Jaarverslag beheer gemeentearchief 2020

2021/8046

Jaarverslag Gemeentearchief 2020

1

2021/8046

Inhoudsopgave 1. Inleiding

2

2. Organisatie

3

3. Uitvoering van het toezicht

5

4. Beheer van archieven en collecties

6

5. Dienstverlening

11

6. Public Relations

13

7. Educatie

21

8. Vrijwilligers

23

1

2021/8046

1.

Inleiding

De gemeentearchivaris brengt jaarlijks verslag uit aan het college over zijn werkzaamheden. Dat doet hij in twee aparte verslagen. Het voorliggende verslag betreft het beheer van de overgebrachte archieven van de gemeente Zaanstad en haar voorgangers, die vallen onder de werking van de Archiefwet 1995, en de overige collecties. Het andere verslag betreft het toezicht op de niet-overgebrachte archieven. Dat wordt u separaat toegezonden. De verslagen geven tezamen invulling aan de Wet Generiek Toezicht (WGT). Hiermee kan het college verantwoording afleggen aan de raad. De rapportages dienen ook als systematische toezichtinformatie voor de provincie conform de Verordening Systematische Toezichtinformatie NoordHolland.

2

2021/8046

2.

Organisatie

Het gemeentearchief vervult drie functies, waarvan de eerste twee direct voortvloeien uit de Archiefwet 1995.  Ten eerste beheert het gemeentearchief de overgedragen archieven van de gemeente Zaanstad en haar voorgangers, van de gemeente Oostzaan en 13 waterschapsarchieven van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Deze archieven beslaan de periode 1395 – 1999.  Ten tweede oefent de gemeentearchivaris toezicht uit op de zorg voor en het beheer van de niet-overgedragen archieven van de gemeenten Zaanstad en Oostzaan en van vier gemeenschappelijke regelingen, nl. de Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland, de GGD Zaanstreek-Waterland, Werkom en OVER-gemeenten.  Ten derde fungeert het gemeentearchief als regionaal-historisch centrum. De belangrijkste taken zijn het acquireren en beheren van een omvangrijke historische collectie van particuliere archieven, kerkarchieven, afbeeldingen, boeken en tijdschrift- en krantentitels, het verzorgen van een aanbod van cultuureducatie voor scholieren en volwassenen en het actief stimuleren van historisch onderzoek. De studiezaal is een trefpunt voor onderzoekers en historisch belangstellenden. De gemeentearchivaris van Zaanstad is tevens benoemd als gemeentearchivaris van Oostzaan en van OVER-gemeenten.

Daarnaast is hij, op grond van de artikel 40 van de Archiefwet 1995, aangewezen als archivaris van de GGD Zaanstreek-Waterland, de Veiligheidsregio ZaanstreekWaterland en Werkom. Het gemeentearchief maakte in 2020 onderdeel uit van de sector Externe Dienstverlening. Bij het gemeentearchief werkten in 2020 12 medewerkers op een vaste formatie van 11,03 fte. Daarnaast waren er vier medewerkers in tijdelijke dienst. Een van hen was gedetacheerd wegens boventalligheid elders in de organisatie, twee medewerkers konden hier re-integreren na langdurige ziekte en één medewerker was tijdelijk ingehuurd. Het ziekteverzuim op de afdeling bedroeg over 2020 4,42%. Dat is hoger dan de norm van 3,1% en valt te verklaren uit het feit dat een medeweker langdurig last heeft gehad van een infectie met Covid19. Per 1 maart nam het Gemeentearchief afscheid van Corrie den Dunnen, die met prepensioen ging. Zij was in dienst getreden op 1 februari 1976 en heeft meer dan veertig jaar bij het Gemeentearchief gewerkt als archiefmedewerker A. Zij ondersteunde hoofdzakelijk de werkzaamheden op de studiezaal. Zij is per 1 september opgevolgd door Marieke Mak in de functie van archiefassistent.

3

2021/8046

Medewerkers in tijdelijke dienst. Op 1 maart is de detachering van Jos Dekker bij het gemeentearchief beëindigd. Jos ondersteunde de beheerder van de beeldbank in de registratie van afspraken inzake auteursrecht en het corrigeren van metadata in de beeldbank. Op 1 juli is de detachering van Gerben Penninga (afdeling Water en Groen) beëindigd. Gerben ondersteunde bij werkzaamheden op het gebied van depotbeheer. Gedurende de periode 1 augustus tot 1 oktober was Marion van Baak (afdeling Projectmanagement) gedetacheerd bij het Gemeentearchief. Haar taak bestond uit het opsporen van auteursrechthebbenden van afbeeldingen in de collectie. Op 1 april is Lars Tuijn gestart als depotassistent, belast met een standplaatscontrole. Sinds de verhuizing naar het nieuwe stadhuis heeft er geen fysieke controle plaats gehad of de stukken op de juiste plaats in de depots staan. Deze controle is naar verwachting op 31 maart 2021 afgerond. Nevenfuncties De medewerkers van de afdeling vervulden qualitate qua de volgende nevenfuncties: Frans Hoving

voorzitter jury Bredenhofprijs

Rob Lengers

secretaris Reint Laanfonds lid redactie tijdschrift Zaans Erfgoed lid werkgroep Zaanwiki

Dirk Rönitz

lid Straatnamencommissie Zaanstad

4

2021/8046

3. Uitvoering van het toezicht De gemeentearchivaris is belast met het toezicht op het gebied van archiefzorg- en beheer bij de gemeenten Zaanstad en Oostzaan en bij de gemeenschappelijke regelingen die in Zaanstad gevestigd zijn. Dat zijn de Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland, Werkom en de GGD ZaanstreekWaterland. Dit toezicht wordt in de praktijk uitgevoerd door de archiefinspecteur van het gemeentearchief. De werkzaamheden die volgen uit het toezicht zijn:  

 

Inspecteren of de aangesloten overheidsorganisaties werken conform de Archiefwet 1995 en andere relevante regelgeving, zoals de AVG en de Wet Openbaarheid van Bestuur Controleren van vernietigingslijsten, inventarissen en handboek vervanging die door beheerders van de niet overgedragen archieven worden toegepast. De gemeentearchivaris moet in diverse informatie- en archiefprocessen een machtiging of positief advies afgeven. De archiefinspecteur bereidt dit voor met behulp van controles. Adviseren over de juiste toepassing van de Archiefwet- en regelgeving. Voorlichten over het archief- en informatiemanagement.

Inspecteren In 2020 heeft de archiefinspecteur de volgende inspecties uitgevoerd:  Gemeente Zaanstad: rechtmatigheidsinspectie niet-overgebracht archief  Veiligheidsregio Zaanstreek – Waterland, rechtmatigheidsinspectie niet-overgebracht archief  GGD Zaanstreek- Waterland nulmeting van het archief- en informatiebeheer. Controleren De archiefinspectie controleert met name vernietigingslijsten en inventarissen van archieven voordat deze worden overgebracht. In 2020 is veel tijd gespendeerd aan de volgende werkzaamheden:  De gemeente Zaanstad heeft een achterstand in de vernietiging van papieren dossiers. De archiefinspectie heeft dit jaar ruim 155.000 dossierbeschrijvingen beoordeeld of deze dossiers vernietigd kunnen worden. Een gedeelte van de achterstand is daarmee ingelopen.  De gemeente Oostzaan biedt jaarlijks een vernietigingslijst aan.  De gemeenten Zaanstad en Oostzaan hebben het afgelopen jaar gewerkt aan een handboek vervanging. Hierin wordt beschreven hoe papieren documenten vervangen worden door digitale documenten. De archiefinspectie heeft bijgedragen aan de totstandkoming van deze handboeken. Adviseren: De adviezen die de archiefinspecteur gevraagd en ongevraagd geeft, hebben betrekking op een breed scala aan onderwerpen. Het afgelopen jaar is onder andere geadviseerd over :  Informatiestructuurplannen.  De inrichting van informatiesystemen.

 Metadataschema’s.  Het duurzaam toegankelijk houden van informatie. Voorlichten: Het afgelopen jaar zijn er twee activiteiten geweest van de archiefinspectie die er op het gebied van voorlichten uitspringen:  de Thema Tiendaagse Vernietiging, in samenwerking met het landelijke kennisplatform voor informatie- en archiefprofessionals (KIA). Het doel was het creëren van aandacht voor het onderwerp vernietiging bij beleidsmakers en bestuurders.  een interne opleiding gegeven voor het projectteam Alfresco over het hoe en waarom van de Archiefwet en de noodzaak voor goed informatie- en archiefbeheer.

5

2021/8046

4. Beheer van archieven en collecties 4.1 Acquisitie In totaal verwierf het gemeentearchief 169 (delen van) archieven, boeken, tijdschriften en fotocollecties. Archieven In 2020 zijn 18 nieuwe archieven of archiefdelen en 3 aanvullingen op archieven verworven. Die nieuwe archieven zijn:                  

G. Blees Spuiterij P. de Bruijn en zoon te Wormerveer en de familie De Bruijn te Koog aan de Zaan FNV Vrouwenbond afdeling Koog aan de Zaan, 1984-1990 Persoonlijk archief Melle Hammer, grafisch ontwerper Hervormde gemeente Koog aan de Zaan en Zaandijk Schoenhandel N.V. Hoogenbosch Schoenen, 1873-1966 Paul Huisman, commandant van kring-5 Zaandam, eigenaar van de winkel Brood- en Banket op de Westzijde te Zaandam Kraakbond Zaanstreek Maria van Loosbroek, dochter van een van de regenten van het St. Jansziekenhuis in Zaandam Maatschappij Moederlijke Liefdadigheid Molenaar's Kindermeel, 1862-2018 Dirk Mooij gemeenteraadslid en bestuurslid PSP Zaanstreek Noord-Hollands Byzantijns Koor Protestants Christelijke Bestuursbond Zaanstreek Simon Sikkes, visser in de Zaan en het Guisveld Meisjesvereniging op Gereformeerde Inslag Ora et Labora van de Gereformeerde kerk KoogZaandijk Meubelfabriek De Valk te Westzaan, ca 1896-1980 Zaanse Studenten Vereniging

Bibliotheek In 2020 zijn 143 boeken verworven. Drie bijzondere aanwinsten waren: 

een stoplapje bevestigd op een vel papier met tekst van ongeveer 250 jaar oud. Het stoplapje is gemaakt door een vrouw zonder armen, Grietje Michielsdochter, die begin 18e eeuw heeft gewoond in het weeshuis van Westzaan. In de tekst onder het proeflapje is te lezen wat ze verder allemaal kon. Deze schenking vormt een mooie aanvulling op een door Grietje geschreven tekstje uit 1745 in onze collectie.

6

2021/8046

 

De Zaanse pophistorie 1960-2020 / Hendriks, Rob, 2020 Zaans Groen 1944 -1945 : mooie dingen in een lelijke tijd / Woudt, Annemieke [tekst] ; Anita Gundlach [concept] ; Erik Schaap, Hans Kuyper [medew.]

Beeldcollectie Het gemeentearchief verwierf vijf collecties met foto’s, dia’s en (glas)negatieven. Het betrof de volgende makers: Wim Krijt, Frits Puhl, Derk Peeters, Ronald Peeters en Bertus Jongh.

Jong publiek bij de wielerronde Zaandam ca 1960 Foto Wim Krijt

Audiovisuele collectie Het Gemeentearchief verwierf zeven films, waaronder de science-fiction film The Integrator van Jos Huijgen. Deze is in 1979 in Krommenie is opgenomen en is op verschillende filmfestivals te zien geweest.

7

2021/8046

4.2 Toegankelijk maken Er zijn 14 nieuwe archiefinventarissen beschikbaar gekomen. Dankzij de inzet van onze vrijwilligers is de index op de online beschikbare archiefstukken gegroeid tot circa 981.000 persoonsnamen. Auteursrecht In 2018 is besloten om een deel van de gepubliceerde afbeeldingen (44.000) offline te halen totdat de rechten geregeld zijn. Het gaat daarbij om alle afbeeldingen waarvan het auteursrecht aantoonbaar bij derden ligt of die aantoonbaar met een commercieel doel vervaardigd zijn. Deze afbeeldingen zijn nog steeds te raadplegen op de studiezaal, maar niet meer op Internet. Het opsporen en contact leggen met rechthebbenden is een zeer arbeidsintensieve bezigheid, waarbij de beperkingen als gevolg van de pandemie een extra handicap opleveren. Dankzij de inzet van re-integrerende medewerkers van andere afdelingen heeft het gemeentearchief toch met vijf rechthebbenden een overeenkomst kunnen sluiten, waardoor ruim 2.000 foto’s beschikbaar gekomen zijn voor publicatie. 4.3 Digitalisering Gedigitaliseerde archieven, collecties, bibliotheekmateriaal en beeldmateriaal in 2020. Archieven Notulen en besluiten gemeenteraden en colleges B&W Zaandam en Zaanstad Geboorteakten Huwelijksakten Overlijdensakten Bouwvergunningen Koog aan de Zaan Dossiers funderingsherstel uitgevoerd door fa Driehouck

1811 - 1983 1920 - 1973 1942 - 1973 1965 - 2000 ca 1900 - 1974 1982 - 2008

Bibliotheek Dagblad De Zaanlander

1951 - 1991

Audiovisuele collecties 510 prentbriefkaarten collectie Neuhaus 300 prentbriefkaarten diverse makers 171 prenten en tekeningen 25 16 mm films en 10 8 mm films

1930 – 1980

Still uit de film De bouw van de Prins Bernhardbrug 1941 8

2021/8046

4.4 Digitaal beschikbaar gekomen via de website De tijdschriften van alle historische verenigingen zijn nu digitaal beschikbaar op de studiezaal (bijna 23.000 pagina’s). De bouwvergunningen van Koog aan de Zaan over de periode 1900-1974 zijn via de website beschikbaar gekomen (2401 dossiers in pdf). De per 1 januari 2020 openbaar geworden delen van de burgerlijke stand. De indexen op de Doop-Trouw en Begraafboeken zijn op naam doorzoekbaar gemaakt (16e-19e eeuw). 4.5 Nader toegankelijk maken met behulp van vrijwilligers De bevolkingsregisters 19e eeuw zijn vrijwel volledig ingevoerd. De verpondingsregisters (de voorlopers van de huidige onroerend zaak belasting) over de periode 1600-1800 (26.000 scans) zijn voor ruim 70% ingevoerd. Hiervoor maak het gemeentearchief gebruik van het crowdsourcingplatform velehanden.nl. 4.6 Functioneel applicatiebeheer In 2020 is de migratie van collectiebeheerssysteem MAIS-Flexis van De Ree Archiefsystemen van versie 8 (een SaaS-oplossing) naar versie 9 (webbased) verder uitgerold. Dat houdt in dat het gehele studiezaalproces nu via de eenvoudigere webbased versie MAIS-Flexis 9 kan worden uitgevoerd, met uitzondering van de module Automatisering ten behoeve van aanvraagbriefjes. 4.7 Materiële verzorging Negentig meter archief is ontdaan van nietjes en paperclips en verpakt in zuurvrij materiaal.

Er zijn 55 schimmeltesten uitgevoerd, waarbij vijf tests een positieve uitslag opleverden. De betreffende collecties zijn door de firma Hoogduin te Delft behandeld met gammastraling om alle actieve schimmels te doden. AW/19/080 AW/19/202 AW/19/217 AW/20/037 z.n.

Expeditiebedrijf Smit, Koog aan de Zaan, 1780-2000, 6 m Sschildersbedrijf Sol en voorganger P. Volger (1881) 1919-ca. 1985, 2 m Schaatsverenigingen Thialf (1876) en Willem Barentsz (1887) te Zaandijk, 1,5m Fotomateriaal F. Roovers, 1 doos. Begraafplaatsadministraties voormalige Zaangemeenten

9

2021/8046

4.8 Kengetallen: Archieven en collecties

aantallen archieven 2020

Overheidsarchieven Particuliere archieven Kerkarchieven Waterschapsarchieven Aparte archiefcollecties Totaal Beeldcollectie

aantal meters 2020 191

2.042

500

868

43 13

272 88

5

4

752

3.274

aantallen in 2020

foto's prentbriefkaarten affiches kaarten en technische tekeningen prenten en tekeningen dia's reprocollectie glasnegatieven kalenderafbeeldingen foto's Zaans schoon (bruikleen) Totaal Films en video’s Totaal

130.504 11.388 3.702 3.134

beschikbaar op Internet in 2020* 49.826 9.964 3.494 3.035

4.928

4.586

9.602 3.002 13.985 2.016

9.106 3.002 4.351 2.016

1.580

1.580

183.841 780 184.621

90.960 0 90.960

* Lang niet alle afbeeldingen mogen op internet getoond worden in verband met auteursrechten. Deze afbeeldingen zijn wél in te zien op de studiezaal. Bibliotheek

aantallen 2020

Boeken en brochures

22.436

Jaarverslagen (titels)

507

Totaal aantal drukwerken

22.943

tijdschriftentitels

985

krantentitels

88

Totaal aantal titels

24.016

10

2021/8046

5.

Dienstverlening

De kern van de dienstverlening bestaat uit het verstrekken van informatie aan burgers en bedrijven en aan ambtenaren van de instellingen die hun archieven bij het gemeentearchief hebben ondergebracht (Zaanstad, Oostzaan, de Veiligheidsregio, de Omgevingsdienst en het Hoogheemraadschap Hollands Noorder Kwartier). De werkzaamheden bestaan uit het verlenen van assistentie aan bezoekers op de studiezaal, het beantwoorden van vragen en het uitlenen van dossiers aan ambtenaren van bovengenoemde instellingen. Daarnaast wordt steeds meer informatie online verstrekt via onze eigen website archief.zaanstad.nl en een aantal (inter)nationale portals, waarvan de belangrijkste zijn archieven.nl, oorlogsbronnen.nl, openarch.nl en europeana.eu. Het online aanbieden van informatie heeft tot gevolg dat het aantal bezoekers op de studiezaal gestaag afneemt. Maar deze afname wordt ruimschoots gecompenseerd door de toename van het gebruik van informatie via de website en portals. De daling van het aantal bezoeken op de studiezaal zet zich voort. Het aantal unieke bezoekers bedroeg in 2020 680, zij legden gezamenlijk 969 bezoeken af. Daarbij moet aangetekend worden dat wij als gevolg van de Corona-uitbraak een deel van het jaar uitsluitend open waren voor dringende gevallen. Het aantal digitale raadplegingen daarentegen nam opnieuw toe.

Op de website archief.zaanstad.nl telden we ruim 59.000 unieke bezoekers die 132.750 bezoeken aflegden. Via archieven.nl werden onze toegangen 19.000 keer geraadpleegd. Via openarchieven.nl werden 105.000 bezoeken gemeten, het aantal bezoekers via dit portal is onbekend.

11

2021/8046

Medewerkers van de gemeente Zaanstad vroegen 251 dossiers op, vanuit de gemeente Oostzaan werden 34 aanvragen ontvangen. Het Hoogheemraadschap heeft één dossier opgevraagd. Een bijzondere vorm van informatieverstrekking betrof het onderzoek naar de aankoop van Joodse panden door de voormalige Zaangemeenten tijdens de Tweede Wereldoorlog en het rechtsherstel na de oorlog. Tevens is gekeken naar de bejegening van de teruggekeerde Joodse inwoners. Dit onderzoek werd uitgevoerd op verzoek van het college, dat vragen had ontvangen over dit onderwerp van het televisieprogramma Pointer. Uit de aanwinsten van de bibliotheek is een longlist samengesteld voor de Bredenhofprijs. Deze tweejaarlijkse prijs heeft tot doel het stimuleren van onderzoek naar en het beschrijven van de Zaanse geschiedenis, alsmede het bevorderen van de belangstelling voor de Zaanse geschiedschrijving en haar auteurs. De gemeentearchivaris is voorzitter van de jury.

12

2021/8046

6

Public Relations

6.1 Activiteiten Het Gemeentearchief Zaanstad was in 2020 actief in het stimuleren van belangstelling voor de Zaanse historie en het archief. 6 januari: Persmoment auteursrechten foto's Han de Groot (NHD) Het Gemeentearchief heeft drie jaar geleden via Dagblad Zaanstreek zo'n 1800 foto's van Han de Groot in beheer gekregen. Zijn nabestaanden hebben in het bijzijn van wethouder Rita Noordzij de overeenkomst ondertekend waarin vastgelegd is dat het Gemeentearchief de foto's op de Beeldbank mag tonen. Deze bijeenkomst had een feestelijk tintje, omdat Han de Groot de eerste van 130 fotografen van Dagblad Zaanstreek en zijn voorgangers is, van wie de foto's in de Beeldbank getoond mogen worden.

Iedere dinsdag: Broodje Celluloid voor collega’s In 2019 is het Gemeentearchief begonnen met Broodje Celluloid: een half uurtje tijdens lunchtijd een oude film uit het archief kijken met collega’s uit het stadhuis, met als doel om de filmcollectie van het archief onder de aandacht te brengen. Onderwerpen als Hannie Schaft, bakkerij Jongejans uit Assendelft en pre-fabwoningen van Bruynzeel trokken telkens weer een wisselend publiek en leverden leuke gesprekken en aanvullende informatie op. Wegens succes gingen we er in 2020 mee door (tot half maart vanwege de coronamaatregelen). 14 februari: Openingsbijeenkomst tentoonstelling "Ambtenaar in oorlogstijd' + Moreel beraad De tentoonstelling ‘Ambtenaar in oorlogstijd’ werd geopend in de vitrine van het stadhuis, waarin morele dilemma’s centraal stonden. Voorafgaand aan de opening was er een openbare bijeenkomst in de raadzaal, waarin één van de dilemma’s in een zogenaamd "moreel beraad" nader uitgewerkt werd. Deze discussie werd gevoerd door ambtenaren van verschillende afdelingen van Gemeente Zaanstad. Bart Hofstee, trainer morele 13

2021/8046

oordeelsvorming van het Bureau Integriteit van de Gemeente Amsterdam, begeleidde het gesprek volgens het zeven stappen plan. Het ging er hierbij niet om tot een juiste beslissing te komen, maar om een dilemma helemaal af te pellen in argumenten en betrokkenen, zodat een ieder daarmee geholpen kan worden als hij voor een lastig moreel dilemma komt te staan.

28 februari: Familiedag Tijdens de familiedag ontvingen we onze eigen familieleden, zodat zij eens met eigen ogen konden zien waarom wij thuis altijd zo enthousiast over ons werk vertellen. We lieten hen schimmeltesten zien, gaven een rondleiding door het depot, bekeken een film op de Steinbecktafel en hadden opdrachten uit de educatieprojecten klaarstaan, zoals blinddrukken en perkament voelen.

12 september: Open Monumentendag / Uitrol Westzijderol in de Doopsgezinde Vermaning Op Open Monumentendag organiseerde het Gemeentearchief de uitrol van de Westzijderol in de Doopsgezinde Vermaning te Zaandam. De Westzijderol is één van de topstukken uit het archief! Het uitrollen moet daarom met beleid gebeuren: dit deden de specialisten van papierrestauratie-atelier Thea Vorstman & Floor Meijboom. Daarna was de rol de hele dag voor alle bezoekers “live” te bezichtigen. 5 oktober: Grote Zaanse Geschiedenis Quiz 2020 in het Zaantheater Vanwege de coronamaatregelen heeft het Gemeentearchief in de Maand van de Geschiedenis alleen de Grote Zaanse Geschiedenis Quiz georganiseerd. De teams konden gezamenlijk vragen 14

2021/8046

beantwoorden in een thuisronde waarvoor men naar buiten gestuurd werd. In de theaterronde mocht per team slechts één afgevaardigde aanwezig zijn om quizvragen te beantwoorden. De overige teamleden en het publiek moesten de Quiz thuis volgen via een livestream van RTV Zaan op De Orkaan. Er deden 14 teams mee aan de theaterronde en de livestream is 688 keer weergegeven op YouTube.

6.2 Tentoonstellingen Het Gemeentearchief heeft verschillende vitrines tot haar beschikking om aandacht te vestigen op de eigen collectie. Daarnaast deelt het Gemeentearchief deze vitrine graag met historische verenigingen of verzamelaars uit de Zaanstreek, omdat deze samen het geheugen van de Zaanstreek vormen. Vanwege de corona-maatregelen kon er na februari geen opening met publiek georganiseerd worden. Om alle geïnteresseerden toch te laten meegenieten, namen we filmpjes met toelichting op bij de vitrine en plaatsten die op Vimeo. In de grote vitrine in de publiekshal richtten we drie tentoonstellingen in: 

Februari: Ambtenaar in Oorlogstijd (samen met Zaans Museum, 4 en 5 mei comité, Erik Schaap)



Juni: 100 jaar Zaansche ZegelZoekers (samen met Zaansche ZegelZoekers)



November: Barbara van Marle (samen met kunstenares Barbara van Marle)

De buitenvitrines aan de voorgevel, o.a.: 

Kinderboeken over de Zaanstreek – En toen? (bij thema Kinderboekenweek) 15

2021/8046



Jacob Honig Jansz. Jr. (ter gelegenheid van zijn 150e sterfjaar, samen met Honig Breethuis)



Voorbijgangers worden nu op de lopende tentoonstelling in de publiekshal gewezen: we hebben wissellijsten op de achterkant van een paneel geplakt, waardoor we informatie en afbeeldingen snel kunnen verwisselen.

De gouden binnenvitrines naast de toegang tot de studiezaal, o.a.: 

Orkaan Eindejaars Nieuwsquiz trofee met foto’s die GAZ-collega’s maakten vanaf de Rabotoren (OEN 1e prijs uitje)



Eerste huis op de Zaanse Schans (door stagiair Jorn Poulain)

Webexposities op de website: 

Kijk eens omhoog! – Gevelreclames en uithangborden in de Zaanstreek



Sinterklaas in de Zaanstreek – Kinderfeest door de jaren heen



Winter in de Zaanstreek – Brrrr

Kranten Er is 16 keer over het Gemeentearchief geschreven in de Zaanse kranten (Noord-Hollands Dagblad, Zaans Stadsblad en Zaanstreek op Zondag) over o.a. de cursussen, de Westzijderol en de foto’s van Han de Groot en er was een uitzending op NH Nieuws over het stille verzet van Zaanse ambtenaren.

16

2021/8046

6.3 Social media Twitter Via @ArchiefZaanstad twittert het Gemeentearchief dagelijks over actualiteiten, historische gebeurtenissen, personen en evenementen. 422 tweets geplaatst in 2020 1367 volgers (op 31-12-2020) Top-3 van meest bekeken tweets:

Facebook Sinds december 2017 is het Gemeentearchief actief op Facebook. We plaatsen berichten over evenementen, korte filmpjes, mooie vondsten in het archief en foto’s van bijeenkomsten. 92 berichten gepost in 2020 392 volgers (op 31-12-2020) 365 pagina-vind-ik-leuks (op 31-12-2020)

17

2021/8046

Top-3 van meest bekeken Facebook-berichten: 1. 7190 bereikte personen

2. 1777 bereikte personen

18

2021/8046

3. 1402 bereikte personen

Instagram Via gemeentearchief_zaanstad plaatst het Gemeentearchief sinds dit jaar een paar keer per week foto’s van opvallende gebouwen, details of doorkijkjes in de Zaanstreek met een historisch tintje en een spannend filter. 80 berichten geplaatst in 2020 375 volgers (op 31-12-2020) Top-3 Insta posts: 1. 33 likes:

19

2021/8046

2. 27 likes:

3. 25 likes:

20

2021/8046

7.

Educatie

7.1 Corona De meeste educatie-activiteiten gingen niet door vanwege de corona-maatregelen. Er is in de werkruimte en op de studiezaal niet genoeg ruimte om groepen te ontvangen naast de medewerkers en studiezaalbezoekers. Het Gemeentearchief heeft besloten om de activiteiten niet digitaal aan te bieden. Zeker voor de jeugd is de beleving van het archief ter plaatse het belangrijkste onderdeel en dat is digitaal niet te evenaren. 7.2 Fluxus Cultuurmenu Het Gemeentearchief biedt via het Fluxus Cultuurmenu drie verschillende educatieprogramma’s voor de groepen 6, 7 en 8 van de basisschool:  Samen leven in Zaanstad (Burgerschap)  Papieren geheugen (geschiedenis van papierfabricage)  Woorden van Vroeger (Zaanse historische jeugdverhalen van Hans Kuyper) Er kwamen in februari 2 basisschoolklassen met in totaal 47 leerlingen op bezoek voor het project Papieren geheugen. De hoogtepunten volgens de leerlingen: eetbaar papier (ouwel) en de verrijdbare kasten. 7.3 Volwasseneneducatie Ons cursusaanbod voor volwassenen in 2020 bestond uit:  het Valentijnsproject/workshop Liefdewerk oud papier in februari. Onder begeleiding van Linda Willemszoon maakten de deelnemers een doos voor het archiveren van hun (liefdes)brieven. (8 deelnemers)  de inloopbijeenkomst Werken aan Vele Handen: Verpondingsregisters in februari.

Collega Jan van der Male vertelde over de achtergrond van deze verpondingsregisters, de voorlopers van het Kadaster uit de 17e en 18e eeuw, en hielp de deelnemers met handschriften lezen en beschrijven. (14 deelnemers)  de cursus Voorouders gezocht! Stamboomonderzoek voor beginners in februari, met terugkomavonden in september. Sander Wegereef (Historio) liet de deelnemers kennismaken met de vele beschikbare (digitale) bronnen en begeleidde hen bij het zoeken naar de geschiedenis van hun voorouders. (37 deelnemers in 4 groepen)

21

2021/8046

Stages In 2020 heeft één student stage gelopen bij het Gemeentearchief. Een tweedejaarsstudent van de HBO bachelor opleiding Cultureel Erfgoed aan de Reinwardt Academie volgde een algemene oriëntatiestage van 20 weken. Maatschappelijke stage Er liep één leerling uit 3 VMBO maatschappelijke stage bij het Gemeentearchief. Hij heeft gedurende twee weken samengewerkt met en opdrachten gedaan voor verschillende archiefmedewerkers.

22

2021/8046

8.

Vrijwilligers

In 2020 waren in totaal 72 vrijwilligers werkzaam voor het gemeentearchief. Zij besteden gemiddeld één dagdeel in de week aan activiteiten voor het gemeentearchief. Een deel van hen werkt vanuit huis aan het indiceren van historische persoonsgegevens. Zij worden aangestuurd en begeleid door een aantal medewerkers van het gemeentearchief. Via de Stichting NewBees doet een aantal Syrische statushouders vrijwilligerswerk voor het archief. Zij helpen op vrijdagochtend met het verpakken van archieven in zuurvrije dozen. Via het Jongerenloket zijn twee jongeren geplaatst, die als vrijwilliger werkervaring opdoen om hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. Hun werkzaamheden bestonden uit:  materiële verzorging van archieven en collecties  toegankelijk maken van archiefstukken  indexeren van historische persoonsgegevens  selecteren en beschrijven van fotomateriaal Vanwege de corona-maatregelen is het uitvoeren van vrijwilligerswerk op locatie bij het Gemeentearchief sinds maart 2020 niet meer mogelijk. De materiële verzorging van archieven en collecties is daarom vanaf dat moment stil komen te liggen. Dit geldt ook voor het toegankelijk maken van archiefstukken en het selecteren en beschrijven van foto’s, wat op locatie moet gebeuren. De medewerkers hebben wel contact met de vrijwilligers onderhouden, want we missen ze en zijn ze niet vergeten.

Kengetallen/mijlpalen: 90 meter archief schoongemaakt en verpakt in zuurvrije omslagen en dozen 2000 foto’s beschreven 11.000 namen geïndiceerd in online beschikbare archiefstukken Project Vele Handen – Zaanse Verpondingsregisters e.a. Op VeleHanden.nl kan iedereen vanuit huis online archieven toegankelijk maken. Het Gemeentearchief heeft de collectie Zaanse Verpondingsregisters e.a. hiervoor aangemeld. Deze collectie bevat informatie over de eigenaren van percelen in de 17e en 18e eeuw, nuttig voor onderzoek naar huizenhistorie en personen. Met de hulp van de vrijwilligers van Vele Handen maken we de collectie online doorzoekbaar. Aantal deelnemers: 248 personen Aantal briefhoofden beschreven: 26.731 scans Duur van het project: december 2019 – heden

23

2021/8046

24