20260526 Raadsinformatiememo Kunst op de rotonde.pdf

Raadsinformatiememo

Kunst op de rotonde Europaweg Verzonden aan: Gemeenteraad Woudenberg

Afzender: M. Jansen-van Harten Datum: april 2026

Onderwerp Bericht van het college naar aanleiding van de raadsvragen (april 2025) van mw. Houtsma over de mogelijkheid tot het plaatsen van kunst op de rotonde Europaweg en het beschikken over een overzicht van alle kunstwerken in de gemeente? Beoogd resultaat (wat) Het informeren over de vereisten en mogelijkheden voor het plaatsen van kunst op de rotonde Europaweg. Inleiding De rotonde Europaweg wordt in 2026 verbouwd en opgeleverd. Toenmalig raadslid Houtsma heeft naar aanleiding van deze verbouwing raadsvragen gesteld over het plaatsen van kunst op de rotonde Europaweg. De beantwoording van de vragen heeft op zich laten wachten vanwege de beperkte ambtelijke capaciteit op dit onderwerp. Door de schaarse beschikbare inzet en de noodzakelijke prioritering van andere werkzaamheden heeft de afhandeling lange tijd in beslag genomen. Het college informeert met deze memo de raad over de vereisten voor het realiseren van kunst in de openbare ruimte. Daarnaast wordt in deze memo het scenario van het plaatsen kunst op de rotonde uitgewerkt in twee varianten met twee bijbehorende opties. Wat vraagt het realiseren van kunst in de openbare ruimte? Kunst in de openbare ruimte; Encuentro transparante Ter illustratie het tijdspad van de realisatie van het kunstwerk Encuentro transparante van Anneke Schollaardt. Dit kunstwerk bevindt zich bij het Cultuurhuis.

Wij verwachten dat het realisatieproces van dit kunstwerk sterk zal overeenkomen met het realisatieproces van kunst op de rotonde Europaweg. Onderstaand tijdspad vormt daarmee de leidraad voor het beschreven toekomstige proces. Tijdspad Encuentro transparante

1. In 2008 heeft de gemeente Woudenberg een cheque ontvangen van de Rabobank van €50.000 te besteden aan een kunstwerk. 2. Op basis van het advies van 29 april 2009 is er besloten een kunstcommissie in te stellen. 3. Eind 2010 heeft de kunstcommissie de keuze gemaakt voor mw. Schollaardt uit de zes kunstenaars die in aanmerking kwamen. 4. In januari 2011 heeft het college conform advies besloten. Mw. Schollaardt kreeg de opdracht om een voorlopig ontwerp de ontwikkelen. 5. Op 1 februari 2011 heeft de opdrachtgever een contract schetsontwerp voor de kunstopdracht met mw. Schollaardt getekend. 6. Op 13 mei 2011 heeft mw. Schollaardt haar ontwerp gepresenteerd aan de kunstcommissie. De totaal begrote kosten kwamen uit op €50.551. 7. Op 20 mei 2011 heeft het college conform advies besloten. Mw. Schollaardt is daaropvolgend verzocht een contract aan te leveren voor de definitieve opdracht. Tevens is de aanvraag voor een omgevingsvergunning uitgezet. 8. Op 29 augustus 2011 heeft het college conform advies besloten mee te werken aan een afwijking van het bestemmingsplan ‘Woudenberg Dorp’ ten behoeve van het plaatsen van een kunstwerk nabij het Cultuurhuis. 9. De oplevering van Encuentro transparante vond plaats in het voorjaar van 2012. Het realiseren van kunst in de openbare ruimte vraagt: 1.

Kunstcommissie; Voor het realiseren van kunst in de openbare ruimte dient er een kunstcommissie aangesteld te worden. Een kunstcommissie bestaat idealiter uit vijf à zeven deskundige leden die het college kunnen adviseren. Een kunstcommissie wordt ingesteld om:  Het college te adviseren op het gebied van beeldende kunst in de openbare ruimte;  Te waken voor het onderhoud en beheer van de collectie beeldende kunst van de gemeente;  Zorg te dragen voor de uitbreiding van de collectie;  De kunstcollectie onder de aandacht te brengen bij inwoners van Woudenberg. 2. Draagvlak; Voor het plaatsen van kunst in de openbare ruimte is het belangrijk om draagvlak te creëren bij de inwoners van Woudenberg. Publieksparticipatie speelt hierin een grote rol. Daarnaast dienen omwonenden betrokken te worden in het proces. Ook bedrijven kunnen een rol spelen wanneer rotondes in aanmerking komen voor adoptie. 3. Budget en ambtelijke inzet; Indien de raad besluit het project kunst op de rotonde verder uit te werken dan volgen hier de mogelijkheden tot het plaatsen van kunst op de rotonde. Varianten: Voor de realisatie van kunst op de rotonde is budget nodig of dient naar alternatieve opties voor financiering gekeken te worden. De twee budgetvarianten met uitwerking schetsen een beeld van de te verwachten kosten. 1.

De raad stelt een kunstbudget van €72.500 beschikbaar voor de realisatie van kunst op de rotonde. 2. De raad stelt geen budget beschikbaar en besluit een externe sponsor te werven voor de realisatie van kunst op de rotonde Europaweg. Opties: Pagina geprint op:

Pagina: 2

Raadsinformatiememo

Het realiseren van kunst op de rotonde is een uniek en incidenteel project dat valt buiten de bestaande reguliere werkzaamheden. Het beschikbaar stellen voor budget voor inhuur die kan ondersteunen in deze opgave is noodzakelijk. Het budget kan als volgt ingezet worden. 1. De raad stelt €36.000,- budget beschikbaar voor inhuur voor een beleidsadviseur kunst/cultuur. 2. De raad stelt €36.000,- budget beschikbaar voor inhuur voor een beleidsadviseur sociaal domein. Het totaal benodigde budget bestaat uit de kosten voor het kunstwerk en de kosten voor een inhuur. Het totaal benodigde bedrag voor de realisatie van kunst op de rotonde Europaweg wordt geschat op €108.500,-. Uitwerking varianten Voor het realiseren, de aanschaf, het verzekeren, het inspecteren en het onderhouden van kunst is budget nodig echter is het kunst en cultuur budget beperkt. De verschillende subsidies die uitgegeven worden aan maatschappelijke organisaties (o.a. Harmoniegezelschap Fidelio, Stichting Oud Woudenberg, Stichting Kunst en Cultuur) gerelateerd aan kunst en cultuur omvatten het gehele beschikbare budget voor kunst en cultuur. Indien de raad besluit dat zij kunst wil verwezenlijken op de rotonde Europaweg moet hiervoor budget beschikbaar gesteld worden. Variant 1: De raad stelt een budget van €72.500 beschikbaar voor de realisatie van kunst op de rotonde.

Het voorgestelde bedrag van €72.500 is gebaseerd op de kosten van het kunstwerk Encuentro transparante. Om een in formaat soortgelijk kunstwerk als Encuentro transparente te realiseren op de rotonde Europaweg dient minimaal eenzelfde bedrag beschikbaar gesteld te worden. Hierin dient een indexatie van 45% meegenomen te worden (indexatie tussen 2009 en 2026). De indexatie op bouwmaterialen en metaal is echter hoger dan de algemene indexatie. Indien de indexatie op bouwmaterialen aangehouden wordt dient het bedrag richting de €80.000 te gaan. Het genoemde bedrag is niet bedoeld voor de reproductie van een bestaand kunstwerk, maar dient als indicatie voor de realisatie van een middelgroot kunstwerk passend bij de schaal en uitstraling van de rotonde Europaweg. De genoemde kosten geven een algemeen beeld van de investering die nodig is voor ontwerp, productie en plaatsing van een kunstwerk in de openbare ruimte. Hierbij geldt dat de uiteindelijke kosten afhankelijk zijn van factoren zoals materiaalkeuze, constructie, vormgeving en technische uitvoering. Aan het genoemde bedrag kunnen daarom geen garanties worden ontleend voor de realisatie van een kunstwerk met andere materialen of specifieke ontwerpwensen. De kunstprijzen voor kunst op rotondes variëren in kleine tot middelgrote gemeente van €30.000 tot €150.000.

Het voorgestelde bedrag van €72.500 valt in deze range en lijkt daarmee reel. Variant 2: De raad stelt geen budget beschikbaar en besluit een externe sponsor te werven voor de realisatie van kunst op de rotonde Europaweg. Naast het beschikbaar maken van budget binnen de gemeentelijke organisatie bestaat de mogelijkheid om kunst op de rotonde te realiseren middels sponsoring. Bij Woudenbergse bedrijven kan de vraag uitgezet worden of zij, in ruil voor reclame op de rotonde, de rotonde Pagina geprint op:

Pagina: 3

Raadsinformatiememo

willen adopteren of sponsoren met als vereiste dat er kunst op de rotonde wordt geplaatst. Een voorbeeld van een soortgelijke constructie is te vinden in Barneveld (zie afbeelding 1 en 2).

Afbeelding 1

Afbeelding 2

De rotonde Gowthorpeplein te Barneveld wordt gesponsord door een Barnevelds bedrijf voor grondwerk en Bestratingen. Op deze rotonde staat kunst in de vorm van een stratenmakershamer. De gemeente Woudenberg is huisvestingsplaats van vele bedrijven die middels deze constructie extra aandacht kunnen verschaffen binnen de gemeentelijke grenzen. De rol van de gemeente ligt binnen deze variant voornamelijk in het faciliteren van het proces, waaronder vergunningverlening, afstemming met betrokken partijen en toetsing aan eisen ten aanzien van verkeer, veiligheid en inrichting van de openbare ruimte. De verantwoordelijkheid voor financiering en eventuele realisatie ligt in deze constructie primair bij de sponsorende partij. Verder bestaan er subsidiemogelijkheden en fondsen voor gemeenten voor kunst in de openbare ruimte, waaronder kunst op rotondes. Voor een aanvraag is doorgaans een uitgewerkt plan vereist, inclusief ontwerptekeningen, begroting en inhoudelijke onderbouwing. Hoewel dit in een later stadium mogelijk een aanvullende financieringsbron kan zijn, is toekenning afhankelijk van beoordeling door het betreffende fonds en kan hierover vooraf geen zekerheid worden gegeven. Daarnaast vraagt het traject om extra voorbereiding en doorlooptijd. Het ligt daarom voor de hand om deze mogelijkheid pas nader te verkennen, mocht worden besloten tot uitwerking en realisatie over te gaan.

Ambtelijke inzet Uitwerking opties Het vakteam Sociaal Domein heeft vele belangrijke maatschappelijke taken te vervullen. Veel van deze taken zijn wettelijke taken. De voorbije jaren is het aantal toebedeelde taken aan het Sociaal Domein sterk toegenomen. De maximale capaciteit van het vakteam is op dit moment met de uitvoering van de wettelijke- en maatschappelijke taken bereikt. Binnen het vakteam wordt daarom op dit moment geen mogelijkheid gezien tot de uitvoering van het initiatief kunst op de rotonde Europaweg. Op basis van het eerdere Woudenbergse kunstproject Encuentro transparente, 2011 is een tijdspad van minstens twee jaar te verwachten voor de realisatie van kunst in de openbare ruimte. Het structureel beschikbaar stellen van tijd voor deze opdracht is een knelpunt. Naast het vrijmaken van budget voor de kunst zal daarom rekening gehouden moeten worden met inhuur die nodig is om het project kunst op de rotonde te realiseren. De looptijd met wisselende belasting zorgt voor lage voorspelbaarheid van de benodigde uren. Pagina geprint op:

Pagina: 4

Raadsinformatiememo

Optie 1: De raad stelt budget beschikbaar voor inhuur voor een expert of beleidsadviseur kunst/cultuur. Het benodigd aantal uren van een beleidsadviseur voor het oprichten van een kunstcommissie worden geschat op 30 tot 40 uur. In deze uren wordt het kader gesteld: zittingstermijn, mandaat, beoogd aantal leden, etc. De volgende stap is het uitschrijven en uitzetten van vacatures voor commissieleden. Er moeten gesprekken gevoerd worden en de commissieleden moeten formeel benoemd worden door het college. Wanneer de kunstcommissie geworven en benoemd is starten de overleggen. De beleidsadviseur is onderdeel van de kunstcommissie en sluit dus aan bij overleggen. Het aantal uren van een beleidsadviseur in het realisatieproces van twee jaar wordt geschat op 200 en ziet er als volgt uit: o In de eerste vier maanden wordt de projectopdracht opgesteld en afgestemd met andere afdelingen binnen de gemeente. o In de maanden vijf tot acht wordt de kunstopdracht uitgezet, gaat de kunstcommissie selecteren en worden schetsontwerpen beoordeeld. o In maand negen tot twaalf vindt participatie plaats en wordt de kunstopdracht definitief gegund aan een kunstenaar. o In maand dertien tot achttien worden vergunningen aangevraagd en vindt er afstemming plaats met nutsbedrijven.

o In maand negentien tot 22 wordt er toezicht gehouden op de voortgang van het kunstwerk en worden de fysieke aanpassingen gedaan aan de rotonde. o In de laatste twee maanden zal het kunstwerk geplaatst en onthuld worden. Het totaal aantal uren benodigde inzet van een expert of beleidsadviseur kunst/cultuur komt uit op ongeveer 240. Gemiddeld kost een inhuur met ervaring in het realiseren van kunstprojecten in de openbare ruimte €150,- euro per uur. Het benodigde budget voor een inhuur op het project kunst op de rotonde Europaweg wordt daarmee geschat op €36.000. Optie 2: De raad stelt budget beschikbaar voor inhuur voor een beleidsadviseur sociaal domein. De raad kan ook kiezen voor een inhuur die algemener ingezet kan worden binnen het sociaal domein. Deze inhuur zal voor minstens 240 uur ingehuurd moeten worden om de wettelijke taken van de beleidsadviseur cultuur en onderwijs over te kunnen nemen in de piekperiodes van het realisatieproces van kunst op de rotonde. Het benodigde budget is gelijk aan optie 1 maar biedt door de multi inzetbaarheid van de inhuur ook draagkracht om andere beleidsadviseurs binnen het sociaal domein te ondersteunen.

Eerstvolgende stap Indien de raad overweegt om kunst te plaatsen op de rotonde Europaweg, kan de raad het college formeel opdracht geven om dit initiatief verder uit te werken in een raadsvoorstel, dan wel zelf met een initiatiefvoorstel komen. Een initiatiefvoorstel kan daarbij passend zijn, aangezien de verkenning van de mogelijkheden via deze memo voortkomt uit vragen vanuit de raad.

Pagina geprint op:

Pagina: 5

Raadsinformatiememo

Beantwoording vraag kunst in de openbare ruimte van raadslid Irene Houtsma Heeft de gemeente een overzicht van alle kunstwerken in de gemeente Woudenberg? De gemeente Woudenberg heeft geen overzicht van alle kunstwerken binnen de gemeentelijke grenzen. Onderstaand een start voor een overzicht van kunstwerken in de gemeente Woudenberg. Overzicht kunstwerken gemeente Woudenberg Geplaatst

Omschrijving

Locatie

Kunstenaar

1970

Gedenkmonument Handen

Parklaan 1

2000

Quatre Bras

De Nieuwe Poort

Frans en Truus van der Veld

2005

J.B. de Beaufort

Maarsbergseweg

Djoeke van Zwetselaar

2008

Wegvliegende zwanen

Schans

Yvonne Kors

2011

Encuentro transparente

Stationsweg West

Anneke Schollaardt

Niet bekend

Het is daarnaast onduidelijk wie bij afwezigheid van een kunstcommissie gaat over het beheer van deze kunstwerken. De kunstwerken lijken op dit moment niet onderhouden te worden.

Pagina geprint op:

Pagina: 6

Raadsinformatiememo