B&W besluitnota Reactie ZaWa op voorstel governance Transitiecommissie MRA 2021

2021/7269

B&W-voorstel en besluitnota Registratiedatum Opsteller

30-03-2021

d.d. B&W

H. van de Bunt

06-04-2021

Contact

(075) 6816342

Portefeuille Externe betrekkingen

Registratienummer Bestuurlijk behandelvoorstel 2021/7252

J. Hamming

Agendapunt B13 Laatst 12-4-2021 9:47:00 B besluit gewijzigd Onderwerp Reactie ZaWa op voorstel governance Transitiecommissie MRA 2021 Gevraagd besluit 1. In te stemmen met de gezamenlijke reactie namens deelregio Zaanstreek-Waterland op het voorstel van de MRA transitiecommissie, inhoudende m.n. dat:  de termijnen voor de reorganisatie haalbaar worden gemaakt voor iedereen;  de noodzaak voor de MRA meer wordt beargumenteerd vanuit de vraagstukken die inwoners aangaan;  in de taal geen onnodige tweedeling volgt tussen de MRA en de deelregioʼs;  er meer concreetheid komt over de betrokkenheid van raadsleden; 2. Het voorstel inzake de gezamenlijke reactie op het voorstel over de governance van de transitiecommissie van de MRA voor een zienswijze voor te leggen aan de raad; 3. Indien de raad een positieve zienswijze geeft beslispunt 1. als genomen te beschouwen. 4. Lokale verdieping - Zaans addendum erbij maken met daarin de inbreng van de Zaanse ambassadeurs dat het college die steunt over de betrokkenheid van raadsleden. 5. Toevoegen dat alle deelregio's vertegenwoordigd moeten zijn in het platform mobiliteit. Geheimhouding op grond van de Gemeentewet Openbaar Kernverhaal De transitiecommissie van de MRA doet een voorstel voor de versterking van onze samenwerking in de Metropoolregio Amsterdam.

Een voorstel waarmee zij hopen onze regionale samenwerking meer vanuit gedeelde inhoudelijke ambities en gezamenlijke kracht te kunnen besturen. Een metropoolregio van grote klasse. Het is een voorstel om te komen tot een nieuwe sterke Metropoolregio Amsterdam met een sterke democratische controle. Dit voorstel is niet het eind van een traject, maar de start. Het vraagt nog om nadere uitwerking; hier gaat de transitiecommissie de komende maanden enthousiast mee verder. De komende periode wordt dit voorstel uitgewerkt in Samenwerkingsafspraken. Voordat de transitiecommissie deze Samenwerkingsafspraken opstelt is het van groot belang om van alle deelnemers, juist ook van raads- en Statenleden, te horen wat men van het voorstel vindt. Dit voorstel is het resultaat van intensieve voorbereiding door de transitiecommissie en overleg tussen de transitiecommissie en de regiegroep. Aanleiding Aanleiding voor het voorstel is de evaluatie uit 2019, de scenariobijeenkomsten die met Ben Verwaayen zijn doorlopen, en een reeks informele gesprekken met bijvoorbeeld

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/7269

2/6

gemeente Zaanstad

vertegenwoordigers van de platforms en partners uit de Amsterdam Economic Board. Na verwerking van alle input hebben de leden van de Regiegroep na een extra bijeenkomst en een schriftelijke ronde de gelegenheid genomen om het voorstel van de transitiecommissie verder aan te scherpen. Eerder hebben wij u over dit proces om te komen tot een voorstel in de brief van 12 januari jl. geïnformeerd.

Beoogd resultaat Met de raad in gesprek gaan op 15 april in het Zaanstad Beraad over het voorstel van de MRA transitiecommissie ter voorbereiding op de Regiegroep op extra ingelaste regiegroep op 7 mei 2020. De gezamenlijke reactie bespreken die we als deel regio van de MRA hebben voorbereid. Kader Sinds 1 januari 2017 werken de gemeenten, provincies en Vervoerregio binnen de Metropoolregio Amsterdam (MRA) samen op basis van het convenant ‘Versterking samenwerking Metropoolregio Amsterdam’ en de Ruimtelijke-economische Actie-Agenda 2016-2020. Op 24 juli 2019 is het evaluatierapport van de bestuurlijke samenwerking MRA verschenen. De inhoudelijke bespreking in de Regiegroep heeft plaats gevonden op 18 oktober jl. Hierbij is aandacht geweest voor een heldere procesregie en duidelijke rollen en verantwoordelijkheden. Het betrekken van de MRA-gremia, deelregio’s, raden, staten en externen bij de vervolgstappen zal nadrukkelijk een rol krijgen in dit nog nader te bepalen vervolgproces. In januari 2020 is de zienswijze op de Evaluatie bestuurlijke samenwerking MRA in rapport "Meer richting en resultaat" behandeld. Registratienummer Bestuurlijk behandelvoorstel 2020/794. Gevraagd werd naar de zienswijze op de Evaluatie van de bestuurlijke samenwerking van de Metropoolregio Amsterdam.

Ook werd de gezamenlijke reactie op de evaluatie van de bestuurlijke samenwerking van de MRA besproken. Aan de VRA wordt als deelnemer ook een reactie gevraag op het stuk van de transitiecommissie. Inhoudelijk zullen we de reacties proberen af te stemmen. Argumenten en afwegingen Zaanstad speelt een actieve rol in de MRA Onze gemeente is al langer een actieve speler in de MRA. Dat geldt, mede als vertegenwoordiger van de deelregio, voor de platforms Ruimte en Economie en voor de portefeuillehouders overleggen op de thema’s Duurzaamheid, Landschap en Wonen. In het Platform Mobiliteit is Zaanstad vertegenwoordigd via de Vervoerregio. De Noodzaak van de Metropoolregio Amsterdam Terecht is het vertrekpunt van het dilemma dat er enerzijds behoefte is aan een krachtige regio, terwijl er anderzijds sprake is van “weerzin tegen een regionaal orgaan dat zich macht en positie toe-eigent zonder dat het geworteld is in de lokale en provinciale democratie”. De Transitiecommissie zoekt een weg in dit dilemma. Het is belangrijk dat er aandacht is voor problemen die in de MRA spelen rond bijvoorbeeld de betaalbaarheid van woningen, bereikbaarheidsproblemen, de druk op leefbaarheid en toenemende segregatie. Niet elke gemeente of gemeenschap zal elk van deze problemen even sterk ervaren, maar terecht wordt in dit kader de term solidariteit genoemd in het voorstel.

Willen we die metropool met de menselijke maat zijn, dan moeten we oog hebben voor de landelijke kernen in onze gemeenten die moeite hebben voorzieningen open te houden, voor de kwetsbare wijken in sommige van de gemeenten, voor de bereikbaarheidsproblemen van de een en de leefbaarheidsproblemen vanwege milieuoverlast

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/7269

3/6

gemeente Zaanstad

van de ander. In de MRA Verstedelijkingsstrategie moeten we keuzes maken die soms moeilijk en complex zijn, maar uiteindelijk moeten we één verhaal hebben waarin we ook aan al onze inwoners uit kunnen leggen waar de MRA voor staat, gebaseerd op moed en solidariteit, en op onderling vertrouwen zoals het voorstel schrijft. We onderschrijven in die zin de formulering van de drie doelen, die bijdragen aan een ‘rijker’ verhaal dan tot nu toe, van grote betekenis voor ál onze inwoners. Daarbij vragen wij er wel aandacht voor dat zorgvuldigheid en een ‘zachte landing’ (waarbij iedereen zich de inhoud van de voorstellen eigen kan maken) belangrijk zijn. Er zit een spanning tussen wens om door te pakken zodat MRA samenwerking snel meer en betere resultaten kan boeken, en noodzaak om voldoende ruimte te nemen, met name ook voor discussie in (en tussen) raden en staten. Er zit een inhoudelijke boodschap met drie nieuw geformuleerde doelen in het stuk, een voorstel om de organisatie te verbeteren en er wordt een stevige opdracht bij de deelregio’s neergelegd. Met name die laatste (consequenties voor deel regionale organisatie, financiering) is én minder uitgewerkt (want mede afhankelijk van de dynamiek in elke deelregio) én (mede daardoor) in zijn consequenties van groot belang.

Nieuwe ambitie een Metropool van grote klasse Een ander punt van aandacht in ons taalgebruik is de relatie tussen deelregio’s en MRA. Als op blz. 6 ‘bemoeienis door de MRA’ geplaatst wordt tegenover wat lokaal of in de deelregio’s kan, dan bevestigen we de tweedeling van ‘deelregio’ en ‘MRA’. De MRA kenmerkt zich onder meer door een gelijkwaardige positie van gemeenten en provincies. Wij waarderen dat ten zeerste. In het voorstel zien we dat daar afstand van genomen lijkt te worden. De twee Commissarissen van de Koning treden toe tot het bestuur en gedeputeerden zullen de platforms voorzitten. We snappen dat er keuzes gemaakt moesten worden maar constateren hiermee dat de positie van de deelregio’s er in het geheel niet sterker op wordt. De Regiegroep was ook een gremium waar (met name, maar niet alleen) burgemeesters van grotere gemeenten uit de deelregio’s, met een belangrijke rol binnen de deelregio maar ook uitgerust met een krachtig netwerk, een belangrijke rol konden spelen. Dat netwerk verwatert nu. De directe betrokkenheid van elke MRA-partij bij de MRA kan groeien met de instelling van een algemene vergadering. Het in hun kracht zetten van een netwerk van burgemeesters als ambassadeurs van de MRA raakt meer uit zicht.

Nieuwe samenwerking: Sterke MRA, sterke democratische controle Het belang van de betrokkenheid van raads- en statenleden wordt terecht op diverse plekken in het stuk benoemd. Tegelijkertijd ontbreekt het aan vernieuwende vormen en voorstellen om hier inhoud aan te geven, behalve een andere, zwaardere samenstelling van de raadstafel en de belofte dat raadsleden eerder en vaker betrokken zullen worden vanaf de voorkant. Het belang van de betrokkenheid van raads- en statenleden wordt terecht op diverse plekken in het stuk benoemd. Tegelijkertijd ontbreekt het aan vernieuwende vormen en voorstellen om hier inhoud aan te geven, behalve een andere, zwaardere samenstelling van de raadstafel en de belofte dat raadsleden eerder en vaker betrokken zullen worden vanaf de voorkant. We stellen voor dat hier de komende periode nog meer aandacht aan wordt gegeven, en dan vooral via gesprekken mét en ín de raden en staten. Dit zal automatisch ook gaan over hoe de positie in de deelregio’s verder vormgegeven wordt. Terecht stelt het stuk dat de basis voor de MRA wordt gevormd door de 7 deelregio’s. De deelregionale governance verschilt sterk, soms een GR, soms vrijwillig, soms nog nauwelijks bestaand.

Zoals we aan het begin stelden, krijgen de deelregio’s impliciet een sterke opdracht mee vanuit het voorstel van de Transitiecommissie, ook in relatie tot het ter beschikking stellen van capaciteit voor de MRA en dit gezamenlijk te financieren. Het is ons nog niet duidelijk wat dit organisatorisch betekent voor de gemeenten die personeel beschikbaar stellen. Dit onderdeel zien wij graag nog uitgewerkt voordat het besluit over de nieuwe organisatie genomen wordt. Het lijkt logisch de betrokkenheid van raden met name in en vanuit de deelregio’s op te bouwen. Hoe deze betrokkenheid van raadsleden effectief te ondersteunen, zal deel uitmaken van deze discussie.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/7269

4/6

gemeente Zaanstad

Een heldere, eenvoudige (re)organisatie In het voorstel wordt aangegeven dat meteen na het zomerreces een start gemaakt zal worden met de nieuwe organisatie. Dit kan ervoor pleiten een aantal processen parallel te doen in plaats van na elkaar zoals het voorstel suggereert. Belangrijke onderdelen (uitwerking platforms en portefeuillehoudersoverleggen, samenstelling MRA-directie) ontbreken ook nog, en dit maakt vaststelling van een protocol zoals voorgesteld lastig. Til besluitvorming in raden en staten over het voorgestelde protocol over de zomer heen (past sowieso niet of met heel veel moeite in de planning van de griffies) maar ga wel alvast de discussie met de platforms en portefeuillehoudersoverleggen aan over een logische ordening. Geef ruimte voor discussies in de deelregio’s over de eigen organisatie als onderdeel van de MRA en faciliteer dat ook tussen de deelregio’s. Laten we er met zijn allen uiteindelijk vooral voor zorgen dat we een nieuwe bestuursperiode na de raadsverkiezingen van maart 2022 met de nieuwe organisatie kunnen starten, deelregionaal en op MRA schaal. Wij benadrukken hier nogmaals dat de instemming van de bestuurders noodzakelijk is voor het kunnen aanpassen van de huidige organisatie.

Draagvlak De transitiecommissie heeft haar best gedaan zorgvuldige formuleringen te kiezen en daarmee recht te doen aan de opvattingen en belangen van de verschillende gesprekspartners. Uiteindelijk hebben zij keuzes gemaakt waarvan ze veronderstellen dat die zo veel mogelijk aan de wensen van alle MRA-deelnemers tegemoet komen. Voor de transitiecommissie staan draagvlak en transparantie, maar ook daadkracht en resultaatgerichtheid voorop. Aansluiting externe ontwikkelingen Niet van toepassing Financiële consequenties Niet van toepassing Juridische consequenties De samenwerking binnen de MRA betreft een bestuurlijke samenwerking. Dit krijgt vorm in een afstemming tussen colleges en Gedeputeerde Staten; eventuele besluitvorming die de bevoegdheden van gemeenten raakt wordt teruggelegd in de raad. Er is daarom geen wettelijke verplichting is voor een zienswijze, zoals bij een Gemeenschappelijke Regeling het geval is. De gemeenteraad heeft aangegeven de MRA toch als GR te willen behandelen. Daarom wordt een zienswijze op dit aan de gemeenteraad gevraagd. Communicatie en traject Tot 5 mei 2021 – Consultatie (wordt 17 mei2021) Het voorstel van de transitiecommissie ligt vanaf heden ter bespreking bij alle colleges, raden en Staten.  U wordt verzocht zich uit te spreken over het voorstel. De reacties kunnen tot 5 mei 2021 worden ingediend.

Tevens wordt u vriendelijk verzocht met uw planning voor de komende maanden rekening te houden met een moment van definitieve goedkeuring van de nog op te stellen Samenwerkingsafspraken.  In de komende week benadert de MRA directie uw bestuursadviseurs met de vraag of er behoefte is aan ondersteuning in het door u te doorlopen traject. Tijdens deze periode is het mogelijk om gebruik te maken van:  Deelregionale (digitale) bijeenkomsten over het voorstel voor raads- en Statenleden met de voorzitter van de MRA en andere leden van de transitiecommissie. U wordt hierover op korte termijn nader geïnformeerd.  Leden van de transitiecommissie, die op verzoek van colleges, raden of Staten het voorstel kunnen toelichten.  Een op de MRA-website te vinden Q&A over het voorstel en het proces.

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/7269

5/6

gemeente Zaanstad

Uiterlijk medio mei 2021 - Transistiecommissie De commissie bespreekt alle inbreng van colleges, raden en Staten, en verwerkt deze tot het definitieve voorstel voor de Samenwerkingsafspraken. Uiterlijk 21 mei 2021 – Extra regiegroep De regiegroep behandelt het voorstel voor de Samenwerkingsafspraken en stelt deze in concept vast. Direct daarna geeft de Regiegroep het voorstel voor de Samenwerkingsafspraken vrij ter behandeling en ter goedkeuring door de colleges, raden en Staten. Tot eind juni - Periode goedkeuring van Samenwerkingsafspraken door colleges, raden en Staten We vragen de colleges, raden en Staten vóór eind juni een bespreking en (zo mogelijk) vaststelling van de Samenwerkingsafspraken in te plannen. Eind juni - Extra Regiegroep De Regiegroep neemt alle reacties op het verzoek van goedkeuring door colleges, raden en Staten in ontvangst en meldt daarna de formele bekrachtiging van de Samenwerkingsafspraken aan alle deelnemers. Na de zomer  De eerste bijeenkomst van de nieuwe MRA raadtafel wordt in september gepland. Dan wordt de nieuwe MRA raadtafel verder geconcretiseerd. Voorbereidingen voor deze eerste bijeenkomst worden direct na medio juni gestart en ondersteund door de MRA directie.  Op een feestelijke (en inhoudelijk interessante) wijze wordt aandacht besteed aan het door alle deelnemers ondertekenen van de nieuwe afspraken.

De exacte vorm hiervan hangt af van wat er dan, gegeven Corona, mogelijk is. Gemeenteblad Niet van toepassing Aanbieden aan commissie en raad Voor zienswijze vragen zonder wettelijke verplichting Beslissing B&W Gewijzigd vastgesteld Besluit 1. In te stemmen met de gezamenlijke reactie namens deelregio Zaanstreek-Waterland op het voorstel van de MRA transitiecommissie, inhoudende m.n. dat:  de termijnen voor de reorganisatie haalbaar worden gemaakt voor iedereen;  de noodzaak voor de MRA meer wordt beargumenteerd vanuit de vraagstukken die inwoners aangaan;  in de taal geen onnodige tweedeling volgt tussen de MRA en de deelregioʼs;  er meer concreetheid komt over de betrokkenheid van raadsleden; 2. Het voorstel inzake de gezamenlijke reactie op het voorstel over de governance van de transitiecommissie van de MRA voor een zienswijze voor te leggen aan de raad; 3. Indien de raad een positieve zienswijze geeft beslispunt 1. als genomen te beschouwen. 4. Lokale verdieping - Zaans addendum erbij maken met daarin de inbreng van de Zaanse ambassadeurs dat het college die steunt over de betrokkenheid van raadsleden. 5. Toevoegen dat alle deelregio's vertegenwoordigd moeten zijn in het platform mobiliteit. Bijlagen Aanbiedingsbrief Reactie ZaWa op voorstel governance Transitiecommissie MRA 2021 Transitiecommissie presentatie voorstel

2021/ 7264 2021/ 7257

DOCUMENTNUMMER

PAGINA

2021/7269

6/6

gemeente Zaanstad

Mailbericht Consultatie Planning Persbericht - Andere organisatie MRA nodig voor ontwikkeling metropool van grote klasse Begeleidende brief aan colleges raden Staten Gezamenlijke reactie ZaWa transitiecommissie MRA Governance Voorstel MRA metropool van grote klasse Opmerkingen van de Zaanse ambassadeurs +VVD op het voorstel voor de nieuwe Governance

2021/ 7258 2021/ 7259 2021/ 7254 2021/ 7253 2021/ 7256 2021/ 7261

Akkoord gemeentesecretaris Digitaal ondertekend door gemeentesecretaris drs. F.H.M. Apeldoorn op 12-04-2021