3.b Participatieaanpak Woudenberg Omgevingsvisie versie DEF_RHO 2.pdf

- MEMO – Me

VERSIE: VAN AAN CC

september 2025

PROJECT OPDRACHTGEVER AANWEZIG AFWEZIG BIJLAGE(N)

PARTICIPATIEPLAN WOUDENBERG OMGEVINGSVISIE aanpak voor externe communicatie

INTRO De omgevingsvisie schetst het toekomstbeeld voor onze leefomgeving: hoe we wonen, werken, reizen, recreëren en omgaan met natuur en duurzaamheid. Het is een visie waarin we keuzes maken voor de lange termijn, zodat we samen bouwen aan een gezonde, veilige en aantrekkelijke omgeving voor iedereen. Om tot een gedragen visie te komen, is het belangrijk dat inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties actief meedenken. Daarom zetten we een participatietraject op, waarin iedereen de kans krijgt om ideeën en zorgen te delen. Hieronder lichten we dit traject verder toe. Er is een participatiestrategie samengesteld op basis van verschillende fases. Het is belangrijk dat het participatieproces verweven is met het brede proces van de omgevingsvisie. Op deze manier wordt er op de juiste momenten informatie opgehaald en teruggekoppeld. Het betrekken van de samenleving in verschillende fases is dan ook van toegevoegde waarde. De participatieaanpak is gericht op alle inwoners, bedrijven, verenigingen, maatschappelijke organisaties en stakeholders, de samenleving. Om tot een gedragen visie te komen is participatie essentieel. Daarnaast zijn vele verrijkingen mogelijk die de participatie leuker maken of ervoor zorgen dat er meer mensen bereikt worden en er beter rekening kan worden gehouden met behoeftes.

Tegelijkertijd lopen er vele beleidstrajecten in 2025, waardoor de participatie zorgvuldig afgestemd moet worden, om dubbelingen en participatiemoeheid te voorkomen. In het voorstel spreken we per fase over ‘nodige participatie’ en ‘verrijkte participatie’. Nodige participatie wil zeggen dat we input op moeten halen, of dat deze recent opgehaald moet zijn. Verrijkte participatie is input die gericht is op extra diepgang, het betrekken van specifieke doelgroepen of het toepassen van ludieke participatiemethoden. Daarbij staat het doel wel altijd boven het middel. In dit participatieplan zijn er 4 stappen uitgewerkt die tijdens het opstellen van de omgevingsvisie doorlopen moeten worden. 1. De Aankondiging 2. Fase A. Uitgangspositie 3. Fase B. Ontwerp omgevingsvisie 4. Fase C. Inspraak en overleg Doel Actief de relevante doelgroepen betrekken bij het opstellen van een breed gedragen omgevingsvisie. Dit betekent hen tijdig informeren, hun ideeën en zorgen verzamelen en ervoor zorgen dat elke doelgroep op het juiste moment wordt betrokken. Kernboodschap Hoe ziet jouw Woudenberg eruit in 2040? Deel je ideeën en help ons een omgevingsvisie te maken: een plan voor de toekomst van onze gemeente dat laat zien hoe we willen wonen, werken, bewegen en leven. En dat zoveel mogelijk past bij wat jij als inwoner belangrijk vindt!

Doelgroepen

 

De samenleving: Ketenpartners:



Klankbordgroep: (deskundigen)

   

Raadsbegeleidingsgroep: Projectgroep: De gemiste doelgroep: Pers

Alle geïnteresseerden. Provincie Utrecht, Waterschap Vallei en Veluwe, Veiligheidsregio Utrecht, Natuur en Milieu en LTO, Vitens en Stedin BSW, DES, GGD, Landgoederen, LTO, Stichting Duurzaam Woudenberg, Sportverenigingen, Sportbeheerstichtingen, Zon op Woudenberg, Kerken, Omnia Wonen, Toegankelijkheidspanel, jongerenraad. Raadsvertegenwoordigers. Beleidsadviseurs verschillende domeinen. Groep uit de samenleving die (nog) niet bereikt is. LetOp Woudenberg en de Woudenberger.

Hieronder wordt er per fase het participatieniveau aangegeven, het doel en het moment van participatie nader uitgewerkt. In alle participatie uitingen wordt consequent verwezen naar de website en wordt gezorgd voor een passende terugkoppeling aan deelnemers.

1. DE AANKONDIGING We richten een projectpagina in op de gemeentelijke website. Dit is de centrale plek waar alles van de participatie voor de omgevingsvisie wordt ontsloten. Hier kan de samenleving terecht om een beeld te krijgen wat een omgevingsvisie is, later resultaten te downloaden of om een beeld te krijgen van het proces dat doorlopen gaat worden. Naast de projectpagina dient er een OW-publicatie gemaakt worden. Participatieniveau: niveau 0: Informeren. Hoofdthema’s: de centrale plek waar alles ontsloten wordt. Doelgroep: de hele samenleving en alle betrokkenen en belanghebbenden (zie doelgroepen). Moment: eind augustus Communicatie: gemeentelijke website webpagina.

2. FASE A. UITGANGSPOSITIE EN CONCEPT NOTA VAN UITGANGSPUNTEN We maken de kracht van Woudenberg zichtbaar – haar identiteit, kwaliteiten en ontwikkelkansen – én benoemen de dilemma’s die vragen om keuzes. In deze fase wordt op zoek gegaan naar de kernwaarden en kwaliteiten van Woudenberg. We zijn benieuwd wat inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en misschien zelfs toeristen van de gemeente vinden. Wat zijn volgens hen de kernkwaliteiten? Wat moeten we beschermen en waar liggen bedreigingen op de loer? De kernproducten in deze fase zijn de online enquête en een concept Nota van Uitganspunten. Parallel aan de participatiefase wordt in het brede proces bestaand beleid geanalyseerd, relevante data verzameld en worden de ruimtelijke, sociale en ecologische opgaven in kaart gebracht. Met als eindproduct de Nota van Uitgangspunten. Zie bijlage ‘Kern van de Aanpak’.

2/11

2.1

Nodige participatie: online enquête voor de samenleving

In deze fase wordt er breed informatie opgehaald en laten we de samenleving kennis maken met de omgevingsvisie. Om de samenleving zo breed mogelijk te kunnen bereiken wordt met een online enquête de kernwaarden, kwaliteiten, bedreigingen, kansen en ideeën opgehaald die in de gemeente spelen. Dit doen we op verschillende thema’s. Er wordt gewerkt met de online enquêtetool Maptionaire. Hiermee kunnen mensen op een laagdrempelige manier input leveren, op kaarten dingen aangeven of foto’s uploaden. Participatieniveau: niveau 1: Raadplegen. Hoofdthema’s: kernwaarden, kwaliteiten, bedreigingen, kansen en ideeën ophalen. Doelgroep: de hele samenleving. Moment: medio september. Communicatiekanalen - Webpagina omgevingsvisie gemeente website. - Digitale nieuwsbrief gemeente  +/- 500 leden 1x per week. - Fysieke krant  betaalde en gratis. Betaalde krant ook online. - Gemeentenieuws  zelfde krant. - Sociale media  Facebook en Instagram. - Digiborden in de (centrale) hal van het gemeentehuis. - Nieuwskast buiten het gemeentehuis. - Verrijkte participatie  flyer/posteractie - verspreiding op verschillende plekken in het dorp.

2.2

Verrijkte participatie: daar kraait (g)een haan naar, de gemiste doelgroep

Daar kraait (g)een haan naar: In de verrijkte participatie wordt er met een flyer-/posteractie extra aandacht gevraagd voor de enquête. Deze flyer wordt op strategische plekken - door de gemeente - verspreid in het dorp om een bredere doelgroep te bereiken. Als het aantal respondenten tegenvalt kan in de laatste week dat de enquête openstaat bij het verenigingsleven, bij de ingang van de supermarkt(en) en/of centrum op de markt (elke dinsdag- en zaterdagochtend), met een deel van de projectgroep (de gemeente) geënquêteerd worden, met een verkorte versie van de enquête. Op basis van de (verplichte) ‘persoonlijke’ gegevens die in de enquête wordt uitgevraagd, zoals bijvoorbeeld een leeftijd(categorie), is beter te achterhalen wat voor een type doelgroep we nog missen. En kan gerichte actie ondernomen worden. Daarnaast kan het gesprek met de klankbordgroep ook relevante informatie opleveren. Afhankelijk van de opgehaalde informatie en de planning wordt dit verwerkt in een Nota van Uitgangspunten of meegenomen naar de volgende fase. Participatieniveau: niveau 1: Raadplegen. Hoofdthema’s: kernwaarden, kwaliteiten, bedreigingen, kansen en ideeën ophalen. Doelgroep: jongere doelgroep en/of oudere doelgroep. Communicatie - Flyer -/posteracties o Sportverenigingen. o Cultuurhuis. o Maatschappelijke instellingen zoals tandarts en huisarts. o Supermarkten.

3/11

-

2.3

Enquêteren in het dorp op verschillende plekken en bij verenigingen.

Nodige participatie: goede gesprekken met ketenpartners

In deze fase gaan we met de beleidsambtenaren en de belangrijkste ketenpartners in gesprek. Deze input kan schriftelijk opgehaald worden, maar bij voorkeur doen we dit tijdens een fysieke workshop ‘goede gesprekken met ketenpartners’. Deze groep kan goed helpen bij het in beeld brengen van de behoeften, zorgen en ambities die spelen in de gemeente Woudenberg. Naast deze doelgroep aan de voorkant te bevragen, wordt ook de mogelijkheid gegeven om een schriftelijke reactie in te dienen op de concept Nota van Uitgangspunten. Participatieniveau: niveau 2: Raadplegen. Hoofdthema’s: kernwaarden, kwaliteiten, bedreigingen, kansen en ideeën ophalen. Doelgroep: ketenpartners. Moment: 18 september samen met ambtelijk team. Communicatie - Mail  uitnodiging via de gemeente. - Fysieke bijeenkomst  in de raadzaal.

2.4

Nodige participatie: spiegelen met de klankbordgroep

We werken met de inzet van een klankbordgroep die bestaat uit vertegenwoordigers/deskundigen uit de samenleving. Denk hierbij aan betrokkenen uit de (sport)verenigingen, de kerk, de woningbouwvereniging of het bedrijfsleven. Zij hebben als taak om te reflecteren op de herkenbaarheid van de opbrengsten. Deze groep wordt in elke fase 1 keer betrokken. Tijdens dit moment wordt met de klankbordgroep de enquête gespiegeld. Herkent de klankbordgroep zich in de uitkomsten van de enquête en zijn de resultaten juist geïnterpreteerd? Gesprekken met de klankbordgroep moeten het proces niet vertragen. Deze kunnen parallel lopen of er kan vooruit gewerkt worden. Participatieniveau: niveau 2: Adviseren. Hoofdthema’s: kernwaarden, kwaliteiten, bedreigingen, kansen en ideeën ophalen. Doelgroep: deskundigen van de samenleving. Moment: November. Communicatie: fysieke bijeenkomst.

2.3

Nodige participatie: procesdoorkijk met de raadsbegeleidingsgroep

Met de raadsbegeleidingsgroep wordt er met raadsleden uit meerdere fracties vroegtijdig gereflecteerd op het proces en worden politieke waarden en gevoeligheden opgehaald. Tijdens dit moment wordt een toelichting gegeven wat een omgevingsvisie inhoudt, hoe het participatieproces van de totstandkoming van de omgevingsvisie eruit ziet en wat de rol van de raad en raadsbegeleidingsgroep is. Participatieniveau: niveau 1: Raadplegen. Hoofdthema’s: proces, rollen, uitleg over een omgevingsvisie. Doelgroep: raadsleden uit meerdere fracties. Moment: medio september. Voorkeur fysiek, mogelijk digitaal en november. Communicatie: via de griffie.

4/11

3. FASE B – ONTWERP OMGEVINGSVISIE In fase B maken we de vertaalslag naar een inspirerend en richtinggevend toekomstbeeld. Keuzes die nog gemaakt moeten worden, worden voorgelegd aan de samenleving.

3.1

Nodige participatie: 2 a 3 fysieke bijeenkomsten met de samenleving – niet alles kan

Op basis van de Nota van Uitgangspunten (zie bijlage Kern van de Aanpak) worden de nog te maken keuzes in kaart gebracht. Niet alles kan. Dat betekent dat er in de toekomst dingen gaan veranderen waar niet iedereen achterstaat, maar dat deze veranderingen voor de samenleving wel nodig zijn. En andersom. Er wordt rekening gehouden met 2 a 3 fysieke bijeenkomsten om deze keuzes bespreekbaar te maken. Hier wordt het geluid en de denkrichting van de samenleving opgehaald. De bijeenkomsten kunnen locatie specifiek zijn, maar thematische bijeenkomsten of een combinatie van beide is ook goed mogelijk. Dit hangt af van de op dat moment (gevoelige) keuzes die gemaakt moeten worden of waar verdieping wenselijk is. Er wordt in de uitvoering rekening gehouden met een terugkoppeling aan deelnemers. Participatieniveau: niveau 2: Adviseren. Hoofdthema’s: keuzes maken op gebiedsgericht of themagericht. Doelgroep: de samenleving. Moment: februari/maart 2026. Communicatie: fysieke bijeenkomst. Actie: begin 2026 de acties SMART maken.

3.2

Nodige participatie: spiegelen met de klankbordgroep

Met de klankbordgroep wordt opnieuw in gesprek gegaan om te reflecteren op de herkenbaarheid van de opbrengsten van de eerdere bijeenkomsten. Zijn de dilemma’s die naar voren komen duidelijk? En zijn we het met elkaar eens waar keuzes op gemaakt moeten worden? Het is niet aan de klankbordgroep om ook daadwerkelijk de keuzes te maken. Participatieniveau: niveau 2: Adviseren. Hoofdthema’s: ‘waar moeten keuzes komen’. Doelgroep: vertegenwoordigers/deskundigen van de samenleving. Moment: maart/april 2026. Communicatie: fysieke bijeenkomst.

3.3

Nodige participatie: procesdoorkijk met de raadsbegeleidingsgroep

In fase B - vlak voor de verkiezingsperiode. Het kan spannend zijn om de samenleving te bevragen op keuzes die mogelijk politiek gevoelig liggen. Met de raadsbegeleidingsgroep wordt in overleg gegaan hoe we op een zo politiek neutrale wijze de participatie in deze fase kunnen invullen. Participatieniveau: niveau 1: Raadplegen. Hoofdthema’s: politiek neutrale keuzes. Doelgroep: raadsleden uit meerdere fracties. Moment: februari 2026. Communicatie: via de griffie/gemeente. Actie: begin 2026 de acties SMART maken.

5/11

3.4

Verrijkte participatie: haantje de voorste: thema verdieping

In de verrijkte participatie stellen we ons voor dat we de keuzes die het gevoeligst liggen – waar veelal als eerste naar wordt verwezen – op verschillende manieren verder wordt uitgediept. Tegelijkertijd kan het tijdens verkiezingstijd gevoelig liggen om juist hier breed over naar buiten te gaan. In de loop van het proces moet duidelijk worden of deze verrijkte participatie nodig blijft en op welke manier hier invulling aan gegeven kan worden. Ook de raadsbegeleidingsgroep kan hierover meedenken. Participatieniveau: niveau 1: Raadplegen. Hoofdthema’s: keuzes maken op gebiedsgericht of themagericht. Doelgroep: de gemiste doelgroep. Moment: februari/maart 2026. Communicatie: direct contact, lokaal laagdrempelig. Actie: begin 2026 de acties SMART maken.

3.5

Verrijkte participatie: Met hanenpoten geschreven?

Afhankelijk van de beschikbare tijd in het proces kan deze participatiestap net voor fase C plaatsvinden of parallel aan de zienswijze in fase C van het brede proces. Doelgroep moet zijn: de gebruikers van de omgevingsvisie. In deze verrijkte participatie stellen we ons voor dat we met botsproeven de omgevingsvisie testen. Hoe leesbaar en navolgbaar is de omgevingsvisie? Is hij met hanenpoten geschreven – en dus onleesbaar – of is het een werkend en sprekende omgevingsvisie geworden? Een werk- en- leesbare omgevingsvisie is tenslotte een belangrijk einddoel. Het bestaande toegankelijkheidspanel kan benaderd worden om mee te lezen. Participatieniveau: Niveau 1: raadplegen. Hoofdthema’s: de keuzes zijn gemaakt. Doelgroep: de gebruikers van de omgevingsvisie (inwoners, bedrijven, ambtelijke en bestuurlijke organisatie, ontwikkelaar, overleg instanties zoals Provincie, etc). Moment: einde van het traject. Communicatie: schriftelijke reacties of fysieke bijeenkomst. Actie: T.z.t. de acties SMART maken.

4. FASE C - INSPRAAK EN OVERLEG De afrondende fase. De samenleving en de raadsbegeleidingsgroep nemen we mee in de keuzes die gemaakt zijn. De klankbordgroep en de ketenpartners zijn welkom bij de bijeenkomst maar niet zozeer de beoogde doelgroep.

4.1

Nodige participatie: 1 a 2 fysieke bijeenkomsten met de samenleving

In deze fase organiseren we een fysieke bijeenkomst. Hierin presenteren we de omgevingsvisie en leggen we de gemaakte keuzes uit. Er zijn goede ervaringen met een laagdrempelige inloopbijeenkomst met voorlichting in verschillende vormen, bijvoorbeeld vormgegeven als een markt. Denk hierbij aan foto’s, kaartmateriaal en belangrijke tekstonderdelen op een aansprekende manier verbeeld. Participatieniveau: niveau 0: Informeren. Hoofdthema’s: de omgevingsvisie. Doelgroep: de samenleving.

6/11

Moment: einde van het traject. Communicatie: fysieke bijeenkomst. Actie: T.z.t. de acties SMART maken.

4.2

Nodige participatie: presentatie aan de raadsbegeleidingsgroep

In deze fase presenteren we het eindresultaat van de omgevingsvisie aan de raadbegeleidingsgroep en nemen we de raadsbegeleidingsgroep mee in het doorlopen proces en de uitkomsten van de participatie. Daarbij wordt aangeven op welke manier de input van participatie verwerkt is in de omgevingsvisie. Participatieniveau: Niveau 0: Informeren. Hoofdthema’s: de omgevingsvisie. Doelgroep: de raadsbegeleidingscommissie. Moment: einde van het traject. Communicatie: fysieke bijeenkomst. Actie: T.z.t. de acties SMART maken.

7/11

5. PARTICIPATIENIVEAUS Niveau 0: Informeren. Dit is het basisniveau, dat bij ieder project of initiatief van enige omvang verwacht wordt. Breng belanghebbenden in een vroeg stadium op de hoogte van een plan. Hiervoor kunnen verschillende communicatiemiddelen worden gebruikt. Niveau 1: Raadplegen. Belanghebbenden worden bevraagd op hun mening, wensen, ideeën en voorkeuren met betrekking tot het plan. De manier waarop u dat gesprek aangaan bepaalt u zelf. Dat kan digitaal, via kleinschalige huiskamergesprekken, of met een inloop. Niveau 2: Adviseren. Ga in gesprek met belanghebbenden en vraag hen om actief mee te denken over het plan. Belanghebbenden kunnen problemen of bezwaren aangeven en oplossingen aandragen. De inbreng wordt gebruikt bij de uitwerking van het plan. Niveau 3: Coproduceren. Belanghebbenden worden gevraagd om actief mee te doen in de ontwikkeling van het plan, bijvoorbeeld in ontwerpateliers. Gezamenlijk wordt de agenda opgesteld, uitgangspunten en eventueel de inrichting van het proces bepaald. Daarnaast gaat het zoeken naar oplossingen en het maken van keuzes in samenspraak, welke worden gebruikt bij de uitwerking van het plan. Dit is een vergaande vorm van participatie. Geen draagvlak, betekent geen realisatie. Niveau 4: Meebeslissen.

Dit is het hoogste niveau van participatie en dit bereikt u door de eindverantwoordelijkheid voor besluitvorming (deels) bij de belanghebbenden neer te leggen. In dit scenario hebben de belanghebbenden een vetorecht. Deze vergaande vorm van participatie vereist heldere kaders vooraf en een stevig onderling vertrouwen.

8/11

6. AFGERONDE PARTICIPATIETRAJECTEN 

Wonen: enquête. 250 keer ingevuld. voorjaar 2023. = 2,5 jaar geleden o https://www.woudenberg.nl/fileadmin/user_upload/Woonvisie_2024_-_2030__Gemeente_Woudenberg.pdf



Wind en zon: 2 sessies + enquête. +/- 35 deelnemers en 97 enquêtes. Najaar 2021 = 5 jaar geleden o https://www.woudenberg.nl/fileadmin/user_upload/ 2_bijlage_particpatie_traject_afwegingskader_zon_en_wind.pdf



Groen (beleidsplan): enquête. 300 enquêtes. Zomer 2019 = 6 jaar geleden o https://www.woudenberg.nl/fileadmin/user_upload/Groenbeleidsplan_gemeente_Woudenberg_2020.pdf

 

Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid.  participatietraject Warmtevisie  participatietraject?. o All-electric najaar 2025 o https://www.woudenberg.nl/fileadmin/user_upload/ 13d._Uitvoeringsprogramma_aanpak_duurzaamheid_2021-2022_def.pdf



Vitaal Woudenberg  participatietraject?

  

Gemeente beleidsmonitor  2025  zomerperiode Gemeente beleidsmonitor  2023  399 keer ingevuld Gemeente beleidsmonitor  2021  84 keer ingevuld o https://gemeentebestuur.woudenberg.nl/Vergaderingen/Gemeenteraad/2022/22-september/20:00/04bResultaten-gemeentebeleidsmonitor-2021-onderdeel-veiligheid-en-leefbaarheid.pdf Gemeente beleidsmonitor  2019  355 keer ingevuld o https://gemeentebestuur.woudenberg.nl/Vergaderingen/Gemeenteraad/2020/23-januari/20:00/06bBijlage-resultaten-gemeentebeleidsmonitor-2019.pdf



9/11

BIJLAGE KERN VAN DE AANPAK

10/11

11/11