Document · PDF

ORAM-rapportWerkenaaneenNieuwAmsterdam-maart2019

Raadsvergadering 3 februari 2022, gemeente ZaanstadBij agendapunt: Principebesluit Ontwikkelstrategie MAAK.Achtersluispolder11.492 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

+++

CREATIVITEIT , HIGH-TECH

+++

CATEGORIE

GELUID

GEUR

LICHT

LOGISTIEK

EXT. VEILIGH.

BODEM

WATER

BEREIKBAAR

LIGGING

STAPELBAAR

FOOTPRINT

+++

WATER

HAVEN

NEE

M/L

AUTO, FIETS

3-5

+++

SNELWEG

STAD, STADSRAND

S/M

AUTO, OV, FIETS, HORECA

+++

SNELWEG

STADSRAND

NEE

+++

STAD , SNELWEG, STADSWEG STADSRAND

HOUT- EN METAALPRODUCTIE

+++

SNELWEG, WATER

BUITEN STAD, STADSRAND

3D PRINTEN EN DRUKKERIJ

OV, SNELWEG, STADSWEG

4-5

+++

AUTOREPARATIE

BETONFABRIEK

4-5

+++

CHEMISCHE PRODUCTIE

4-5

+++

AFVALVERWERKING

4-5

+++

LOGISTIEK EN TRANSPORT

3-5

HIGH-TECH INDUSTRIE

1-4

SCHEEPSBOUW EN REPARATIE

VOEDSELPRODUCTIE

BOUWBEDRIJF EXCL. WERKPLAATS

GROOTHANDEL

ENERGIECENTRALE

OPSLAG

€

AUTO

HITTE, ENERGIE

Ingrediënten op planniveau

De juiste functie op de juiste plek. Een ingrediënt

4. Sorteer functies

op planniveau is het sorteren van functies in een passende omgeving. Maar al te vaak zijn bijvoor-

VOORBEELD: IKEA UTRECHT

VOORBEELD: LELYKADE SCHEVENINGEN

Utrecht, Nederland

Scheveningen, Nederland

IKEA Utrecht en Knevel Architecten

Ruijssenaars architecten

beeld grote perifere detailhandelsvestigingen (pdv) op bedrijventerreinen te vinden met een hoge milieucategorie. Ze bezetten ruimte die beter gebruikt kan worden, bijvoorbeeld door industrie die niet te mengen is met andere functies. Ruimte maken door functies de juiste plek te bieden, geeft de regionale schuifpuzzel flexibiliteit om de productieve stad vorm te geven. Pdv’s kunnen uitstekend met andere functies gecombineerd worden. Hier komt ook de grondhouding van menging om de hoek kijken. Vaak wordt bij voorbaat

bron: rietveldprijs.nl

gedacht dat bepaalde winkelketens niet willen mengen. In Utrecht is mede door creatief denken van IKEA een combinatie te vinden van een parkeergarage met op het dak het clubhuis en twee velden van de lokale voetbalclub. Ook woningbouw kan prima boven een pdv worden gesitueerd. In Scheveningen zijn woningen te vinden boven een vestiging van Gamma.

bron: bna.nl

Ingrediënten op planniveau

In een gemengd gebied kunnen logistieke stro-

5. Ontwerp stromen en routes

men en het dagelijks (woon-werk)verkeer elkaar in de weg gaan zitten. Hierdoor ontstaat wrijving

VOORBEELD: HAVENKOM NIJKERK

VOORBEELD: BMW FABRIEK

Nijkerk, Nederland

Munchen, Duitsland

MUST

tussen gebruikers en zullen ze elkaar minder goed tolereren. Als ingrediënt op planniveau kan een zorgvuldig ontwerp van routes toegepast worden. Ga hierbij uit van de twee uiterste gebruikers van het gebied: de vrachtwagen en het kind. Nooit mogen er black spots of onoverzichtelijke situaties ontstaan. Wikkel logistiek zo snel mogelijk af via hoofdroutes en laat deze zo min mogelijk kruisen met verblijfsgebieden en routes naar scholen. Waar deze toch samenkomen is overzicht van groot belang. Soms zullen aanpassingen gedaan moeten worden aan de organisatie binnen een

bron: google

bron: must

industrieel kavel. Zo is in het plan voor de herontwikkeling van de havenkom in Nijkerk de vrachtwagenlogistiek van een mengvoederbedrijf van de kade naar de achterzijde verplaatst. Hierdoor kan verblijfsruimte worden gecreëerd en rijden

SCHOOL

vrachtwagens via het bedrijventerrein. Bij BMW in München is dit met de tijd gegroeid. Hier zie je transportbanden en vrachtviaducten tussen de villa’s.

bron: alphacoders

bron: must

Ingrediënten op planniveau

Een plan is niet van de ene op de andere dag

6. Reduceren van overlast als transitieproces

gerealiseerd. Zeker niet als het gaat om grote gebiedsontwikkelingen. Een ingrediënt op planni-

VOORBEELD: KANAALPLAN BRUSSEL

VOORBEELD: INTERBETON

Brussel, België

Brussels Gewest

BC architects & studies en Jasper Poesen

veau is het beschouwen van overlast als een geleidelijk transitieproces. Het reduceren van overlast kan ingezet worden om juist te komen tot innovaties in het productieproces. Geen alles of niets benadering, maar geleidelijkheid. Een voorbeeld is het Kanaalplan in Brussel. Inzet van het plan is de

1 canal et port kanaal en haVen

4 situations d'exception uitZonderlijke locaties

integratie van onaantrekkelijke, nuttige functies rondom het kanaal. De kanaalzone moet transformeren naar een gemengd woon-werkgebied

bron: BC architects & studies en Jasper Poesen

met ruimte voor recreatie. Behoud van productie is hier een onderdeel van. Om dit te bewerkstelligen zijn ontwerpwedstrijden uitgeschreven onder architecten, bijvoorbeeld voor de inpassing van de bestaande betoncentrale. Uitplaatsen kan niet,

VOORBEELD: WERF NET BRUSSEL

Brussel, België 5

2 patrimoines industriels industrieel erfgoed

delaisses

TETRA architecten onbestemde gronden

omdat de stad beton nodig heeft. De deelnemers moesten vier vraagstukken oplossen: vrachtwagenlogistiek, geluidhinder, stofhinder en een publieke functie toevoegen. Ook voor de werf van afvaldienst Net Brussel is dit gedaan.

3 espaces publics openbare ruimte

6 natures en Ville groenZones in de stad bron: Kanaalplan Brussel

0.5

2 km

5 km

bron: TETRA architecten

23 56

Ingrediënten op gebouw- en kavelniveau

Verder afdalend in schaalniveau zijn er nog tal van

7. Maak gebouwen die niet af zijn op ruime kavels

ingrediënten om de productieve stad vorm te geven. Door allerlei (technologische) ontwikkelingen verandert

VOORBEELD: KAAP NOORD Amsterdam, Nederland Vasco da Silva architecten

de leefomgeving razendsnel. Zo ook bepaalde productieprocessen. Plannen die dichtgetimmerd zijn tot de laatste m2 dienen de stad niet. Een mogelijkheid om voldoende manoeuvreerruimte te bieden voor de toekomst is het maken van gebouwen die niet ‘af’ zijn. Een gebouw dat aanpasbaar is in de toekomst. Een voorbeeld is Kaap Noord in Amsterdam. Dit is een bedrijfsverzamelgebouw met veel parkeerruimte op verschillende niveaus. Naast gedeelde voorzieningen hebben ondernemers door deze creatief vormgegeven buitenruimte voldoende manoeuvreerruimte. Op het gebouwcomplex staan een aantal torens. Hier kan in de toekomst nog een toren aan toegevoegd worden. Ook kunnen de torens in de

cine

bron: INEX verhuur

bron: bedrijfsruimte.com

toekomst omgezet worden naar woningen, zonder de bedrijfslocaties van de rest van het complex te verstoren. Kortom een veelzijdig en aanpasbaar gebouw.

bron: bedrijfsruimte.com

Ingrediënten op gebouw- en kavelniveau

8. Ontwerp verticale productieprocessen

Productieprocessen hebben ruimte nodig. Het ruimtegebruik is vaak extensief en horizontaal georganiseerd. Toenemende druk op de ruimte in combinatie met de

VOORBEELD: INOTERA HQ & PRODUCTION

VOORBEELD: THE VERTICAL URBAN FACTORY

Taipei, Taiwan

Internationale denktank

tec Design Studio

Nina Rappaport (Yale School fo Architecture)

wens om productie in de stad te houden, leiden tot het volgende ingrediënt op gebouw- en kavelniveau: ontwerp verticale productieprocessen als dit kan. Hoe verticaler het georganiseerd is, hoe efficiënter het ruimtegebruik is. Dit vraagt vaak een grote investering en innovaties in het proces. Als het gesprek vanaf het begin wordt gevoerd met de ondernemer en er garanties gegeven kunnen worden over de termijn dat het bedrijf kan blijven, dan is het te organiseren. Vaak zijn in grote metropolen voorbeelden te vinden. Een dichtbebouwde metropool heeft zo’n grote omvang dat het almaar naar

bron: liveenhanced.com

buiten duwen van productie geen optie meer is. Midden

bron: Nina Rappaport

in Taipei staat bijvoorbeeld de Inotera chipfabriek. Het gebouw doet denken aan een winkelcentrum. In veel futuristische films duiken verticale fabrieken op. Nina Rappaport, verbonden aan de Yale School of Architecture, heeft een internationale denktank opgericht die hier onderzoek naar doet.

bron: Micron Technology

bron: Nina Rappaport

Ingrediënten op gebouw- en kavelniveau

Waar productie plaatsvindt zal enige vorm van parke-

9. Wees creatief met parkeeroplossingen

ren en werkruimte voor voertuigen nodig zijn. Steeds meer bedrijven kiezen ervoor om werknemer te

VOORBEELD: INIT

VOORBEELD: POLITIEBUREAU LINNAEUSSTRAAT

Amsterdam, Nederland

Groosman

Architecten Van Mourik

stimuleren met de fiets of openbaar vervoer te komen. Maar voor klanten, spoedbestellingen, logistieke aanen afvoer zal enige vorm van ruimte nodig zijn. Een ingrediënt op gebouw- en kavelniveau is het creatief omgaan met parkeeroplossingen. De slappe bodem onder Amsterdam en grote delen van de regio maakt ondergrondse parkeergarages vrij kostbaar. Een oplossing is om de parkeervoorziening en inpandige laad- en losruimten bovengronds te houden. Hierbij is een zorgvuldige vormgeving van de plint van het gebouw cruciaal. Een voorbeeld is het INIT gebouw.

bron: fd.nl

Achter de driedubbele vliesgevel huisvest het gebouw naast kantoorruimte ook de gemeentewerf en parkeerplaatsen op de begane grond. Een ander voorbeeld is het politiebureau aan de Linnaeusstraat in

bron: Architecten Van Mourik

Amsterdam. Achter een ogenschijnlijk normale gevel, schuilt een parkeergarage die zich in het gebouw omhoog krult tot aan de tweede verdieping. bron: Groosman

bron: Groosman

Ingrediënten op gebouw- en kavelniveau

Voor een lang en gelukkig huwelijk is het noodzake-

10. Maak productie zichtbaar

lijk dat je oog voor elkaar houdt. Dit geldt ook voor een stabiele relatie tussen wonen en werken in een

VOORBEELD: VOLKSWAGEN TRANSPARANT FACTORY

VOORBEELD: JOOLZ

Dresden, Duitsland

Amsterdam, Nederland

Gunter Henn

Space Encounters

bron: Bloomberg via Getty Images

bron: Space Encounters

bron: Volkswagen

bron: Space Encounters

gemengde omgeving. Het maakt een verschil of er elke dag een vrachtwagen staat te laden en te lossen bij een dichte doos of bij een gebouw waar je elke dag mensen dingen ziet maken. Begrip versterkt draagvlak. Een ingrediënt op gebouw- en kavelniveau is het zichtbaar maken van productie. Een voorbeeld is de transparante fabriek van Volkswagen in Dresden. Daar is de transparantie van het productieproces zo ver doorgevoerd dat het bijna een show wordt waar arbeiders de acteurs zijn. Parketvloeren op lopende banden maken het af. Een wat meer bescheiden voorbeeld is het gebouw van Joolz in Amsterdam. Hier zijn grote gaten in de gevel gezaagd waarin grote ramen zijn geplaatst. Men kan van buiten zien wat er binnen gebeurt. De aanpassing van het gebouw past bij het tweede leven van het Buiksloterham als gemengd woon-werkgebied.

Ingrediënten op gebouw- en kavelniveau

11. Investeer in architectonische kwaliteit

Esthetische kwaliteit van een industrieel gebouw eindigt vaak als extra kostenpost onder de streep. Dit is een totale ontkenning van wat architectonische kwa-

VOORBEELD: ENERGIECENTRALE KOPENHAGEN

VOORBEELD: VAN NELLEFABRIEK (UNESCO MONUMENT)

Kopenhagen, Denemarken

Rotterdam, Nederland

BIG architects

Brinkman & Van der Vlugt i.s.m. ir. Wiebenga

bron: BIG architects

bron: F. Eveleens

bron: BIG architects

bron: Rotterdam.info

liteit kan betekenen voor het inbedden van productie in de stad. Een goed ontworpen gebouw overstijgt de louter utilitaire functie en krijgt een symbolische betekenis voor de omgeving. Een ingrediënt op dit niveau is investeren in architectonische kwaliteit. Hiermee wordt net als bij het vorige ingrediënt ook het draagvlak voor het naast elkaar bestaan van wonen en werken vergroot. Voorbeeld is de nieuwe afval-energiecentrale in Kopenhagen die momenteel in aanbouw is. Het ontwerp is erop gericht om een zo groot mogelijke lokale binding te krijgen. De gevel wordt groen, transparant en krijgt een klimwand. Het dak wordt toegankelijk zodat er in de winter vanaf geskied kan worden. Een klassiek voorbeeld van wat architectonische kwaliteit kan betekenen is de Van Nellefabriek in Schiedam, inmiddels UNESCO werelderfgoed.

Ingrediënten op gebouw- en kavelniveau

Wonen met industrie als buur vergt zorgvuldig

12. Ontwerp het uitzicht

ontwerp. Een ingrediënt op gebouw- en kavelniveau om het wonen en werken duurzaam met elkaar te

VOORBEELD: ISLINGTON HOUSEHOLD REUSE & RECYCLING CENTER

VOORBEELD: HEFKWARTIER

Londen, Verenigd Koninkrijk

Rotterdam, Nederland

Sheppard Robson and Robinson Design Group

Inbo, AM, Dura Vermeer

verbinden is het zorgvuldig ontwerpen van het uitzicht van (nieuwe) bewoners. Wat zien zij dagelijks vanuit de woonkamer en het balkon? Wonen en werken kunnen elkaar bewust vermijden. Een voorbeeld is het recycling center in Islington, Londen. Om het gebouw heen zijn appartementen geplaatst die allemaal geen uitzicht hebben op het recycling center. De blinde gevel zorgt voor het maximaal beperken van overlast. Wonen en werken kunnen elkaar ook bewust

bron: Google Streetview

opzoeken. Het Hefkwartier in Rotterdam, naast de margarinefabriek van Unilever, is zo ontworpen dat het centrale plein zicht biedt op de grote installaties van de fabriek.

bron: Google Streetview

bron: funda

Literatuurlijst COLOFON

Blauwdruk voor de derde gouden eeuw van Amsterdam (ORAM, 2017) Herstructureringsopgave bedrijventerreinen MRA (Stec groep, 2018) Industry in the City (Urhahn, 2006) Industrial Urbanism: Typologies, Concepts and Prospects (Hatuka & Ben-Joseph in Built Environment Vol 43, No1) Facing Forward: Trends and Challenges in the Development of Industry in Cities (Hatuka, Ben-Joseph & Peterson in Built Environment Vol 43, No1)

Kanaalplan Brussel (Brussel Hoofdstedelijk Gewest, 2014) Koers 2025. Ruimte voor de stad (gemeente Amsterdam, 2016) MensenWerk. Hoe geven we ruimte aan de toekomst van werk? (SPcitI TEAM, 2018) Nieuw Amsterdam. Succesvolle strategie naar verdichting (MUST, 2009) Ruimte voor de Economie van Morgen (gemeente Amsterdam, 2017)

Maart 2019 MUST Stedebouw Lutmastraat 191 G-H Postbus 16631 1001 RC Amsterdam +31 (0)20 470 2013 mail@must.nl www.must.nl In opdracht van Ondernemersvereniging ORAM De Ruyterkade 7 Postbus 19405 1000 GK Amsterdam +31 (0)20 6 222 111 info@oram.nl www.oram.nl

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10941744/1