14.c Update duurzame elektriciteit 2030, 11-06-2024 op basis van cijfers CBS en RVO en rapporten PBL en TNO (geanonimiseerd).pdf

NLVOW

Update

realisatie

doelstelling

Duurzame

(klimaatakkoord Update juni Windalarm

35 TWh

2030

Fit for

en

en

Elektriciteit 2030-2050 55)

2024 NLVOW

Klimaatakkoorddoelstelling wordt reeds

in 2024

gerealiseerd

Meer

wind op land is niet nodig voor het behalen van de klimaatdoelstellingen, kannibaliseert wind op zee en geeft daardoor extra onbalans en CO2 uitstoot

Introductie

….….nn

nn

onvarnen

so

renenensenrevensenenenenverseneneverseneneversenenrveeveneneveensenevenersenen

2.

Vraagontwikkeling:nmmmmmmmmeeneeemente EE AanbodontWikkSliNg:

3.

Conclusie

1,

„mn

Overzicht opties die

ornerseeerenennsrnenen

(elk voor zich} extra wind

Stichting Windalarm Windalarm

is voorstander

versnelde energietransitie, duurzame

en

op land

overbodig maken

…

3 7

14

NLVOW

van

een

maar

dan wel op

rechtvaardige manier, uitgaand van de belangen van klimaat, burgers en natuur i.p.v. uitgaand van het financiële belang van ondernemers. een

eneen

2

De

Nederlandse Vereniging Omwonenden

Windturbines

(NLVOW) komt op voor de belangen van (toekomstige) omwonenden van windparken of windturbines. We zien het als

onze

missie

om

deze groep zoveel

www.hetkanmetgemak.nl

mogelijk een volwaardige stem te geven wanneer zij met plannen voor een park of turbines geconfronteerd worden.

info@hetkanmetgemak.nl (geanonimiseerd) |

www.nlvow.nl

Introductie Onderstaand een overzicht van de stand van zaken aangaande de gestelde doelen om in 2030 aan de extra EU Fit-for-55 doelstelling van de EU en het kabinetsbeleid (60 % Co2 reductie) te voldoen. Uitgangspunt van deze update is het rapport Extra opgave elektriciteitsvoorziening 2030 van TNO dat in het voorjaar van 2022 een status overzicht heeft gemaakt ten bate van de Werkgroep Extra Opgave van het voortgangsoverleg Klimaatakkoord. Dat rapport kwam tot een totale elektriciteitsvraag in 2030 van 206 TWh en heeft ook gekeken naar mogelijke opwekopties. Op basis van het TNO rapport heeft CE Delft op verzoek van Windalarm gekeken naar nut en noodzaak van extra wind op land om de doelstellingen in 2030 en 2050 te halen. Voor 2050 stelde CE Delft dat het zelfs zonder extra kernenergie geen probleem is om zonder extra wind op land uit te komen. Dit leidt tot lagere kosten door minder onbalans. Een systeem met maximale inzet van wind op zee geeft meer continue elektriciteit doordat het op zee meer continue waait dan op land.

Voor 2030 komt CE Delft tot de volgende conclusie, waarbij het uitgangspunt was dat de 35 TWh wind en zon op land klimaatakkoorddoelstelling gehaald wordt: De keuze is daarom beperkt tot wind op land plus zon, maximaal zon op dak, indien mogelijk tijdelijk meer waterstof importeren en/of verschuiven van de (waterstof) doelstelling naar 2031, wanneer een extra hoeveelheid wind op zee ter beschikking komt. Bij maximaal 4 GW elektrolysers in Nederland, zou in het illustratieve pakket van ‘Alles uit de kast’ geen extra wind op land en zon in weiland nodig zijn. Sinds het uitkomen van het TNO rapport (april 2022) en het CE Delft rapport (februari 2023) zijn er nieuwe ontwikkelingen zowel aan de vraag als aanbod kant waardoor de keuze voor de optie zonder extra wind op land nog veel eenvoudiger te realiseren is. Extra wind op land bovenop reeds vergunde projecten zal zelfs tot overaanbod leiden en zal als gevolg daarvan verdere reeds geplande uitrol van wind op zee kannibaliseren. Geen gebruik maken van de reeds voorziene wind op zee uitrol zal leiden tot meer overschotten en tekorten (systeem onbalans) en daardoor meer bijstook van fossiel noodzakelijk maken met extra CO2 uitstoot als resultaat (zie ook het Windalarm rapport Het kan met gemak wind op zee en zon op dak voor relevante berekeningen).

De politiek kan en moet daarom een keuze maken tussen extra wind op land en het handhaven van de reeds voorziene uitrol van wind op zee. Zowel maatschappelijk als economisch ligt een prioritering van wind op zee voor de hand. Dit is ook conform het (nieuwe) regeerakkoord.

2

1. Vraagontwikkeling De inschatting van de 2030 vraag door TNO in haar 2022 rapport is inmiddels achterhaald en zal lager uitkomen. Lagere doelstelling groene waterstof De door de werkgroep extra opgave voorziene extra vraag (41 TWh) ten opzichte van de prognose uit het 2019 Klimaatakkoord) is bijna geheel toe te schrijven aan de FIT-for-55 groene waterstofdoelstelling van de EU. De werkgroep ging uit van de verwachting dat Nederland 50 % van haar industriële waterstof behoefte in 2030 zou moeten vergroenen. Dit kan door waterstof geproduceerd met duurzame energie uit het binnenland of import van groene waterstof(dragers). Hiervoor was 39 TWh hernieuwbare elektriciteit voorzien. Inmiddels zijn de 2030 groene waterstof doelen van de EU niet 50 % (zoals eerder verwacht) maar 42 %. De extra elektriciteitsbehoefte voor waterstof gaat daarmee van 39 TWh naar 33 TWh. De uiteindelijke elektriciteitsvraag in 2030 komt daarmee uit op 200 TWh in plaats van 206 TWh zoals voorzien in het TNO rapport. Meer import waterstof door minder electrolize capaciteit De werkgroep extra uitgave stelde voor om de 39 TWh groene waterstof doelstelling te realiseren door 25 TWh binnenlandse productie met behulp van 7,5 GWe elektrolysers (op land), 9 TWh directe productie met wind op zee en 5 TWh import. 3

NLVOW

De

overheid heeft echter besloten

input Extra

13

TWh)

in Nederland

elektrolyser (benodigde zoals door de Werkgroep 7,5 plaats waterstof import nodig om aan de 2030 EU

te ontwikkelen

Daardoor

Opgave voorgesteld.

maximaal 4 GWe

in 2030

om

in

is meer

GWe

van

doelen te voldoen. De

voorzag 9 TWh waterstof op zee productie in 2030. De overheid inmiddels besloten tot 2 TWh waterstof op zee productie in 2031. Veel minder dus dan

werkgroep

heeft

Extra

Opgave

voorgesteld door de Werkgroep. De techniek staat nog in haar kinderschoenen dus het is niet geheel onlogisch dat de overheid hier niet meteen voluit op inzet. groene waterstof in Nederland geproduceerd kan worden is totaal tot de 33 TWh EU doelstelling te komen). 18 TWh moet dus

Doordat in 2030 slechts 15 TWh 18 TWh

import nodig (om geïmporteerd worden of de doelen worden niet gehaald in 2030. Daarmee gaat de 2030 18 182 TWh. binnenlandse electriciteitsvraag verder omlaag naar 200 =

-

Lagere versnelling

van

ontwikkeling

vraag

elektriciteit blijft achter bij de voorspelling van TNO dat ontwikkeling uitging van een optimistisch scenario. Het Nationaal Plan Energiesysteem (EZK, juli 2023} gaat op basis van een analyse van de netbeheerders (voorjaar 2023} uit van een vraag finale 5 binnenlandse vraag van slechts 171 TWh in 2030, in plaats van de 201 TWh (206 TWh TWh import) door TNO. De netbeheerders baseren hun analyse op een actuele analyse van marktontwikkelingen (met name de elektrificatie van de industrie blijft achter} en de (beperkte) capaciteit van het net om deze elektrificatie te ondersteunen. In onze verdere analyse blijven we echter binnen de (geactualiseerde) inschatting (182 TWh) van het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord omdat ook het NPRES dit (tegen beter weten in} als uitgangspunt voor haar doelstellingen heeft genomen in haar rapport “Bouwen aan de Brug terwijl we erover heen lopen” van het Bestuurlijk overleg Klimaat & Energie. De

extra vraag

van

-

gn (geanonimiseerd)

R

Terwijl van

velen

(geanonimiseerd)

denken

ICT, warmtepompen

en

elektrische

daling #grafiekvandedag van

het verbruik. Ook

*vanaf 2007

was

(fors) stijgt“ door toename auto's, zien we in werkelijkheid een

dat het NL stroomverbruik in november.

het NL stroomverbruik stabiel circa 115 TWh NL

elektriciteitsverbruik per maand met

A 2023

vs

feb

met

m2017 Entrance

apr

m2018

jun

2019

in TWh

gemiddelde 2017-2021

aa jan

per jaar.

w2020

augustus

=2021

september

m2022

oktober

november

december

m2023

betreft alle stroomverbruik, dus inclusief zonPV ‘achter de meter’

Data

CBS

Waterstof import 50 % Uit de waterstof importbrief van de minister blijkt dat de overheid uitgaat van 50 % waterstof(dragers) import als richtsnoer. Dit komt overeen met het actuele beleid en is in tegenspraak met het door de energie producenten gedomineerde voortgangsoverleg klimaatakkoord die in hun illustratief scenario uitgingen van maar 15 % import. Naast eigen productie zal naar eerste grove inschatting rond 50% import nodig zijn. Voor de keuze van import-exportketens wordt ingezet op strategische waterstofcorridors: binnen Europa (Spanje, Portugal, Noorwegen en andere landen in Scandinavië), met het Midden-Oosten, en met de Verenigde Staten en Canada. Daarnaast verkenning van kansen met Afrika, Zuid-Amerika en Australië. Het gaat hier naar verwachting om een brede groep landen, verspreid over de continenten. Op termijn vermindert dit onze afhankelijkheid van een relatief kleine groep van landen (zoals nu met olie en gas). Naast eigen productie zal import onmisbaar zijn, zoals wordt onderstreept in de op 4 april 2023. gepubliceerde scenario’s in de II3050 systeemstudie van Netbeheer Nederland. Deze gaan uit van 40% tot 60% import voor 2035 en 40% tot 70% import in 2040 (inclusief doorvoer).

Ook de Europese Commissie benadrukt in haar RepowerEU plan dat de Europese Unie naast de opschaling van de EU-productie van hernieuwbare en koolstofarme waterstof moet inzetten op import. De EU heeft recent ook samenwerkingsovereenkomsten gesloten met Egypte, Marokko, Chili, Japan, Kazachstan, Namibië en Oekraïne, gericht op de transitie naar hernieuwbare energie, kennisuitwisseling over technologie en het versterken van het regelgevend kader om investeringen in waterstofproductie te

faciliteren. Naast ons nationaal belang bij waterstof wil het kabinet ook het mondiale perspectief benadrukken. Waterstof gaat het mogelijk maken dat hernieuwbare energie een mondiale markt wordt (“verschepen van zon en wind”) en daarmee ook grootschalig kan bijdragen aan de aanpak van de mondiale klimaatcrisis. Voorwaarde hiervoor is dat de benodigde ketens met duurzame lokale impact worden ontwikkeld. Daarom moet Nederland inzetten op samenwerking met inachtneming van de belangen van de exporterende landen, waarbij we streven naar gelijkwaardige energierelaties.

2032 In 2032 komt naar verwachting 4 GWe extra elektrolyse capaciteit gereed en daarmee kan 13 TWh extra groene waterstof worden geproduceerd. De overheid maakt in een kamerbrief echter nog een voorbehoud aangaande de 4 extra GWe. Marktontwikkelingen zouden kunnen leiden tot goedkopere import uit andere landen die naast goede wind ook betere zoncondities hebben dan Nederland. Indien de 4 GWe extra elektrolyser capaciteit (input 13 TWh groene stroom) er in 2032 komt dan kan met beperkte import aan de Nederlandse groene waterstof doelstelling worden 5

voldaan. Aangezien er In 2032 ook 18 TWh extra wind op zee erbij komt hoeft er zelfs dan ook geen extra opgave (wind of zon) op land te komen voor dit doel. Het waterstofdoel en de uitrol van wind op zee zijn beleidsmatig aan elkaar gekoppeld.

Overzicht waterstof Fit for 55 (TWh) Opwek optie Waterstofproductie op land Waterstof productie op zee Waterstof import Totaal waterstof (FIT for 55)

Klimaat akkoord 0 0 0 0

2030 Alles uit de kast

25 9 5 39

2030 (actueel Fit for 55) 13 2 18 33

2032 (EZK) 26 2 28 56

Het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord stelde voor om de duurzame elektriciteit voor groene waterstof zoveel mogelijk (85 %) in Nederland te produceren. Dit overleg bestaat met name uit Nederlandse elektriciteitsproducenten en het is dan ook logisch dat zij hiervoor opteren. Op basis van dit rapport heeft het NPRES de overheden geadviseerd door te gaan met extra wind op land. De feiten (onvoldoende waterstof productiecapaciteit, lagere EU doelstelling) hebben dit advies echter inmiddels achterhaald. Voor 2032 kan er door extra elektrolyse capaciteit 28 TWh waterstof in Nederland geproduceerd worden. Uitgaande van 50 % import komt het totaal dan op 56 TWh. Meer dan genoeg om aan een eventuele verhoogde doelstelling na 2030 te voldoen. Vraag waterstof 1/3 van de totale vraag naar (groene) waterstof komt van de kunstmest industrie. Nederland is de 5de producent ter wereld. 95 % van de Nederlandse kunstmest productie is voor de export. De kunstmest productie bevindt zich in Nederland vanwege (indertijd) goedkoop gas (dankzij de zogenaamde fossiele subsidies). Aardgas / LNG is momenteel de grondstof voor waterstof waarvan via ammoniak kunstmest wordt gemaakt. Groene ammoniak kan ook relatief eenvoudig worden geïmporteerd. Hier heeft de overheid ook inmiddels voor gekozen gezien het feit dat binnenlands gas onvoldoende beschikbaar zal zijn tegen concurrerende prijzen.

6

NLVOW

@ (geanonimiseerd) |(geanonimiseerd) @

8h

nig idee waarom internationaal opererende Europese bedrijven volop in de USA investeren?

K

#grafiekvandedag 1) voor kleine & middelgrote bedrijven in NL is het verschil groter. 2) dit plaatje gaat ook op voor elektriciteit. 3) incl. de recente prijsdalingen gas en CO2 in Europa. Natural

gas price USA 5 December

vs

EU

2023

€/MWh 80 7 CO2

60

50

ETS

x

40 30 20

mi

mm

10

‚_-

2025

2024

VC ENTRANCE

mUSA

Os

tl

Hi

Henry / Hub

O

20

IE) 2027

2026

mEU

2028

TIF

ilt

24

5k

A

&£

2. Aanbodontwikkeling Binnen van

de

verwachte (geanonimiseerd) ml

systematiek

182 TWh

in 2030

aanbod

op

“Alles uit de kast” hebben

van

(zie

onder

basis

van

we

vraagontwikkeling). updates van RVO,

dus

een

Hieronder

recente

PBL

totale binnenlandse vraag status overzicht van het

een en

CBS.

A. Zon De

monitor

zon

“Op basis

op land

van

verwachten

opgesteld

de

(oktober 2023) stelt: pijplijn van SDE-projecten

en

andere

dat eind 2023 ongeveer 23,3 GWp vermogen gerealiseerd kan zijn” we

marktontwikkelingen eind 2024 ongeveer 27,5 GWp

productie van 21 TWh (2023} en 25 TWh (2024). In 2023 was de opbrengst van zon 21 TWh (CBS). De productiecapaciteit per eind 2023 was dan in feite al hoger omdat er ook in 2023 veel zon is bijgeplaatst. Dit levert

(bij 900 vollasturen}

en

een

De monitor zon op land 2023:

“We verwachten dat er ook na 2024 nog veel ruimte is voor groei in het zon-PV vermogen. We zien dat de landelijke opgetelde ambitie van de gepubliceerde RES’en 1. 0 laat zien dat de ambities voor het nieuw opgesteld vermogen van zon-PV op gebouwen en in veldopstellingen hoger is dan wind op land (verhouding van ca. 75-25 procent). Daarnaast is het ruimtelijk potentieel van zon-PV nog steeds vele malen groter dan de beschikbare ontwikkel- en realisatiecapaciteit. ” “Markt. Er is voor de markt nog een grote potentie voor nieuwe zonprojecten op daken. Uit een studie in opdracht van RVO blijkt dat 58 km2 aan dakoppervlak dat in technisch opzicht geschikt is zondermeer benut kan worden, wat ruimte kan geven aan circa 12,5 GWp (EXTRA) aan zonvermogen. Op 348 km2 aan technisch geschikte oppervlak (ongeveer 75 GWp) speelt maar één mogelijke belemmering. ” Het PBL (KEV2022, November 2022) is in haar prognose terughoudend en gaat uit van dat wat er zeker gaat komen (vergund en gefinancierd) en niet van een trend. Voor wat betreft zon ziet zij tussen eind 2024 en eind 2029 (5 jaar) een verdere groei met 3 TWh naar in totaal 23 TWh (0,6 TWh per jaar). De groei tussen 2019-2022 was 3 TWh per jaar. Voor zon op zee heeft het kabinet in het aanvullend klimaatpakket (juli 2023) de doelstelling vastgesteld om rond 2030 3 GWp (3 TWh) gerealiseerd te hebben binnen windparken op zee.

Daartoe heeft het kabinet € 44,5 mln. vrijgemaakt uit het Klimaatfonds programma 2024 tot en met 2030. Het Nationaal Plan Energiesysteem ziet een doorgaande groei van zon op basis van de huidige trend en komt daarmee tot 43 TWh zon in 2030. Dit is plausibel op basis van verdergaande prijsdalingen en de komende verplichting voor bedrijfsgebouwen om zonneenergie toe te passen.

8

Tennet voorziet in haar Monitor leveringszekerheid 2024 een opgesteld vermogen in 2030 van 59,3 GW welk een productie geeft van 43 TWh. Na 2030 voorziet Tennet een verder groei van zonne-energie tot 69 GW in 2033 (50 TWh). .

B. Wind op land De monitor wind op land 2023 stelt: Op basis van het opgesteld vermogen van 6. 816 MW (eind 2023) is de verwachte jaarproductie bij een gemiddeld windjaar 20,7 TWh. Op peil datum 31 12 2023 was er nog 370 MW SDE beschikt, waarmee de verwachte jaarproductie op korte termijn kan toenemen met maximaal 1,5 TWh tot een totaal van 22,2 TWh voor wind op land.

9

NLVOW

G :

(geanonimiseerd) MN

(geanonimiseerd) mmm

produceerde vorig jaar ruim 400 MWh aan windenergie per km2, het IJsselmeer meegerekend. Daarmee was NL koploper in Europa. Het eveneens winderige DK kwam NL

niet verder dan 250 MWh/km2.

#grafiekvandedag Productie

windenergie

van

alleen wind

op

land,

in

MWh/km2

data

in 2023

Eurostat

450

400

[ ENTRANCE

350 300

250 200 150 100

IVV

ere

reNrE %

etEWOEENL SE Ee U TE eN Ce dTEERS

SE

5

SEEDS SSARHYSEREREEEESEDLDES SEESsttowss SSZ Ee ZES ù

u

sä E

5|

3

5x

8

vi

8

Kad

Ke

2

Nederland

SOEsSESNPEEN ZeouEcOdsd 2 =

oen

a.

heeft inmiddels de

hoogste wind op land dichtheid van Europa, dit terwijl (grotere) land van Europa is. Als consequentie heeft Nederland de slechtste gezondheidsnormen voor wind op land. Tegelijkertijd heeft Nederland tevens het dichtstbevolkte Nederland

de beste condities

De overheid heeft tot

onderzoeken of

bevolking bepalen.

van

de

we en

voor

wind op

zee

van

Europa.

toe, onder druk van de energie-lobby, geweigerd om te zonder extra wind op land toekunnen. Dit toont aan dat niet de nu

het

algemeen belang,

maar

de

lobby (omzetbelangen)

wens

het beleid

10

C. Overzicht aanbod 2030 De monitor zon 2023 stelt: In het Klimaatakkoord is een doelstelling voor grootschalige opwekking met wind op land én zonne-energie van 35 Terawattuur (TWh) in 2030 afgesproken. Op basis van onze verwachting voor realisatie voor 2023 telt de verwachte productie van wind op land en grootschalige zon-PV op tot 33,3 TWh eind 2023.

Aanbod 2030 (hard beleid, bestaande resultaten)

Hieronder een overzicht

Wind op zee (11, 17 en 21 GW) Zon op huizen (zeker te halen doel in 2024) Zon grootschalig (zeker te halen doel in 2024) Zon (extra realisatie 2025-2030 volgens KEV2022) Wind op land (zeker te halen doel in 2024) Wind op land (zekere realisatie na 2024, reeds vergund en SDE subsidie). Zon op zee Waterstof productie op zee (recent besluit) Waterstof import: 33 TWh (doel groene waterstof) minus productie in Nederland (13+2=15 TWh) Biomassa Kernenergie Regelbare productie (25 %), dit is noodzakelijk vanwege balans.

Totaal

Klimaatakkoord 2019 doel 2030

2030

2031/32

49 7 15 0 20 0

77 8 17 3 21 1

95 8 17 3 21 1

0 0 0

3 2 18

3 2 5

3 3,5 35

3 3,5 48

3 3,5 48

132,5

204,5

209,5

11

NLVOW

geactualiseerde opwekdoel voor 2030 (185 TWh) ruim gehaald puur op basis van bestaande en reeds vergunde / gesubsidieerde projecten. Méér stroom opwekken (door wind op land} dan nodig zal de business case van met name wind op zee ondermijnen en zal tot een minder snelle uitrol leiden dan tot nu toe voorzien in de nationale plannen. De politiek dient hier dus een rationele keuze te maken en dit niet aan het toeval over te laten onder het motto van de energieproducentenlobby “we kunnen geen Hiermee

is het door TNO

geschatte

en

technieken uitsluiten”. 35 TWh

Klimaatakkoorddoelstelling

Het totaal klimaatakkoord

doel

met wind

zon

en

zon

boven de 7 TWh

7 TWh

mag

Eind 2024 staat

(wind

+

er

een

voor

zon

en

wind

op land

op

kleine daken

=

ook worden

meegeteld

voor

productiecapaciteit

van:

8

Alle

zon

het RES doel

(zon

grootschalige opwek (huizen)

op kleine daken

van

35 TWh.

op huizen) + 17 (zon grootschalig) TWh 42 wordt dus reeds eind 2024

+

21

Het RES 2030 doel van land) Tussen 2025 en 2030 komt zeker nog 3 TWh extra zon gerealiseerd. beschikbaar (PBL, KEV 2022}. De monitor zon, Tennet en het NPE zien een veel sterkere groei van 18 TWh in die periode. Daarnaast komt er zeker nog 1 TWh extra wind op land bij (projecten vergund). Daarmee komt de totale opbrengst voor zon en wind op land in 2030 65 TWh. De 35 TWh doelstelling wordt dus naar op: 22 TWh (wind) en 43 TWh (zon) TWh met 23 overschreden. Daarmee is er ruim voldoende productie voor zelfs verwachting het reeds achterhaalde ‘Alles uit de Kast’- scenario (dat uitging van een veel hogere binnenlandse productie van waterstof in 2030). op

=

46 TWh.

42 TWh.

is 35 TWh

ruimschoots

=

(geanonimiseerd) (professor Energietransitie Hogeschool} nog hoger uit, namelijk op een eind inschatting van 39,1 TWh exclusief de nu reeds gehaalde doelstelling van 7 TWh zon op kleine daken. Alle extra zon op kleine daken die er tussen nu en 2030 nog bij komt mag dus worden opgeteld bij de 2030 35 TWh doelstelling. Op basis van harde cijfers

van

CBS

en

RVO

komt

Hanze

12

NLVOW

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) behalen

Het

van

op land in 2030

de 35 TWh

doelstelling voor grootschalig zon en wind de kabinetten Rutte in elk geval nog op hun

kunnen

palmares bijschrijven. #Hgrafiekvandedag Mijn eerdere schatting uit april ‘23 kon actuelere data

ik met

0,5 TWh verhogen dankzij

CBS & RVO

van

Translate post

Schatting stand van zaken

realisatie "35 TWh stand

TWh

wind-op-land en grootschalig

zonPV"

(>15 kW)

9,1

]

zaken per 1 juli 2023: 39,1 TWh

van

so Aanname:

45

realssatiegraad projecten met

__SOE-subsidie

die

40

nog in portefeuille zitten Realisatie Wol :95% (RVO: 98%) Realisatie ZonPV: 55% (RVO: 60%)

35

Komende

16,8

gesteld. 30

0,5 ne

1,6

enn

periode wordt SDE 2023 open Resultaat daarvan uiteraard nog

/

nd

onbekend.

Kleinschalig zonPV op woningen wordt wel geregistreerd als hernieuwbare energie, maar

25

niet

20

mee

Realisatie

5

6,9 «

data

0,2

13

13,2

in

s

half

jaar:

2022 zijn

die

in

jaar

mee

in

windturbines

geplaatst,

het CBS

tellen

jaarvolume

en

Q1+Q2

gemiddeld

half

productie (8 x 1 MW

2022

2023:

projecten die volgens RVO

worden

aan

In

gebruik genomen

afgeschreven

vervangen

door

nieuwe turbines

wordt

telt

doelstelling

economisch

windturbines

zonnepanelen een

35 TWh

(april 2023) in 2023

Aanname: Correctie

de

dan circa

1 «4

zijn

een gelijke

MW)

0

wt

we

pe aser & had

d

8:57

PBL KEV

AM

es? Ma Pl

,5

Se

Jul 13, 2023

-

gee

es

Pd

-

&

st

st Se

es

2

KS 4

et

Sr se

Ss

Pd

st

Se

se &

wi

Pad

7,996 Views

2023

Ook het PBL erkent in haar monitor RES 2023 ruimschoots wordt

(pag. 47} dat de 35 TWh doelstelling

per 2030

gehaald

Kleinschalige zon-pv kan de geschatte productie uit het onderdeel ambitie ophogen In het Klimaatakkoord is afgesproken dat wattuur mee

mag tellen

voor

de

kleinschalige zon-pv

boven

een

jaarproductie van

7 tera-

RES-doelstelling boven de 35 terawattuur. Kleinschalige zon-pv

passeerde in het afgelopen jaar de grens van 7 terawattuur en volgens de Klimaat- en Energieverkenning komt hier voor 2030 nog 5 terawattuur bij (PBL et al. 2023). Wanneer we uitgaan van deze ontwikkeling zou de totale productie van hernieuwbare energie die kan worden toegeschreven aan de RES oplopen naar een bandbreedte van 39,4 tot 48,8 terawattuur.

13

Klimaatakkoord afspraak Voorts is het relevant te vermelden dat in het klimaatakkoord is afgesproken om te stoppen met verdere uitrol wind op land en zon op veld bij het eventueel ophogen van de doelstelling indien er voldoende ruimte voor extra wind op zee wordt gevonden. Dat laatste is reeds gebeurd.

3. Conclusie De 35 TWh 2030 Klimaatakkoorddoelstelling wordt reeds in 2024 gerealiseerd. Meer wind op land is niet nodig voor het behalen van de klimaatdoelstellingen, kannibaliseert wind op zee en geeft daardoor extra onbalans en CO2 uitstoot. CE Delft stelt dat voor de doelstelling 2050, buiten iets meer extra import conform Europees beleid, het geen enkel probleem is te kiezen voor een systeem zonder extra wind op land (zelfs zonder extra kernenergie). Hoe meer wind op land hoe hoger de onbalans en daarmee gepaard gaande kosten. Zon en wind op zee (eventueel in combinatie met kernenergie) geven het meest optimale en goedkope duurzame energiesysteem. Voor 2030 stelde zij: De keuze is daarom beperkt tot wind op land plus zon, maximaal zon op dak, indien mogelijk tijdelijk meer waterstof importeren en/of verschuiven van de doelstelling naar 2031, wanneer een extra hoeveelheid wind op zee ter beschikking komt…. . Bij maximaal 4 GW elektrolysers in Nederland, zou in het illustratieve pakket van ‘Alles uit de kast’ niet per se extra wind en zon op land nodig zijn. …

Zij geeft hier dus meerdere opties om (binnen de (reeds achterhaalde) vraagontwikkeling uit het 2022 TNO rapport) te voldoen aan de 2030 doelstelling zonder extra wind op land. Het gaat er hier om de binnen het illustratieve pakket van ‘Alles uit de kast’ voorgestelde 10 TWh extra wind en zon op land in 2030 (waarvan naar schatting 5 TWh wind), te vervangen door andere opwek opties of door vraagvermindering. . Zie onderstaande tabel: Slechts één van deze opties hoeft gerealiseerd te worden om zonder extra wind op land te kunnen.

14

Overzicht opties die (elk voor zich) extra wind op land overbodig maken

Opties zonder extra wind op land 2030

Toelichting

Extra Opbrengst

Zekerheid

De autonome groei van zon (op dak) laat zien dat deze optie zeer waarschijnlijk mogelijk is op basis van schatting Tennet en Nationaal Plan Energiesysteem. Zij komen uit op 43 TWh zon in 2030. De overheid heeft gekozen voor deze optie: er komt in 2030 niet 7,5 GWe elektrolyser ter beschikking maar slechts 4 GWe. Alles uit Kast ging uit van een binnenlandse productie van 34 TWh waterstof (o. a. voor de kunstmest industrie) en maar 5 TWh import. In 2032 komt er 18 TWh extra wind op zee ter beschikking om de voor dan geplande in totaal 8 GWe electrolysers van stroom te voorzien en te voldoen aan verdere vraagstijging duurzame energie. Verdere groei wind op zee en zon op dak kunnen samen ruim aan de verwachte maximale binnenlandse vraag voldoen. Zowel de EU als de Nederlandse overheid gaan in hun beleid uit van 50 % import (met name vanuit kosten perspectief). Voor 2030 is dat ook zo besloten. Doordat Alles uit de Kast uitging van maar 5 TWh (12 %) import ontstond een tekort wat dan door wind op land zou moeten worden opgevuld. Dat is nu niet meer nodig.

15 TWh

Waarschijnlijk

Door de lagere doelstelling voor groene waterstof is de opgave 7 TWh lager dan voorzien.

7 TWh

Zeker

Dit is als zodanig niet nodig omdat de benodigde ammoniak inmiddels geïmporteerd gaat worden. Dat lijkt ook goedkoper dan deze in Nederland te produceren. TNO en NVDE/NWEA verwachten hogere vollasturen wind door hogere windmolens (op basis van huidige techniek). Dat kan volgens deze partijen 6 TWh extra wind (zee en land) opbrengst geven in 2030 dan op basis van huidige schatting overheid. Zie ook artikel FTM.

7 TWh

Waarschijnlijk

6 TWh

Waarschijnlijk

CE Delft Maximaal zon op dak

Maximaal 4 GW elektrolysers in Nederland

Meer waterstof importeren

Externe ontwikkelingen FIT for 55 doel Gevoeligheidsanalyse CE Delft Afschalen kunstmest industrie Extra vollasturen wind

Zeker

13 TWh

15