Bijlage 4 Beslisinstrument participatie.pdf
Tekst van het document
BESLISINSTRUMENT PARTICIPATIE WIJZE VAN PARTICIPATIE
Participatie is een essentieel onderdeel van besluitvorming en beleidsontwikkeling. Maar hoe intensief moet een participatietraject zijn? Dit hangt af van verschillende factoren, zoals de impact van het project of initiatief op de omgeving, de mate van betrokkenheid van belanghebbenden en de complexiteit. Dit Beslisinstrument, voor niet-Omgevingswet projecten, helpt om de benodigde mate van participatie te bepalen. Het biedt een gestructureerde manier om inzicht te krijgen in de aard en omvang van het project of initiatief en de gevolgen ervan voor bijvoorbeeld de omgeving. Door per factor een score toe te kennen, ontstaat een overzicht dat richting geeft aan de intensiteit van het participatieproces. Over het algemeen geldt: hoe hoger de score op één of meerdere factoren, hoe meer inspanning nodig is voor effectieve participatie.
Dit instrument is bedoeld voor projecten die geen ruimtelijke impact hebben, zoals beleidsplannen, welzijnsprojecten of maatschappelijke initiatieven. Hier ligt de nadruk op het tijdig betrekken van belanghebbenden bij besluitvorming of uitvoering zonder wettelijke verplichting. Het Beslisinstrument helpt te bepalen of participatie gewenst is en welk niveau van participatie passend is, zoals meedenken of meedoen. Het verschil met de Participatiewijzer ‘het betrekken van de omgeving bij uw ruimtelijk initiatief’ is dat de wijzer specifiek voor Omgevingswet projecten is bedoeld. Gebruik dit instrument als hulpmiddel om een evenwichtige en onderbouwde keuze te maken over de mate van participatie die past bij het project of initiatief.
BESLISINSTRUMENT PARTICIPATIE DEEL 1 START Is er beïnvloedingsruimte of is die te creëren?
JA
NEE
JA
NEE
Is het wettelijk verplicht om te participeren?
NEE
Is het wettelijk verplicht om te participeren?
JA
Zijn de belangen GROOT? Bepaal dit met deel 2 van dit instrument.
Ga na welke wettelijke verplichtingen er in ieder geval gelden – èn – gebruik deel 2 van dit instrument en het Beleidskader participatie om participatie vorm te geven.
JA
NEE
Ga na welke wettelijke verplichtingen er gelden. Hier zul je minimaal aan moeten voldoen. Ga na welke beïnvloedingsruimte er dus moet zijn en start de beslisboom opnieuw.
Is het doel om een beslissing of onderdelen daarvan over te laten aan andere partij(en)?
JA
Inwoners of belanghebbenden hebben directe invloed op besluiten en worden actief betrokken bij de besluitvorming. Dit kan bijvoorbeeld via een werksessie of enquête.
NEE
Zou je willen samenwerken met andere partijen om iets van de grond te krijgen?
JA
NEE
MeeWERKEN
Inwoners of belanghebbenden werken mee aan oplossingen of projecten. Dit gebeurt bijvoorbeeld in werkgroepen of verdiepende gesprekken.
NEE
Is het doel om met de doelgroep in gesprek te gaan? Wil je horen wat er speelt, welke oplossingen de doelgroep ziet en is er de intentie om deze inbreng te verwerken in het uiteindelijke voorstel en besluit?
MeeBESLISSEN
JA
MeePRATEN
Inwoners of belanghebbenden geven hun mening en advies over plannen. De gemeente beslist of en wat er wordt gedaan met de feedback. Dit kan bijvoorbeeld via inspraakavonden of enquêtes.
MeeWETEN Inwoners en belanghebbenden worden op de hoogte gehouden van ontwikkelingen en beslissingen, zonder directe invloed. Zij kunnen wel vragen stellen. Dit gebeurt bijvoorbeeld via nieuwsbrieven en website inclusief contactinformatie.
Hoewel beleid soms weinig ruimte laat voor participatie, kan er wel met elkaar gezocht worden naar manieren om binnen de kaders toch betrokkenheid te realiseren. Dit kan bijvoorbeeld door: interactieve informatiebijeenkomsten waarin ruimte is voor dialoog en suggesties. Klankbordgroepen waarin belanghebbenden meepraten over de uitvoering
Bepaal met deel 2 van dit beslisinstrument of je veel of weinig participatie nodig hebt.
BESLISINSTRUMENT PARTICIPATIE DEEL 2 De intensiteit van participatie: is er veel of weinig participatie nodig? Hoe intensief je participatietraject moet zijn hangt van allerlei factoren af. Het is geen platte optelsom. Maar de volgende factoren kunnen wel van belang zijn om een afweging te maken. Over het algemeen geldt: hoe hoger de ‘score’ op één of meer factoren, hoe meer inzet je zult moeten doen voor participatie. Zie voorbeeld hieronder ingekleurd met ‘enigszins’. TIP: vul met je projectteam of andere betrokkenen eerst ieder apart de meters in en vergelijk dan vervolgens onderling de scores. ALGEMEEN BELANG Is het algemeen belang ermee gediend? Heeft het een positieve invloed op de samenleving?
IMPACT Zijn de veranderingen groot of ingrijpend voor inwoners?
7
Zeer groot
7
Sterk belang tot buiten de gemeente
7
Zeer groot of ingrijpend
6
Groot
6
Sterk belang voor de hele gemeente
6
Groot of ingrijpend
5
Behoorlijk
5
Sterk belang voor een deel van de gemeente
5
Behoorlijk groot of ingrijpend
4
Enigszins
4
Behoorlijk belang voor de hele gemeente
4
Enigszins groot of ingrijpend
3
Klein
3
Behoorlijk belang voor een deel van de gemeente
3
Redelijk groot, redelijk ingrijpend
2
Zeer klein
2
Beperkt belang voor een aanzienlijk deel van de gemeente
2
Matig groot, matig ingrijpend
1
Niet
1
Belang is beperkt tot een kleine groep
1
Niet zo groot, niet zo ingrijpend
WEERSTAND Is de verwachte weerstand groot?
Waar inwoners staat worden ook ondernemers bedoeld.
MAATSCHAPPELIJKE AANDACHT Is er veel aandacht in politiek, pers of op social media?
7
Zeer groot bij (zeer) veel doelgroepen
7
Heel veel aandacht vanuit diverse bronnen
6
Groot bij (zeer) veel doelgroepen
6
Veel aandacht vanuit diverse bronnen
5
Groot bij een aanzienlijk deel van de doelgroepen
5
Dagelijks berichten vanuit diverse bronnen
4
Groot bij een beperkt deel van de doelgroepen
4
Wekelijks veel berichten vanuit diverse bronnen
3
Enige weerstand bij een deel van de doelgroepen
3
Af en toe is er aandacht voor vanuit diverse bronnen
2
Weinig weerstand verwacht bij weinig doelgroepen
2
Weinig aandacht
1
Geen weerstand verwacht
1
Geen aandacht
BESLISINSTRUMENT PARTICIPATIE DEEL 3 Is er veel of weinig participatie nodig? De mate van participatie per initiatief of project verschilt. Door de meters op de vorige pagina in te vullen krijg je een beeld van de aard en omvang van het initiatief of project en wat het effect hiervan kan zijn op de omgeving of samenleving. Geef per onderwerp een cijfer dat het beste bij het initiatief past.
Een rekenvoorbeeld Factoren Algemeen Belang
Gemiddelde Score Score Acties initiatiefnemer
Impact Weerstand
Lager dan 3
Tussen 3 en 4
Hoger dan 4
Beperkte participatie
Gemiddelde participatie
Intensieve Participatie
Betrokkenen in kaart brengen Direct betrokkenen informeren Zorgen inventariseren, proberen rekening mee te houden in het plan en toelichting
Betrokkenen in kaart brengen Direct betrokkenen informeren Zorgen inventariseren, proberen rekening mee te houden in het plan en toelichting
Betrokkenen in kaart brengen Direct betrokkenen informeren Zorgen inventariseren, proberen rekening mee te houden in het plan en toelichting
Directe omgeving en eventuele belangenorganisaties laten meedenken en belangen meewegen
Directe omgeving en eventuele belangenorganisaties laten meedenken en belangen meewegen
Maatschappelijke aandacht Totaal
Omgeving en eventuele belangenorganisaties laten meewerken en breed informeren
De gemiddelde uitkomst van de zes factoren gezamenlijk is 13 : 4 = 3,3 Deze uitkomst geeft een indicatie van de mate van participatie die gewenst is.
Wijze van participatie
Zie toelichting beslisinstrument deel 1
Zie toelichting beslisinstrument deel 1
Zie toelichting beslisinstrument deel 1
Voorbeelden van middelen
Gesprek, mail, brief
Informatieavond, (digitale) enquête, discussiepanel
Meerdere informatiemomenten en –middelen
Bovenstaande scoretabel is overgenomen uit de Participatiewijzer van de gemeente Woudenberg, die in 2022 is vastgesteld. Deze participatiewijzer is aangepast en aangevuld en opgenomen in dit Beslisinstrument, zodat deze ook voor niet ruimtelijke initiatieven of projecten gebruikt kan worden.