9. CA stand van zaken OER A12 308267_1 (Geredigeerd).pdf

Collegeadvies Postregistratienummer

|Z.351972/D.308267

Ambtenaar

(geanonimiseerd) nn Openbaar / Niet openbaar

Vertrouwelijkheid

Gemeente

VKA

Woudenberg

Omschrijving Stand

zaken

van

OER

A12

Advies 1. 2.

Kennisnemen van stand van zaken OER A12. Instemmen met de afwijking van het afwegingskader zon en 50% lokaal eigendom (en niet 51 %) het uitgangspunt is.

3.

De

voor

dit

project

zaken via de ingekomen stukken delen met de raad, zodat de gemeenteraad, indien gewenst, kan besluiten om het standpunt onder punt

2,

te

stand

wind,

dat

van

agenderen. Inleiding Hierbij de

stand

van

zaken

informatie op website de verkenning van zon Amersfoort. meer

van

In

betrekking tot het OER-Project A12 Oost en West (via deze link van het rijk). Woudenberg neemt deel in dit project in het kader op land langs rijkswegen, ter uitvoering van de RES-regio

met

dit

project wordt onderzocht welke overheidsgronden langs de A12 kansrijke locaties zijn opwek van zonne-energie. Het project is een samenwerking tussen de provincie Utrecht, de gemeenten Woerden, Montfoort, Utrecht, Bunnik, Zeist, Woudenberg, Utrechtse Heuvelrug, Renswoude en Veenendaal en drie Rijksdiensten, te weten Rijkswaterstaat (RWS), het Rijksvastgoedbedrijf en de Rijksdienst voor ondernemend Nederland (RVO). Dit project valt binnen de RES U16, RES Foodvalley en RES Amersfoort en heeft als doel bij te dragen aan de opgave van deze RES’en. Iedere partner in het project behoudt zijn eigen bevoegdheden.

voor

de

Het project bevindt zich momenteel in de verkenningsfase, het commitment van de stakeholders bij het OER-project A12 Oost-West is voor deze verkenning vastgelegd in de intentieverklaring. Deze fase zal worden afgesloten met een Samenwerkingsovereenkomst (vanaf nu SOK) welke tevens de basis vormt voor de Tender uitvraag. Nu het, gelet op de noodzakelijke zorgvuldigheid, niet mogelijk is de SOK voor de gemeenteraadsverkiezingen te ronden en de ondertekenen, is besloten om alle colleges, gemeenteraden en provinciale staten actief te informeren.

Beoogd

resultaat (wat) klimaatdoelen te halen

Onder andere uit zonnevoorkeur is om daken en gevels te energie. geldt voorkeursvolgorde. benutten voor zonnepanelen, maar dat is niet genoeg om de doelen te halen. Daarom kijken we ook naar de grootschalige opwek van zonne-energie op land (restgronden). Hierbij streven we naar meervoudig Denk aan het benutten van parkeerplaatsen, langs wegruimtegebruik. en spoorinfrastructuur, geluidschermen, stortplaatsen etc. voor zonnepanelen. Binnen het OER zoeken we naar de mogelijkheden om zo veel mogelijk zonne-energie opwek te project A12 realiseren langs de A12. Om

de

Hiervoor

hebben

we

duurzame

af

een

Kader RES 1.0, duurzaamheidsbeleid Woudenberg, OER A12, collegebesluit 28 november 2023.

De

energie nodig.

eerste

afwegingskader

zon

en

wind, Intentieverklaring

Argumenten Wat is er eerder aan de orde geweest Op 1 juli 2021 werd de RES 1. 0 vastgesteld in de gemeenteraad van Woudenberg. Hierin is een zoekgebied opgenomen langs de A12 voor grootschalige opwek. De realisatie van dit zoekgebied hangt samen met de plannen van de omliggende gemeenten in de RES U16 en RES Foodvalley. Op 30 juni 2021 hebben gemeenten langs de A12 en de provincie Utrecht een aanvraag ingediend bij het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) voor het OER Programma (Opwek duurzame Energie op Rijksvastgoed). Het verzoek behelst het verkennen van de mogelijkheden van duurzame opwek langs onder meer de rijksweg A12. Op 3 augustus 2022 is het verzoek om opgenomen te worden in het OER programma , door het Ministerie van EZK gehonoreerd. Hierna is het gesprek gestart vanuit Rijkswaterstaat met de gemeenten langs A12 om te bespreken op welke wijze het onderzoek naar de haalbaarheid van een zonnelint tot stand moet komen. Daarbinnen is , ten behoeve van het feitelijke onderzoek , een plan van aanpak opgesteld en een intentieverklaring ondertekend op 11 december 2023. Waarna de huidige verkenningsfase is gestart. Projectorganisatie De projectpartners stellen personele capaciteit ter beschikking. Vanuit het OER-programma is er projectbudget om ondersteunend onderzoek te doen of advies in te winnen.

Er vindt in het kernteam op ambtelijk niveau maandelijks overleg plaats tussen de projectpartners. De projectregie ligt bij RWS. Het kernteam wordt ondersteund door een projectteam , bestaande uit medewerkers van RWS , RVB en RVO neemt een groot deel van de voorbereiding voor haar rekening. De gemeenten en de provincie leveren input zoals voor de ruimtelijke inpassing en de financiële en procesparticipatie. Een stuurgroep bestaande uit (een afvaardiging van) wethouders van de negen gemeenten , de provincie Utrecht en Rijkswaterstaat , bewaakt de voortgang , zorgt voor bestuurlijke afstemming en neemt beslissingen over voorstellen vanuit het kernteam. Huidige fase (Verkenning) Tijdens deze verkenningsfase worden de mogelijkheden voor zonnepanelen op de gronden verder verkend en bezien onder welke voorwaarden dit kan. De projectpartners werken in de huidige verkenningsfase aan: 1. De technische voorwaarden die RWS als wegbeheerder en eigenaar van de gronden stelt aan het zonnepark; 2. De ruimtelijke kaders vanuit de gemeenten; 3. Het borgen van de ambitie om 50% lokaal eigendom te realiseren; 4. Communicatie naar inwoners , bedrijven en maatschappelijke organisaties; 5. Gunningscriteria en andere documenten voor de tender; 6. Het definitief bepalen van de uit te geven gronden. Deze verkenning heeft inmiddels geleidt tot een concept SOK.

Deze SOK bevat ook een groot aantal bijlagen , die meegaan in het biedboek. Het betreft o. a. : 1. Technische voorwaarden vanuit RWS voor het gebruik van haar gronden; Ruimtelijk kader voor inpassing en nadere planvorming door de toekomstig 2. ontwikkelaar met betrekking tot het te realiseren zonnepark; 3. Een concept omgevingsovereenkomst waarin de afspraken tussen ontwikkelaar en beoogd vertegenwoordiger (koepel) van het lokaal eigendom dienen te worden vastgelegd , gebaseerd op de uitgangspunten voor de financiële participatie. Een deel van deze bijlagen is nog niet gereed en vraagt nog onderlinge afstemming. Verwacht wordt dat dit alles in Q2 gereed zal zijn en waarmee SOK rond de zomer gereed is voor besluitvorming en ondertekening. Diverse onderdelen zijn al wel in hoofdlijnen bekend , hierna vindt u een opsomming van de uitgangspunten voor de Tender (uitvraag t. b. v. marktpartij om zon langs de A12 te realiseren.

Geprint op: 06-01-2026 15:41:26 uur

2/5

Scope Rijkswaterstaat heeft een afbakening gemaakt van de mogelijk uit te geven Rijksgronden langs de A12. Daarbij is gekeken naar koppelkansen met gemeentelijke en provinciale gronden. Op basis van deze eerste scan is in overleg met gemeenten en provincie de scope bepaald. Voor het project OER A12 Oost en West betreft het 27 hectare aan kansrijke percelen. Bij de beoordeling van kansrijkheid spelen verschillende factoren een rol: Nabijheid van het elektriciteitsnet en beschikbare capaciteit; Mogelijke alternatieve aansluiting; Eerste grove beoordeling van landschappelijke inpassing en effecten op natuur en leefomgeving; Bestuurlijk draagvlak en betrokkenheid; Financiële haalbaarheid. Kansrijke locaties in de gemeente Woudenberg zijn beperkt , het gaat slechts om 2 ha ten westen van het tankstation aan de noordzijde van de A12. Gelijktijdig vormen deze gronden wel een schakel in de stukken rond bij de aangrenzende gemeenten. Theoretisch bestaat daar ook de mogelijkheid van directe levering aan het tankstation. Of dat alles feitelijk aan de orde zal zijn zal blijken in de volgende fase. Proces van uitgifte De ambitie van het project is om op overheidsgronden langs de A12 de opwek van zonneenergie mogelijk te maken.

Het streven is daarbij dat dit gebeurt door een samenwerking van een marktpartij en lokale energiecoöperaties en dat het project kan rekenen op draagvlak van de omgeving. Rijkswaterstaat , de gemeenten en provincie stellen hiervoor een deel van hun gronden langs de A12 beschikbaar. Deze gronden worden uitgegeven via een gronduitgifte. De gronduitgifte wordt via een tender openbaar en marktconform ingericht. De uiteindelijk gekozen marktpartij mag binnen de opgestelde voorwaarden en kaders zonne-energie realiseren op de gronden. Marktpartij vroeg aan tafel Om zoveel mogelijk kennis en kunde uit de markt te halen heeft de stuurgroep besloten om vroeg in het proces een marktpartij te selecteren via een tender. Dit houdt in dat gemeenten en provincie alleen zorgen voor een ruimtelijk kader op hoofdlijnen. Na de tender schuift de gekozen marktpartij aan tafel. De marktpartij kan vanuit ervaring en toegang tot financiering en relevante netwerken inschatten wat er mogelijk is en met innovatieve voorstellen komen. Zo worden zij maximaal uitgedaagd om met passende ontwerpen en ideeën te komen. Dit vergroot de haalbaarheid van het project. In de tender voorwaarden worden de doelen voor dit project o. a. lokaal eigendom zeker gesteld.

Bevoegd gezag Onderzocht is op welke wijze een voor een marktpartij zo eenvoudig mogelijk proces in te richten is , immers een vergunning aanvragen bij 9 gemeenten met elke eigen beleidskaders is complex. Besloten is dat het bevoegd gezag blijft bij de afzonderlijke gemeenten. Omdat een alternatief juridische lastig te organiseren is. Uitgangspunt is om als gemeenten dit proces in onderlinge afstemming goed en gecoördineerd te laten verlopen , zodat vergunning-aanvragen door een potentiële marktpartij efficiënt en eenduidig worden behandeld. Deze afstemming bestaat o. a. uit het delen van kennis tussen gemeenten en het synchroniseren van processen en procedures. Zoals vooraf bepalen van een gemeenschappelijk kader van ruimte inpassing en financiële participatie. Ruimtelijke inpassing Voor de ruimtelijke inpassing is het van belang dat de zonnevelden zorgvuldig worden ingepast in het landschap. Om te voorkomen dat een toekomstige marktpartij met een meervoud aan ruimtelijke kaders te maken krijgt , wordt vóór de tender onderzocht of er grote verschillen zijn in het beleid van de gemeenten. De gemeenten worden gevraagd actief mee te denken over het opstellen van gezamenlijke uitgangspunten. Daarbij zijn bestaande beleidskaders per gemeente het vertrekpunt en bepaalde de specifieke locatie de mate waarin aanvullende eisen

Geprint op: 06-01-2026 15:41:26 uur

3/5

passend zijn. De gemeentelijke beleidskaders zijn immers geschreven voor een algemene toepassing in de gemeente , in dit project is het beeld vanaf de A12 bepalend , met aanvulling het beeld vanuit het omliggende gebied richting de A12. Dat is iets anders dan een zonneveld ergens midden in de gemeente. Financiële participatie Ten aanzien van financiële participatie wordt gestreefd naar 50% lokaal eigendom. Dit kan vorm krijgen door deelname van energiecoöperaties of andere lokale samenwerkingsverbanden in het te realiseren zonnepark. Hierover lopen gesprekken met een vertegenwoordiging van de Utrechts energie coöperaties. In de opzet van de tender zal hier rekening mee houden. Om binnen een tender zoveel mogelijkheid eenheid te hebben wordt van Woudenberg gevraagd om in te stemmen met een kleine afwijking van het afwegingskader zon en wind. Woudenberg heeft namelijk als enige gemeente in het beleid staan dat sprake moet zijn van 51 % lokaal eigendom. Wij hebben begrip voor deze vraag , op het grondgebied van Woudenberg gaat het slechts om 2 ha , en het gaat slechts om een verschil van 1 %. Wij zijn ook van mening dat het belang van het project en de kans van slagen groot is en niet zou moeten afhangen van dit ene procent in Woudenberg.

Voor de tender partij is eenduidigheid gewenst en omdat Woudenberg de enige afwijking is , stellen wij voor dit project aan te sluiten bij de andere gemeenten. Wij hebben overwogen of een wensen en bedenkingen procedure voor deze afwijking noodzakelijk en mogelijk is , maar wij zijn van mening dat dit voor deze beperkte afwijking een zware en uitgebreide procedure is. Om uw raad wel de gelegenheid te bieden daar zelfstandig een afweging over te maken , wordt deze stand van zaken op de lijst van ingekomen stukken geplaatst en kan de raad bij de ingekomen stukken besluiten om het vraagstuk te agenderen (in de tijd tot de SOK past dat). Planning Ondertekening Samenwerkingsovereenkomst – voor zomer 2026; Tenderfase – najaar/winter 2026 , bij een gunstige energiemarkt Realisatie – vanaf 2027 , gefaseerd Risico’s en kanttekeningen Het is duidelijk dat de kans bestaat dat naar aanleiding van het vervolgonderzoek uiteindelijk maar weinig (of zelfs geen) zonne-energie gerealiseerd kan worden langs de A12 op grondgebied Woudenberg. Dit terwijl het project wel ambtelijke capaciteit vraagt , wij zijn van mening dat dit past en van ons gevraagd wordt binnen de afspraken rond de RES. Er is in Nederland draagvlak om hernieuwbare energie zoveel mogelijk langs of ingepast met infrastructuur te realiseren.

In de praktijk blijkt dat dit complexe opgaven zijn , omdat vanuit de behoefte aan meervoudig ruimtegebruik , inpassingseisen en ambities met betrekking tot lokaal eigendom veel projecteisen worden meegegeven. Eisen die bovendien qua verantwoordelijkheid bij verschillende overheden zijn belegd. Daarnaast zien we dat de markt voor zonnevelden kampt met krappe marges , die drukt op de financierbaarheid. Tevens vormt netcongestie een probleem voor deze projecten. In deze fase van het project zien we voldoende perspectief en kansen voor dit project. De haalbaarheid en de risico’s worden met regelmaat opnieuw beoordeeld waar nodig worden beheersmaatregelen getroffen. Maatschappelijke draagvlak Het project is een direct gevolg van de besluitvorming rond de RES 1. 0. Voor de RES is geparticipeerd en ook uit de participatie rond het afwegingkader zon en wind kwam duidelijk naar voren dat er een maatschappelijke wens is om zonnepanelen langs de A12 te realiseren. In het vervolgtraject zal dat wel gaan gebeuren. In deze fase wordt gezamenlijk een stakeholderanalyse , een participatieplan en een communicatieplan opgesteld en na de marktpartij gaat dit t. z. t. uitvoeren.

Geprint op: 06-01-2026 15:41:26 uur

4/5

Financiële consequenties

op

juistheid beoordeeld door N. V. T.

Dit voorstel past binnen de begroting Voorstel

Begroot

€0

€0

Uitgaven inkomsten Totaal

VerschilGevolg budget € 0minder uitgaven € 0minder inkomsten € 0tekort op begroting

Naam Product

In deze fase niet aan de orde. Aanpak/uitvoering Het project beoogt voor de zomer van 2026 een Samenwerkingsovereenkomst (SOK) te ondertekenen , tussen de projectpartners waarin heldere afspraken zijn vastgelegd over de tender- en ontwikkelfase. Na ondertekening van de SOK door de betrokken colleges , start de (aanloop naar) de tender. Na de tender wordt deze SOK ook ondertekend door de gekozen marktpartij. Deze overeenkomst vormt daarmee ook voor de marktpartij de basis om de uitgegeven gronden te ontwikkelen. College en raad worden periodiek op de hoogte worden gehouden over de voortgang van dit project. Deze stand van zaken wordt via de ingekomen stukken gedeeld met de raad. Om dit gelijk te trekken met de andere gemeenten , wordt dit document begin januari verstrekt aan de griffie. Communicatie Komt in vervolgfase. Bijlage(n) D. Nummer

Documentnaam Geen

Geprint op: 06-01-2026 15:41:26 uur

Geheimhouding

Actieve openbaarmaking Dit veld hoeft voorlopig nog

5/5