Bijlage 1 - Menukaart Duurzame Mobiliteit

Menukaart duurzame mobiliteit

Hoe zorgen we door slimmer, schoner en veiliger te

Rond de zomer van 2021 is ook in kaart gebracht wat de verwachte CO2-vermindering is van

reizen dat de CO2-uitstoot van ons personen- en

extra inspanning elke organisatie moet nemen en kan er via deze menukaart beoordeeld worden

goederenvervoer vergaand vermindert? Deze menukaart is bedoeld om de mobiliteitssector in Flevoland

duurzame mobiliteitsmaatregelen die in uw regio nu al worden uitgevoerd. Dan is duidelijk welke welke maatregelen bij uw situatie passen.

Regionaal Mobiliteitsprogramma Flevoland en Noord-Holland De ‘Menukaart duurzame mobiliteit’ is onderdeel van het Regionaal Mobiliteitsprogramma (RMP)

en Noord-Holland te helpen bij het maken van de juiste

Flevoland en Noord-Holland. In het RMP geven de provincies Noord-Holland en Flevoland, de

keuzes. Op het menu staan 20 maatregelen die voor

uit het Klimaatakkoord. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met gemeenten, provincies, het Rijk,

mobiliteit bijdragen aan de klimaatdoelen van de Europese Klimaatwet: 55 procent minder CO2-uitstoot in 2030 en 95 procent in 2050.

Vervoerregio Amsterdam en de gemeente Amsterdam antwoord op de mobiliteitsvraagstukken milieudiensten, werkgevers en brancheverenigingen. Want alleen met elkaar – en met reizigers, vervoerders en sectoren als de industrie – kunnen we in 2050 klimaatneutraal zijn.

Samen halen we de klimaatdoelen! Gelukkig beginnen we niet bij nul. We werken al een aantal jaar aan slimme en duurzame mobiliteit en daarmee aan het verminderen van uitstoot. Maar om de klimaatdoelen te realiseren, is veel meer nodig. In Noord-Holland en Flevoland willen we de CO2-uitstoot door mobiliteit tot 2030 terug-

In Nederland zijn mobiliteit en vrachtvervoer verantwoordelijk voor bijna een vijfde van de totale

brengen tot maximaal 4,2 megaton*, en liefst nog minder. Het is tijd om samen door te pakken!

CO2-uitstoot. Flevoland en Noord-Holland nemen hiervan 15 procent voor hun rekening. De komende jaren wordt het alleen maar drukker in onze regio. Om klimaatverandering tegen te

Duurzame samenleving

gaan en de kwaliteit van onze leefomgeving te verbeteren, moet het verkeer flinke stappen zetten

Het RMP draagt bij aan een gezondere leefomgeving, het vergroten van de verkeersveiligheid en

om slimmer, schoner en veiliger worden.

het toegankelijker maken van reizen. Daarbij verbetert het de bereikbaarheid van bedrijven en daarmee ook hun concurrentiepositie. Met andere woorden: met het RMP zorgen we voor een

Opbouw menukaart en vervolg

integrale verduurzaming van onze mobiliteit. En zo brengen we meer structuur aan in de verduur-

De maatregelen in de menukaart richten zich op het verminderen van fossiele brandstoffen,

zaming van mobiliteit en transport in de regio.

het schoner maken van ons vervoer en het blijvend veranderen van gedrag. U ziet per maatregel de potentiële besparing in CO2-uitstoot en de bijkomende effecten op de leefomgeving,

Meer informatie

bereikbaarheid, verkeersveiligheid en geluid. Ook ziet u een indicatie van de kosten en wat

Meer achtergronden over het RMP zijn te lezen in deze factsheet, in het onderzoeksrapport van

de kansrijkheid is per gebiedstype. U kunt per maatregel doorklikken voor een uitgebreide

CE-Delft/TNO en in het RMP programmaplan.

toelichting.

Duurzaam personenvervoer over water (incl. recreatievaart) Ambitie en doelstelling

* Megaton en kiloton: hoeveel is dat?

Om de klimaatdoelen te halen mag de maximale CO2-uitstoot voor de sector mobiliteit en transport in heel

De afname van CO2-uitstoot wordt uitgedrukt in kiloton (kton) en megaton. Een kiloton is gelijk aan

Noord-Holland en Flevoland in 2030 maximaal 4,2 megaton zijn. Daarbij willen we zover mogelijk komen

1.000 ton, en een megaton aan 1 miljoen ton. Ter illustratie: 1 ton CO2 is de uitstoot van ongeveer

richting 55% reductie in 2030 conform de Europese Klimaatdoelstellingen (die luidt 2,2 megaton). Ter vergelij-

6.000 kilometer rijden in een dieselauto. Een kiloton is gelijk aan de uitstoot van zo’n 260 dieselauto’s

king: in 1990 was de regionale uitstoot 5,0 megaton en in 2017 5,4 megaton. Voor de langere termijn moet de

in een jaar (1 megaton is 260.000 dieselauto’s). Een tot twee dagen thuiswerken levert 1.3 megaton

CO2-uitstoot door mobiliteit nog aanzienlijk verder teruggebracht worden om een substantiële bijdrage te

besparing op.

Logistieke hubs en slimme logistiek Logistieke hubs en slimme logistiek

leveren aan de doelstelling uit het Klimaatakkoord: gemiddeld 95% reductie van de CO2-uitstoot tot 2050 over alle sectoren ten opzichte van 1990.

Klik op de iconen om de achterliggende informatie bij de desbetreffende maatregelen te lezen.

Modal shift logistiek Thema: Werkgevers- en onderwijsaanpak

Thema: Fiets, OV en innovatieve mobiliteit

Modal shift logistiek Werkgeversaanpak ›

Werkgevers kunnen een breed scala aan maatregelen inzetten om werknemers duurzaam te laten reizen, zowel zakelijk als van en naar kantoor. Maatregelen zijn bijvoorbeeld het aanbieden van ov-vrij, flexibel (thuis)werken en slim reizen, een mobiliteitsbudget en parkeerbeleid.

Werkgeversaanpak

Potentiële CO₂-reductie = 70 - 290 kton Overige effecten: duurzame energie +, leefbaarheid +, bereikbaarheid +, verkeersveiligheid +, geluid + Kosten: overheid €, nationale kosten €, eindgebruiker -€ Gebiedstypologie: metropolitaan ++++, stedelijk ++++, landelijk ++++

Werkgeversaanpak

Agenda Agenda

Onderwijsaanpak ›

Door lesroosters aan te passen blijven studenten weg uit de hyperspits in stedelijke gebieden. Het reiscomfort neemt toe en daarmee de aantrekkelijkheid van het ov.

Onderwijsaanpak

Potentiële CO₂-reductie = 0 - 1 kton Overige effecten: duurzame energie 0, leefbaarheid +, bereikbaarheid 0, verkeersveiligheid +, geluid 0 Kosten: overheid €, nationale kosten €, eindgebruiker € Gebiedstypologie: metropolitaan +, stedelijk +, landelijk 0

Onderwijsaanpak

Stimuleren actieve mobiliteit ›

Fietsen en lopen wordt aantrekkelijker door maatregelen die het gemak vergroten en de reistijd verkorten. Denk aan het uitbreiden van fietspaden, fietsroutes en stallingen bij ov-knooppunten en in stadscentra.

Potentiële CO₂-reductie = 12 - 30 kton Overige effecten: duurzame energie 0, leefbaarheid +, bereikbaarheid +, verkeersveiligheid +, geluid + Kosten: overheid €/€€, nationale kosten €/€€, eindgebruiker -€ Gebiedstypologie: metropolitaan ++, stedelijk ++, landelijk ++

Aantrekkelijk maken ov-gebruik ›

Het openbaar vervoer wordt aantrekkelijker door maatregelen die reisduur, -gemak en -comfort verbeteren. Bijvoorbeeld door frequent ov aan te bieden, hoogwaardige ov-knooppunten, ruime gangen en zitplaatsen, catering en gratis wifi.

Potentiële CO₂-reductie = 1 - 3 kton Overige effecten: duurzame energie +, leefbaarheid +, bereikbaarheid ++, verkeersveiligheid 0, geluid + Kosten: overheid €€€, nationale kosten €, eindgebruiker € Gebiedstypologie: metropolitaan +, stedelijk + landelijk +

Verhogen ov-capaciteit ›

Door de capaciteit van het ov uit te breiden en regionale verbindingen te verbeteren, wordt het ov een aantrekkelijker alternatief voor de auto. Dit kan bijvoorbeeld met de introductie van lightrail of Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) en busverbindingen op een vrije ov-baan.

Legenda: Overige effecten (0, +, ++) • Effect op de vraag naar duurzame energie (i.r.t. RES) • Leefbaarheid • Bereikbaarheid • Verkeersveiligheid • Geluid

Implementatie kosten (-€ - €€€€) • Overheid (€100 per ton CO2-reductie) • Nationale kosten (€100 per ton CO2-reductie) • Kosten eindgebruiker (€10-100 per ton CO2-reductie)

Gebiedstypologie • Randvoorwaarden voor slagen • Gebieden (0, +, ++, +++, +++++) – Metropolitaan – Stedelijk – Landelijk

Potentiële CO₂-reductie = 5 - 13 kton Overige effecten: duurzame energie +, leefbaarheid ++, bereikbaarheid ++, verkeersveiligheid ++, geluid ++ Kosten: overheid €, nationale kosten €€, eindgebruiker € Gebiedstypologie: metropolitaan +, stedelijk + landelijk 0

Thema: Fiets, OV en innovatieve mobiliteit (vervolg) Autoluwe zones / toegangsbeperkingen ›

Deelauto’s & MaaS ›

Stadscentra, straten of woonwijken kunnen autoluw of autovrij gemaakt worden wanneer er voldoende alternatieven zijn. Zoals duurzaam ov en voldoende publieke fietsenstallingen.

Tegen betaling maken meerdere personen gebruik van hetzelfde voertuig.

Potentiële CO₂-reductie = 32 - 128 kton Overige effecten: duurzame energie ++, leefbaarheid 0, bereikbaarheid ++,

Potentiële CO₂-reductie = 17 - 41 kton Overige effecten: duurzame energie 0, leefbaarheid +, bereikbaarheid 0,

verkeersveiligheid 0, geluid 0 Kosten: overheid €€€, nationale kosten €€€, eindgebruiker -€/€ Gebiedstypologie: metropolitaan ++, stedelijk +++ landelijk ++

ITS: Intelligente transport systemen ›

Met eco traffic management & control (eCoMove) worden routes, rijgedrag en netwerken integraal en optimaal aangestuurd. Traffic signal priority zorgt er daarnaast voor dat specifieke voertuigen voorrang krijgen bij het verkeerslicht. Denk aan hulpverlening, ov of zwaar vrachtvervoer.

Potentiële CO₂-reductie = 35 - 139 kton Overige effecten: duurzame energie 0, leefbaarheid +, bereikbaarheid ++, verkeersveiligheid ++, geluid 0 Kosten: overheid €€, nationale kosten €, eindgebruiker -€/€ Gebiedstypologie: metropolitaan ++, stedelijk ++, landelijk +

verkeersveiligheid ++, geluid ++ Kosten: overheid €, nationale kosten €, eindgebruiker € Gebiedstypologie: metropolitaan ++, stedelijk +, landelijk 0

Tr e

in

Betaald parkeren uitbreiden ›

Door betaald parkeren in en om stadscentra uit te breiden en tarieven te verhogen, wordt anders reizen aantrekkelijker.

Potentiële CO₂-reductie = 22 - 90 kton Overige effecten: duurzame energie 0, leefbaarheid +, bereikbaarheid 0,

Multimodale hubs maken het makkelijker verschillende vormen van ov te combineren met de fiets en auto. Hierdoor wordt het aantrekkelijker om middellange tot lange afstanden niet (volledig) met de auto af te leggen.

s Bu

Tr e

in

Potentiële CO₂-reductie = 5 - 19 kton Overige effecten: duurzame energie 0, leefbaarheid +, bereikbaarheid +,

m

ru

nt

Ce

s

Bu

80 80

Thema: Parkeer-, ruimtelijk en overig beleid

Knooppuntbeleid ›

m

ru

nt

Ce

Tr e

in

m

ru

nt

Ce

s

verkeersveiligheid +, geluid + Kosten: overheid €€€, nationale kosten €€€, eindgebruiker € Gebiedstypologie: metropolitaan +, stedelijk +, landelijk 0

Bu

Tr e

in

m

ru

nt

Ce

s

Bu

80

Snelheidsverlaging ›

De maximumsnelheid wordt op het hoofdwegennetwerk verlaagd van 100 km/u naar 80 km/u.

Potentiële CO₂-reductie: = 59 - 235 kton Overige effecten: duurzame energie 0, leefbaarheid +, bereikbaarheid +,

80

verkeersveiligheid +, geluid + Kosten: overheid €, nationale kosten -€, eindgebruiker -€ Gebiedstypologie: metropolitaan +++, stedelijk +++ landelijk ++++

verkeersveiligheid 0, geluid + Kosten: overheid -€, nationale kosten €, eindgebruiker €€ Gebiedstypologie: metropolitaan +++, stedelijk +++, landelijk 0

C-V2X › Lagere parkeernormen ›

Door het aantal parkeerplekken te verminderen, wordt ander vervoer aantrekkelijker. Wanneer parkeerplaatsen op 100 tot 300 meter van een woning liggen in plaats van er direct voor, neemt het aantal korte ritten bijna met de helft af. Tr e

in

m tru

n

Ce

us

B

Tr e

in

s

Bu

m

ru

nt

Ce

Potentiële CO₂-reductie = 69 - 159 kton Overige effecten: duurzame energie 0, leefbaarheid ++, bereikbaarheid 0, verkeersveiligheid +, geluid + Kosten: overheid €, nationale kosten €, eindgebruiker € Gebiedstypologie: metropolitaan ++++, stedelijk ++++, landelijk +

De maatregel cellular vehicle to (x) everything omvat een breed spectrum van opties om verkeersinformatie te communiceren via mobiele netwerken. De nadruk ligt op VRI-, verkeers- en routeinformatie om het verkeer zo efficiënt mogelijk te laten rijden en doorstromen.

Potentiële CO₂-reductie = 4 - 16 kton Overige effecten: duurzame energie 0, leefbaarheid +, bereikbaarheid ++, verkeersveiligheid +, geluid 0 Kosten: overheid €€, nationale kosten €€, eindgebruiker €€ Gebiedstypologie: metropolitaan +, stedelijk + landelijk +

het gemeentelijk wagenpark, doelgroepenvervoer en doelgroepenvervoer & ov) Duurzaam personenvervoer over water Hetbussen. inkopen en inzetten van Zero voorIn Nieuwe voertuigen zijnEmissie-voertuigen vanaf 2025 uitstootvrij. Duurzaam personenvervoer over water Het inkopen inzetten van Zero Emissie-voertuigen vaart) het2030 gemeentelijk wagenpark, doelgroepenvervoer en voor logistiek is deen gehele vloot dat. Thema: Elektrisch vervoer en beprijzing Thema: Verduurzaming vaart) het gemeentelijk wagenpark, doelgroepenvervoer en In bussen. Nieuwe voertuigen zijn vanaf 2025 uitstootvrij. Zero Emissie-zone (stadslogistiek envoertuigen ZEvloot zone personenvervoer Logistieke hubs en slimme logistiek › bussen. Nieuwe 2030 is de gehele dat. zijn vanaf 2025 uitstootvrij. In Amsterdam) › Door logistiek vervoer aan de rand van de stad te bundelen in hubs, wordt stadslogistiek Binnen deze 2030 zone moeten nieuwe bestel- en vrachtvoertuigen vanaf 2025 een stuk efficiënter. Minder voertuigen, maar met een hogere beladingsgraad. Voor de isallede gehele vloot dat. uitstootvrij zijn om de zone te mogen betreden. Vanaf 2030 zijn alle bestel- en last mile is Zero Emissie-delivery aantrekkelijk. Zero Emissie-zone (stadslogistieke bewegingen) vrachtvoertuigen binnen deze zone uitstootvrij.

Potentiële CO₂-reductie = 68 - 158 kton Binnen deze zone moeten alle nieuwe bestel- en vracht- Overige effecten: Potentiële CO₂-reductie = 353 - 825 kton duurzame energie 0, leefbaarheid ++, bereikbaarheid ++, Logistieke hubs en slimme logistiek Overige effecten: duurzame energie ++, leefbaarheid ++, bereikbaarheid 0, verkeersveiligheid 0, geluid + Zero Emissie-zone (stadslogistieke bewegingen) vanaf 2025 uitstootvrij zijn om de zone te verkeersveiligheid 0, voertuigen geluid ++ Kosten: overheid €/€€€, nationale kosten €€€, eindgebruiker €€€ Logistieke hubs en slimme logistiek Kosten: overheid €€, nationale kosten €€€, eindgebruiker €€€ Gebiedstypologie: metropolitaan ++++, stedelijk +++, landelijk 0 Zero Emissie-zone (stadslogistieke bewegingen) Binnen deze zone moeten alle nieuwe bestel- en vrachtGebiedstypologie:mogen metropolitaan +++++, stedelijk +++++,Alle landelijkbestel0 betreden. en vrachtvoertuigen binnen Binnen dezezijn zone moeten alle nieuwe en vrachtvoertuigen vanaf 2025 uitstootvrij zijn bestelom de zone te de zone vanaf 2030 uitstootvrij. voertuigen vanaf 2025 uitstootvrij zijn om de zone binnen te mogen betreden. Alle bestelen vrachtvoertuigen € mogen betreden. bestelen vrachtvoertuigen binnen Modal shift logistiek › de zone zijn vanafAlle 2030 uitstootvrij.

Lokale beprijzing › Modal logistiek Automobilistende betalen een cordonof verblijfsheffing wanneer zeuitstootvrij. een bepaald Op bouwlocaties in de buurtshift van een waterweg zorgt een multimodale bouw hub zone zijn vanaf 2030 afgebakend gebied inrijden. Dit genereert inkomsten voor die regio en stimuleert voor efficiënte bevoorrading. Vrachtvervoer wordt er omgezet naar scheepsladingen. € Modal shift logistiek het reizen met deelauto’s, de fiets, ov en/of reizen op andere tijden. Potentiële CO₂-reductie = 5 - 19 kton Lokale beprijzing (cordon heffing) € Potentiële CO₂-reductie = 100 - 240 kton Overige effecten: duurzame energie 0, leefbaarheid ++, bereikbaarheid +, ge

te een

gem

te een

gem

O ZERSIE IS M E

O ZERSIE S I EM O ZERSIE IS M E

Overige effecten: duurzame energie 0, leefbaarheid +, bereikbaarheid 0,

verkeersveiligheid 0, geluid ++ Kosten: overheid €/€€€, nationale kosten €/€€€, eindgebruiker €/€€ Gebiedstypologie: metropolitaan +, stedelijk +, landelijk 0

verkeersveiligheid +, geluid + Kosten: overheid €, nationale kosten €, eindgebruiker € Gebiedstypologie: metropolitaan ++++, stedelijk 0 landelijk 0

Lokale beprijzing (cordon heffing) Lokale beprijzing (cordon heffing)

Werkgeversaanpak Duurzaam personenvervoer over water (incl. recreatieWerkgeversaanpak Duurzaam personenvervoer over water › Thema: Duurzaam inkopen vaart) In emissiezones is alleen duurzame personen- en recreatievaart toegestaan. Bijvoorbeeld in stadscentra en natuurgebieden. Hieronder vallen zeilboten en over water (incl. recreatieDuurzaam personenvervoer Verduurzaming mobiele werktuigen v -schepen, maar ook boten met een Zero Emissie-aandrijving of hybride boten. Verduurzaming mobiele werktuigen v Duurzaam vaart) = 3 - 21 ktonpersonenvervoer over water (incl. recreatie- Verduurzaming Potentiële CO₂-reductie mobiele werktuigen via inkoop ›kunnen de emissie Regionale overheden Overige effecten: duurzame energie ++, leefbaarheid ++, bereikbaarheid 0, Regionale overheden verminderen de emissie van mobiele werktuigen, zoals Regionale overheden kunnen de emissie vaart) verkeersveiligheid 0, geluid ++ graafmachines, door hier eisen aan te stellen in aanbestedingen. Bijvoorbeeld methier eisen werktuigen verminderen door Kosten: overheid €€€, nationale kosten €€€, eindgebruiker € het verplichten van strengere emissienormen of het stimuleren van innovaties werktuigen verminderen door hier eisen Agenda Gebiedstypologie: metropolitaan +, stedelijk + landelijk + met subsidie. aanbestedingen. Denk aan het verplicht Agenda aanbestedingen.

Denk aan het verplicht Potentiële Onderwijsaanpak CO₂-reductie = 44 - 102 kton emissienormen voor werktuigen of het s Logistieke hubs en slimme logistiek Overige effecten: duurzame energie ++, leefbaarheid +, bereikbaarheid 0, Onderwijsaanpak emissienormen voor werktuigen of het s verkeersveiligheid 0, geluid ++ innovaties met subsidie. Kosten: overheid €€€, nationale kosten €€€, eindgebruiker €€€ Om te weten: innovaties Gebiedstypologie: metropolitaan +++,met stedelijksubsidie. +++, landelijk +++ hubs slimme logistiek • Rijk en regio hebben besloten de verduurzaming van Logistieke de mobilibij voorkeur zelfs toten maximaal 1,5 graden. Op dit moment is teit vorm te geven via het Energieakkoord (2013) en het de aarde al 1,1 graden opgewarmd, dus de urgentie is hoog. Logistieke hubs en slimme logistiek Klimaatakkoord (2019). • Eind 2020 is de reductiedoelstelling (in de Klimaatwet van • De CO2-reductiedoelen uit het Energieakkoord van 2013 zijn integraal opgenomen in het Klimaatakkoord. • IPO en VNG hebben het Klimaatakkoord namens provincies en gemeenten ondertekend. Voor mobiliteit & transport is een apart hoofdstuk in het Klimaatakkoord opgenomen. Hierin staat dat alle regio’s een Regionaal Mobiliteitsprogramma (RMP) opstellen. • De uitspraak in de Urgenda-zaak (2019) heeft de urgentie van een snelle reductie van CO2-emissie nogmaals onderstreept.

• Het in 2019 gesloten Klimaatakkoord is de Nederlandse uitwerking van het VN-klimaatakkoord van Parijs. Het doel: de opwarming van de aarde beperken tot ruim onder de 2 graden Celsius,

2019) van 49% in 2030 aangescherpt. Het nieuwe Klimaatdoel is 55% reductie t.o.v. 1990 (was 40%). Dus de 49% van het Klimaatakkoord is nu 55%. • Als Nederland de doelstelling vanuit de Europese Klimaatdoelstellingen (55% reductie) overneemt en dit toepast op de mobiliteitssector, dan moeten we streven naar een maximale uitstoot van 2,2 megaton. • Omgerekend naar regionale schaal voor Noord-Holland en Flevoland, corresponderen de landelijke reductiedoelen met de volgende regionale doelen: 25 megaton (Energieakkoord) = 4,2 megaton, 49% (Klimaatakkoord NL) = 2,5 megaton, 55% (Klimaatdoelstelling EU) = 2,2 megaton.

Zerooverheden Emissie-vervoer (gemeentelijk Zero Emissie-vervoer ›

Modal shift logistiek

Modal shift logistiek Modal shift logistiek

Werkgeversaanpak

Zero Emissie-vervoer (gemeentelijk doelgroepenvervoer & ov) doelgroepenvervoer & ov) Het inkopen en inzetten van Zero Emis Het en inzetten van Zero Emis Potentiële CO₂-reductie =inkopen 80 - 300 kton het gemeentelijk doelgroe Overige effecten: duurzame energie ++, leefbaarheid +,wagenpark, bereikbaarheid 0, het gemeentelijk wagenpark, doelgroe verkeersveiligheid 0, geluid ++ bussen. Nieuwe voertuigen zijn vanaf 2 Kosten: overheid €€, nationale kosten €€, eindgebruiker €€ bussen. Nieuwe voertuigen zijn vanaf 2 Gebiedstypologie: metropolitaan ++++, stedelijk ++++, landelijk +++ 2030 is de gehele vloot dat. 2030 is de gehele vloot dat. Voor het gemeentelijk wagenpark, doelgroepenvervoer en openbaar vervoer worden Zero Emissie-voertuigen ingekocht en ingezet. Nieuwe voertuigen zijn vanaf 2025 uitstootvrij. Vanaf 2030 is de gehele vloot Zero Emissie.

te een m e g te een gem