5. Aanvullende inbreng bij de bespreking van de brief aan de minister van Landbouw (Geredigeerd)

14-September-2026 : Aanvullende inbreng bij de bespreking van de brief aan de minister van Landbouw Een toekomstperspectief voor boeren én het landelijk gebied Wij onderschrijven dat agrarische ondernemers behoefte hebben aan duidelijkheid , rechtszekerheid en een reëel toekomstperspectief. Boeren moeten een goed inkomen kunnen verdienen en niet voortdurend worden geconfronteerd met veranderende regelgeving en onzekerheid over investeringen. De gemeente Woudenberg benoemt deze zorgen terecht in haar brief aan de minister. Daarbij wordt gewezen op de stapeling van maatregelen , de betaalbaarheid en uitvoerbaarheid daarvan en het belang van een economisch gezond toekomstperspectief. Wij onderschrijven deze zorgen , maar vinden dat het toekomstperspectief van de landbouw breder moet worden opgevat. Een toekomstbestendige landbouw kan niet uitsluitend betekenen dat de huidige omvang en productiewijze zoveel mogelijk worden behouden en vervolgens met technische maatregelen binnen de grenzen van wet- en regelgeving worden gebracht. Natuur , bodem , water , klimaat en biodiversiteit vormen immers de natuurlijke basis waarop landbouw afhankelijk is. Een werkelijk toekomstperspectief betekent daarom dat boeren een goede boterham kunnen verdienen met een landbouw die ook op lange termijn binnen de ecologische draagkracht van het gebied kan functioneren.

Extensivering , natuurinclusieve landbouw , herstel van bodem en water en waar nodig vermindering van de veehouderij hoeven daarbij geen gebrek aan perspectief te betekenen. Zij kunnen juist onderdeel zijn van een landbouw die ook voor toekomstige generaties bestaansrecht heeft. Boeren zijn daarbij niet het probleem , maar een belangrijke partner. Hun kennis van bodem , dieren , gewassen en landschap is van grote waarde. 1. Een eerlijk verdienmodel voor de boer De gemeente wijst terecht op het belang van een economisch gezond verdienmodel. Maar een eerlijk verdienmodel kan niet alleen op het boerenbedrijf worden gerealiseerd. Boeren bevinden zich vaak in een relatief zwakke positie tegenover grote afnemers en leveranciers. Daarom moet niet alleen worden gekeken naar wat boeren moeten veranderen , maar ook naar de verdeling van kosten , risico's en opbrengsten binnen de gehele voedselketen. Een toekomstbestendige landbouw vraagt om: • een eerlijke prijs voor de boer ; een sterkere positie tegenover grote afnemers ; meer ruimte voor korte en regionale ketens ; ondersteuning van boeren die willen omschakelen ; en een eerlijke verdeling van de kosten van de landbouwtransitie. • Het Groenboerenplan sluit hierbij aan met onder meer een eerlijke prijs , grondgebonden landbouw , gesloten kringlopen , ondersteuning van boeren in transitie en versterking van korte ketens.

(groenboerenplan. nl) • • • 2. Niet alleen de boer , maar de hele keten De verantwoordelijkheid voor de landbouwtransitie moet breder worden opgevat dan alleen die van boeren , banken en supermarkten. Ook grote agro-industriële en voedselketenpartijen moeten nadrukkelijk in beeld komen , zoals: veevoerbedrijven / zaad- en veredelingsbedrijven • leveranciers van kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen • landbouwmachine- en technologiebedrijven • slachterijen en voedselverwerkers • handelaren en grote afnemers • supermarkten • banken en andere financiers • Deze partijen hebben grote invloed op de manier waarop landbouw wordt bedreven en op waar de economische waarde in de keten terechtkomt. De verantwoordelijkheid voor de landbouwtransitie mag daarom niet eenzijdig bij de agrarische ondernemer worden gelegd. De minister zou bij de verdere uitwerking van het beleid ook met deze partijen concrete afspraken moeten maken over hun financiële , economische en inhoudelijke bijdrage aan de transitie. De gemeente benoemt zelf al het belang van samenwerking binnen de gehele keten en noemt daarbij onder andere supermarkten en banken. 3. Gezondheid en bestrijdingsmiddelen Een toekomstbestendige landbouw gaat niet alleen over stikstof en klimaat. Ook de gevolgen van landbouw voor de gezondheid van boeren , omwonenden , consumenten en ecosystemen verdienen aandacht.

Bij bestrijdingsmiddelen is het onvoldoende om uitsluitend naar de individuele keuze van de boer te kijken. Boeren werken binnen een systeem waarin producenten van gewasbeschermingsmiddelen , zaad- en veredelingsbedrijven , leveranciers , adviseurs , afnemers en overheden invloed hebben op de wijze waarop landbouw wordt bedreven. Er zijn bovendien vragen over de manier waarop schadelijke bestrijdingsmiddelen binnen het Europese systeem worden beoordeeld en vervangen. Een analyse van het Europese beleid concludeerde dat de ambitie om de meest zorgwekkende middelen door veiligere alternatieven te vervangen in de praktijk onvoldoende is gerealiseerd. (pan-europe. info) Daarom moet de overheid niet alleen kijken naar nieuwe middelen , maar vooral naar het structureel verminderen van de afhankelijkheid van chemische bestrijdingsmiddelen. Het voorzorgsbeginsel moet daarbij een belangrijk uitgangspunt zijn. 4. Technologie en zeggenschap over landbouwdata Ook digitalisering verdient aandacht. Moderne trekkers en landbouwmachines verzamelen steeds meer gegevens over locaties , routes , machinegebruik , werkzaamheden en opbrengsten. Digitalisering kan nuttig zijn , maar mag niet leiden tot een nieuwe afhankelijkheidsrelatie waarin de boer de investering en het bedrijfsrisico draagt , terwijl commerciële partijen de waarde van de gegenereerde gegevens benutten.

De landbouwtransitie mag niet leiden van afhankelijkheid van chemie en fysieke inputs naar afhankelijkheid van technologie en data. Boeren moeten daarom zeggenschap houden over de data die door hun bedrijfsvoering en machines worden verzameld. Bij nieuwe technologie moet niet alleen worden gekeken naar efficiëntie , maar ook naar dataveiligheid , transparantie , keuzevrijheid en de economische waarde van landbouwdata. De vraag moet steeds zijn: Draagt deze innovatie aantoonbaar bij aan minder milieubelasting , herstel van natuur en een sterkere positie van de boer? Marleen stikker - Het internet is stuk. pdf : Pagina 142 : Locked in 5. Minder afhankelijkheid van externe inputs Een toekomstbestendige landbouw vraagt ook aandacht voor de afhankelijkheid van boeren van externe productiemiddelen zoals kunstmest , gewasbeschermingsmiddelen , veevoer , zaaizaad , machines en digitale systemen. Een transitie die uitsluitend gericht is op technische aanpassingen kan ertoe leiden dat boeren opnieuw afhankelijk worden van een beperkt aantal grote leveranciers. Daarom zou de transitie juist moeten bijdragen aan de autonomie en weerbaarheid van boeren. 6. Er is een concreet alternatief Het debat over landbouw wordt vaak voorgesteld als een keuze tussen het huidige model behouden of landbouwbedrijven beëindigen. Die tegenstelling is te beperkt.

Boeren en tuinders laten al zien dat grondgebonden en natuurinclusieve landbouw mogelijk is , met gezonde bodems , gesloten kringlopen en minder afhankelijkheid van kunstmest , chemische middelen en geïmporteerd veevoer. Het Groenboerenplan biedt hiervoor concrete uitgangspunten , zoals een eerlijke prijs , ondersteuning bij de omschakeling , korte ketens en passend grondbeleid. (groenboerenplan. nl) Niet landbouw tegenover natuur , maar landbouw in samenhang met natuur. Wat wij de gemeenteraad vragen Wij vragen de gemeenteraad om bij de bespreking van de brief aan de minister de volgende zes uitgangspunten mee te nemen: 1. Ecologische grenzen zijn leidend Natuur, bodem en water vormen de basis van een toekomstbestendige landbouw. 2. Boeren verdienen perspectief Boeren die willen omschakelen moeten daarvoor ruimte, financiële zekerheid en ondersteuning krijgen. 3. De hele keten draagt verantwoordelijkheid Niet alleen boeren en overheid, maar ook agro-industrie, leveranciers, voedselverwerkers, supermarkten, banken en andere financiers moeten bijdragen. 4. Verminder afhankelijkheden De landbouwtransitie moet niet leiden tot nieuwe afhankelijkheden van kunstmest, bestrijdingsmiddelen, geïmporteerd veevoer, dominante leveranciers of digitale technologie. 5.

Boeren houden zeggenschap Boeren moeten zeggenschap houden over hun bedrijfsvoering en over de data die op hun bedrijf worden gegenereerd. 6. Er is een positief alternatief Een toekomstbestendige landbouw kan gebaseerd zijn op grondgebondenheid, gesloten kringlopen, gezonde bodems, biodiversiteit, natuurinclusieve productie en een eerlijke prijs. Tot slot De gemeente Woudenberg vraagt terecht aandacht voor de onzekerheid onder agrarische ondernemers en voor de behoefte aan een duidelijk toekomstperspectief. Wij vinden echter dat dit perspectief niet alleen moet worden gedefinieerd als het behoud van zoveel mogelijk van de huidige landbouwproductie. Een werkelijk toekomstbestendig perspectief betekent dat boeren een goede boterham kunnen verdienen met een landbouw die ook voor toekomstige generaties mogelijk blijft. Daarvoor is niet alleen verandering nodig op het boerenbedrijf, maar ook in de economische, technologische en maatschappelijke structuren daaromheen. De verantwoordelijkheid ligt daarom niet alleen bij de boer. Ook de overheid, agro-industrie, leveranciers, technologiebedrijven, voedselverwerkers, supermarkten, banken en andere partijen in de landbouwketen moeten hun verantwoordelijkheid nemen.

Wij vragen de gemeenteraad daarom de minister te verzoeken om niet alleen een perspectief voor de individuele agrarische ondernemer te formuleren, maar een integraal toekomstperspectief voor de gehele landbouwketen. Een perspectief waarin natuurherstel, een eerlijke positie voor boeren, gezondheid, economische zeggenschap, datarechten en verantwoordelijkheid van de gehele keten met elkaar worden verbonden. Niet terug naar het verleden, maar vooruit naar een landbouw die boeren perspectief biedt én de natuurlijke basis van onze voedselvoorziening herstelt. EN / Stefan Koopmanschap-Klimaatburgemeester Woudenberg (geanonimiseerd)