Aanvulling reactie ORAM

2021/6258

POSTADRES

KANTOORADRES

TELEFOON FAX E-MAIL INTERNET

Postbus 71170 1008 BD AMSTERDAM Parnassusweg 300 1081 LC AMSTERDAM +31 20 578 58 41 +31 20 578 58 58 victor.van.ahee@loyensloeff.com loyensloeff.com

Notitie

AAN

ORAM en 'de Bedrijven'

C.C.

LBP|SIGHT

VAN

Guido Koop en Victor van Ahee - Advocaten

REFERENTIE

43997437 (70138045)

DATUM

23 februari 2021

BETREFT

Juridische en milieutechnische beoordeling gezoneerde uitvoering Hembrugterrein inclusief procesvoorstel

1

Inleiding & Voorgeschiedenis

1.1

Op verzoek van enkele bedrijven in de Amsterdamse haven (de Bedrijven) en in samenwerking met ORAM en LBP|Sight hebben wij een juridische beoordeling uitgevoerd met betrekking tot een voorstel voor een ‘gezoneerde uitvoering’ van het zogenaamde Hembrugterrein, gelegen aan het Noordzeekanaal tegenover de locaties van de Bedrijven (het Hembrugterrein).

1.2

Eind 2021 is door de ontwikkelaar van het Hembrugterrein, Hembrug Zaandam B.V. (HZ) in samenspraak met de gemeente Zaanstad (de Gemeente) een ‘Concept Masterplan Hembrug’ opgesteld. Dit concept is voorgelegd aan de Bedrijven en die hebben daar eind december 2020 op gereageerd. Naar aanleiding van de reacties van onder meer de bedrijven, is vanuit HZ en de Gemeente op 6 januari 2021 een voorstel gedaan voor een aangepaste uitvoering van het Hembrugterrein.

1.3

In overleg met de Bedrijven en ORAM heeft LBP|SIGHT een milieukundige beoordeling uitgevoerd van het voorstel van HZ. In deze notitie plaatsen wij de milieukundige aspecten in het juridisch kader en komen tot een procesvoorstel richting de Bedrijven, HZ en de Gemeente.

2

Voorstel tot gezoneerde uitvoering Hembrugterrein

2.1

Het voorstel van HZ en de Gemeente voorziet in de opdeling van het Hembrugterrein in drie zones (Noord, Midden en Zuid). De achterliggende uitgangspunten voor de zonering houden verband met de afstand tot de locaties van de Bedrijven. Omdat het Hembrugterrein geheel of gedeeltelijk in het bereik van de locaties van de Bedrijven ligt met betrekking tot milieuaspecten zoals geur, geluid, externe veiligheid, stof etc. verwachten de Bedrijven klachten van de (nieuwe) bewoners van het Hembrugterrein. Die klachten kunnen vervolgens tot handhavingstrajecten of beperkingen in vergunningruimte leiden.

Loyens & Loeff N.V. is gevestigd te Rotterdam en staat ingeschreven in het handelsregister bij de Kamer van Koophandel onder nr. 24370566. Uitsluitend Loyens & Loeff N.V. geldt als opdrachtnemer. Op haar dienstverlening zijn haar Algemene Voorwaarden van toepassing, waarin onder meer een beperking van de aansprakelijkheid en een aanwijzing van de bevoegde rechter is opgenomen. Deze Algemene Voorwaarden zijn te raadplegen via loyensloeff.com. Deze voorwaarden zijn op 1 juli 2009 gedeponeerd ter griffie van de rechtbank te Rotterdam onder nr. 43/2009. •

AMSTERDAM NEW YORK

•

BRUSSEL PA R I J S

•

• ROTTERDAM

HONG KONG

•

•

LONDEN

SINGAPORE

•

• TOKIO

LUXEMBURG

•

ZÜRICH

1/5

2021/6258

2.2

In het voorstel zal de Zuid-zone geen woonfuncties krijgen (op één locatie van 3.000 m2 BVO na). De Midden-zone krijgt aanzienlijk meer ruimte voor woonfuncties (circa 29.000 m2 BVO) en het grootste deel van de ruimte voor woonfuncties is geprojecteerd in de Noord-zone (circa 84.000 m2 BVO).

2.3

Het voorstel van HZ en de Gemeente bevat wel een aantal kanttekeningen. Zo bestaat een ‘omzettingsrecht’ naar een woonfunctie voor een extra ca. 4.000 m2 BVO in de Zuid-zone Figuur 1 - Uitsnede zoneringsvoorstel voor de ‘Kogelfabriek’. Ook zal ‘tijdelijke huisvesting’ voor beperkte doelgroepen mogelijk worden gemaakt in de Zuid-zone (en de Midden-zone). Daarnaast is aangegeven dat een eventueel tekort aan woningruimte die in de Noord-zone kan worden aangevuld met extra woningruimte in de Midden-zone. De invulling en vormgeving is dus nog niet concreet vastgelegd in het Masterplan.

3

Milieukundige beoordeling gezoneerde uitvoering

3.1

LBP|SIGHT heeft een milieukundige beoordeling d.d. 5 februari 2021 uitgevoerd van het nu voorliggende voorstel van HZ en de Gemeente (in relatie tot het concept masterplan en de belangen van de Bedrijven).

3.2

Samengevat constateert LBP|SIGHT dat het voorstel en het Concept Masterplan Hembrug onvoldoende zekerheden bevatten om te kunnen oordelen dat het voorstel de belangen van de Bedrijven voldoende dient. LBP|SIGHT komt tot de volgende belangrijkste conclusies: (a)

De invulling en de vormgeving van het Hembrugterrein is niet bekend, zodat onduidelijk is welke bebouwing op welke locatie van invloed zal zijn voor de milieuaspecten (waar bebouwing komt, hoe hoog die bebouwing wordt, waar open ruimtes komen enz.).

(b)

Het toetsingskader voor het bepalen van acceptabele milieueffecten op bebouwing en specifieke gebruiksfuncties ontbreekt. Dit is een belangrijke randvoorwaarde voor de inrichting van het terrein, inclusief het bepalen van mogelijke maatregelen om milieueffecten te beperken. Zo is bijvoorbeeld in een eerder traject het gebruik van de Zeehavennorm voor het vaststellen van de maximale geluidsbelasting niet adequaat bevonden, maar is er nog geen alternatief toetsingskader vastgesteld.

(c)

De milieueffecten ten aanzien van geluid, geur, externe veiligheid en stof zijn (gelet op punt (a)) onvoldoende duidelijk omdat de situatie aan de ‘ontvangende zijde’ niet

43997437 (70138045)

23 FEBRUARI 2021

2/5

2021/6258

bekend is. Een één-op-één toepassing van de eerdere uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (en de daarbij gebruikte milieuonderzoeken) is niet zonder meer mogelijk. (d)

De realisatie van tijdelijke woningen (in de Zuid- en Midden-zone) kunnen ook een impact hebben op de belangen van de Bedrijven omdat sprake is van een woonfunctie en de ‘tijdelijkheid’ een aanzienlijke periode in beslag kan nemen.

(e)

Een gefaseerde uitvoering (van Noord naar Zuid) zonder integrale beoordeling kan ook tot een hoge geluidsbelasting leiden (ook in de Noord-zone) vanwege de hoogte van de bebouwing.

3.3

Gelet op het oordeel van LBP|SIGHT ligt het niet voor de hand dat de Bedrijven nu onvoorwaardelijk akkoord kunnen gaan met het voorstel van HZ en de Gemeente, te meer nu het Masterplan kaderstellend voor verdere planvorming op het Hembrugterrein.

3.4

Aan de andere kant is ook niet geconcludeerd dat een gezoneerde uitvoering géén oplossing kan zijn. Een gezoneerde uitvoering kan daarom een oplossing zijn waarin de belangen van de Bedrijven voldoende worden betrokken, mits deze gezoneerde uitvoering onder de juiste voorwaarden plaatsvindt.

4

Oplossingsrichting gezoneerde uitvoering

4.1

Om tot een oplossing met toepassing van een gezoneerde uitvoering van het Hembrugterrein te komen die voor de Bedrijven, HZ en de Gemeente acceptabel is dienen partijen in eerste instantie in gesprek te blijven en zijn er daarnaast twee (praktische en constructieve) manieren te bedenken om die uiteindelijke oplossing vastgelegd te krijgen. Dit kan via proactieve monitoring of via reactieve sturing.

4.2

In de reactieve sturing-variant kunnen HZ en de Gemeente de ontwikkeling conform haar voorstel (voor een gezoneerde uitvoering) zonder verdere afstemming met de Bedrijven uitwerken in stedenbouwkundige plannen, planologische documenten en (uiteindelijk) omgevingsvergunningen. Op het moment dat ergens in die uitwerking de belangen van de Bedrijven onvoldoende (lijken te) worden betrokken, kunnen de Bedrijven via inspraak en juridische procedures haar belangen waarborgen. Het nadeel voor HZ en de Gemeente hierin is dat dit de planning en uitvoering onzeker maakt (bijv. door nog niet-onherroepelijke besluiten en lopende juridische procedures). Ook voor de Bedrijven is de route via juridische procedures niet de meest optimale.

4.3

Via proactieve monitoring kan worden veroorzaakt dat de Bedrijven, HZ en de Gemeente op voorhand afspraken maken over het raamwerk en de gemeenschappelijke uitgangspunten van de gezoneerde uitvoering van het Hembrugterrein en dat conform dat raamwerk de verdere uitwerking en planning wordt vormgegeven door HZ en de Gemeente in samenspraak met de Bedrijven.

43997437 (70138045)

23 FEBRUARI 2021

3/5

2021/6258

4.4

Gelet op de hoeveelheid aan onzekerheden die LBP|SIGHT heeft geconstateerd is het op dit moment nog niet mogelijk om duidelijke afspraken te maken over de gezoneerde uitwerking. De te verhelderen onzekerheden zijn onder andere: (a)

Invulling en vormgeving van het Hembrugterrein; welke gebouwen en gebruiksfuncties zijn op welke locaties gepland en welke ruimtes blijven open en onbebouwd.

(b)

Huidige situatie, milieuruimte en toekomstplannen van de Bedrijven.

(c)

Beoogde milieugrenzen of toetsingskader voor vaststellen van maximaal toegestane milieubelasting en daaruit volgend de invulling van de verschillende zones.

(d)

De locatie en invulling van de tijdelijke woningbouw (duur en beoogde vormgeving van de tijdelijke units).

(e)

Actuele milieukundige onderzoeken naar de effecten van de Bedrijven op (de bewoners van) het Hembrugterrein.

(f)

Planning en vormgeving van het vervolgtraject besluitvormingprocedures en uitwerkingsdocumenten).

(planning

van

4.5

Door op voorhand afspraken te maken over hoe de hiervoor genoemde onzekerheden worden opgehelderd en/of onderzocht kan een integraal afsprakenkader worden overeengekomen waarbinnen een oplossing kan worden uitgewerkt die ertoe moet leiden dat zowel HZ en de Gemeente als ook de Bedrijven constructief naar een oplossing met een gezoneerde uitvoering kunnen werken. Een integraal afsprakenkader biedt ook een beter draagvlak onder de Bedrijven voor de beoogde gefaseerde realisatie van het Hembrugterrein (ten opzichte van onderzoeken en besluitvormen per aparte fase).

4.6

De afspraken in de proactieve monitoring-variant zouden bijvoorbeeld kunnen worden opgenomen in een ‘convenant’ tussen de Bedrijven, HZ en de Gemeente. Indien afspraken door convenant-partijen worden nagekomen kan een gezoneerde uitvoering van het Hembrug-terrein worden bereikt die de belangen van zowel de Bedrijven als die van HZ en de Gemeente behartigt. In een dergelijk convenant kunnen ook afspraken met betrekking tot looptijd, kosten of geschillen worden opgenomen.

4.7

Gelet op het voorgaande en de processuele zekerheid die de proactieve monitoringsvariant biedt, lijkt het meer in het belang van zowel de Bedrijven, HZ en de Gemeente te zijn om een oplossing via de proactieve monitoring te kiezen dan via de reactieve sturing.

4.8

Gelet op het bredere belang van het havengebied en de relevantie voor het zoneringsmodel van de haven van Amsterdam is het aan te raden ook het Havenbedrijf Amsterdam (HbA) te betrekken bij de totstandkoming van verdere afspraken.

43997437 (70138045)

23 FEBRUARI 2021

4/5

2021/6258

5

Procesvoorstel

5.1

Op relatief korte termijn zal een Masterplan Hembrug moeten worden voorgelegd aan de gemeenteraad van Zaandam. De Bedrijven zullen (gelet op het voorgaande) nog niet kunnen ‘aftekenen’ op het Masterplan Hembrug, maar wel kan worden meegegeven dat de Bedrijven – onder de juiste voorwaarden, procesafspraken en detailuitwerking – mogelijkheden zien voor een acceptabele gezoneerde uitvoering van het Hembrugterrein.

5.2

Vervolgens zal stapsgewijs moeten worden toegewerkt naar een afsprakenkader (bijv. convenant) dat als leidraad richting een concrete en voor partijen acceptabele toepassing van de gezoneerde uitvoering van het Hembrugterrein zal dienen. Deze stapsgewijze aanpak zal – in grove lijnen – als volgt worden ingestoken: Stap 1:

Afstemmen aanpak proactieve monitoring met Bedrijven, HZ, Gemeente en HbA (eventueel met vastlegging in intentieverklaring of ‘letter of intent’)

Stap 2:

Vastleggen proces, uitgangspunten en planning voor invulling en uitwerking gezoneerde uitwerking (bijv. in convenant tussen Bedrijven, HZ, Gemeente en HbA)

Stap 3:

Uitvoering afspraken conventant in aanpak proactieve monitoring (waaronder opheldering onzekerheden inpassing milieuaspecten)

Stap 4:

Uitvoering gezoneerde uitwerking Hembrugterrein conform uitgangspunten convenant (waaronder planologische besluitvorming etc.)

***

43997437 (70138045)

23 FEBRUARI 2021

5/5