Digitaal Accountantsverslag - Gemeente Zaanstad 2020 vDefinitief
Tekst van het document
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen
Geen sprake van onrechtmatigheden in het kader van begrotingsrechtmatigheid
Conclusie Impact van Covid-19 Speerpunten Ontwikkelingen 2020 Jaarverslag
Een onderdeel van onze rechtmatigheidscontrole is de naleving van het budgetrecht van de raad. Is op programma- of kredietniveau niet meer besteed dan waar u als raad toe besloten hebt. Op basis van artikel 2 van uw financiële verordening blijkt dat de begroting wordt vastgesteld op programmaniveau.
Bij drie programma's is een overschrijding geconstateerd. De hogere lasten worden bij twee van deze programma’s volledig gecompenseerd door hogere baten waardoor de begrotingsrechtmatigheid over 2020 is gewaarborgd. Ook bij het programma waar dat niet (volledig) het geval is, is geen sprake van een onrechtmatigheid. De details hiervan blijken uit onderstaande tabel.
Begrotingsoverschrijdingen (op programmaniveau) kúnnen dus, in sommige gevallen, als onrechtmatig worden aangemerkt. Onderstaand hebben wij de overschrijdingen opgenomen en weergegeven of deze wel of niet meewegen in ons oordeel bij de jaarrekening. Programma
Lasten werkelijk (in € miljoen)
Overschrijdingen t.o.v. begroting (na wijziging in € miljoen)
Telt overschrijding mee voor het oordeel
Toelichting
Rechtmatigheid
Werk en Inkomen
116,8
2,1
Nee
Wordt gecompenseerd door hogere baten en past binnen het bestaande beleid.
Schattingen
Maatschappelijke ontwikkeling
48,2
0,8
Nee
Deze overschrijding wordt niet (volledig) gecompenseerd door hogere baten, maar past binnen het bestaande beleid én kon pas inzichtelijk worden gemaakt bij het opstellen van het integraal huisvestingsplan in het najaar van 2020. Bij Onderwijshuisvesting heeft een aanvullende inhaalafschrijving plaatsgevonden doordat er een verkeerde afschrijvingstermijn werd gehanteerd. Naar aanleiding van het in de Narap aangekondigde vervolgonderzoek is een aanvullende inhaalafschrijving verwerkt. Deze inhaalafschrijving is de grootste oorzaak voor de overschrijding.
Buitenruimte, vastgoed en bereikbaarheid
93,5
1,1
Nee
Wordt gecompenseerd door hogere baten en past binnen het bestaande beleid.
Jaarrekening Verhoogde risico's
Update IT Fraude & wet- en regelgeving
Vooruitblik 2021 Samenwerking Bijlagen
17
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen
Geen onrechtmatigheden inzake Europese aanbestedingen
Conclusie Impact van Covid-19
Geen onrechtmatigheden ten aanzien van de Europese aanbestedingen
Speerpunten
Zowel voor de uitgevoerde interne controles als voor onze externe controle geldt dat er in 2020 geen onrechtmatigheden zijn geïdentificeerd (2019: €0,8 miljoen). De in 2019 geconstateerde fouten zijn al voor de contractwaarde als fout ‘genomen’ in 2019, dus leiden niet tot onrechtmatigheden voor 2020. Wel hebben we de volgende twee observaties:
Ontwikkelingen 2020 Jaarverslag
•
Verlengingsovereenkomsten niet altijd tijdig getekend: Wij hebben voor drie dossiers geconstateerd dat verlengingsovereenkomsten niet tijdig zijn getekend. In deze gevallen geldt dat de datering van de overeenkomst en/of verlenging later ligt dan dat de verlenging aanvangt. Dit heeft niet geleid tot onrechtmatigheden. Desalniettemin adviseren wij dit strakker te organiseren.
•
Aanbeveling om centrale ‘archiveringsfunctie’ te versterken: We hebben bij onze controle geconstateerd dat het veel tijd en moeite kost om de relevante contractinformatie boven tafel te krijgen. Dit komt mede doordat de organisatie van de gemeente Zaanstad decentraal is belegd, waardoor de desbetreffende contractinformatie uit verschillende plekken in de organisatie moet komen. We adviseren om de centrale ‘archiveringsfunctie’ te versterken.
Jaarrekening Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen Update IT Fraude & wet- en regelgeving
Vooruitblik 2021 Samenwerking Bijlagen
17I
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen
Schattingen van het college (1/2)
Conclusie Impact van Covid-19 Speerpunten
Bij het opstellen van de jaarrekening moet het college belangrijke boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en toelichten. Wij hebben de belangrijkste boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en aannames die door het college zijn gedaan bij het opstellen van de jaarrekening 2020 beoordeeld en concluderen dat deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen. Onderstaande tabel bevat een overzicht van onze bevindingen met betrekking tot die schattingen en oordelen.
Ontwikkelingen 2020
Schatting
Waarde in 2020 (2019) in € miljoen
Jaarverslag
Waardering materiële vaste activa
€744 (€711)
Jaarrekening
De waardering van het vastgoed
€236 (€235)
Beoordeling 2020
Beoordeling 2019
Het activabeleid van de gemeente ligt ten grondslag aan de wijze van afschrijven op materiële vaste activa. De gehanteerde afschrijvingspercentages zijn gebruikelijk in de sector.
Vastgoed kan een economische of een maatschappelijke functie hebben en op vastgoed met een maatschappelijke functie (bijvoorbeeld een schoolgebouw) mag niet worden afgewaardeerd. We hebben de waardering van het vastgoed met een economische functie in detail gecontroleerd. In 2020 heeft er een inhaalafschrijving plaatsgevonden op onderwijshuisvesting van €3,2 miljoen. De inhaalafschrijving is het gevolg geweest van een foutief ingevoerde afschrijvingstermijn van de gerelateerde activa (40 jaar in plaats van 20 jaar). Wij hebben de inhaalafschrijving gecontroleerd en hebben de juistheid van de inhaalafschrijving vastgesteld.
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. De uitgangspunten die in de berekeningen gehanteerd worden zijn voor zover mogelijk onderbouwd met rapportages van externe partijen.
Voor het onderhoud van vastgoedobjecten wordt een voorziening voor groot onderhoud aangehouden. Deze voorziening is gebaseerd op een meerjarenonderhoudsplan. Gedurende 2019 is er €1,5 miljoen gedoteerd en €1,6 miljoen onttrokken aan deze voorziening. Wij hebben de schatting als evenwichtig beoordeeld.
Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen Update IT
De waardering van de grondexploitaties
€5,9 (€3,7)
De juistheid en volledigheid van de onderhoudsvoorziening
€2,1 (€2,1)
Fraude & wet- en regelgeving
Vooruitblik 2021
Commentaar
Samenwerking Bijlagen
Controleverschil
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
Controleverschil
18
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen
Schattingen van het college (2/2)
Conclusie Impact van Covid-19 Speerpunten
Schatting
Waarde in 2020 (2019) in € miljoen
De waardering van de financiële vaste activa
€39,5 (€37,9)
Waardering debiteuren en overige uitzettingen
€57,5 (€57,8)
Riolenegalisatievoorziening
€3,9 (€4,1)
Ontwikkelingen 2020 Jaarverslag Jaarrekening Verhoogde risico's
Beoordeling 2020
Beoordeling 2019
Commentaar
Wij hebben de waardering van uw financiële vaste activa in detail gecontroleerd. Ook de deelnemingen hebben we specifiek gecontroleerd. Wij concluderen dat de inschattingen van het college ten aanzien van deze deelnemingen en (gerelateerde) leningen evenwichtig tot stand gekomen zijn.
De waardering van de debiteuren en overige vorderingen in de jaarrekening is evenwichtig. Het beleid omtrent het voorzien van (mogelijk) oninbare vorderingen is juist uitgevoerd.
De egalisatievoorziening wordt aangehouden om de tarieven in de komende jaren te egaliseren. Gedurende 2020 heeft een dotatie van €0,2 miljoen plaatsgevonden. Dit is het overschot dat is gerealiseerd op de rioolheffingen.
Rechtmatigheid Schattingen Update IT Fraude & wet- en regelgeving
Vooruitblik 2021 Samenwerking Bijlagen
Controleverschil
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
Controleverschil
18I
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen
Update IT
Conclusie Impact van Covid-19
Een update van de werkzaamheden ten aanzien van de beheersing van de IT-omgeving
Speerpunten
Wij zijn op grond van artikel 2:393 lid 4 BW verplicht melding te maken van onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking.
Ontwikkelingen 2020 Jaarverslag Jaarrekening Verhoogde risico's Rechtmatigheid Schattingen Update IT Fraude & wet- en regelgeving
Vooruitblik 2021 Samenwerking Bijlagen
We hebben in onze interim-rapportage gerapporteerd over de verbeteringen in het changemanagementproces voor Jeugd4Gem en WMO4Gem en de aanscherping van de databaserechten. Ook hebben we nog openstaande bevindingen gerapporteerd waaronder de te ruime rechten in RAET van de functioneel beheerders en de aandachtspunten in verband met oudere systemen.
We adviseren dit verder aan te scherpen. Wij hebben verder op basis van een interview vastgesteld dat de gemeente de wachtwoorden op de database van EnterpriseOne heeft laten aanpassen en dit jaarlijks zal blijven doen. Daarnaast adviseren wij voor gepersonaliseerde accounts geen gebruik te maken van de specifieke wachtwoordinstelling ‘password never expires’ binnen Windows AD. Wij hebben op basis van onze werkzaamheden in het kader van de IT-audit vastgesteld dat er geen significante (cybersecurity-)incidenten hebben plaatsgevonden sinds onze interim-werkzaamheden.
Geen nieuwe bevindingen naar aanleiding van ITGCtestwerkzaamheden rondom RAET en EnterpriseOne Om zekerheid te verkrijgen over de werking van de IT-afhankelijkheden in de reikwijdte van de jaarrekeningcontrole hebben wij per jaareinde testwerkzaamheden verricht ten aanzien van de relevante algemene IT-beheersingsmaatregelen voor RAET en EnterpriseOne. Concreet hebben we testwerkzaamheden verricht aangaande de logische toegangsbeveiliging en het wijzigingsbeheerproces van deze applicaties. Hierbij hebben we geen nieuwe bevindingen. In vergelijking met onze interim-werkzaamheden hebben wij vastgesteld dat binnen RAET het aantal gebruikers met beheerrechten is afgenomen. Echter, er zijn nog accounts aanwezig van medewerkers met deze rechten die buiten het functioneel beheerteam zijn belegd. 19
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen
Fraude, omkoping en corruptie en naleving van wet- en regelgeving
Conclusie Impact van Covid-19
Verantwoordelijkheden van het college en de raad
Geen aanwijzingen of signalen van fraude geïdentificeerd
Speerpunten
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en opsporen van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving berust bij degenen die belast zijn met governance van de gemeente (de gemeenteraad) en het college.
Op basis van onze frauderisicobeoordeling hebben wij de volgende controlewerkzaamheden uitgevoerd: • Het uitvoeren van een risicoanalyse per proces waarin de drie kenmerken van fraude: rationalisatie, druk en gelegenheid zijn afgezet tegen de kans en de impact. • Frauderisico besproken met auditcommissie, college, directie en Control. • We hebben beoordeeld of nevenfuncties van het college en de directie aanleiding gaven tot een verhoogd risico. • We hebben beoordeeld of er signalen zijn voor een verhoogd risico op fraude vanuit notulen, persberichten en andere (openbare) publicaties. • Wij hebben ongebruikelijke boekingen (boekingen buiten het normale proces om) in uw administratie gecontroleerd. • Jaarlijks wordt in het kader van onvoorspelbaarheid een proces of transactie(s) nader geanalyseerd. Dit jaar hebben we de onkostendeclaraties (voornamelijk reiskosten) beoordeeld van collegeleden. • Daarnaast hebben wij werkzaamheden uitgevoerd ten aanzien van verhoogde risico’s rondom grondverkopen en aanbestedingen.
Ontwikkelingen 2020 Jaarverslag Jaarrekening Verhoogde risico's
Als uw accountant is het onze verantwoordelijkheid om onze controle te plannen en uit te voeren om redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening als geheel geen materiële onjuistheden bevat, of die nu worden veroorzaakt door fraude of door fouten, rekening houdend met het toepasselijke wettelijke en regelgevende kader. Door de inherente beperkingen van een controle is het risico onvermijdelijk dat sommige materiële onjuistheden in de jaarrekening onopgemerkt blijven. Een beschrijving van onze doelstelling in dit verband vindt u hier.
Rechtmatigheid
Geen gevallen van niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen
Schattingen
Tijdens de controle van de jaarrekening 2020 zijn geen gevallen van niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen.
Update IT Fraude & wet- en regelgeving
Vooruitblik 2021
Tijdens de controle van de jaarrekening 2020 zijn geen aanwijzingen van fraude onder onze aandacht gekomen. Onze bevindingen met betrekking tot onze verhoogde risico’s inclusief de frauderisico’s vindt u hier.
Samenwerking Bijlagen
20
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen
Vooruitblik 2021
Conclusie Impact van Covid-19 Speerpunten Ontwikkelingen 2020 Jaarverslag
In dit hoofdstuk beschrijven we wat ons is opgevallen in relatie tot de rechtmatigheidsverantwoording. Daarbij concluderen we dat de rechtmatigheidsverantwoording hogere prioriteit verdient binnen de gemeente Zaanstad. De invoering van de Omgevingswet is in 2020 met een jaar vertraagd naar inwerkingtreding op 1 januari 2022, met een overgangstermijn tot 2029. Door die combinatie van het uitstel van de invoerdatum en de coronamaatregelen, is in 2020 ook minder gedaan dan gepland en verschuiven de werkzaamheden deels.
Jaarrekening Vooruitblik 2021 Rechtmatigheidsverantw. Omgevingswet
Samenwerking Bijlagen
21
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen
Er wordt hard gewerkt aan de rechtmatigheidsverantwoording
Conclusie Impact van Covid-19 Speerpunten Ontwikkelingen 2020 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik 2021 Rechtmatigheidsverantw. Omgevingswet
Samenwerking Bijlagen
Rechtmatigheidsverantwoording heeft veel aandacht Hoewel de wettelijke kaders nog niet definitief zijn, moet het college over 2021 een rechtmatigheidsverantwoording afgeven, als onderdeel van de jaarstukken. In onze eerdere rapportage hebben wij u geadviseerd hier alvast op voor te sorteren, omdat dit aandacht en eventuele wijzigingen vereist van uw organisatie.
De wisselwerking tussen de drie lijnen moet worden geoptimaliseerd en rapportagemomenten moeten op gang komen Elke gemeente zal stappen moeten zetten om tot de rechtmatigheidsverantwoording te komen. Echter, de diepgang en de aard van de nog te zetten stappen hangen sterk af van de huidige en gewenste inrichting van de (centrale) controlefunctie. De rollen en verantwoordelijkheden van een ieder zetten we apart uiteen. Bij de gemeente Zaanstad is sprake van een team Audit gepositioneerd bij de sector Control en Strategie, die de derde lijn vormt in het ‘drielijnenmodel’. Daar vindt de bewaking en monitoring van de kwaliteitstoetsing plaats door de functionaris procesmanagement en voeren de auditors verbijzonderde interne controles uit. Voor de financiële rechtmatigheid wordt gekeken naar 33 processen met een materiële geldstroom. Echter, daar wordt niet gecontroleerd op financiële rechtmatigheid voor alle stromen en posten die relevant zijn volgens het normenkader dat jaarlijks door de auditcommissie en de raad van de gemeente Zaanstad wordt vastgesteld.
De gemeente Zaanstad heeft niet de wens of ambitie om alle aspecten van financiële rechtmatigheid zelfstandig onder te brengen bij team Audit. De gemeente heeft in het plan van aanpak van de rechtmatigheidsverantwoording een link gelegd tussen de geldstromen en de processen. Op basis van deze analyse zijn de 33 processen gekozen die in de reikwijdte vallen. De eerste lijn is verantwoordelijk voor de uitvoeren van de beheersingsmaatregelen, die vervolgens worden getoetst met een kwaliteitstoets. Daarna is team Audit in de derde lijn aan zet om ervoor te zorgen dat het college een goed gesprek met de raad aan kan gaan op basis van de rechtmatigheidsverantwoording. De afgelopen maanden zijn de interne kwaliteitscontroles en de rapporteringslijnen uitgewerkt en bestaat het voornemen om elk kwartaal te rapporteren aan de directie. De vorm van de rapportage aan de raad en het college wordt door de organisatie nog uitgewerkt. Met de diverse procesverantwoordelijken zijn werk- en procesafspraken gemaakt voor wat betreft communicatie en rapportage zodat centraal inzicht in onrechtmatigheden ontstaat. In mei 2021 zal de eerste rapportage worden uitgebracht.
Vanuit het principe van een lerende organisatie zal periodiek zowel het proces als de inhoud worden geëvalueerd om zo gedurende 2021 tot een voldragen communicatie, verbeterde processen en rapportage te komen ten behoeve van de rechtmatigheidsverantwoording.
22
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen Conclusie
De rollen en verantwoordelijkheden rondom de rechtmatigheidsverantwoording
Speerpunten
Het rechtmatigheidsoordeel bij uw jaarrekening is tot en met het lopende boekjaar (2020) een taak van de accountant. De wetgever heeft de rechtmatigheidsverantwoording vanaf 2021 een expliciete verantwoordelijkheid gemaakt van het college om het gesprek over de financiële rechtmatigheid tussen het college en de raad te ondersteunen.
Ontwikkelingen 2020
De rollen en verantwoordelijkheden van de raad nader uitgelicht
Impact van Covid-19
Rechtmatigheidsverantw.
De gemeenteraad bepaalt de verantwoordingsgrens, die mag liggen tussen 0% en 3% van de lasten van de gemeente. Met dit percentage heeft de raad bepaald met welke diepgang het gesprek met het college over de financiële rechtmatigheid wordt gevoerd. Daarnaast raden wij raadsleden aan om het college richtlijnen mee te geven over de verwachte inhoud op het gebied van rechtmatigheid in de bedrijfsvoeringsparagraaf, waaronder een rapporteringsgrens van de onderliggende bevindingen. De gemeenteraad zal ook het gesprek met het college voeren over de bevindingen, de oorzaken daarvan of redenen daarachter en waar nodig de verbetermaatregelen die het college van plan is te nemen.
Omgevingswet
De rollen en verantwoordelijkheden van het college nader uitgelicht
Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik 2021
Samenwerking Bijlagen
Het college was altijd al verantwoordelijk voor het rechtmatig handelen van de gemeente. In de nieuwe situatie neemt het college echter de expliciete verantwoordelijkheid en legt hierover verantwoording af aan de gemeenteraad in de jaarrekening. De veelgehoorde term ‘het moest van de accountant’ zal hiermee hopelijk tot het verleden behoren. Het uitgangspunt wordt transparantie aan de raad.
De rollen en verantwoordelijkheden van de organisatie nader uitgelicht Het ambtelijk apparaat voert de processen binnen de gemeente zodanig uit dat sprake is van getrouwe en rechtmatige transacties. Binnen de organisatie wordt getoetst of de processen (in de eerste lijn) in dit kader functioneren. Bij de gemeente Zaanstad bestaat de tweede lijn uit Business control & Financiën en bestaat de derde lijn met name uit de afdeling Auditing en onderzoek. Rapportages over de bevindingen van uw interne controlewerkzaamheden in alle drie de lijnen zijn de basis voor het college om de rechtmatigheidsverantwoording te kunnen afleggen.
Een kans om de controlerende rol van de raad te verdiepen De afgelopen jaren was bij alle gemeenten het gesprek tussen de raad en het college over rechtmatigheid zowel vanuit de kaderstellende als de controlerende rol beperkt. Alleen bij grotere bevindingen kwam het aan de orde. Door de verantwoordelijkheid weer expliciet bij het college te leggen, wordt het belang van rechtmatig handelen bij het college versterkt. De implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording is een kans voor de raad om het gesprek met het college te verdiepen. Zowel ‘kaderstellend’ over de ambitie (welke kwaliteitsaspecten, welk normenkader), de nauwkeurigheid (verantwoordingsgrens) en de gewenste informatiewaarde (onderwerpen in de bedrijfsvoeringsparagraaf) als ‘controlerend’ over de bevindingen, mogelijke afwegingen van het college bij bewust gekozen afwijkingen en benodigde verbeteringen in de beheersing.
22I
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen
De invoering van de Omgevingswet heeft enige vertraging opgelopen
Conclusie Impact van Covid-19
Ontwikkelingen rondom de Omgevingswet
Speerpunten
Inmiddels is een besluit genomen dat per 1 januari 2022 de Omgevingswet in werking treedt. Voor die tijd is het van belang dat alle processen binnen de gemeente in lijn gebracht worden om de livegang per 1 januari 2022 mogelijk te maken.
Ontwikkelingen 2020 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik 2021 Rechtmatigheidsverantw. Omgevingswet
Samenwerking Bijlagen
Recent wordt er steeds meer aandacht voor gevraagd dat de nieuwe Omgevingswet succes kan hebben als alle elementen, op zowel ICT- als financieel gebied, juist werken. Er moet voldoende tijd worden vrijgemaakt om dit te testen. Of er gehoor gegeven wordt aan de oproepen is nog niet duidelijk. Het uitstel van de Omgevingswet naar 1 januari 2022 heeft directe gevolgen gehad voor de voortgang op de aansluiting van de landelijke voorziening (DSO). Via het DSO kunnen initiatiefnemers en betrokkenen straks o.a. een vergunning aanvragen. Deze landelijke voorziening was en is nog steeds niet volledig gerealiseerd en daardoor was aansluiting in 2020 voor de gemeente Zaanstad niet volledig mogelijk. Wel heeft de gemeente Zaanstad de benodigde systemen verworven om hierop aan te sluiten.
De derde fase is gericht op de visievorming vanuit de zes strategische opgaven en de verschillende Zaanse deelgebieden. Het proces is ondanks corona in aangepaste vorm doorgezet maar loopt wel vertraging op. De raad is over de voortgang geïnformeerd. In 2020 is er bijvoorbeeld gewerkt aan het Zaans Omgevingsplan, inclusief de verdere uitwerking van de opgaven uit de Omgevingsvisie. Ook is voor de nieuwe elementen zoals milieu, gezondheid en de APV-regels, de (interne en externe) samenwerking geïntensiveerd en verder uitgewerkt. Besluitvorming over het Zaans Omgevingsplan zal in 2021 gebeuren bij het college en de raad. Ook is een structureel ketenoverleg ingesteld om de vorderingen bij alle partijen af te stemmen. Voor gebiedsontwikkeling vindt structureel overleg plaats voor o.a. het Noordzeekanaalgebied. In de metropoolregio Amsterdam is in samenwerking met het rijk het afgelopen jaar vooral gewerkt aan een verstedelijkingsstrategie voor de regio.
Gemeente Zaanstad heeft enige vertraging opgelopen De invoering van de Omgevingswet is in 2020 met een jaar vertraagd naar inwerkingtreding op 1 januari 2022, met een overgangstermijn tot 2029. Begin 2020 is de tweede fase via het raadsbesluit afgesloten en is gestart met de derde fase van de Omgevingsvisie. De tweede fase van de Omgevingsvisie bestond uit de vaststelling van de ruimtelijke kernkwaliteiten, de afwegingsprincipes en de sturingsfilosofie. 23
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen
Onze samenwerking tijdens de controle
Conclusie Impact van Covid-19
We hebben een constructieve samenwerking ervaren tijdens het controleproces
Speerpunten
We hebben tijdens de controle een constructieve samenwerking met uw organisatie ervaren. Ondanks de nieuwe werkomstandigheden als gevolg van de Covid-19-pandemie waren de communicatielijnen redelijk kort en konden we onze vragen snel afhandelen. We hebben een open en fijne cultuur ervaren. Aangezien we voortdurend streven naar een verbetering van het controleproces en onze dienstverlening, evalueren we graag op korte termijn.
Ontwikkelingen 2020 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik 2021
Samenwerking Bijlagen
Totaal geplande uren
%
Totaal verwachte uren (est)
%
Partner
100
5
113
5
(Senior) manager
446
20
562
19
Overige medewerkers
1.256
75
1.334
76
Totaal
1.802*
100
2.009*
100
De oplevering van de gemeente Zaanstad is redelijk en kan beter De controle van de jaarrekening van de gemeente Zaanstad vereist voldoende tijd en aandacht van de teamleden van het juiste niveau voor inhoudelijke werkzaamheden, beoordeling en begeleiding. In overeenstemming met de maatregelen die zijn beschreven in het rapport ‘In het publiek belang’ geven wij hiernaast een overzicht van de uren die we hebben besteed aan de controle van het lopende jaar van de gemeente Zaanstad. De cijfers hiernaast zijn op basis van beste schatting per eind april. Wij maken gebruik van een webportal (Connect) voor het uitwisselen van documenten. Voor de controle over 2020 is 95% van de opgevraagde documenten tijdig geleverd. Dat is een voldoende score. De oplevering was in dit tweede coronajaar minder ‘in een keer goed’ en bij sommige onderdelen (zoals aanbestedingen, SiSa) waren diverse vragenronden nodig. Dit komt mede door de decentrale inrichting (in de eerste lijn) en is de reden waarom we meer centrale regie voor het jaarrekeningproces adviseren.
* Inclusief de uren besteed door de afdelingen waaraan we werkzaamheden uitbesteden zoals het ‘Delivery Center’, het ‘Competence Center’ en ‘Audit Support’ (ongeveer 200 uur) en inclusief reikwijdte-uitbreidingen waaronder SiSa-regelingen
Geen bevindingen te melden rondom onafhankelijkheid Wij hebben onze naleving van externe normen en ons wereldwijde onafhankelijkheidsbeleid met betrekking tot onze dienstverlening in 2020 bewaakt en bevestigen dat wij aan deze onafhankelijkheidsvereisten hebben voldaan en voldoen.
24
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen
Bijlagen
Conclusie Impact van Covid-19 Speerpunten Ontwikkelingen 2020 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik 2021
Samenwerking
Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel te kunnen geven over de SiSabijlage. Hiertoe hebben we geen bevindingen te rapporteren. Daarna staan we stil bij onze controle van de WNT-verantwoording en de ontwikkelingen op dat gebied. Vervolgens staan we stil bij de materialiteit die we hebben gehanteerd bij de controle van de jaarrekening van de gemeente en de daaraan gerelateerde reikwijdte van de controle. Als PwC vinden wij het van belang om u te laten zien op welke wijze wij de belangrijkste voorwaarden en aandachtspunten van de controle hebben gerapporteerd. Deze hebben we opgenomen in de tabel onder communicatie. Tot slot staan we stil bij de verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening voor het college, de gemeenteraad en ons als externe accountant.
Bijlagen SiSa Wet normering topinkomens
Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
25
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen
Geen bevindingen in de SiSa-bijlage
Conclusie Impact van Covid-19 Speerpunten Ontwikkelingen 2020 Jaarverslag
Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening 2020. In 2020 zijn er veel SiSa-regelingen bijgekomen. Van de huidige achttien regelingen zijn er negen nieuw ten opzichte van vorig jaar.
De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. In de volgende tabel hebben wij onze bevindingen per specifieke uitkering opgenomen.
Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (‘BADO’) zwaardere rapporteringtoleranties dan voor andere onderdelen van de reguliere jaarrekening.
In de nota verwachtingen accountantscontrole staat beschreven dat van de externe accountant wordt verwacht dat de opzet wordt geëvalueerd, het bestaan wordt vastgesteld én de werking wordt gecontroleerd in relatie tot de beheersing rondom het opvolging geven aan de IB-signalen (mede in relatie tot het gemeentelijke M&O-beleid). Deze werkzaamheden hebben we uitgevoerd en hierover hebben we geen bijzonderheden vastgesteld. Er is voor de Tozo wel sprake van een formele onrechtmatigheid (telt niet mee in het oordeel) door het gebruik van DigiD in combinatie met BRP en Suwinet (zoals bij veel gemeenten). Vanaf Tozo 4 moet de identificatie weer plaatsvinden met een formeel ID-bewijs.
De werkzaamheden rondom de Tozo-regeling uitgelicht
Vooruitblik 2021
De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: • €12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan €125.000; • 10% indien de omvangsbasis groter dan €125.000 en kleiner dan of gelijk is aan €1.000.000; • €125.000 indien de omvangsbasis groter is dan €1.000.000.
Samenwerking
Nr
Regeling
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
1
JenV A5
Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Wet normering topinkomens
2
JenV A6
Specifieke uitkering preventieve aanpak tegen ondermijning (onderdeel BOTOC)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Materialiteit
3
FIN B1
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Communicatie
4
BZK C1
Regeling specifieke uitkering reductie energiegebruik
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Jaarrekening
Bijlagen SiSa
Verantwoordelijkheden
26
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen Conclusie Impact van Covid-19
Nr
Regeling
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Toelichting fout/onzekerheid
Speerpunten
Financiële omvang in euro’s
5
BZK C9
Specifieke uitkering woningbouwimpuls
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Ontwikkelingen 2020
6
BZK C31
Regeling vaststelling regels verstrekken eenmalige specifieke uitkering aan gemeenten huisvesting kwetsbare doelgroepen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Jaarverslag
7
OCW D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2019–2022 (OAB)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
8
OCW D10
Volwasseneneducatie
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Jaarrekening
9
IenW23 E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
10
IenW E26
Spoorse doorsnijdingen, tranche 1
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
11
EZK F1
Regeling aankoop woningen onder een hoogspanningsverbinding
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
12
SZW G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2020
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
13
SZW G3
Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_gemeente 2020
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
14
SZW G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _gemeentedeel 2020
Fout (formele fout)
€26.381.434
Zie link.
SiSa
15
VWS H4
Specifieke uitkering Sport
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Wet normering topinkomens
16
VWS H7
Specifieke uitkering Geweld hoort nergens thuis
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Materialiteit
17
VWS H7B
Specifieke uitkering Geweld hoort nergens thuis (SiSa tussen medeoverheden)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Communicatie
18
VWS H8
Specifieke uitkering voor lokale Sportakkoorden (Regeling Sportakkoord)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Vooruitblik 2021
Samenwerking Bijlagen
Verantwoordelijkheden
26I
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020
Formele onrechtmatigheid in relatie tot de identificatieplicht rondom de Tozo (G4) In artikel 17 van de Participatiewet is een identificatieplicht opgenomen met een ID-bewijs. Veel gemeenten, waaronder de gemeente Zaanstad, hebben ervoor gekozen om identificatie via DigiD, BRP en Suwinet toe te staan voor Tozo 1, 2 en 3. In overleg met het Rijk is dit als een formele onrechtmatigheid gedefinieerd en daarom niet van invloed op ons oordeel. Deze formele onrechtmatigheid is gelijk aan de totale omvang van de verstrekkingen (levensonderhoud en kapitaalverstrekking) van €26.381.434.
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen
De bezoldiging van uw topfunctionarissen is juist verantwoord in de WNT-bijlage
Conclusie Impact van Covid-19 Speerpunten Ontwikkelingen 2020
Geen controlebevindingen in de WNT-verantwoording 2020
WNT wijzigt in 2021 nauwelijks
Als onderdeel van onze controle hebben wij de nalevering van de Wet normering topinkomens (‘WNT’) gecontroleerd. Uit onze controle blijken geen bevindingen. Op grond van de wet zijn de griffier en de gemeentesecretaris aangewezen als topfunctionaris. Hun bezoldiging is juist en volledig verantwoord in de bijlage WNT in uw jaarstukken.
In 2021 verandert er voor de WNT nagenoeg niets ten opzichte van 2020. Wel zijn de bedragen geïndexeerd op basis van de loonontwikkeling in de sector overheid. De wettelijke maximale bezoldiging voor topfunctionarissen is aangepast van €201.000 in 2020 naar €209.000 in 2021.
Wilt u meer weten over de WNT? Kijkt u dan op: https://www.topinkomens.nl.
In de verantwoording van ‘Overige functionarissen (op functie) vervalt met ingang van 2021 de verplichte vermelding van de omvang van het dienstverband (van ‘datum’ tot ‘datum’).
Bijlage Wet normering topinkomens (WNT)
De controleverklaring bevat een paragraaf inzake overige aangelegenheden over de anticumulatiebepaling WNT
Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik 2021
Samenwerking Bijlagen SiSa Wet normering topinkomens
U hebt twee topfunctionarissen verantwoord in de jaarrekening 2020. De huidige twee topfunctionarissen zijn beide in loondienst.
U hebt in 2020 geen ontslagvergoedingen boven de WNT-grens uitgekeerd.
Sinds 2018 gelden specifieke WNT-regels voor de samenloop van uitvoerende topfuncties bij verschillende WNT-instellingen (‘anticumulatieregeling’). Deze regeling bepaalt dat het totaal van de bezoldigingen van meerdere uitvoerende topfuncties bij meerdere WNT-rechtspersonen of WNTinstellingen, niet hoger mag zijn dan het van toepassing zijnde algemene wettelijke bezoldigingsmaximum (2020: €201.000). In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2020 hebben wij geen controle uitgevoerd op de naleving van deze anticumulatiebepalingen. Dit hebben wij in onze controleverklaring bij de jaarrekening van de gemeente Zaanstad in een paragraaf inzake overige aangelegenheden tot uitdrukking gebracht.
Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
27
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen
De materialiteit gedurende de controle is toegenomen
Conclusie Impact van Covid-19 Speerpunten Ontwikkelingen 2020 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik 2021
Samenwerking Bijlagen SiSa Wet normering topinkomens
Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
De gehanteerde materialiteit is €5,9 miljoen De reikwijdte van onze controle wordt beïnvloed door het toepassen van materialiteit. Het begrip ‘materieel’ wordt toegelicht in de paragraaf ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’ in onze controleverklaring. Afwijkingen worden als materieel beschouwd wanneer redelijkerwijs kan worden verwacht dat ze, elk afzonderlijk of in totaal, gevolgen kunnen hebben voor de economische beslissingen die gebruikers op grond van de jaarrekening nemen. In het BADO zijn de goedkeuringstoleranties bepaald die de accountant ten behoeve van de oordeelsvorming over de jaarrekening van de gemeente hanteert. De grondslag voor het bepalen van deze toleranties wordt gevormd door de totale werkelijke kosten van de gemeente, inclusief de toevoegingen aan de bestemmingsreserves. Materialiteit bepaalt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en het effect van vastgestelde afwijkingen op onze verklaring. In ons controleplan hebben wij een materialiteit vastgesteld van €5,6 miljoen. Materialiteit wordt echter geactualiseerd op basis van de feitelijke financiële gegevens en wijzigingen in uw organisatie en omgeving gedurende het hele jaar.
Aangezien de werkelijke lasten, inclusief dotaties aan de bestemmingsreserves, hoger zijn dan in de programmabegroting op basis waarvan wij onze initiële materialiteit hebben berekend, heeft er op basis van de wettelijke uitgangspunten een verhoging plaatsgevonden naar €5,9 miljoen.
Ontwikkeling van de materialiteit €20.000.000 €18.000.000 €16.000.000 €14.000.000 €12.000.000 €10.000.000 €8.000.000 €6.000.000 €4.000.000 €2.000.000 €Begroting Fouten
Jaarrekening Onzekerheden 28
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen Conclusie Impact van Covid-19 Speerpunten
Reikwijdte van onze controle De reikwijdte van de controle is zo ontworpen dat er voldoende controle-informatie wordt verkregen met betrekking tot uw jaarrekening, ter ondersteuning van een kwalitatieve controle. In het controleplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle. Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het controleplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen. Jaarstukken gemeente Zaanstad
Ontwikkelingen 2020 Jaarverslag Jaarrekening Jaarverslag
Jaarrekening
Vooruitblik 2021
Samenwerking Bijlagen SiSa Wet normering topinkomens
Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
Programmaverantwoording
Paragrafen
Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij, op basis van onze kennis over de jaarrekening, vast dat deze aansluiten met de jaarrekening
Balans + toelichting
Programma rekening + toelichting
WNT-bijlage
SiSa-bijlage
Bijlage taakvelden
Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.
28I
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen
Update over onze communicatie met u
Conclusie Impact van Covid-19
Als PwC vinden wij het van belang om u te laten zien op welke wijze wij de belangrijkste voorwaarden en aandachtspunten van de controle hebben gerapporteerd. Deze hebben we opgenomen in onderstaande tabel.
Speerpunten
Vereiste communicatie op grond van controlestandaarden
Ontwikkelingen 2020
Mededeling over de verantwoordelijkheden van de accountant
Bevestiging van de onafhankelijkheid van PwC
De zaken die zijn aangemerkt als kernpunten van de controle
Jaarverslag Jaarrekening
Controleplan
Rapportage interimbevindingen
Accountantsverslag
Eventuele significante tekortkomingen in de interne controle
Eventuele ontdekte of vermoede fraude
Niet-naleving van wet- en regelgeving
Schriftelijke bevestigingen gevraagd van het management
Alle zaken die van invloed zijn op de vorm en inhoud van de controleverklaring
Standpunt van de accountant over belangrijke kwalitatieve aspecten van de verslaggeving door het college
Rapporteren over significante moeilijkheden, aangelegenheden en overige zaken die van belang zijn voor het toezicht op het financiële verslaggevingsproces
Wet normering topinkomens
Niet-gecorrigeerde afwijkingen
Materialiteit
Significante aangelegenheden die naar voren komen tijdens de controle in verband met verbonden partijen van de entiteit
Communicatie
Beschrijving van de reikwijdte en timing van de controle, waaronder significante risico’s
Vooruitblik 2021
Samenwerking Bijlagen SiSa
Verantwoordelijkheden
29
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen
Overzicht van verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening
Conclusie Impact van Covid-19 Speerpunten Ontwikkelingen 2020 Jaarverslag Jaarrekening
Verantwoordelijkheden van het college en de gemeenteraad voor de jaarrekening Het college is verantwoordelijk voor: • het opstellen en getrouw weergeven van de financiële positie in de jaarrekening in overeenstemming met het BBV; • rechtmatige totstandkoming van baten en lasten en balansmutaties; en voor • interne beheersingsmaatregelen die het college noodzakelijk acht om een jaarrekening te kunnen opstellen en rechtmatige totstandkoming van transacties mogelijk te maken, zonder afwijkingen van materieel belang door fraude of fouten.
Vooruitblik 2021
Bij het opmaken van de jaarrekening moet het college afwegen of de financiële positie voldoende is om de gemeente in staat te stellen de risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen.
Samenwerking
De raad is verantwoordelijk voor het toezicht op het proces van de financiële verslaggeving door de gemeente.
Verantwoordelijkheid van de accountant Onze verantwoordelijkheid is het plannen en uitvoeren van een controleopdracht op een manier die ons in staat stelt om voldoende en passende controle-informatie te krijgen voor de onderbouwing van ons oordeel. Onze doelstellingen zijn het krijgen van redelijke zekerheid of de jaarrekening als geheel geen onjuistheden van materieel belang bevat of die nu worden veroorzaakt door fraude of door fouten, en het afgeven van een controleverklaring waarin onze verklaring is opgenomen. Voor een gedetailleerde beschrijving van onze verantwoordelijkheden verwijzen wij u naar de bijlage bij onze controleverklaring.
Bijlagen SiSa Wet normering topinkomens
Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
30
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen Conclusie Impact van Covid-19 Speerpunten Ontwikkelingen 2020 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik 2021
Samenwerking Bijlagen SiSa Wet normering topinkomens
Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
Overzicht van verantwoordelijkheden met betrekking tot fraude en niet-naleving van weten regelgeving (1/2) De verantwoordelijkheden het college Deze bestaan uit: • het identificeren en monitoren van de wet- en regelgeving die van toepassing is op de gemeente en zorgen voor volledigheid ervan; • het uitvoeren van een risicobeoordeling die expliciet het risico op fraude omvat, door een analyse van prikkels en druk, kansen, en gedrag en rationalisatie, en het risico van niet-naleving van wet- en regelgeving; • het opstellen en uitvoeren van programma’s en beheersingsmaatregelen ter preventie, ontmoediging en opsporing van fraude (fraudebestrijdingsprogramma’s) en niet-naleving van wet- en regelgeving; • het waarborgen dat de cultuur en de omgeving van de gemeente integer zijn en ethisch gedrag bevorderen; • ervoor zorgen dat de activiteiten van de gemeente worden uitgevoerd conform de bepalingen van wet- en regelgeving, inclusief het voldoen aan de wet- en regelgeving waarin de vaststelling van de bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening wordt geregeld; • het onderzoeken van iedere vermeende of vermoede misstand die onder de aandacht van het management wordt gebracht.
De verantwoordelijkheden van degenen die zijn belast met toezicht (de gemeenteraad) Deze bestaan uit: • het versterken van een cultuur van integriteit en ethisch gedrag door middel van actief toezicht; • het beoordelen van de vaststelling van frauderisico’s door het management en niet-naleving van wet- en regelgeving, het nemen van passende maatregelen en het zorgen voor een juiste tone at the top;
•
• •
het waarborgen dat het seniormanagement en de raad van bestuur passende maatregelen nemen om fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving te ontmoedigen en te voorkomen, voor een betere bescherming van investeerders, medewerkers en andere belanghebbenden; het onderzoeken van iedere vermeende of vermoede misstand die onder de aandacht van de gemeenteraad wordt gebracht. het aannemen van een kritische houding ten opzichte van het college op het gebied van niet-gebruikelijke transacties met verbonden partijen en tussen ondernemingen binnen de groep.
De verantwoordelijkheid van de accountant Deze bestaat uit: • het plannen en uitvoeren van de controle om een redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat, hetzij door fraude of door fouten; • het beoordelen of de programma’s en de interne beheersingsmaatregelen van de gemeente, waarmee geïdentificeerde risico’s van materiële fouten als gevolg van fraude en van niet-naleving van wet- en regelgeving worden aangepakt, op de juiste wijze zijn opgezet en worden uitgevoerd; • het evalueren van het proces dat het management hanteert voor het beoordelen van de doeltreffendheid van de programma’s en interne beheersingsmaatregelen in verband met fraude en niet-naleving van weten regelgeving; • het evalueren van iedere fraude door het seniormanagement en het effect op de beheersingsomgeving; • het adequaat reageren op tijdens de controle geconstateerde (vermoede) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. 30I
Accountantsverslag gemeente Zaanstad 2020 Introductie Kernboodschappen Conclusie Impact van Covid-19 Speerpunten Ontwikkelingen 2020 Jaarverslag Jaarrekening Vooruitblik 2021
Overzicht van verantwoordelijkheden met betrekking tot fraude en niet-naleving van weten regelgeving (2/2) In de context van onze controle van de jaarrekening zijn onze doelstellingen met betrekking tot fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving als volgt: • het vaststellen en beoordelen van het risico van materiële onjuistheden in de jaarrekening als gevolg van fraude en als gevolg van niet-naleving van wet- en regelgeving; • het verkrijgen van voldoende geschikte controle-informatie met betrekking tot de beoordeelde risico’s van materiële onjuistheden als gevolg van fraude, door een gepaste controleaanpak te ontwerpen en te implementeren; • het verkrijgen van voldoende geschikte controle-informatie met betrekking tot de naleving van de bepalingen van die wet- en regelgeving waarvan algemeen wordt erkend dat ze directe gevolgen hebben voor de bepaling van materiële bedragen en toelichtingen in de jaarrekening; en • het adequaat reageren op tijdens de controle geconstateerde (vermoede) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving.
Samenwerking Bijlagen SiSa Wet normering topinkomens
Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden
30II