4a. CA samenwerking Buitengebied.pdf

Be¿luítenmgistfatim

u u

Postregistratienummer

Datum

inboeken

Internet

Ja

Ja,tkn

OR

Nee

Communicatie

Nee

Europese

Via COMMISSIE

Nee

RMD

eigen initiatief

r 2332021

Ja

Openbaar

Gemeente Woudenberg

Collegeadvies

regelgeving

Nee

Anders:

Onderwerp

Samenwerking z

Advies

ten behoeve van Vitaal Buitengebied

Instemmen met deelname aan landbouwnetwerk Foodvalley Gesprek met NPUH starten over mogelijkheid deelnemen met beperkte deelname bijdrage

1

Ambtenaar

Datum

Pho

Griffier

Afdelingm 1

Valé/K.kuperus

15-4-2021

Kruif/ A.V|am

Additioneel

Bu meester Wethouder Wethouder Wethouder Secretaris Datum

Advies

Paraaf:

AV SvdM

Agendapunu

vergadering

Besluit:

Retour

naar afdeling

Ter archivering

Geprínt

op:

aangeboden

op: 15-04-2021

op:

13:39:08uur

3 B&W Route DI V\CA samenwerking

buitengebied\Cc

Inleiding O-gen officieel ontbonden en is Op 31 december 2020 is, zoals u weet, de gebiedscoöperatie (deelname zonder formeel tevens een einde gekomen aan de tijdelijke ondersteuning deelnemerschap) van Woudenberg aan het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug. Vanuit de is een vorm verkenning Vitaal Buitengebied en de Nota strategische visie op samenwerking ten aanzien van het Buitengebied voor Woudenberg van belang, in het licht van samenwerking Foodvalley daarvan adviseren wij u in dit voorstel over het aansluiten bij het landbouwnetwerk en het lidmaatschap van het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug

Centrale vraag FoodValley Kunt u instemmen met deelname aan het landbouwnetwerk aan het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug? bijzonder voorwaarden

en deelname (onder

Beoogd resultaat Door slim in te zetten op projecten die veel impact hebben op het gebied van en innovatie en gebruik te maken van de kennis en activiteiten bundeling in ondernemerschap willen wij actief en zichtbaar zijn om te zorgen voor een samenwerkingsverbanden, verantwoorde, duurzame en rendabele landbouw binnen de gemeente en onze agrarische worden blijven ondernemers te ondersteunen zodat de bedrijven toekomstbestendig De landbouw is een belangrijke drager van het (circulaire landbouw, duurzaamheid). buitengebied van Woudenberg, maar staat daarin niet alleen. Ook de landgoederen, recreatie, bepalen en dragen bij aan deze kwaliteiten. Het zijn veelal het water en natuur/groen en economisch aantrekkelijk particulieren die zorg moeten dragen voor het landschappelijk waardevol houden van het buitengebied, binnen door de overheid bepaalde wetten en kaders. Daarom is het van belang niet alleen alle aandacht te richten op de landbouw in de Vallei, op de Heuvelrug. maar ook op de kansen en ontwikkelingen

Kader Structuurvisie

Woudenberg

2030, Nota strategische

visie op samenwerking

Argumenten in de landbouw, recreatie en de natuur. Naast zijn er veel ontwikkelingen, In het buitengebied de landelijke stikstof problematiek zijn grote thema's als duurzaamheid, circulaire landbouw en aan de orde. Samenwerken biedt meer onder andere de energietransitie bedrijven voor binnen Woudenberg. De fysieke ondergrond van (kennis)mogelijkheden dat het delen te is in twee aandachtsgebieden: maakt in Woudenberg landgoederen, natuur en recreatie. De heuvelrug met de bossen, De Vallei met meest zichtbaar de landbouw, maar ook natuur, recreatie, watersysteem en het landbouw deel van de landgoederen.

Landbouw en Vallei en uitdagingen. Het is voor geen De landbouwsector staat voor een groot aantal vraagstukken enkele organisatie of agrarisch bedrijf mogelijk om dit alleen te doen. Een bundeling van krachten is nodig om hier stappen te maken voor een betere toekomst van landbouw in onze reglo.

O-gen was tot en met 2020 de opvolger van de Stichting SVGV. Opgericht om vanuit een te werken aan de Agenda vitaal platteland van de provincie Utrecht en netwerksamenwerking van de verschillende partijen in het voormalige als samenwerkingsverband O-gen was daarmee voor ons een belangrijke schakel in de Vallei waar de reconstructiegebied. waren. Met de ontbinding van O-gen belangen van agrariërs, natuur, water vertegenwoordigd is, in het kader van deze is clit weggevallen. In opdracht van de Gebiedsraad ontbinding van O-gen, in 2020 door Rijnconsult een onderzoek naar mogelijke nieuwe uitgevoerd. In december 2020 is de managementsamenvatting manieren van samenwerking en het eindrapport gepresenteerd aan de Gebiedsraad. Rijnconsult adviseert platforms Landelijk Gebied per deelgebied op te zetten om `samen het landelijk gebied te maken'. Per deelgebied kunnen dergelijke platforms de gezamenlijke partners helpen om creatieve

Geprint

op: 15-04-2021

13:39:08

uur

2/7

te bedenken voor de grote opgaven in het buitengebied. De en het eindrapport managementsamenvatting van Rijnconsult zijn als bijlagen

oplossingen

bijgevoegd. De Gebiedsraad heeft besloten om het advies van Rijnconsult aan de beide provincies aan te bieden als bouwsteen voor de samenwerking in het landelijk gebied. Uitgangspunt voor de samenwerking is het zoveel mogelijk gebruikmaken van bestaande samenwerkingsverbanden In 2017 is de bijeenkomst over het Manifest van Salentein bijgewoond. Daarin hebben de betrokken partijen (overheden, partners uit de agro- en foodketen, kennisinstellingen en de landbouw sector zelf) op vier punten omschreven hoe de agrarische sector in de Regio

Foodvalley kan worden versterkt: en innovatie, Ondernemerschap Ruimte om te ondernemen, en Imago en transparantie Coaching en training. Sindsdien is tussen Woudenberg en het Landbouwnetwerk (inmiddels landbouwnetwerk Foodvalley ipv Salentein) altijd contact onderhouden om agrarische ondernemers in Woudenberg te kunnen informeren over projecten die van belang voor hun bedrijfsvoering zijn. Nu O-gen is ontbonden zien wij in het landbouwnetwerk het middel om onze agrarische ondernemers te blijven ondersteunen. De Regio Food Valley is een brede gemeenschappelijke regeling en samenwerking van een aantal buurgemeenten (Scherpenzeel, Renswoude en Barneveld) veelal op thema's waarvoor Woudenberg samenwerking heeft en ingedeeld is bij de Regio Amersfoort. Het Landbouwnetwerk Foodvalley werkt samen aan een vitale agrarische sector. De samenwerking van partners uit de regio in de afgelopen jaren heeft geleid tot het ontstaan van het Landbouwnetwerk. Deze samenwerking is de voedingsbodem voor diverse projecten en initiatieven. De meerwaarde van het Landbouwnetwerk is het verbinden en structuur en samenhang brengen tussen deze projecten en initiatieven waardoor deze elkaar versterken en er overzicht ontstaat voor de doelgroepen Daar waar specifieke vraagstukken onvoldoende opgepakt worden kan het Landbouwnetwerk projecten initiëren of aanjagen.

Er zijn zes actuele thema's benoemd waarbinnen bestaande projecten en nieuwe initiatieven afgestemd en opgepakt worden waarin samen met boeren en erfbetreders wordt gezocht naar oplossingen voor de vraagstukken en uitdagingen waar zij mee te maken hebben/krijgen. De zes thema's zijn:

Verbindend

ondernemen Ruimte om te ondernemen Ondernemersbegeleiding Innova¿e

Waarderen en verdienen Landschap, bodem, water en biodiversiteit Het Landbouwnetwerk Foodvalley is een netwerk waarin agrarische ondernemers, overheden, het bedrijfsleven, en belangenorganisaties kennispartners gezamenlijk aan tafel zitten met de focus op `het boerenerf'. De structuur van het Landbouwnetwerk wordt benut om actuele zaken te agenderen en te bespreken. Denk bijvoorbeeld aan een gebiedsgerichte aanpak stikstof, regionale energie strategie of een regionale uitwerking van de visie kringlooplandbouw. Vanuit de regio Amersfoort hebben de gemeenten Bunschoten en Leusden inmiddels besloten om deel te nemen aan het landbouwnetwerk. Zij doen dit op projectbasis, betalen geen jaarlijkse bijdrage en kiezen ervoor om, indien wordt deelgenomen aan een project, extra bij te dragen aan de organisatiekosten. Wij zien buiten de projecten ook zeker een meerwaarde in structurele deelname aan het Landbouwnetwerk. Het landbouwnetwerk Foodvalley werkt gezamenlijk en voortvarend aan concrete resultaten voor de landbouw. Het lidmaatschap bedraagt jaarlijks slechts 2.500 euro. Wij zijn van mening dat deze deelname zinvol en noodzakelijk is nu alle historische samenwerkingen op de vlak beëindigd zijn. Zeker met de huidige ontwikkelingen zoektocht naar een opvolging van de coöperatie O-gen past het om bij te dragen aan een professionele organisatie van het Landbouwnetwerk Salentein

Geprint

op: 15-04-2021

13:39:08

uur

3/7

Wij stellen daarom voor om deel te nemen aan het Landbouwnetwerk lidmaatschap te verstrekken uit het budget Vitaal Buitengebied.

en het jaarlijkse

Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug Utrechtse Heuvelrug heeft voor Woudenberg een dubbele rol: Het Nationaalpark samenwerkingspartner op diverse beleidsterreinen op de Heuvelrug; komt vooruit uit opheffing uitvoerder van het pakket Routes en Paden (samenwerking recreatieschap en bevat: deelname routebureau, onderhoud en verantwoordelijkheid Op het moment dat voor fiets), groen toezicht en boomveiligheid). diverse paden die is uitbesteed aan het dit pakket niet meer wordt aangesloten bij de samenwerking zonder de bijdrage van de NPUH moet de gemeente het zelf gaan doen (waarschijnlijk provincie in de verdeelsleutel). die rond 2003 Het Nationaal park in de huidige vorm is de opvolger van een gebiedscommissie het gestart is. In het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug (NPUH) staat de bescherming, behoud en de ontwikkeling van de waarden op het gebied van natuur, landschap en erfgoed Nationaal Park centraal. Dit is vertaald in meerdere ambities die in de Samenwerkingsagenda Heuvelrug zijn opgenomen, waarvan in januari 2018 uw college kennis heeft genomen. (januari 2018) heeft de gemeente van de Intentieovereenkomst Met de ondertekening Woudenberg, en met haar de overige betrokken partijen, aangegeven gezamenlijk te zullen kijken naar oplossingen voor de financiële opgave.

En daartoe is voor 2 jaar (2019 en 2020) (tijdelijke) een bijdrage beschikbaar gesteld, op basis van de toen overeengekomen ca. bijdrage 2018 was de (Tot jaar. per euro 20.000 verdeelsleutel, bijna NPUH. De provincie van de samenwerking en professionalisering Doel was de doorontwikkeling die twee jaar tijdens is Helaas rekening. voor hun financiering nam de helft van de benodigde en is medio rechtmatigheid over de denken in het bij de provincie een verandering ontstaan de van opzet een nieuwe en de van statuten 2019 geconcludeerd dat een aanpassing Governance nodig was. en het beschikbaar stellen van een budget voor Met het tekenen van de intentleovereenkomst van het NPUH, als 2019 en 2020 heeft Woudenberg willen bijdragen aan de doorontwikkeling Heuvelrug. Bedoeld om zelfstandige en krachtiger speler in de belangen van alle partijen op de en bijdrage met partijen de toekomst te onderzoeken en op basis daarvan ook de deelname het en proces van Woudenberg te bepalen. Woudenberg ziet in de solidariteit voor het gebied haar meerwaarde, een witte vlek waarin 2 voor de heuvelrug kenmerkende functies liggen hebben er belang bij dat past niet. Ook de gebiedseigenaren (Pyramide en Henschotermeer) hun belangen goed gediend worden. Woudenberg ls echter ook een gemeente waarin Heuvelrug en Vallei samenvallen.

Het politiek/ belang van NPUH is in de regionale context groot, maar binnen Woudenberg maatschappelijk als gemeente minder. Beheer en eigendom is van particulieren en vooral rijks en provinciaal beleid bepaalt wat er mag en wat niet. De verdeelsleutel van de kosten van de overheden is voor Woudenberg ook heel bepalend. Er is sprake van een relatief groot grondgebied ten opzichte van het aantal inwoners en een verdeelsleutel past vaak niet bij het geringe lokale belang van het gebied. Een overweging ten zien van langjarige betrokkenheid zal dan ook altijd een afweging tussen middelen en doelen constructie was dit goed in evenwicht, investering in nadere zijn. In de oorspronkelijke gemeente wiens uitwerking en de verwachting dat vanaf 2021 ook andere overheden inwoners mee profiteren van de kwaliteiten van het gebied) een bijdrage kunnen leveren.

van duidelijkheid over een nieuwe verdeelsleutel of verlaging van de kosten door In afwachting toetreding van andere betalende partijen is in 2019 besloten om nog geen deelnemers overeenkomst te ondertekenen. Gevolg daarvan is dat Woudenberg in 2020 wel volledig betrokken was bij NPUH, maar geen formele deelnemer was en per 2021 geen enkele status meer heeft binnen het NPUH.

Geprint op: 15-04-2021

13:39:08

uur

4/7

zou Woudenberg een Uitgaande van de verdeelsleutel die voor deelnemers is vastgesteld, 14.000 en 21.000 op basis van inwoneraantal. Het lagere bijdrage moeten doen tussen de bedrag zou bereikt kunnen worden as grote gemeenten als Amersfoort en Utrecht ook zouden gaan deelnemen. Voor Woudenberg ontstaat hiermee een dilemma tussen de hoogte van het bedrag en de omvang en meerwaarde van het gebied voor Woudenberg.

en op de Heuvelrug is inmiddels een meerwaarde voor de gebiedspartijen De samenwerking die O-gen was voor de Vallei en wordt een goede aanvulling op de samenwerking eigenaren Vooral voor recreatie en natuur is met het van activiteiten). (zie in de bijlage de samenvatting welke in de bestaande bestuurlijke regio-indeling van Regio NPUH sprake van samenwerking, Amersfoort onvoldoende een plek heeft. Diverse thema's en projecten die de belangen van recreanten, natuur, eigenaren en ondernemers raken worden opgestart. Een krachtig geluid op de Heuvelrug is nodig om een goed evenwicht te kunnen vinden in de druk van recreatie, belangen van de natuurwaarden op het veelal particuliere eigendom. Ook is de samenwerking van NPUH en RBT inmiddels goed tot stand gekomen. en krachtenbundeling In verhouding tot de grootte van het grondgebied van Woudenberg is het NPUH deel echter is deze belangrijk. Het is echter beperkt in omvang, voor natuur en recreatie doelstellingen ook het gebied waar rijksregels en keuze van eigenaren belangrijker zijn dan beleid van een overheid. Voor het grondgebied van het NPUH is het deel van de gemeente gemeentelijke Woudenberg wel van belang, een witte vlek van Woudenberg geeft een negatieve uitstraling op de samenwerking en maakt projecten die fysiek in het gebied doorlopen lastig.

(opzet) nog niet gewijzigd, er lijken wel meer partijen toe te gaan treden, waarmee een betere verdeling van de apparaatskosten mogelijk wordt. Ook is de nieuwe directeur NPUH een verkenning gestart naar de opties voor een solide en evenwichtige verdeling van de kosten. Zolang dat op grondgebied en inwoner aantal gaat, staat dat niet verhouding tot het belang van de samenwerking voor een klein stukje van het grondgebied van de totale gemeente.

Anno 2021 is de verdeelsleutel

Wij stellen voor om het gesprek aan te gaan over deelname met een door Woudenberg zelf voorgesteld bedrag, danwel een deelname op basisvan een andere (voor Woudenberg meer passende) verdeelsleutel.

Algemene overwegingen Het is wenselijk dat Woudenberg als deelnemer betrokken is bij NPUH en het inwoners en Zowel voor de regio, als voor onze gemeente (ondernemers, landbouwnetwerk. een van witte vlek Woudenberg het grondgebied dat het is ongewenst particuliere eigenaren) van betrokkenheid en Aanwezigheid samenwerkingen. langlopende wordt in de vaak al Woudenberg is alleen al nodig omdat landschappen, wegen, water, maar vaak ook en buiten vaak niet zichtbaar is in welke niet stoppen bij de gemeentegrens eigendommen gemeente men is. Het voorkomen van een witte vlek is echter iets anders dan 100% bijdragen en mee doen aan Gezien de beperkte budgetten zal daarin keuze gemaakt moeten worden. een samenwerking. moet immers wel in verhouding staan met de waarde van de De kosten van een samenwerking binnen Woudenberg. Het is lastig te kwantificeren, maar de uitkomsten van een samenwerking Uitgaan van een beperkte hoofdlijn is: streven naar een gebied dekkende samenwerking. professionalisering. maar wel altijd bijdrage bijdrage aan de samenwerking, Gezien het beperkte budget is het van belang dat er duidelijke keuzes gemaakt worden en dat en projecten middels een beleidskaders als onderdeel van de de deelname aan samenwerking wordt bezien. Daartoe zijn in december 2020 de beleidsregels opgesteld.

subsidieverordening De bijdrage aan het landbouwnetwerk voldoet aan alle kaders en stelt ook zeker dat voldoende budget beschikbaar blijft voor een bijdrage aan projecten.

Geprint

op: 15-04-2021

13:39:08

uur

5/7

Het norm bedrag dat door NPUH voor een gemeente als Woudenberg gevraagd wordt, past niet in het budget en staat niet in verhouding tot de waarde van de samenwerking voor het grondgebied van Woudenberg. NPUH voldoet inhoudelijk wel aan de beleidsregels. een beperkte Wij stellen voor om gesprek aan te gaan met NPUH met als uitgangspunt deelnemers bijdrage (vooralsnog stellen we voor een bedrag van maximaal bij te dragen), voor de samenwerking.

Voor beiden geldt dan dat projecten

steeds weer getoetst

worden aan de beleidsregels.

en Inclusie Duurzaamheid Voor veel Agrariërs horen bij onze regio en spelen een belangrijke rol in ons voedselsysteem. agrarische ondernemers is het momenteel echter lastig het hoofd boven water te houden. Door samen te werken met partijen die allen betrokken zijn bij de voedselketen kan een bijdrage geleverd worden aan de toekomst voor boeren in de regio. Naast dat er een goede boterham ook gericht op een bijdrage aan de biodiversiteit en moet worden verdiend is de samenwerking een beter klimaat en dierenwelzijn. Kortere ketens en andere verdienmodellen kunnen bijvoorbeeld uitkomst bieden, maar er moet ook naar nieuwe oplossingen worden gezocht. Het landbouwnetwerk draagt hier actief aan bij. Agrariërs en landgoederen horen bij onze regio en spelen een belangrijke rol in ons en de instandhouding van het landschap. Ook de andere eigenaren en voedselsysteem ondernemers in het Buitengebied hebben het lastig, terwijl de druk op het gebied vanuit en de behoefte aan meer groen en natuur groot is. Een duidelijk woningbouw, bedrijventerrein beleid en betrokkenheid vanuit Woudenberg kan de beleidsbelangen en de ondernemer steunen, want een duurzaam buitengebied is een divers, vitaal en toekomst gericht en levensvatbaar Buitengebied is van buitengebied. Een aantrekkelijk en goed toegankelijk belang voor de inclusie samenleving.

Maatschappelijke participatie met de verschillende partijen In het Landbouwnetwerk FoodValley wordt samengewerkt Binnen NPUH wordt samengewerkt met verschillende gebiedseigenaren, agrofoodsecor. overheden en particulieren. Beoogd resultaat Deelname aan het landbouwnetwerk

in de

en NPUH.

consequenties Financiële In de begroting 2021 (en vooralsnog verder) is het budget voor Leader en het lidmaatschap gen in stand gehouden. Er is een bedrag van 6 26.000,- beschikbaar voor het onderdeel Vitaal Buitengebied.

E 4.000

Aanpak/uüvoe¿ng Indien u instemt met het voorliggende voorstel wordt de deelname aan het Landbouwnetwerk medegedeeld. Foodvalley met bijgevoegde conceptbrief aan het landbouwnetwerk En wordt door wethouder Vlam het gesprek met NPUH vervolgd. Conclusie FoodValley en, indien er financieel Wij stellen u voor deel te nemen aan het Landbouwnetwerk wordt bereikt, aan het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug. overeenstemming

Geprint

op: 15-04-2021

13:39:08

uur

6/7

Communicatie Zie aanpak/uitvoering.

Bijlage(n) en eindrapport Managementsamenvatting Brief aan Landbouwnetwerk FoodVaHey NPUH Update ontwikkelingen

Geprint

op: 15-04-2021

13:39:08

uur

van Rijnconsult

7/7