voor sterke buurthuizen, een multifunctioneel centrum, versterken van de samenwerking tussen huisartsen, fysiotherapeuten, wijkteams, woningcorporaties en commerciële sportcentra en ondersteuning van de maatschappelijke kracht in sport, welzijn & cultuur. Traditioneel hebben buurthuizen en dorpshuizen in Zaanstad Noord een centrale rol als ontmoetingsplek. Jong en oud ontmoeten elkaar hier. Iedereen kan er activiteiten uitvoeren, zich als vrijwilliger inzetten of werkervaring opdoen. Ruimtes kunnen door verschillende doelgroepen en organisaties worden gebruikt, overdag, in de avonden en in het weekend. 32

2021/12774 Verder is ook voldoende aanbod van gezondheidsinstellingen belangrijk. Het vraagstuk rond eerstelijns zorgvoorzieningen bekijken we voor heel Krommenie, in overleg met de huidige aanbieders maar ook met oog op groei van het aantal inwoners. Niet alleen bouwen, ook uitbreiden en verbeteren De bouw van nieuwe woningen vergroot het draagvlak voor alle maatschappelijke voorzieningen. Dat geldt niet alleen voor scholen, sportaccommodaties, buurthuizen en zorgvoorzieningen, maar ook voor bijvoorbeeld winkels. We willen daarom niet alleen nieuwe voorzieningen realiseren maar ook en vooral investeren in uitbreiding en verbetering van de bestaande. Zo zijn er nu al plannen voor de basisscholen De Toermalijn en het Palet. Daarmee koesteren we een gespreid aanbod van voorzieningen dat past bij de vele verspreide bouwlocaties in Zaanstad Noord. Tegelijk houden we in de bouwprojecten ook rekening met nieuwe accommodaties waar dat nodig is.

33

2021/12774

Speerpunt 4: Kwaliteit en duurzaamheid in de wijk versneld verbeteren Analyse De gemeente Zaanstad heeft de ambitie om tussen 2030-2040 klimaatneutraal en in 2050 een circulaire en klimaat adaptieve stad te zijn. Nieuwe woningen worden zeer goed geïsoleerd en zijn voortaan ook gasloos. Vergeleken daarmee is in delen van Zaanstad Noord de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad matig. De relatief oude woningen in Wormerveer en Krommenie Oost bieden vaak weinig comfort en de energielasten zijn hoog. In delen van de wijk spelen bovendien problemen met de fundering. Veel woningen zijn niet levensloopbestendig, wat voor oudere bewoners gaandeweg steeds meer problemen kan veroorzaken. Er zijn twee belangrijke bedrijventerreinen, Molletjesveer en Noorderveld, waar al succesvolle duurzame initiatieven opgestart zijn. Langs de Zaan vindt interessante gebiedsontwikkeling plaats, bijvoorbeeld waar industrie plaatsmaakt voor nieuwe woongebieden of andersoortige bedrijvigheid. Deze locaties krijgen een belangrijke plek in de Transitievisie Warmte en de regionale energiestrategie (RES) waar de gemeente nu aan werkt. Duurzame energie is namelijk de toekomst! Ambitie: Verbeteren en verduurzamen bestaande bouw

Noord benut de mogelijkheden van de warmtetransitie. Bedrijven en woningen zijn duurzaam verbonden. Woningen en openbare ruimte in Noord zijn klimaat- en toekomstbestendig.

34

2021/12774 Verbeteren kwaliteit bestaande woningvoorraad is cruciaal We willen de kwaliteit en duurzaamheid van de bestaande woningvoorraad in Zaanstad Noord verbeteren. Met name in Wormerveer en Krommenie Oost staan relatief veel oudere woningen. Deze zijn slecht geïsoleerd en op een aantal plaatsen is sprake van funderingsproblemen. In de Zeeheldenbuurt stellen bewoners, gemeente en corporatie gezamenlijk een plan voor de buurt op. Het aanpakken van de bouwtechnische problemen kan worden gecombineerd met isolatie, zodat de woningen comfortabeler worden en duurzamer, met lagere energiekosten. Woningen in het Blok zijn gesloopt, hiervoor komt nieuwbouw in de plaats. Bij de kwaliteitsslag van de verouderde woningvoorraad kunnen woningen worden aangepast speciaal voor ouderen met beperkingen. Aanpak van het woningbestand biedt ook kansen om buurten groener te maken.

Langs vier wegen werken aan een duurzaam Zaanstad Noord Duurzaamheid is een breed begrip. Daarom verdelen we dit onderwerp in vier thema’s. Hierdoor wordt duidelijker wat het begrip duurzaamheid gaat betekenen in de ontwikkeling van Zaanstad Noord. De thema’s zijn energietransitie, circulariteit, duurzame mobiliteit en klimaatbestendigheid. Ze dragen alle bij aan de grotere doelstelling, namelijk dat Zaanstad ook op de lange termijn een stad is waar mensen met plezier wonen, werken en leren in een duurzame en gezonde omgeving.

35

2021/12774 Energietransitie: Overschakelen naar duurzame energiebronnen De energietransitie is de opgave om de bestaande bouw, nieuwbouw en openbare ruimte uiterlijk 2040 klimaatneutraal te maken. De focus ligt daarbij op energiebesparing en opwekking van duurzame energie. Net als de rest van Nederland moet Noord geleidelijk overschakelen van fossiele brandstoffen naar duurzame vormen van energie. Vanaf 2021 is de nieuwe wettelijke norm dat de nieuwbouw bijna energieneutraal moet zijn (BENG). Daarom koersen we voor Noord op bijna energieneutrale en aardgasvrije gebiedsontwikkeling. Daarnaast ligt een grote uitdaging in het verbeteren van grote aantallen oudere, slecht geïsoleerde woningen. Met maatregelen als subsidie en informatievoorziening worden particuliere eigenaren gestimuleerd om hun woning energiezuiniger te maken. Op dit moment worden verkenningen uitgevoerd naar de mogelijkheden voor toekomstige warmtevoorzieningen en alternatieve warmtebronnen per gebied. Eerste verkenningen – in de concept Transitievisie Warmte - geven aan dat delen van Noord potentieel geschikt zijn voor de aanleg van een warmtenet. De combinatie van hoogbouw, collectieve ketels en de waterrijke omgeving maken Krommenie een geschikt gebied om te onderzoeken of een eigen warmtenet kan worden gerealiseerd dat warmte wint uit het oppervlaktewater in de wijk (aquathermie).

Met name in het centrale gebied van Krommenie staan veel complexen met een collectieve gasgestookte warmtevoorziening die geschikt zouden kunnen zijn voor aansluiting op dit net. Als tweede fase zou Wormerveer Noord kunnen volgen. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen kan in het ontwerp rekening worden gehouden met optimale opwekking van zonne-energie door zongericht verkavelen/zongerichte daken en door bijvoorbeeld zonnepanelen te integreren in het ontwerp. Bedrijven zijn al volop bezig met duurzaamheid. Wensbeeld voor 2030 is dat alle geschikte daken op bedrijventerreinen in gebruik zijn als groen dak en/of voor zonnepanelen. Waar technisch mogelijk worden beide functies gecombineerd. Hierbij kunnen bedrijven gebruik maken van provinciale en rijkssubsidies. Daar is al een mooi voorbeeld van in Noord. Zo heeft Bedrijvenvereniging Molletjesveer Noorderveld (BVNM) samen met de coöperatieve energiemaatschappij SAENZ U.A. al ruim 15.000 zonnepanelen gerealiseerd op beide bedrijfsterreinen. Duurzame energie is beter voor het milieu, maakt Nederland minder afhankelijk van fossiele brandstoffen en is goed voor de economie. Met energie en synergie gaat ‘Noord weer stromen’. Bij de energietransitie zijn betaalbaarheid, continuïteit van levering en veiligheid vanzelfsprekende aandachtspunten.

Een circulaire stad gebruikt grondstoffen steeds opnieuw Belangrijke opgave van een circulaire economie is dat we slimmer omgaan met onze grondstoffen. Dat houdt in: het minimaliseren van materiaalgebruik, maximaal hergebruik van materialen, het sluiten van materiaalketens, het vermijden van schadelijke stoffen en een langere levensduur van materialen en bouwonderdelen. Kortom een toepassing van materialen met een lage ‘footprint’ zoals bijvoorbeeld biobased (bouw-)materialen, hernieuwbaar en gerecyclede materialen, duurzaam hout etc. Maar ook: het ontwikkelen

36

2021/12774 van producten die zuiniger zijn en vrij van giftige stoffen en het vinden van nieuwe, slimme manieren om ze te produceren. Naar schatting 40 procent van de grondstofstromen is gerelateerd aan bouw en sloop. Door het slim logistiek regelen van materiaalstromen en gebruik te maken van herbruikbare bouwdelen kan bouwafval worden voorkomen. Met een circulaire aanpak kunnen grondstofstromen zo hoogwaardig mogelijk worden hergebruikt, in toekomstige bouw, in de wijkeconomie en op bedrijventerreinen. Circulaire economische ontwikkeling in het middenen kleinbedrijf en op Molletjesveer en Noorderveld kan een stimulans krijgen door in te zetten op de zogenaamde WOZ-waarde (werk, opleiding en zorg), in samenwerking met ’t Lokaal (gemeente, bedrijven en onderwijs) en gericht op een nieuwe generatie en nieuwe technologie. In de openbare ruimte kan circulariteit worden toegepast bij de inkoop van nieuwe materialen, denk bijvoorbeeld aan verkeersborden, asfalt en beton. Het bij sloop vrijgekomen puin kunnen we hergebruiken, bijvoorbeeld in de fundatie van wegen. Groenafval wordt al vaak door compostering hergebruikt. Verduurzaming van de mobiliteit Zoals bij het speerpunt mobiliteit is aangegeven, willen we in Noord de mobiliteitstransitie inzetten.

Door routes voor langzaam verkeer te verbeteren en deelmobiliteit te stimuleren willen we bereiken dat er minder gebruik wordt gemaakt van de auto. Ook het verbeteren van het openbaar vervoer kan daaraan bijdragen. Om elektrisch rijden te stimuleren moeten er voldoende laadpalen zijn. Het uitgangspunt is dat laadpalen op bedrijventerreinen door de bedrijven zelf worden geplaatst en dat de gemeente zich concentreert op laadpalen in de woonwijken. De Green Business Club is op Molletjesveer/Noorderveld inmiddels een project gestart om het woon-werkverkeer en andere vormen van transport te verduurzamen. Zaanstad Noord beter bestand maken tegen droogte, hitte en wateroverlast Klimaatbestendigheid (ook wel klimaatadaptatie) wil zeggen dat een gebied is aangepast op een veranderend klimaat en beter bestand is tegen zware stortbuien, hittestress, droogte en stormen. De kwetsbaarheid van Noord varieert binnen het stedelijk gebied, waardoor per locatie bekeken moet worden welke maatregelen effectief zijn. Het gebied kent relatief weinig groen en water, een nadeel om klimaatbestendig te worden. Hittestress Hittestress wordt vaak onderschat. Bij hittegolven wordt het stedelijk gebied het zwaarst getroffen. Dat komt doordat er veel wegen en gebouwen zijn, weinig groen en water en minder wind.

Hierdoor blijft de warmte er langer hangen en blijft de temperatuur veel hoger dan in het omringende landelijke gebied. Wakker liggen door de warmte is nog het minste probleem. Hittestress zorgt ook voor hogere ziekte- en sterftecijfers, lagere arbeidsproductiviteit en meer agressie. Hittestress kan in bepaalde buurten problemen opleveren als de toegang tot groen beperkt is of als er kwetsbare groepen wonen. Creëren van groene routes en vergroenen van buurten is dan van belang.

37

2021/12774 Wateroverlast In Noord is op dit moment op tenminste twee plaatsen sprake van wateroverlast bij hevige buien: het gebied achter de Dubbele Buurt in Wormerveer Zuid en het gebied naast de Noorderhoofdstraat in Krommenie. Binnen het stedelijk gebied willen we het teveel aan water op een slimme manier opvangen. Het realiseren van meer waterpartijen, groene daken of het toepassen van half verharde parkeerplaatsen helpt daarbij, omdat ze water bufferen. Bijkomend voordeel is dat dit bijdraagt aan een gezond ecosysteem en de koeling van gebouwen, hittestress vermindert en de biodiversiteit vergroot. Als het water niet binnen het gebied kan worden opgevangen, moet het worden afgevoerd, bijvoorbeeld naar het buitengebied. Klimaatbestendig bouwen Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en verdere verdichting gaan we rekening houden met klimaatadaptatie. Klimaatbestendig bouwen is voortaan het uitgangspunt in Noord. Dat geldt zowel voor de manier van bouwen als voor de inrichting van de openbare ruimte en kan gepaard gaan met extra kosten. Daar staat tegenover dat gebouwen en openbare ruimten meer toekomstbestendig zijn en hun waarde beter behouden. Klimaatbestendig bouwen betekent onder meer:       

Bij nieuwbouw wordt rekening gehouden met zonwering, verkoeling en waterberging en wordt de openbare ruimte zo min mogelijk verhard, zonder dat dit ten koste gaat van de toegankelijkheid. Ook parkeerplekken worden minimaal verhard; Bij eengezinswoningen zijn tuinen belangrijk voor waterberging en verkoeling. Bewoners worden daarom gestimuleerd om hun tuin te vergroenen/ niet te verharden; In delen van Noord met vooral hoogbouw is de openbare ruimte van belang voor het opvangen van overtollig regenwater en voor koele (ontmoetings-)plekken. Er wordt zoveel mogelijk ingezet op natuur in de wijk en waar mogelijk worden groen en water toegevoegd. Zo worden plekken gecreëerd waar mensen naar toe kunnen voor verkoeling. Deze plekken zijn ook belangrijk voor waterberging; Daken die in aanmerking komen voor een tweede functie worden benut als groene daken, waterdaken, verblijfs- en recreatieplekken en/of voor het plaatsen van zonnepanelen; In verband met mogelijke wateroverlast wordt bij nieuwbouw voorkomen dat water de gevels bereikt. De begane grond wordt waterbestendig gemaakt. Installaties in flatgebouwen staan niet meer in kelders of op de begane grond; Bij het ontwerp van hoge gebouwen wordt rekening gehouden met het windversterkend effect in de ruimte tussen de gebouwen.

Daarnaast is het belangrijk om aandacht te geven aan het behoud van het bestaande groen bij herinrichtingen. En te zorgen voor goede standplaatsen voor nieuwe bomen als behoud van bestaande bomen niet mogelijk is want schaduwrijk groen levert veel winst op voor een gezond leefklimaat. We zoeken hierbij aansluiting bij het Zaans Groen- en Waterplan, Bomenbeleidsplan en Natuurinclusief bouwen. Mensen zijn gelukkiger, ervaren minder stress en voelen zich gezonder in een omgeving waar zij groen, water, vogels, vlinders en libellen zien en ervaren. 38

2021/12774

Speerpunt 5: Modernisering van bedrijventerreinen en samengaan van wonen en werken Analyse Zaanstad Noord telt twee belangrijke bedrijventerreinen die veel werkgelegenheid bieden: Noorderveld en Molletjesveer. Op Molletjesveer, een industrieterrein dat is ontstaan rondom een aantal geïsoleerde woonstraatjes, zijn er initiatieven om bedrijfspanden te transformeren. Daarnaast zijn er kansen voor innovatie en nieuwe bedrijvigheid. Die dynamiek vraagt om een visie op het gebied. Het onderzoek ‘Strategie bedrijventerreinen’ van de gemeente heeft een goed inzicht geboden in de toekomstwaarde van Molletjesveer en Noorderveld. Daarom mikken we voor deze bedrijventerreinen vooral op een verbeterde bereikbaarheid en verduurzaming van het gebied. De gemeente Zaanstad werkt hier samen met de ondernemers en hun organisatie, de Bedrijvenvereniging Noorderveld-Molletjesveer. Ambitie: Werken aan levendige, toekomstbestendige bedrijventerreinen Noord blijft een woon- en werkgebied, ook in de toekomst. Bedrijven liggen op levendige, toekomstbestendige bedrijventerreinen die goed met openbaar vervoer bereikbaar zijn. Daarnaast is er bedrijvigheid in de wijken die bijdraagt aan sociale cohesie en kansengelijkheid.

39

2021/12774 Zaanstad wil een aantrekkelijke gemengde woonwerkstad blijven met een kwalitatieve versterking van het bestaande, gecombineerd met differentiatie van de productiestructuur. Vergeleken met Zaanstad als geheel heeft Noord een productiestructuur die vooral leunt op niet-kennisintensieve sectoren. De sectoren Industrie, Bouw en Handel en reparatie zijn oververtegenwoordigd, specialistische zakelijke diensten, Overheid, Onderwijs en Zorg zijn ondervertegenwoordigd. Voor Zaanstad Noord zien wij dan ook een tweesporen- strategie: enerzijds inzetten op de sterke sectoren die veel werk bieden aan de Zaanse beroepsbevolking, anderzijds op het aantrekken en faciliteren van meer kennisintensieve sectoren. De grote bedrijventerreinen bieden veel werkgelegenheid De economie van Noord heeft een eigen identiteit, met veel kleinschalige bedrijven gericht op de lokale markt. Bedrijventerreinen hebben daarbij een belangrijke werkgelegenheidsfunctie. Van de totale werkgelegenheid in Zaanstad bevindt 35% zich op bedrijventerreinen. Molletjesveer en Noorderveld zijn samen goed voor 4150 banen, meer dan de helft van het aantal banen in Zaanstad-Noord. Bedrijventerreinen bieden relatief veel werkgelegenheid voor lager opgeleiden. In Zaanstad Noord is de sociaaleconomische status relatief laag. Beschikbaarheid van banen in de directe omgeving is daarom van groot belang.

Molletjesveer en Noorderveld vervullen daar nu al een belangrijke rol in. Om de positie van jongvolwassenen te versterken willen we de toegankelijkheid van deze terreinen optimaliseren. Toegankelijkheid in fysieke zin, maar ook in economische zin, dus op de momenten waar werkgelegenheid in beeld komt bij jongvolwassenen. Deze momenten willen we vervroegen door bijvoorbeeld stage- en onderwijsdependances op bedrijventerreinen aan te bieden en leer-/werkplekken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Krachtige en levendige bedrijventerreinen Wij streven voor Zaanstad Noord naar een vestigingsklimaat voor bedrijvigheid dat duurzaam en aantrekkelijk is. Eén van de voorwaarden daarvoor is dat er voldoende passende ruimte behouden blijft (of zo nodig gerealiseerd wordt) voor bedrijven. Mede door de grote woningbouwopgave in Zaanstad worden steeds meer (verouderde) bedrijventerreinen omgezet in woningbouwlocaties. Het is van belang dat er, ook voor de toekomstige vraag, voldoende ruimte blijft voor economische activiteit op functionele bedrijventerreinen. Voor vijf van de acht bedrijventerreinen in Noord is de ambitie om deze te transformeren naar gemengd woon-werkgebied, met informele werklocaties. Drie terreinen, te weten Molletjesveer, Noorderveld en de multifunctionele strook Assendelft (de Forbostrook), behouden een functie als bedrijventerrein.

Deze drie terreinen worden geïntensiveerd en verlevendigd met functies die de kwaliteit verhogen, bijvoorbeeld een kinderdagverblijf of een plek om na werktijd te sporten. Voorwaarde daarbij is dat deze functies de activiteiten van de daar al gevestigde bedrijven niet belemmeren. Verder zijn we zuinig op de al langer bestaande woonstraten op bedrijventerrein Molletjesveer, zij dragen bij aan de sociale veiligheid in het gebied.

40

2021/12774 We zouden graag zien dat er ook ’s avonds en in het weekend iets te doen is op de terreinen. En dat de bedrijventerreinen goed en veilig te bereiken zijn, zowel per auto, als met openbaar vervoer en fiets. Zo kan Molletjesveer/Noorderveld een prominente plek krijgen in Zaanstad Noord, met verbinding naar de omliggende woonwijken, maar ook met verbinding tussen onderwijs, werkgelegenheid en zorg. In een klein deel van het gebied, aan de rand van Noorderveld 2, direct achter Zaankwartier (Meneba) en Zaans Pijl (Brokking) tot aan de Ned Benedictweg, vindt als enige een transformatie naar wonen plaats. Menging van wonen en werken houdt de wijken levendig Noord blijft een woon- én werkgebied. Gemengde gebieden zijn belangrijk voor de economische ontwikkeling. In deze gebieden worden bedrijven gestart en worden de eerste stappen naar groei gezet (start up en scale up). Beginnende ondernemers vinden de stap naar formele werklocaties vaak nog te groot en geven de voorkeur aan een werkplek in de eigen wijk. Met als bijkomend voordeel dat werk en privé/zorg makkelijker vallen te combineren. Ook broedplaatsen met creatieve bedrijvigheid vinden hun plek in Noord. Gemengde wijken zorgen voor meer levendigheid in vergelijking met wijken waar alleen gewoond wordt.

Bij de transformatie van binnenstedelijke bedrijventerreinen in Noord zal dan ook waar mogelijk worden ingezet op een combinatie van wonen en werken. In bestaande gemengde wijken, zoals Wormerveer Zuid, blijft het gemengde woonwerkkarakter bewaard. Daarbij moet er op worden gelet dat wonen en werken elkaar niet in de weg zitten als het gaat om bijvoorbeeld geluid- en geuroverlast. Andersom mag nieuwe woningbouw de bedrijfsvoering niet hinderen. Een aantal bedrijven is door hun milieuzone medebepalend voor wat er mogelijk is in een gebied. Voorbeelden daarvan zijn Forbo, Loders Croklaan en Cargill aan de overkant van de Zaan. Maar ook bij kleinere bedrijven moet rekening worden gehouden met milieucategorieën en milieucontouren. Detailhandel heeft een cruciale functie voor de kernen Detailhandel in Wormerveer, Krommenie en Saendelft draagt in belangrijke mate bij aan het voorzieningenniveau in Zaanstad-Noord. De centra van Krommenie en Wormerveer hebben een compact, economisch sterk, gezellig en mooi ingericht winkelgebied gemengd met enige horeca. Ze functioneren als een huiskamer voor het dorp, waar het goed toeven is. Niet alleen voor inwoners uit Noord, maar ook voor passanten. Deze compactheid willen we graag behouden.

Het vervangen van winkels door woningen in deze kernwinkelgebieden vinden we een minder gewenste ontwikkeling, tenzij het gaat om aanloopstraten aan de rand van het gebied. Ook het winkelcentrum in Saendelft heeft een wijkondersteunende functie. De winkeliersvereniging DOKA heeft een visie gemaakt voor het opknappen van de openbare ruimte in het centrum van Krommenie. De in het centrum gelegen Noorderhoofdstraat en Zuiderhoofdstraat zijn opgenomen in het meerjareninvesteringsprogramma (MIP) van de gemeente, de uitvoering is voorzien in 2022. Samen met de winkeliersvereniging willen we onderzoeken of de visie van DOKA ingepast kan worden in de plannen voor onderhoud en in

41

2021/12774 de kaders van de gemeente zoals het Zaans Mobiliteitsplan en de Parkeervisie. Door een herinrichting van de buitenruimte met gezellige, aantrekkelijke verblijfsplekken, onder meer langs de Durgsloot, wordt de verblijfskwaliteit van het historische lint van Krommenie versterkt. Voor de entree van het winkelgebied bij het Vlietsend streven we naar een kwaliteitsverbetering.

Het Run Shopping Centre op Noorderveld wordt als locatie voor perifere detailhandel op termijn mogelijk afgebouwd. Het gebied zou herontwikkeld kunnen worden met een relatie naar het Noordsterpark. Aandachtspunt bij de detailhandel is het overschot aan vierkante meters winkelruimte in Noord als geheel. Daarom zijn we terughoudend met het toevoegen van nieuwe winkelruimte en zetten we in op compacte en aantrekkelijke winkelcentra. Nieuwe kantoorlocaties bij de stations Het gebied rondom station Krommenie-Assendelft is een geschikte locatie voor kantoren. Ook bij station Wormerveer is mogelijk ruimte voor kleinschalige kantoren in combinatie met gebouwd parkeren op het P&R-terrein.

42

2021/12774

Speerpunt 6. Benutten van Wormerveer als focusgebied voor toerisme Analyse De analyse liet zien dat er kansen zijn om de Zaanbocht in Wormerveer aantrekkelijker te maken voor dagjesmensen en toeristen, bijvoorbeeld voor bezoekers van de Zaanse Schans die meer willen beleven in de streek. Lokale ondernemers geven daarbij aan dat de kwaliteit van de openbare ruimte, bereikbaarheid en parkeergelegenheid essentieel zijn voor het succes van de Zaanbocht. De vraag is hoe we de potentie van de Zaanbocht en de ligging van Zaanstad Noord in het landelijk gebied beter kunnen benutten. En hoe we de bereikbaarheid van de Zaanbocht kunnen verbeteren en de parkeerdruk in de omgeving binnen de perken kunnen houden. Ambitie: de Zaanbocht nog aantrekkelijker maken voor kleinschalig toerisme Wormerveer wordt een aantrekkelijke pleisterplaats voor dagjesmensen en toeristen die hier graag op de fiets of per boot naar toe komen. De Zaanbocht biedt hen daarbij een kwalitatief hoogwaardig winkelgebied. En we benutten ten volle de aantrekkingskracht van het omliggende groene gebied voor toeristen en recreanten. Noord kan een grotere rol spelen in de doelen die de gemeente voor ogen heeft met toerisme en recreatie, zoals meer bezoekers, spreiding van bezoekers en meer bestedingen door een langer verblijf. Noord kan ook aantrekkelijk zijn voor bezoekers uit de regio.

Ambitie is het versterken van de functie gericht op kleinschalig, lokaal en regionaal toerisme, passend bij de schaal van het gebied. Daarbij koersen we op groen en duurzaam toerisme (wandelaars, fietsers, waterrecreanten), winkelend publiek uit de regio en mensen die geïnteresseerd zijn in erfgoed. Bij dit laatste kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het vertellen van het verhaal van de Zaanse industrie. Op toeristisch gebied zijn er twee acties nodig: verdere ontwikkeling van de Zaanbocht en verbeteren van routes en knooppunten voor fietsers, wandelaars en waterrecreatie. De Zaanbocht wordt nog aantrekkelijker voor inwoners en bezoekers De Zaanbocht is nu al een parel aan de Zaan met een gevarieerd winkelaanbod en horeca met terrassen aan de Zaan. Het gebied kan verder worden opgewaardeerd als aangenaam verblijfsgebied voor bezoekers én inwoners. Een plek waar je kunt flaneren, aan het water zitten, winkelen, je boot aanmeren. Een plek waar je een ijsje gaat eten terwijl je elektrische fiets wordt opgeladen. Dat bereiken we door de weg meer in te richten voor langzaam verkeer, te zoeken naar andere parkeeroplossingen, de verharding te veranderen, te vergroenen en terrassen mogelijk te maken. Dit alles in nauwe samenwerking met de gemeente Wormerland aan de oostkant van de Zaan, zodat het mogelijk wordt een rondje te maken. Wellicht zelfs met een pontje of een extra brug.

43

2021/12774 De openbare ruimte langs de Zaan zal verder worden opgeknapt. Daarbij gaat het niet alleen om de Zaanbocht, maar ook om het verhogen van de verblijfskwaliteit van het hele gebied van het Noordeinde tot de Adelaar. Om het winkelgebied aantrekkelijk te houden streven we naar een aaneengesloten winkelfront.

Betere routes en voorzieningen voor recreanten ontsluiten natuur en erfgoed Een tweede actie is om routes en knooppunten voor wandelaars, fietsers en waterrecreanten uit te breiden en te verbeteren om zo groen, water en erfgoed beter te ontsluiten. Voorbeeld is een nieuwe fietsroute van Krommenie naar Raum. Uitvoering van maatregelen uit het Groen- en Waterplan is ook een stap in de goede richting. Andere wensbeelden zijn: het verbinden van de Zaan met het Guisveld en het inrichten van station Wormerveer als Buitenpoort, een plek waar bezoekers vanuit de trein direct contact hebben met het veenweidegebied. Dat biedt mogelijkheden voor natuureducatie langs een groen lint met veel biodiversiteit. Daarbij kan tegelijkertijd de verbinding tussen station en Zaan opener en aantrekkelijker worden gemaakt. Samen met de provincie, Wormerland, NS en Staatsbosbeheer werken we aan de invulling van deze buitenpoort Wormerveer.

44

2021/12774

Fietsverhuur en kanoverhuur (bijvoorbeeld bij het Guisveld) kunnen een stimulans zijn voor recreatie in Noord, wellicht gekoppeld aan arrangementen met horeca. De toeristische functie van Noord kan verder worden versterkt door toevoeging van kleinschalige verblijfsaccommodaties, bijvoorbeeld gekoppeld aan erfgoed of natuur en landschap. Krommenie is geen focusgebied voor toerisme, maar door het ontwikkelen van goede routes naar het centrum kunnen meer mensen het erfgoed daar ontdekken. Zo heeft de winkeliersvereniging DOKA al een erfgoedwandeling Krommenie uitgezet. Krommenie is bovendien via de Nauernasche Vaart en het Noordzeekanaal over het water goed verbonden met Amsterdam.

45

2021/12774

Speerpunt 7. Versterken van de cultuurhistorische en natuurlandschappelijke waarden, samen met bewoners, organisaties, bedrijven en overige partners. Analyse In de analyse van MAAK.Noord kwam dit onderwerp nog niet afzonderlijk aan de orde. Het is door de gemeenteraad toegevoegd als extra speerpunt voor de gebiedsontwikkeling. Ambitie: De waarden die Noord een eigen identiteit geven staan centraal in de ontwikkeling De overal aanwezige cultuurhistorie en het omliggende uitgestrekte landschap geven Noord een eigen identiteit. Nieuwe ontwikkelingen in Noord dragen bij aan het versterken van deze identiteit, de cultuurhistorische waarde wordt de basis voor de verdere transformatie van het gebied. Daarbij maken we het omliggende landschap beter bereikbaar voor recreatief gebruik door bewoners en bezoekers. Natuur en landschap maken Zaanstad Noord extra aantrekkelijk De regionale identiteit van Zaanstad wordt bepaald door zijn landschappelijke ligging als stadslob in ‘het land van wind en water’. Het historisch stelsel van linten, dijken en paden zorgt daarbij nog steeds voor de aansluiting tussen stad en land. De weidsheid van de polders biedt een welkom contrast met de steeds dichter bebouwde stad. De kernen Assendelft, Krommenie, Wormerveer en West-Knollendam profiteren bij uitstek van deze landschappelijke ligging.

De landschappen rond Zaanstad Noord kennen een bijzondere geschiedenis. Onder invloed van het voormalige Oer-IJ is in de randen van een getijdenlandschap veengroei ontstaan. Dat veen heeft de mens gedurende eeuwen ontgonnen. De sporen van die ontginningen zijn nog overal terug te vinden en dat maakt het buitengebied cultuurhistorisch interessant. Belangrijke landschappen zijn de grote Assendelverpolder ten zuiden van Saendelft en Kreekrijk, die ook een agrarische functie heeft, en de Krommenieër Woudpolder aan de 46

2021/12774 noordzijde, onderdeel van de Stelling va Amsterdam, die zich uitstrekt tot voorbij het Alkmaardermeer.

Krommenieër Woudpolder Daarnaast is er het Guisveld, ten westen van Wormerveer, dat vanwege zijn grote biodiversiteit is uitgeroepen tot Natura 2000 gebied. En aan de overzijde van de Zaan het Wormer- en Jisperveld dat samen met de Kalverpolder een waterrijk en ruig gebied vormt. Om deze gebieden te beschermen zullen we grenzen moeten stellen aan het recreatief gebruik.

Guisveld

47

2021/12774

Een betere verbinding met het buitengebied maakt de stad leefbaarder Het buitengebied krijgt steeds meer betekenis voor de stedeling. De stad groeit en mensen willen naar buiten voor ontspanning en sport. Bovendien kan het buitengebied in warme zomers voor verkoeling zorgen en kan het bij hevige regenval het overschot aan water uit de stad opvangen. Door de uitbreidingen in het verleden is in Zaanstad Noord een harde planologische rand ontstaan tussen de stad en het landschap. Deze scherpe overgangen tussen stad en buitengebied missen op veel plaatsen groene zones die toegankelijk zijn voor recreatief gebruik. Een voorbeeld daarvan is de noordrand van Krommenie en Seandelft Oost. Daarnaast vormen ook de spoorwegen en watergangen barrières voor mens en dier. Je kunt in Zaanstad Noord niet overal gemakkelijk het buitengebied bereiken. Al zijn er ook uitzonderingen. Zo is de Stelling van Amsterdam vanuit Saendelft en Krommenie goed bereikbaar. Met betere verbindingen tussen de stad en het landschap kunnen we de natuur toegankelijker maken en de beleving vergroten. Denk daarbij aan (nieuwe) fiets- of wandelpaden, zoals bijvoorbeeld de nieuwe fietsroute naar het recreatiegebied Uitgeester en Alkmaarder Meer. Maar ook aan routes met beschrijvingen van de geschiedenis, de natuur en de landschappelijke waarden.

De Stelling van Amsterdam, het Oer-IJ gebied en het Alkmaarder- en Uitgeestermeer bieden daar volop aanknopingspunten voor. Zo versterken we de kwaliteit van Noord en maken we het gebied ook aantrekkelijk voor bezoekers uit de regio.

Het landschap rond Zaanstad Noord met de historische dijken, linten en paden

48

2021/12774 Samenwerking met omliggende gemeenten en organisaties op het gebied van natuur en recreatie kan het gebruik van het buitengebied stimuleren en promoten. De kwetsbaarheid van de natuur en het gevaar van verstoring tijdens het broedseizoen zijn hierbij wel aandachtspunten. Kano’s en elektrische fluisterboten combineren beter met natuur dan motorboten. Elektrisch varen willen we daarom stimuleren. Bij de ontwikkeling van de stad zijn binnenstedelijke groenstructuren ontstaan die niet altijd verbonden zijn met het buitengebied. Er gingen soms ook verbindingen verloren, bijvoorbeeld door het afsluiten van bestaande watergangen. De opgave is om het binnenstedelijke groen en water beter te verbinden met het landschap en zo het buitengebied als het ware ‘de stad in te trekken’. Zo ontstaan ook ecologische verbindingen die de biodiversiteit versterken. En wordt het stedelijk gebied beter opgewassen tegen klimaatverandering. .

Agrarische ondernemers beheren het landschap De agrariërs zijn de beheerders van het buitengebied. Dat geldt met name voor het poldergebied Assendelft en de Krommenieër Woudpolder. De agrariërs krijgen de komende decennia te maken met een transitie waarin nieuwe vormen van landbouw gevraagd zullen worden, meer gericht op kleinschaligheid, kortere voedselketens en natuurinclusieve

49

2021/12774 productie. In Zaanstad Noord ligt daar ook een verband met maatregelen om in veenweidegebieden bodemdaling tegen te gaan. Mogelijk biedt de ontwikkeling van Noord de agrariërs kansen om een afzetmarkt op te bouwen voor lokaal geproduceerd voedsel en recreatieve voorzieningen op de boerderij. Bij het beheren van het landschap in Zaanstad Noord spelen vrijwilligers een belangrijke rol. Door vergrijzing zijn er echter steeds minder mensen beschikbaar. Om meer vrijwilligers te trekken zou het mogelijk moeten worden dat mensen zich per keer aanmelden voor een klus, bijvoorbeeld via een app of website voor de hele regio. Verder is er buiten de gebieden van Staatsbeheer vaak gebrek aan geschikt gereedschap en materieel. Ook dat is een aandachtspunt.

Cultuurhistorie als fundament voor de vernieuwing van Zaanstad Noord Zonder begrip van het verleden is er geen blik op de toekomst mogelijk. Daarom is een goed begrip van de cultuurhistorische en natuurlandschappelijke waarden in het gebied belangrijk. Deze waarden zijn voor de hele gemeente Zaanstad in kaart gebracht in het document ‘De Identiteit van Zaanstad: Linten, Dijken en Paden’. De belangrijkste historische linten in Noord zijn het lint in Wormerveer en het lint Assendelft/Krommenie/ Krommeniedijk/Taandijk. Daarnaast kent het gebied ook paden en verbindingslinten. Vooral in het lint Krommenie is de rijke historie van de zeventiende en achttiende-eeuwse zeildoekweverij nog goed afleesbaar. Hier vinden we de allermooiste voorbeelden van de Zaanse houtbouw, die rond 1800 door rijke rolreders werd gerealiseerd.

50

2021/12774 Ook Westknollendam, oorspronkelijk gelegen aan een open verbinding met de Zuiderzee, was al vroeg, in de 13e eeuw, als vissersdorp bewoond. We gaan dan ook zrogvuldig om met de archelogische vindplaatsen en waarden in Zaanstad Noord. Andere belangrijke cultuurhistorische waarden zijn de begin twintigste-eeuwse fabrieken en arbeiderswijken. Ze zijn nog grotendeels intact en verdienen het behouden te blijven. Het doel is daarbij niet alleen bescherming, maar ook versterking. Nieuwe ontwikkelingen moeten bijdragen aan de aanwezige ruimtelijke en cultuurhistorische kernkwaliteiten.

51

2021/12774

Het vervolg: Werken aan de toekomst. Met dit Perspectief zetten we een droombeeld neer voor 2040. Hoe zorgen we er voor dat Noord toekomstbestendig wordt, een gebied waar het nog fijner wonen, werken en recreëren is? Participatie zorgt voor draagvlak De opgave is om de stad leefbaar te houden wanneer er zoveel meer mensen komen te wonen. En de uitbreiding zelfs te benutten als een kans om kwaliteit toe te voegen aan de stad. Daarbij willen we aansluiten op de wensen van zowel de huidige inwoners en ondernemers van Zaanstad Noord als van de mensen die hier in de toekomst komen wonen, werken en recreëren. De uitdaging is om die wensen goed in beeld te brengen. Het is cruciaal dat het Perspectief een breed draagvlak heeft in de samenleving, zodat naast de gemeente ook inwoners, ondernemers, investeerders en andere overheden daaraan uitvoering willen geven. Uit de gesprekken die de afgelopen maanden in Noord zijn gevoerd komt veel betrokkenheid en ondernemerschap naar voren. Nadat eind 2020 de eerste gesprekken plaatsvonden met ketenpartners en een groot aantal stakeholders, werd het concept-Perspectief begin 2021 verder uitgerold in Noord met de vraag “Delen jullie deze toekomstdroom voor 2040?”. Daarover werd in maart 2021 een groot webinar gehouden, waarin meer dan 100 inwoners en ondernemers hun visie op het Perspectief gaven.

Ook reageerden veel mensen via de mailbox van MAAK.Noord op het concept. Met die inbreng vulden we het Perspectief aan en zorgden we voor aanscherping en verduidelijking. Tegelijk werd in begin 2021 al een volgende stap gezet richting uitvoering door het opstellen van het Mobiliteitsplan Noord, een uitwerking van het Zaans Mobiliteitsplan. Ook daarover gingen we in gesprek met inwoners en ondernemers. Een enquête in maart over de voorstellen werd ingevuld door meer dan 1000 respondenten en de bewonersavonden (on line) over het plan telden 140 bezoekers. Ook deze input is gebruikt bij het definitief maken van het Perspectief. In een aparte bijlage hebben we de reacties verzameld en aangegeven wat er met de input is gedaan. Het participatieplan voor de perspectieffase in Noord werd in 2019 vastgesteld door de gemeenteraad (2019/17529) en het proces werd begeleid door een adviesgroep van bewoners, ondernemers, raadsleden en wethouders. Zo bouwden we aan een krachtige, complete en breed gedragen visie op de toekomst van Zaanstad Noord. De reacties die we de afgelopen maanden kregen op het Perspectief gaan mede richting geven aan de Omgevingsvisie Zaanstad en het Mobiliteitsplan Noord, maar natuurlijk ook aan de uitwerking van de woningbouwplannen, de infrastructurele werken en de opwaardering van de openbare ruimte die Noord zo hard nodig heeft.

Haalbaarheid en betaalbaarheid De uitvoerbaarheid van het Perspectief is niet alleen afhankelijk van maatschappelijk draagvlak maar ook van de beschikbaarheid van financiële middelen. De infrastructurele maatregelen, woningbouwprojecten en maatschappelijke voorzieningen vragen flinke investeringen die niet vanzelfsprekend beschikbaar zijn. 52

2021/12774 Zaanstad krijgt daarbij steun van veel partners. Zo heeft het Rijk begin 2021 een bijdrage toegekend in het kader van de Woningbouwimpuls, zowel voor de financiering van de woningbouwprojecten als voor investeringen in de infrastructuur en de openbare ruimte. Ook draagt de provincie Noord-Holland bij aan een betere bereikbaarheid van de bedrijventerreinen Molletjesveer en Noorderveld in het kader van de regeling Herstructurering en Intelligent Ruimtegebruik Bedrijventerreinen. Verder steunt de Metropoolregio Amsterdam Zaanstad actief door bij te dragen in de kosten van specialistische expertise die nodig is om de plannen op korte termijn tot uitvoering te brengen. En last but not least zal de gemeente ook zelf een deel van de kosten op zich nemen via bijdragen ten laste van het Investerings- en Transformatiefonds. Daarbij mogen we verwachten dat zich tijdens de 20-jarige looptijd van het Perspectief ook nog nieuwe, nu nog onbekende financiële bronnen zullen aandienen Al met al is er een goed perspectief op een haalbare en betaalbare ontwikkeling van Noord. De financiële invulling van de plannen zal daarbij op reguliere wijze plaatsvinden. Bij de bouwprojecten blijven we met de ontwikkelende partijen anterieure overeenkomsten afsluiten, waarin per project afspraken worden gemaakt over de financiering van de gemeentelijke uitgaven.

Voor een aantal locaties, zoals Zaankwartier (Meneba) en Zaans Pijl (Brokking), is dit inmiddels al gebeurd. Waar additionele middelen nodig zijn willen we maximaal gebruik maken van de steun die inmiddels door Rijk, Provincie en Regio is toegezegd. En bij gemeentelijke investeringen ten laste van Investerings- en Transformatiefonds zal de gemeenteraad op reguliere wijze worden betrokken. Een sluitend dekkingsplan voor het Perspectief is er op dit moment nog niet, want de financiële haalbaarheid zal in de toekomst stap voor stap moeten worden aangetoond en bestuurlijk vastgesteld. Een fasering in de tijd is daarbij onvermijdelijk, daarom hebben we in dit Perspectief op alle kaarten en tabellen al een tijdvak aangegeven, namelijk 2020-2030 of 2030-2040. Van Perspectief naar Strategie Na de vaststelling van het Perspectief door de gemeenteraad komt Zaanstad Noord volgens de systematiek van APS in de Strategiefase: We stellen voor Zaanstad Noord een Strategienota op, een uitvoeringsplan dat voor de komende jaren het kader vormt voor de maatregelen en projecten. Allereerst wordt dat een ruimtelijk kader, we definiëren in de nota de raamwerken van infrastructuur, water en groen die het geraamte zullen vormen waarbinnen de projecten en andere maatregelen worden gerealiseerd.

Daarbij hoort een typering van de diverse deelgebieden met de kenmerken waaraan straks de gebouwen en de openbare ruimte zullen voldoen. En, belangrijk, een gebiedsadvies met daarin een opgave voor de maatschappelijke voorzieningen zodat we weten waar straks ruimte moet zijn voor een school, een huisartsenpraktijk of een sportvoorziening. De Strategienota bevat verder aanwijzingen voor de woningdifferentiatie om te zorgen dat we voldoende betaalbare woningen blijven bouwen. Een onderdeel daarvan is de programmering van de zorgwoningen zoals al beschreven onder speerpunt 2. Ook bevat de Strategienota een globale planning voor het gebied en het organisatiemodel voor de uitvoering. We stellen de Strategienota op in samenwerking met inwoners en ondernemers en goed overleg met buurgemeente Wormerland.

53

2021/12774

In de Strategiefase stellen we per project een businesscase op waarin de inspanningen en investeringen van de overheid en marktpartijen worden vastgelegd. We bewaken die in een overall financieel dashboard waarin de inkomsten en uitgaven voor heel Zaanstad Noord in beeld blijven, zodat tijdig knelpunten worden gesignaleerd en maatregelen getroffen worden. Zo maken we het realiseren van de ambities in dit Perspectief, gefaseerd in de tijd, financieel haalbaar. De projecten en maatregelen in dit Perspectief hebben we samengebracht in de onderstaande tabel, met een verwijzing naar het tijdvak waarvoor ze gelden en de speerpunten en kaarten waarin ze zijn genoemd.

Perspectief MAAK.Noord

2020-2030

2030-2040

Speerpunt 1 MOBILITEIT MAAK.Noord

1. Snelle en frequente OV-verbinding 2. Doortrekken A8 naar A9 3. Goede faciliteiten bij station Wormerveer 4. Goede en veilige LV-route langs Zaan 5. Zoekgebied tweede brug over Nauernasche Vaart 6. Ontsluiting Zaans Pij)(Brokking) via Noorderveld 2 7. Opheffen barrière Ned Benedictweg 8. Herinrichten Wandelweg als laan 9. Ontsluiten Noorderveld 1 naar N246 10. Veilige LV-verbinding bij Ned Benedictweg 11. LV-verbinding naar Guisveld 12. Fastferry en watertaxi’s over de Zaan

1.

Speerpunt 2 WONINGBOUW MAAK.Noord

NIEUWBOUWLOCATIES 2020-2030

MOGELIJKE TRANSFORMATIES PERIODE 2030-2040 1. Karnemelkse polder 2. Herstructurering oostzijde Noorderveld 2 3. Herontwikkeling locatie pdv in relatie met Noordsterpark en Wormerveer-Noord 4. Herstructurering locatie plein 13 5. Herstructurering locatie Hogeweg 6. Stedelijke vernieuwing Wormerveer-Noord

1. Zaans Pijl (Brokking) 180 won.* 2. Zaankwartier (Meneba) 669 won.* 3. Noordeinde 88 won.* 4. Noordeinde 50A 19 won.* 5. Amandelbloesem fase 3 40 won.* 6. Ecodorp 23 won.* 7. Kerk Marktstraat + Toermalijn 30 won. 8. Gasfabriekterrein Wormerveer 75 won. 9. Dubbele Buurt 50 won.* 10. Celebesstraat 22 won.* 11. Mercuriusterrein 70 won. 12. Noorderhoofdstraat 37-45 21 won.* 13. Locatie Vlaar 285 won. 14 Chromos 100 won.* 15. Locatie Kerkstraat 110 201 won.

54

2.

Extra brug over de Zaan? Ontwikkeling locatie station Krommenie Assendelft met werk- en woonfucties

2021/12774 16. Kerkstraat-noord 200 won. 17. PWN-terrein 135 won. 18. Gasfabriekterrein Krommenie 50 won.* 19. Durghorst 48 won.* 20. Rosariumplein 40 won.* 21. Eilanden van Hain 233 won.* 22. Kreekrijk 920 won.* 23. Poort van Saendelft 72 won.* 24. Overhoeken 150 won.* 25. Dorpstraat 707 28 won.* Totaal nieuw toegevoegd3.749 won * in uitvoering, overeenkomsten opgesteld of project gemeente

VERNIEUWING BESTAANDE WONINGVOORRAAD 25. Zeeheldenbuurt 26. Iepenlaan 27. Het Blok 28. Zonnelaan

Speerpunt 3 MAATSCHAPPELIJKE KRACHT MAAK.Noord

178 won.* 25 won.* 88 won.* 75 won.*

1. Ontwikkeling gasfabriekterrein is positieve impuls voor Wormerveer-zuid 2. Ontwikkeling Noordeinde is positieve impuls voor Zeeheldenbuurt 3. Ontwikkeling Zaankwartier (Meneba) is positieve impuls voor Wormerveer-Noord 4. Ontwikkeling Mercuriusterrein is positieve impuls voor het Blok en omgeving van het Oranjeplein 5. Ontwikkeling Chromos en Vlaarterrein geeft positieve impuls aan Noorder- en Zuiderhoofdstraat 6. Wilhelminapark ontmoetingsplek voor iedereen 7. Marktplein en Zaanbocht ontmoetingsplekken voor iedereen 8. Noordsterpark activiteitenpark voor iedereen 9. Durghorstplantsoen en centrum Krommenie ontmoetingsplekken voor iedereen 10. Agathapark ontmoetingsplek voor iedereen 11. Rosariumpark ontmoetingsplek voor iedereen

55

7.

Ontwikkeling stationslocatie Krommenie-Assendelft

2021/12774 12. Sportkantines als multifunctionele accommodaties

Speerpunt 3 GEZONDHEID MAAK.Noord

1.

Goede bereikbaarheid Guisveld vanaf station 2. Goede voetgangersroutes om het Guisveld 3. Goede en veilige LV-route langs Zaan 4. Eiland Bloemendaal groene publieksattractie 5. Blauw-Wit sportfaciliteit voor iedereen 6. Goede bereikbaarheid Noordsterpark 7. Noordsterpark activiteitenpark voor iedereen 8. Verbeteren Rosariumpark 9. Fortuna sportfaciliteit voor iedereen 10. Buitenpoort, natuurrecreatie- en educatie 11. Watersport op de Zaan, over de Durgsloot, op de Noorderham en in het Guisveld

Speerpunt 4 BESTAANDE WONINGVOORRAAD MAAK.Noord

1. 2. 3. 4. 5.

6. 7. 8.

Speerpunt 5 ECONOMIE MAAK.Noord

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Speerpunt 6 TOERISME MAAK.Noord

1.

Vernieuwing Zeeheldenbuurt Vernieuwing Essenstraat-Iepenweg Vernieuwing Het Blok Vernieuwing Lijnbaan-Zonnelaan Mogelijk toekomstige stedelijke vernieuwing Jan van RiebeeckkadeKortenaerstraat Mogelijk toekomstige stedelijke vernieuwing Herman Gorterstraat Mogelijke stedelijke vernieuwing Albert Meijnsstraat Mogelijke stedelijke vernieuwing Bomenbuurt Krommenie Versterken winkels en horeca Zaanbocht Versterken Markt Wormerveer Versterken Krommenie centrum Intensiveren grondgebruik en toevoegen voorzieningen en horeca, verbeteren ov Intensiveren grondgebruik Intensiveren grondgebruik Werkfuncties bij station KrommenieAssendelft Intensiveren grondgebruik Molletjesveer Zaanbocht met boulevard als aantrekkelijke verblijfsplek met winkels en horeca

56

2021/12774 2.

Buitenpoort Wormerveer aantrekkelijke entree naar Guisveld als plek voor natuurbeleving en natuureducatie 3. Veer- en bootverbindingen over de Zaan 4. Zaankwartier (Meneba) aantrekkelijke horeca en hotel in erfgoed 5. Fietsroute langs de Zaan met pleisterplaatsen 6. Eiland Bloemendaal groen eiland in de Zaan 7. Westknollendam pleisterplaats aan het water 8. Centrum Krommenie als aantrekkelijke verblijfsplek met horeca en erfgoed 9. Durgsloot verstilde waterroute 10. Zaanbocht aantrekkelijk verblijfsgebied door erfgoed en zicht op de Zaan, wandeling ‘rondje Wormer’

Speerpunt 7 CULTUURHISTORIE MAAK.Noord

BESCHERMDE- EN TE BESCHERMEN GEBIEDEN 1. Lintbebouwing langs ZuideindeZaanbocht-Zaanweg-Noordeinde en Noorddijk 2. Industrieel erfgoed Zaankwartier (Meneba) 3. Lintbebouwing Zuider- en Noorderhoofdstraat, Vlietsend, Krommenie en Dorpsstraat Assendelft 4. Lint Vlusch-Uitweg 5. Lint Taandijk 6. Lint Krommeniedijk 7. Historische gebouwen ChromosVlaarterrein 8. Ensemble Emmastraat-Prins Hendrikstraat 9. Ensemble De Ruijterkade 10. Wilhelminapark 11. Ensemble met ‘t Hof Saenden 12. Veenweidegebied

57

2021/12774

Colofon Redactie: Yvonne van den Berg Sander Kooistra Kaarten: Atelier Quadrat (14/19/22/26/29/33/36/43/45/50/52) Gemeente Zaanstad (17/49) Beelden: Mecanoo (23, 25) Botbouw (23) De Nijs (23) Fotografie: Mirande Phernambuque (1, 46, 50) Atelier Quadrat (19, 45) R.Keus (20) M. Sprangh(20) Luuk Kramer (40) Stijn Brakkee (40) Jan Vink (47) I.van Maldegem (51) Tom Kistjes (51) Brandjes makelaars (51) Met dank aan: Miranda Reitsma, omgevingsvisie Wouter Peeters, omgevingsvisie Ronnie Hekkenberg, omgevingsvisie Nicole Verbeek, stedenbouw Cynthia van den Berg, cultuurhistorie Jouke van der Werf, cultuurhistorie Lisa Constant, erfgoed Mark Degenkamp, verkeer Jorg Meijerink, verkeer Philip Peletier, groen en water Gijs Doeglas, ecologie Femke Nagel, duurzaamheid en circulaire stad Ruben Zondervan, duurzaamheid 58

2021/12774 Alex Beijers, milieu Casper de Canne, economie Jan Nijman, economie Danielle Swart, economie Misja Pool, sport David Kooi, wijkmanagement Assendelft Monica Briefjes, wijkmanagement Wormerveer Lya van Arum, wijkmanagement Krommenie Willeke Koops, wonen Anniek Münstermann, wonen Lisan Adolf, maatschappelijke ontwikkeling Youssra Lotfi, maatschappelijke ontwikkeling Yvonne de Groot, maatschappelijke voorzieningen Maja Matosevic, bestuursopdracht ontmoeten Frank Jan Borst, cultuur en onderwijs André Bredschneijder, havens en vaarwegen Ariane Crus, riolering en grondwater Simone Berkhout, communicatie Team MAAK.Noord: Henk van Veldhuizen, Bas Boeker, programmamanagers Sanne Toenbreker, procesmanager Lizette Kok, projectsecretaris

59