16.b Plan van aanpak veerkracht en weerbaarheid definitief (geanonimiseerd).pdf

Plan

aanpak veerkracht

van

(geanonimiseerd) versie

weerbaarheid

en

bij crisis

19-11-2025

Veerkracht, wat wordt bedoeld’? In

dit

Het

plan

wordt

gaat

om

weerbare

en

crises

veerkracht die zo’n

weerbaarheid

en

grote impact geven

veerkrachtige samenleving

minimaliseren De

de

coronacrisis

als

zich snel

was

typisch

herstellen

en

crisis

een

kan

van

dat

zowel

de

iedereen

er

het

van

zich aanpassen

met

een

samenleving bij crises risico

mee

kans

op

een

crisis

van

aanpak

op

in.

Om

wat

voor

met

een

ontwrichtende

neemt

krijgt.

Een

verstoringen omstandigheden!

Veerkracht

grote impact.

impact

maken

nieuwe

aan

geregeld in een andere context gebruikt, zoals in de jeugdzorg, persoonlijke tegenslagen op te kunnen vangen. De

te

bedoeld.

hier gaat

toe?,

en

daar

wordt het

ook b.v.

speelt

om

dit

plan

scenario’s gaat het?

voorbereidingen op de volgende scenario’s waarbij veerkracht en weerbaarheid van de samenleving nodig zijn: netcongestie (uitval vitale infrastructuur), klimaatverandering/overstroming/weersextremen, cyberaanvallen, militaire dreiging en droogte/natuurbrand. De

Veiligheidsregio

Utrecht

(VRU)

treft

Woudenberg is een dorp met sterke sociale netwerken, een groot bosgebied, een groot agrarisch gebied en er is geen hoogbouw. Dit betekent b.v. voor het scenario langdurige stroomuitval dat koeling van stallen een aandachtspunt is, maar er minder aandacht hoeft naar uitval van hydroforen waardoor er hoog in flats geen drinkwater is. Kijkend -

-

-

-

Wat

is -

Woudenberg is een grotere voorbereiding op: langdurige grootschalige stroomuitval relevant, droogte en een grote natuurbrand relevant, _cyberaanval relevant, __weersextremen, zoals veel regen in korte tijd of een valwind, relevant, maar overstroming door een dijkdoorbraak is minder relevant, hybride aanvallen vanwege een militaire dreiging, mogelijk minder relevant, vanwege het ontbreken van relevante industriële bedrijven of van vitale infrastructuur, zoals drinkwatervoorziening. naar

een

-

er

tot op

heden

ondernomen

Afgelopen jaar is er op 7 langdurige stroomuitval.

mei

in

geoefend

Woudenberg? in het

samenleving | VNG d.d. 12-8-2025 | Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding

1

Weerbare

2

Weerbaarheid

gemeentelijk

en

Veiligheid

beleidsteam

d.d. 12-8-2025

met

een

-

-

-

-

-

-

De landelijke en regionale ontwikkelingen op het gebied van veerkracht en weerbaarheid worden gevolgd. Er is een bewustwordingssessie gehouden bij het strategisch overleg B&W en management door de VRU. Woudenberg is één van de negen natuurbrandgemeentes en doet mee aan het project natuurbrandbeheersing met de VRU , deze gemeentes en de provincie. Het aanpassen van het rookverbod in de APV is hier een onderdeel van , maar ook b. v. een hoofdcompartimentering. Zie raadsinformatiebrief.3 Dit jaar is de gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing gestart rondom het gebied van het Henschotermeer. Zie raadsinformatiebrief.4 We zijn in overleg met Reinaerde , locatie De Heygraeff om de voorbereiding op een natuurbrand te verbeteren. De Heygraeff ontwikkelt een scenario natuurbrand om toe te voegen aan hun continuïteitsplan. De eerste stappen zijn gezet om naar integrale aanpak van droogte te komen. Hier hoort aandacht bij voor de inrichting van de omgeving maar b. v. ook een hitteplan (welke organisaties doen wat als het Nationaal Hitteplan van kracht is).

Welke ontwikkelingen zijn er regionaal en landelijk? De NCTV heeft alle burgemeesters in een brief gevraagd aandacht te hebben voor veerkracht van de samenleving door het toenemende risico op een ontwrichtende crisis. Ook is er op landelijk niveau een communicatiecampagne gestart , zo worden Nederlanders gevraagd een noodpakket voor thuis te organiseren. In november volgt een grote uitbreiding van de publiekscampagne met het uitdelen van huis-aan-huis boekjes ter voorbereiding op een ontwrichtende crisis. Landelijk wordt door de VRU en de andere Veiligheidsregio’s gewerkt aan veerkracht 5 , bij de VRU is een project veerkracht gestart. De komende jaren zal door pilots steeds beter duidelijk worden hoe je de samen- en zelfredzaamheid van de samenleving vergroot. De VNG heeft recent een handreiking veerkracht en weerbaarheid gemaakt en hier een brief over gestuurd aan de colleges en gemeenteraden.6 In de handreiking staan 41 mogelijke maatregelen om de veerkracht van een gemeente te versterken. De handreiking is bedoeld om richting te geven aan een veelomvattend onderwerp. Ook is er

3 https://gemeentebestuur. woudenberg. nl/Vergaderingen/Raadscommissie/2025/16-

september/19:30/Ingekomen-stukken/7-RIB-stand-van-zaken-natuurbrandbeheersinggeanonimiseerd. pdf 4 https://gemeentebestuur. woudenberg. nl/Vergaderingen/Raadscommissie/2025/24juni/19:30/Ingekomen-stukken/9-b-Raadsinformatiebrief-natuurbrandbeheersing-geanonimiseerd. pdf 5 https://weerbaarnl. nl/nieuws/2975587. aspx 21-01-2025 6 Handreiking VNG handreiking weerbaarheid en veerkracht op lokaal niveau d. d. 25-08-2025 en Brief VNG 25082025 weerbaarheid en veerkracht

2

VNG forum veerkracht om alle gemeentes op de hoogte te houden van ontwikkelingen. In deze handreiking wordt het onderwerp als volgt ingedeeld: een

1. 2.

Eigen continuïteit; Crisisorganisatie , b. v. noodsteunpunten voor inwoners Vitale voorzieningen , b. v. drinkwater , betaling sociale zekerheid; Sociale weefsel , versterken netwerken en versterken contacten bedrijfsleven; Zelfredzaamheid inwoners , bedrijven , en maatschappelijke organisaties , b. v. risico- en crisiscommunicatie , handelingsperspectief; Samenleving als overkoepelend systeem , b. v. continuïteit democratische voorzieningen.

3.

4.

5.

6.

Regionaal , binnen VRU verband , is de afspraak gemaakt om de 41 maatregelen te verdelen over de 26 gemeentes. Meerdere maatregelen worden tegelijk opgepakt en de gemeentes kunnen zo van elkaar leren en gebruik maken van elkaars ervaringen en/of producten. Woudenberg pakt met dit plan van aanpak drie maatregelen op (onder eigen continuïteit , crisisorganisatie en sociaal weefsel) , zie verderop.

Wie is verantwoordelijk voor veerkracht en weerbaarheid? De weerbaarheidsopgave vergt een maatschappijbrede aanpak. Het is dan ook van belang dat gemeenten maatschappelijke organisaties , inwoners , ondernemers en andere relevante partijen betrekken bij hun aanpak. Hiernaast is de continuïteit van de eigen organisatie belangrijk , maar naast ambtenaar of bestuurder , ben je ook nog inwoner , heb je een gezin en een netwerk. Ook hier zijn vaak vraagstukken bij een ontwrichtende crisis , zoals kinderopvang of transport. Een aantal bevoegdheden van de burgemeester zijn vastgelegd in wet- en regelgeving.7 De burgemeester is verantwoordelijk voor de effecten van een crisis op de openbare orde en veiligheid in zijn gemeente: zorg voor de opvang van bevolking , besluit tot evacuatie , omgevingszorg , noodbevelen t. a. v. gebied of groep , vordering van b. v. aggregaten of drinkwater , instelling avondklok , crisiscommunicatie met handelingsperspectief , etc. Bij een crisis kan de gemeente zes bevolkingszorg processen opstarten: crisiscommunicatie , publieke zorg , omgevingszorg , voorbereiding op de nafase , ondersteuning en informatie. Ten aanzien van veerkracht en weerbaarheid is echter veel nog niet vastgelegd noch is er

7

Wet

op

de veiligheidsregio’s en Gemeentewet

3

duidelijke lijn van financiering. Echter , de noodzaak om nu te starten is helder , gezien de toenemende kans op b. v. stroomuitval i. v. m. netcongestie. een

Welke uitgangspunten

passen

bij Woudenberg?

Uit het strategisch overleg van B&W en management van 10 juni zijn de volgende uitgangspunten afgeleid: 1.

2.

3.

4.

5.

Een lichte en efficiënte ambtelijke organisatie , binnen de huidige bemensing , is passend om de voorbereiding op de bovengenoemde scenario’s te verbeteren en de veerkracht en weerbaarheid van Woudenberg te versterken. Dit o. a. in verband met de recente kerntakendiscussie. Er wordt zo veel mogelijk geleerd van andere projecten en nieuwe standaarden , b. v. bij buurgemeentes. De VNG en VRU ideevorming wordt gevolgd. De bewustwording van de mogelijkheid van dit soort scenario’s en de impact op het eigen werk , huis en netwerk is belangrijk voor de hele gemeentelijke organisatie. Dit onderwerp “is” van de hele organisatie en van het hele college. Bewustwording neemt tijd en is belangrijk. Hierna kan worden ingezet op belangrijke thema’s en maatregelen. Veerkracht en weerbaarheid raakt immers alle portefeuilles. Het is belangrijk dat er evenwichtig wordt gecommuniceerd naar de inwoners met aan de ene kant “urgentie en ontwrichtende scenario’s” en aan de andere kant “er is veel solidariteit en samen komen we ver”. Er wordt aangesloten bij Woudenbergs sterke punten , b. v. gebruik maken van reguliere overleggen van netwerken. Solidariteit is een sterk punt van Woudenberg , maar aan creativiteit en solidariteit zitten ook grenzen. De voorbereiding versterkt de grootste zwakke punten. Hierbij rekening houdend met kwetsbare mensen in Woudenberg , zodat b. v.

uitkeringen verstrekt kunnen worden als de betalingssystemen niet werken.

Wat zijn de volgende stappen? Doelen Er wordt een ambtelijke organisatie ingericht om komend jaar de volgende doelen op het gebied van veerkracht te behalen: I Verdere bewustwording Door de bewustwording te vergroten , wordt de veerkracht en weerbaarheid versterkt. Door bewustwording wordt het thema van ‘iedereen’ en een ieder zal dit meenemen naar zijn familie , netwerk en organisatie. In verschillende stappen vergroten we de bewustwording binnen onze organisatie en van onze inwoners. II Maken van een uitvoeringsplan door ophalen en ordenen van mogelijkheden om de veerkracht in Woudenberg te versterken. Hierbij zijn er drie maatregelen waarbij al de eerste stappen tot uitvoering gezet worden:

4

a.

b.

c.

Bewustwording en activering van de al bestaande netwerken in Woudenberg (sterk punt). Ordenen van de eigen kritieke processen t. b. v. het eigen continuïteitsplan. Een zwak punt in de continuïteit van de eigen organisatie is dat veel processen beschreven zijn , maar deze niet gebundeld vastgelegd zijn. Je kunt de inwoners pas helpen bij een crisis als de continuïteit van de eigen kritieke processen geborgd is en collega’s zaken van elkaar kunnen overnemen om processen door te laten draaien indien de betreffende collega bijvoorbeeld vanwege de crisis niet naar kantoor kan komen. Verkennen van de standaard voor de inrichting van noodsteunpunten (aangekondigd in de NCTV publiekscampagne).

In het uitvoeringsplan volgt per mogelijkheid of maatregel een weging of dit passend is voor Woudenberg. Ook wordt aandacht besteed aan de uitvoering/vervolgacties. Verder worden de resultaten van pilots en projecten regionaal en landelijk meegenomen. Hierna kan het bestuur een keuze maken welke maatregelen te gaan uitvoeren. In het uitvoeringsplan wordt de handreiking van de VNG als richtinggevend gebruikt. Door a. , b. en c. worden respectievelijk de maatregelen 4.1 , 1. 1 en 2. 2 uit de handreiking van de VNG opgestart en worden hier de eerste stappen qua uitvoering voor gezet.

Basisscenario Hierbij wordt dit jaar stroomuitval als basis genomen. Dit scenario spreekt tot de verbeelding , is voorstelbaar , en er kan al snel sprake van zijn (als gevolg van netcongestie). Bij het scenario natuurbrand zijn in 2025 al grote stappen gezet in de voorbereiding met een vervolg in 2026. Ook bij het scenario hitte/droogte is dit het geval. Informatie uit deze projecten wordt meegenomen bij het project veerkracht. Bij het ordenen van de eigen kritieke processen voor het continuïteitsplan van de gemeente op basis van een stroomuitval , krijg je ook (deels) inzicht van de gevolgen van een scenario cyberaanval.

Organisatie •

De organisatie wordt ingericht met zittend personeel (zie organogram in bijlage 1): o Trekker/projectleider: adviseur crisisbeheersing (met een nog te kiezen achterwacht). o Team veerkracht: elke manager kiest een collega uit zijn teams , plus een collega van team Opvang in Woudenberg , plus een adviseur crisiscommunicatie. Dit team komt regelmatig bij elkaar; de eerste keer wordt gestart met bewustwording m. b. v. presentatie VRU. o Bij de keuze voor personen in het veerkracht team is er een voorkeur voor personen die ▪ makkelijk communiceren omdat bewustwording is een groot deel van het project is en ▪ de netwerken van de gemeente in het eigen werkveld kennen , b. v. op het gebied van vitale voorzieningen (zie bovenaan p. 3). 5

Verder maakt één persoon een overzicht van de kritieke processen van de gemeente (zie p. 6 7 e bullit). Mogelijk kan de NCTV gesprekstool hierbij gebruikt worden. Het team wordt aangestuurd door de gemeentesecretaris (ambtelijk opdrachtgever). ▪

o o

Stappen in doel I: bewustwording Het eerste doel is de bewustwording vergroten , hiervoor worden de volgende stappen ondernomen. Hieronder volgt een beschrijving , in bijlage 2 staat een tabel met taken in tijdsvolgorde. • • • • • •

De managers bespreken in hun teams wie aansluit bij het team veerkracht. Time2learn geven. Geplande communicatie over het jaar vanuit de gemeente die aansluit bij NCTV publiekscampagne en bewustwording bij de inwoners versterkt. Gemeenteraad meenemen in veerkracht. Veerkracht wordt meegenomen in de planvorming van de losse teams. Vragen over veerkracht worden meegenomen in de PHO’s.

Stappen in doel II: ordening en ophalen Het tweede doel volgt deels uit het eerste doel. In het proces van bewustwording zal veel kennis omhoog komen m. b. t. mogelijkheden om de veerkracht te versterken in Woudenberg. Ook zal dit het eigenaarschap versterken; mensen/organisaties nemen stappen om de eigen veerkracht te versterken of van hun omgeving. • •

• • • •

•

Leren van eigen bewustwording. Leren van de vele pilots/projecten (lokaal en regionaal). Zo gaan b. v. gemeentes hun continuïteitsplan aanpakken , hier kan van geleerd worden. Voordelen van leren van andere gemeentes is efficiency en eenduidigheid voor de inwoners. Overzicht maken t. a. v. scenario stroomuitval binnen team , b. v. door gebruikmaking NCTV tool. Leren van tabletops met processen bevolkingszorg en oefening met gemeentelijk beleidsteam in mei 2025. Eerste overzicht van mogelijkheden om veerkracht te versterken. Beslismoment t. a. v. bewustwording en activering bij de reguliere overleggen van de netwerken in Woudenberg. Bij dit beslismoment ligt een keuze voor in: welke netwerken , hoe communiceren , wie. Hierbij wordt zoveel mogelijk gekozen voor de reguliere accounthouder binnen de gemeente , mogelijk met ondersteuning van het team veerkracht. Belangrijk bij deze beslissing is de manier van communiceren (evenwichtig , zie het 3e uitgangspunt). Het netwerk bondgenotenoverleg is al genoemd in dit verband , maar deze is nu nog niet actief. In het veerkracht team wordt één persoon aangewezen als de trekker van een overzicht van de kritieke processen van de gemeente zelf. Hij/zij start met het inventariseren van de kritieke processen van de gemeente , hierdoor komt er overzicht wat er wel en nog niet geregeld is per kritiek proces.

Een kritiek proces is taak van de gemeente die doorgaat ook al is er grootschalige uitval van systemen of menskracht. Een overzicht van de kritieke processen is in feite dus ook een (deel)overzicht van mogelijkheden de veerkracht te versterken. Hiermee 6

•

•

is het continuïteitsplan van de gemeente nog niet geüpdatet/vernieuwd , maar wordt er duidelijk wat hiervoor nodig is. De regionale en landelijke ontwikkelingen volgen elkaar op dit moment bij veerkracht in hoog tempo op. Als door ontwikkelingen een kans ontstaat of een noodzaak ontstaat om over te gaan tot uitvoeren van maatregelen (verder dan bij a. , b. of c. in de doelen geformuleerd , dan wordt dit voorgelegd aan de desbetreffende portefeuillehouder. Na gesprekken met netwerken , en het overzicht kritieke processen en andere ontwikkelingen kan het eerste overzicht (5 e bullit) uitgebreid/vernieuwd worden.

Wat zijn samenvattend de resultaten van dit plan? ❖ ❖ ❖ ❖ ❖ ❖

Bewustwording en activeren van de gemeentelijke organisatie. Leren van ontwikkelingen regionaal en bij buurgemeenten zodat hierdoor versneld maatregelen kunnen worden overwogen en uitgevoerd in Woudenberg. Bewustwording en activeren van reguliere Woudenbergse netwerken op het thema veerkracht. Uitvoeringsplan met overzicht en weging mogelijkheden voor versterken veerkracht in Woudenberg. Overzicht kritische processen van de gemeente. Voorstel voor opzet van noodsteunpunten voor Woudenberg , gebaseerd op standaard in de regio.

Het college kan met behulp van het uitvoeringsplan kiezen op welke maatregelen ingezet wordt om de Woudenbergse veerkracht en weerbaarheid verder te versterken.

7

Bijlage 1 organogram projectteam

Organogram projectteam: ieder lid van het projectteam ontsluit de kennis en netwerken van de beleidsvelden van de manager en wethouder. Zo is het mogelijk op verschillende beleidsterreinen een inschatting te maken van de te zetten stappen. Niet alle organisatieonderdelen staan afgebeeld.

8

Bijlage 2 taken in tijdsvolgorde in 2026

Taken

Wie (PT= projectteam)

Q1

Q2

Q3

Q4

Opstart team , oriënteren op taken en verdelen Doorloop stroomuitval

PT

Kennismaking stroomuitval T2M

Teams managers

In PT

PT

In gemeente

Meenemen raad

PT

In samenleving

Beslismoment communicatie Tabletops bevolkingszorgprocessen Uitzoeken onderwerpen veerkracht in gemeente 1 e ordening

PT , akkoord GS en BM of college ACB

Leren van pilots en ontwikkelingen Bewustwording en activeren netwerken Communicatie plan inwoners Ordenen kritieke processen gemeente Voorstel noodstroompunten Voorstel met ordening maatregelen en uitvoering

PT

PT

PT PT

PT met leiders netwerken zoals wethouders , adviseurs Communicatie met PT PT PT PT

Het projectteam is idealiter compleet bij de start in Q1 (als dit later is , dan start het project ook later). Het projectteam overlegt regelmatig , hier worden taken uitgezet en de voortgang bewaakt. Er zal ook regelmatig een ruimte gereserveerd worden om samen te werken worden aan taken. De projectleider houdt het overzicht van mogelijke maatregelen bij en begeleidt het team. Alle andere taken worden verdeeld.

9