27. DEFINITIEF Raadsinformatiebrief taskforce wachttijden en aanpak wachttijden MetMaya (Geredigeerd).pdf

RAADSINFORMATIEBRIEF Aan

de

gemeenteraad

Gemeente

Woudenberg 12-03-2026 Z.353272

Datum:

Zaaknummer: Documentnummer B&W

vergadering

van:

Portefeuillehouder: Behandelend

ambtenaar:

D.315148 31 maart 2025 H.J. Dekker

(geanonimiseerd)

Bijlagen:

Onderwerp:

Raadsinformatiebrief

stand

van

zaken

aanpak wachttijden

MetMaya

Aanleiding In Woudenberg, en de regio, willen we voorkomen dat kinderen, jongeren en gezinnen lang moeten wachten op hulp. In de regio is er daarom in het najaar van 2025 een taskforce aanpak wachttijden gestart om knelpunten in de hulpverlening op te lossen en om de ontwikkeling waarin we zitten, te versterken en versnellen. Tijdens de gemeenteraad van 26 februari 2026 zijn er vragen gesteld over de wachttijden van MetMaya en de inzet van de regionale taskforce. In deze raadsinformatiebrief informeren wij u zoals toegezegd over actuele ontwikkelingen wat betreft de regionale taskforce aanpak wachttijden en de aanpak wachttijden bij MetMaya in samenwerking met andere partners.

Kernboodschap Het bieden van tijdige, passende hulp is een brede verantwoordelijkheid. Daarom zijn in de taskforce aanpak wachttijden de verschillende samenwerkende partners rondom jeugd in onze regio vertegenwoordigd. De aanpak van wachttijden is echter geen ‘quick fix’. Die ene knop om aan te draaien is er niet. De wachttijden zijn een symptoom van een vastgelopen ‘systeem’. Landelijk zien we een structurele toename van de vraag naar jeugdzorg, mede door factoren zoals complexere problematiek, lagere drempels om hulp te vragen en maatschappelijke ontwikkelingen. Dit zet de gehele keten onder druk: van lokale teams tot specialistische jeugdhulp en verder richting Veilig Thuis, Jeugdbescherming en de Raad voor de Kinderbescherming. Om dit systeem aan te passen is het nodig om aan veel knoppen tegelijk te draaien. Tegen deze achtergrond is het van belang te benadrukken dat Woudenberg met de inzet van De Kleine Schans al belangrijke stappen heeft gezet in de gewenste transformatie. Door vroegtijdig te investeren in een sterk lokaal team en het zelf bieden van begeleiding, wordt passende hulp vaker tijdig en dichtbij georganiseerd. Ook de samenwerking met MetMaya is een stap in deze transformatie. Door de samenwerking met MetMaya is het inzicht in de wachtlijst verbeterd, doordat deze nu centraal wordt beheerd in plaats van versnipperd over

meerdere

aanbieders.

Het conceptplan van aanpak van de Taskforce is met ons gedeeld en wanneer het plan gereed is wordt het via een informatieblad online met de Raad gedeeld. In deze brief benoemen we alvast een aantal inzichten en concrete maatregelen. Ondertussen nam MetMaya samen met partners verschillende acties om de wachttijden terug te dringen. MetMaya ziet op dit moment een dalende trend in het aantal aanmeldingen per maand , wat zorgt voor een stabilisatie van het aantal wachtenden en de gemiddelde wachttijd. Hierdoor ontstaat er ruimte om aan de bestaande wachtlijst te werken. Dit vertaald zich momenteel niet direct in een sterke daling van het aantal wachtenden , maar er lijkt bij de wachttijd wel een (voorzichtige) daling ingezet. Regionale aanpak wachttijden (taskforce) Hoewel de signalen en zorgen over kinderen die wachten op hulp specifiek betrekking hadden en hebben op specialistische hulp , liggen de oorzaken en oplossingen hiervoor veel breder. Het aanpakken van wachttijden is een brede verantwoordelijkheid. In de taskforce wachttijden zijn daarom bestuurders vertegenwoordigd vanuit de verschillende samenwerkende partners rondom jeugd in onze regio. Het gaat om bestuurders vanuit onderwijs , welzijnspartners , GGD , lokale (wijk)teams , huisartsen , MetMaya , SAVE , en gemeenten.

Deze bestuurders hebben binnen hun eigen organisatie het mandaat om knelpunten te adresseren en de noodzakelijke maatregelen in gang te zetten. De bestuurlijke taskforce is daarnaast opdrachtgever van de versnellingsgroep waarin professionals vanuit dezelfde organisaties concrete plannen en acties uitwerken. Hierbij bieden adviseurs vanuit de VNG-begeleiding door kennis en ervaringen in te brengen die zij opdeden bij de aanpak van wachttijden in andere gemeenten en regio’s. Afgelopen maanden kwamen zowel de bestuurlijke taskforce als de brede versnellingsgroep een aantal keer bij elkaar. Er is geïnventariseerd waar de kansen en knelpunten zich voordoen bij het bieden van hulp aan jeugd en gezinnen in brede zin. Deze zijn geclusterd , geprioriteerd en worden op dit moment geconcretiseerd tot een plan van aanpak dat eind maart klaar is. Ondanks dat het plan nog niet is afgerond , kunnen we de volgende inzichten delen: • Een focus op wachttijden , in plaats van wachtlijsten , biedt meer betekenisvolle informatie voor inwoners. Het staan op een wachtlijst zegt op zichzelf weinig over de verwachte duur of voortgang. Inzicht in wachttijden en transparante communicatie hierover richting ouders en jeugdigen , evenals tussen betrokken professionals , is daarom van groot belang.

• Op verschillende plekken kan er sprake zijn van wachttijden: in het welzijnswerk , bij wijkteams , bij de specialistische jeugdhulp , bij dagbehandeling , bij de jeugdbeschermers , bij de Raad voor de Kinderbescherming , bij uitstroom (vanuit jeugdhulp) richting zelfstandig wonen , etc. Deze wachttijden hebben invloed op elkaar. En ook andere factoren buiten het jeugddomein kunnen een rol spelen. Een tekort aan woningen kan bijvoorbeeld leiden tot langdurige en complexe scheidingssituaties , waardoor kinderen in een kwetsbare positie terechtkomen , met soms inzet van jeugdbescherming en aanvullende jeugdhulp als gevolg. • In de versnellingsgroep werd onder andere duidelijk dat er in de uitvoering nog te veel tijd verloren gaat aan discussie tussen partijen wie wat wel/niet moet doen door op een aantal punten nog onduidelijkheid in bovenliggende afspraken en opdrachten. Dit levert frustraties op: deze tijd kan beter ingezet worden om kinderen en gezinnen te helpen. Het snel verduidelijken van de kaders is daarom een belangrijk streven om tijdig hulp te kunnen bieden. • De aanpak van wachttijden is (helaas) geen ‘quick fix’. Die ene knop om aan te draaien is er niet. De wachttijden zijn een symptoom van een vastgelopen

•

•

‘systeem’. Om dit systeem aan te passen is het nodig om aan veel knoppen tegelijkertijd te draaien. Het vraagt vaak een langere adem voordat we het effect ervan zien. Dit is frustrerend omdat we het liefst willen dat kinderen , jongeren en gezinnen snel de passende hulp krijgen die nodig is. Tegelijkertijd is het beeld in onze regio niet uniek: in het hele land is sprake van wachttijden. Enerzijds door de toenemende vraag en anderzijds de beperkte mensen en middelen. En door de complexiteit van hoe we in Nederland hulp en ondersteuning en de bijbehorende financieringsstromen hebben georganiseerd. Daarbij zijn veel verschillende partijen betrokken met ieder hun eigen rol in het systeem. Op basis van de geïnventariseerde kansen en knelpunten zijn de volgende ‘kansgebieden’ benoemd die overigens allemaal met elkaar samenhangen: 1. Sterke sociale basis en instroom 2. Samenhang in toegang en verwijzing 3. Samenhang en partnerschap in uitvoering 4. Doorstroom en afronding van hulp 5. Leren en verbeteren op systeemniveau 6. Cliënt- en gezinsperspectief structureel betrekken 7. Bestuurlijke en financiële randvoorwaarden De kansgebieden 1 en 2 hebben we samengevoegd en samen met 3 en 7 geprioriteerd. Deze worden nu als eerste uitwerkt in het plan van aanpak.

Een paar voorbeelden van concrete verbeteringen zijn: o De bekendheid vergroten van de mogelijkheden voor ondersteuning vanuit de sociale basis bij verwijzers en inwoners. Dit gaat verder dan alleen het aanbod van De Kleine Schans. We doelen hierbij op het bredere geheel aan laagdrempelige , preventieve en informele ondersteuning voor gezinnen en jongeren. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om partijen zoals het consultatiebureau , Humanitas (Home-Start) , buurtgezinnen en andere vormen van vrijwillige of preventieve ondersteuning in Woudenberg. Juist deze voorzieningen kunnen in een vroeg stadium ondersteuning bieden en zwaardere hulp voorkomen of uitstellen. Consultatiefunctie uitbreiden: we willen dat professionals en vrijwilligers in o de sociale basis voortaan advies kunnen inwinnen bij een expert. In het onderwijs en de kinderopvang gebeurt dit al. Met dit advies kunnen zwaardere vormen van hulp soms worden voorkomen. o Gezamenlijke oordeelsvorming: bij een hulpvraag gaan partners vanaf de start samen optrekken bij het beoordelen wat er eventueel nog nodig is om beter inzicht te krijgen de problematiek en wat er nodig is om een kind of gezin verder te helpen. En wie de regie voert. Hiermee voorkomen we onnodige verwijzingen en meerdere keren triageren.

o De winst van de aanpak wachttijden is ook dat het bijdraagt aan het kennen van elkaar en elkaars perspectief in de samenwerking. In zowel de bestuurlijke taskforce als de versnellingsgroep zijn samenwerkende partners breed vertegenwoordigd. Hoewel de aanpak wachttijden van tijdelijke aard is , wordt in het plan van aanpak voorgesteld om elkaar in deze brede setting te blijven ontmoeten om zo samen blijvend aan de gewenste beweging te werken.

Aanpak wachttijden bij MetMaya in samenwerking met andere partners Naast deelname aan de regionale aanpak wachttijden nam MetMaya in 2025 zelf en ook samen met andere partners , een aantal maatregelen waaronder: • Het verbeteren van de werkwijze in de Entree (toegang). Entree-coördinatoren kunnen daardoor nu sneller inschatten welke interventies nodig zijn bij een hulpvraag. Daarnaast verbetert de samenwerking met het wijkteam door bij elkaar op locatie te werken. Als entree-coördinatoren vroegtijdig meedenken met het wijkteam , waar hulp en begeleiding vaak zonder wachttijd beschikbaar is , is soms inzet van specialistische jeugdhulp niet nodig. • De gebiedsteams van MetMaya houden contact met de huisartsenpraktijken in hun gebied. • Medische verwijzers hebben aangegeven dat zij hun verwijzingen naar de specialistische jeugdhulp soms kunnen voorkomen als zij een kinder- en jeugdpsychiater kunnen consulteren. MetMaya heeft onderzocht hoe we dit kunnen realiseren binnen de schaarse beschikbaarheid van professionals. MetMaya is intussen gestart met een pilot rondom een telefonisch spreekuur voor (huis)artsen. • Het aanmeldproces bij MetMaya wordt duidelijker. Omdat de aanmeldingen bij MetMaya door verwijzers niet altijd compleet zijn , kost het veel tijd om de juiste informatie te verkrijgen. Dit geeft onduidelijkheid aan jongeren en ouders waar zij in het proces zitten.

Daarom gaat MetMaya incomplete aanmeldingen , waarbij een goede analyse of heldere hulpvraag aan MetMaya ontbreekt terugsturen naar verwijzers en ouders. Daarmee wordt duidelijker wie nog wat te doen heeft om een aanmelding compleet te maken. • Inrichten van een wachtlijst per MetMaya-team. Hierdoor is meer inzicht in de wachtlijst en kunnen de MetMaya-teams bijvoorbeeld gemakkelijker behoeften aan ondersteuning vanuit de lokale basis signaleren. Daarnaast zijn wachtenden gebeld voor ‘vinger-aan-de-pols’ of kregen zij een groepstraining of zelfhulpmodule (e-health) aangeboden. • Alle kinderen , jongeren en gezinnen die bij MetMaya hulp (gaan) ontvangen , kunnen voortaan tijdens het wachten de zelfhulpmodules van Gezonde Boel gebruiken. Denk aan modules voor ouders en kinderen gericht op AD(H)D (psycho-educatie) en modules voor ouders gericht op opvoeden. In 2026 start MetMaya een pilot waarbij zelfhulpmodules worden gebruikt als onderdeel van individuele en groepsgerichte interventies. Gemeente Amersfoort is bezig om Gezonde Boel breed te faciliteren zodat ongeacht waar een inwoner hulp krijgt , gebruik kan worden gemaakt van hetzelfde online platform. • MetMaya maakt werk van groepsgerichte hulp als een volwaardige behandelvorm. MetMaya heeft alle huidig beschikbare groepsgerichte interventies , zowel binnen MetMaya als in de sociale basis , in kaart gebracht.

Dit bevordert het ‘aanvullend werken’ en maakt duidelijk welk groepsaanbod nog mist. In samenwerking met Mentaal Beter vinden er ADHD-groepstrainingen plaats. • Met Maya ziet intussen een dalende trend in het aantal aanmeldingen per maand en een stabilisatie van het aantal wachtenden en de gemiddelde wachttijd. Bij de wachttijd lijkt een (voorzichtige) daling ingezet.

In het plan van aanpak van de taskforce aanpak wachttijden wordt duidelijk welke maatregelen de samenwerkende partners verder gaan nemen om hulpvragen zo veel mogelijk te voorkomen (preventie) en om te zorgen voor passende ondersteuning en hulp aan kinderen , jongeren en gezinnen. Over het plan van aanpak informeren we u in april , in de vorm van een informatieblad dat u kunt vinden op www. amersfoort. nl/transformatie-jeugdhulp-regio-amersfoort. Woudenberg In Woudenberg is in 2019 met de oprichting van de Coöperatie De Kleine Schans al ingezet op een sterk sociaal team. De Kleine Schans verzorgt daarbij o. a. zelf begeleiding , wat inmiddels aantoonbaar positieve resultaten oplevert. Zo kent Woudenberg binnen de regio het laagste percentage jeugdigen dat wordt doorverwezen naar specialistische jeugdhulp. MetMaya ervaart de samenwerking met De Kleine Schans als prettig en geeft aan dat er binnen het team sprake is van aanwezige en passende expertise. Op basis hiervan is een regionaal kwalitatief onderzoek gestart naar de samenwerking tussen MetMaya en de gemeente Woudenberg. In dit onderzoek heeft De Kleine Schans o. a. aangegeven dat zij de samenwerking met MetMaya positief ervaren als zij betrokken zijn bij een casus. MetMaya wordt gezien als een partner met inhoudelijke expertise en kwaliteit , die passende ondersteuning kan bieden aan gezinnen en jongeren.

Tegelijk wordt zowel door MetMaya als de Kleine Schans geconstateerd dat in de fase voorafgaand aan de start van zorg – met name rondom afstemming , toegang en proces – soms discussie ontstaat en extra tijdsinvestering nodig is. Dit kan de snelheid waarmee hulp op gang komt beïnvloeden. Het onderzoek in Woudenberg vormt een eerste stap in het verder versterken van de samenwerking en het verminderen van tijdsverlies door onderlinge afstemming en discussies tussen professionals. De inzet is om de processen te verduidelijken en te verbeteren , zodat de samenwerking niet alleen inhoudelijk sterk is , maar ook in de praktijk soepel en tijdig verloopt. Binnen Woudenberg worden momenteel de zogenoemde ‘grijze gebieden’ (behoort de hulpvraag bij specialistische jeugdhulp of het lokale team) en knelpunten in de samenwerking in kaart gebracht , met als doel de doorstroom te verbeteren. De resultaten van dit onderzoek worden regionaal gedeeld en besproken. Financiën De uitwerking van bovengenoemde opgaven kan organisatorische en financiële consequenties hebben. Om de instroom naar jeugdhulp te beperken , moet er nog meer ingezet worden op een sterke sociale basis. Voor zover aanvullende middelen nodig blijken en deze niet binnen de bestaande budgetten kunnen worden opgevangen , wordt dit meegenomen in de integrale afweging in de reguliere planning- en controlcyclus.

Uitdagingen Het met veel partners een grote verandering realiseren waar veel belangen een rol spelen , is uitdagend. Ondanks alle goede ambities , plannen en inspanningen kan het zo zijn dat we de gewenste veranderingen niet georganiseerd krijgen doordat bijvoorbeeld ergens de samenwerking stroef loopt of doordat systemen hardnekkig zijn. Daarom is het blijvend investeren in relaties en innovatie essentieel. Onze ambitie , plannen en inspanningen zijn erop gericht dat kinderen en jongeren zich gezond , veilig en kansrijk kunnen ontwikkelen. Daar hebben we als gemeente en

partners slechts ten dele invloed op. We zien de laatste jaren bijvoorbeeld de negatieve

invloed van corona en social media op de mentale gezondheid van jongeren. En dat er in vergelijking met vroeger ouders meer behoefte hebben aan professionele ondersteuning. Ook is de samenleving geïndividualiseerd. Deze en andere maatschappelijke ontwikkelingen kunnen – ondanks onze inspanningen – ertoe leiden dat de hulpvraag onverminderd hoog blijft. Dit pleit ervoor inzicht te krijgen en te houden in wat kinderen , jongeren , ouders en andere opvoeders nodig hebben zodat we daar zo goed mogelijk op in kunnen spelen binnen de beschikbare capaciteit. Participatie Bestuurders , beleidsmakers en uitvoerende professionals van samenwerkende partners zijn op verschillende manieren en in verschillende overleggen nauw betrokken bij het realiseren van de transformatie en de aanpak wachttijden. Vervolgstappen • In april delen we met u het plan van aanpak voor de regionale aanpak wachttijden (taskforce) in de vorm van een informatieblad. • In het contract van MetMaya is vastgelegd dat elke drie jaar wordt geëvalueerd om te leren en afspraken aan te passen waar dat nodig en helpend is. De eerste evaluatie is inmiddels gestart en richt zich op 1. de implementatie van de taakgerichte financiering en 2. in hoeverre de komende jaren het fundament en de randvoorwaarden staan voor het realiseren van de transformatie. In de evaluatie wordt ook het clientperspectief meegenomen.

Voor het zomerreces wordt het eindrapport opgeleverd , deze wordt gedeeld met alle gemeenteraden in de regio. • Voor het einde van 2026 wordt er door MetMaya een concreet plan voorgelegd met betrekking tot het verbeteren van de communicatie , triage en voorspelbaarheid van het proces bij MetMaya voor ouders en jeugdigen. Daarin zijn afspraken opgenomen over betrokkenheid van en terugkoppeling aan ouders en jeugdigen bij verbeteringen (medezeggenschap). Dit plan is o. a. een reactie op de in Amersfoort aangenomen motie , waarin de gemeenteraad opriep tot extra maatregelen om de communicatie rondom aanmeldingen te verbeteren en de inspraak van ouders en jongeren te versterken. • De regiovisie ‘Samen Werken aan specialistische jeugdhulp’ wordt komend jaar herijkt en aangescherpt. Dit gebeurt samen met de gemeenten Amersfoort , Baarn , Bunschoten , Soest , Leusden , Woudenberg en Eemnes , aanbieders en samenwerkingspartners. Naar verwachting is de nieuwe regionale jeugdvisie voor de zomer van 2027 klaar. • Als het gaat om jeugdbescherming , jeugdreclassering en Veilig Thuis werken we intensief samen met de regio’s Lekstroom , Zuid Oost Utrecht , Utrecht West , Eemland , Utrecht stad en de Utrechtse gemeenten van Foodvalley. Eind 2025 zijn de nieuwe overeenkomsten voor de diensten Veilig Thuis , Jeugdbescherming en Jeugdreclassering ondertekend.

Bij de start van de contracten , kijken we zowel in de bovenregionale samenwerking als in de regio Amersfoort opnieuw naar de samenwerkingsafspraken. In onze regio gebeurt dit samen met de partners SAVE , William Schrikker , Leger des Heils , Nidos , Veilig Thuis , MetMaya , Raad voor de Kinderbescherming en lokale (wijk)teams. In de tweede helft van 2026 worden die duidelijk.

Hiermee vertrouwen wij erop u voldoende geïnformeerd te hebben. Hoogachtend , Burgemeester en wethouders van Woudenberg , Z. D. M. van den Boogaard secretaris

M. Jansen – van Harten burgemeester