14.b Memo optie gebied getoetst aan afwijking beleid zon en wind versie 4 def.pdf

Memo

Onderwerp

: Optiegronden getoetst aan afwegingskader Zon en

Wind

Postregistratienr.: Z.353327 Afzender: College van Burgemeester en wethouders Datum: april 2026

Inleiding Naar aanleiding van het gesprek in de commissie van 14 oktober 2025 (agendapunt 8 Optieovereenkomst zon op land) hierbij de beoordeling van de locatie van de optiegronden aan de Maarsbergseweg aan het “Afwegingskader zon en wind” van de gemeente Woudenberg. In de commissie was de vraag of de gronden van de optieovereenkomst voldoen aan de definitie van restgronden volgens het afwegingskader en in hoeverre deze gronden in strijd zijn met de zonneladder. Samengevat komen wij tot de conclusie dat het gebied geheel of gedeeltelijk valt onder trede 2 en in ieder geval als geheel onder trede 3 van de Woudenbergse zonneladder. Daarmee is een beoordeling van de vraag of er sprake is van agrarische gronden danwel de definitie restgronden niet aan de orde. Gezien de vraag uit de commissie is voor de compleetheid de locatie ook getoetst aan trede 4 en ook aan die definitie wordt voldaan. De Bestemming en de locatie:

Het perceel aan de Maarsbergseweg waar de optieovereenkomst voor afgesloten is heeft de bestemming, Agrarisch, artikel 3, op basis van het tijdelijk omgevingsplan onderdeel Buitengebied.

Het perceel grenst aan de noordzijde deels rechtstreeks en deels via gronden van het tankstation, aan de provinciale weg N224 en aan de westkant voor klein deel aan het fietspad langs de N226. Zonneladder en beleidskader van toepassing bij beoordeling van de vraag De vraag (oktober 2025) ging over de zonneladder en de definitie van restgronden. Er worden in Nederland verschillende zonneladders gehanteerd, met elk een eigen definitie/toelichting welke gronden onder welke trede van de ladder vallen. De zonneladder van Woudenberg, zoals opgenomen in het vastgestelde beleid “afwegingskader zon en wind”, is anders opgebouwd en geformuleerd dan de landelijke zonneladder. Het gemeentelijke beleid is vastgesteld ter uitvoering van de RES regio Amersfoort. De landelijke zonneladder is niet wettelijk verankerd en ook de RES is op dit punt geen hogere of afdwingende wetgeving. Daarmee vormt het door de gemeenteraad in maart 2023 vastgestelde beleid het toetsingskader. In aanvulling op het beleidskader heeft de gemeenteraad van Woudenberg in juli 2024 de definitie restgronden aangescherpt. (In de bijlage vindt u de opsomming van de zonneladders en het beleidskader van Woudenberg). Zoals hiervoor aangegeven is, hebben de optiegronden een agrarische bestemming. Om deze gronden te gebruiken als zonneveld is een afwijking of aanpassing van het tijdelijke Omgevingsplan noodzakelijk.

Het afwijkingsbeleid Zon en Wind is daarbij een van de toetsingskaders. Uit de besluitvorming van de gemeenteraad bij de vaststelling van RES, het afwegingskader Zon en Wind en het besluit van de raad van 4 juli 2024 over de aanpassing van de definitie restgronden, blijkt duidelijk dat zon op land niet de eerste voorkeur heeft in Woudenberg. Maar ook dat voor het behalen van de doelstelling een beperkt gebruik van agrarische gronden nodig en mogelijk is. Toepassing van de kaders op de optie gronden Trede 2 Het afwegingskader van Woudenberg (zie bijlage) benoemt onder trede 2, twee categorieën: - wegbermen en geluidschermen (hier niet aan de orde); - direct langs hoofdinfrastructuur, provinciale wegen. In ieder geval een deel van de beoogde grond voldoet aan trede 2; gronden direct langs hoofdinfrastructuur. Het is ook mogelijk om het hele gebied als passend onder trede 2 te zien. Ruimtelijk is immers sprake van gronden die één geheel vormen tot aan toegangsweg naar Maarsbergseweg 49 en daarmee kan het hele perceel gezien worden als geheel liggend langs de provinciale weg. Trede 3

De locatie ligt ook binnen de door de provincie in haar verordening opgenomen Kernrandzone. Het afwijkingskader sluit voor trede 3 aan bij de aanduiding van de kernrandzone van de provincie, zie weergave hierboven. Het hele perceel valt binnen deze kernrandzone aanduiding. Mocht er twijfel zijn over het feit of de locatie geheel in trede 2 valt, dat valt het perceel in ieder geval binnen trede 3, kernrand. Daarmee wordt in principe niet toegekomen aan de toetsing aan trede 4 (restgronden). Trede 4 Gelet op de vraagstelling in de commissie hebben wij bezien of de grond ook aan trede 4 zou kunnen voldoen. Daarbij gaat het om trede 4 van het afwegingskader aangevuld met de definitie die de raad in juli 2024 vastgesteld heeft.

In dit geval is sprake van ligging in de effect zone van een provinciale weg en daarbij ligt de grond dicht bij bebouwingsgebied (dorpskern), punt 2 van de definitie van juli 2024 en daarmee wordt voldaan aan de definitie restgronden. Doel van het afwegingskader en ook de RES is deze nieuwe stedelijke functies voor grootschalige opwek in de buurt van bestaande stedelijke functies, zoals infrastructuur of dorpskernen, te realiseren.  De locatie Maarsbergseweg ligt aantoonbaar dicht bij het dorp én langs infrastructuur.  Er worden geen grotere agrarische structuren doorbroken door deze grond te gebruiken en  Er zijn weinig gronden in Woudenberg, die weliswaar agrarisch zijn, maar zo voldoen aan het uitgangspunt van het kader om zo min mogelijk agrarische grond te belasten. Conclusie De analyse geeft aan dat de optiegronden voldoen aan de Woudenbergse zonneladder. Het onderzoek naar de mogelijkheden om deze optiegronden in te zetten ten behoeve van het besluit van de gemeenteraad van 4 juli 2024 en daarmee voor de RES-doelen wordt dan ook voortgezet. De locatie valt in trede 2, maar kan ook op basis van trede 3 en trede 4 als passend in het afwegingskader worden aangemerkt. Waarbij alleen in trede 4 een beoordeling als restgrond aan de orde is.

Het is uiteindelijk aan de gemeenteraad om op basis van de ruimtelijke onderbouwing van een op te stellen aanpassing van het omgevingsplan dan wel een Bopa vergunning voor een zonneveld een besluit te nemen over de toepassing van het afwegingskader voor dit project.

Bijlage: Afwegingskader Zon en Wind Woudenberg (raad 23 maart 2023)

1. Zon op daken

Bestaande daken: optimaal benutten van het bestaande dakoppervlak Nieuwbouw: bij gemeentelijke grondexploitatie zon op dak verplichten, waarbij het totale dakoppervlak optimaal wordt benut

2. Zon binnen bebouwde kom, bedrijventerrein of langs de hoofdinfrastructuur

Op wegbermen en geluidsschermen aan de hoofdinfrastructuur Direct langs de hoofdinfrastructuur (rijkswegen, spoorwegen) en provinciale wegen Onbebouwde locaties binnen de bebouwde kom of op het bedrijventerrein

3. Zon in randzones, in combinatie met windenergie

In de kernrandzone Direct grenzend aan bedrijventerreinen Op en direct grenzend aan recreatiegebieden Combineren met windenergie

4. Zon op restgronden, in combinatie met andere functies

Aan de randen van agrarisch gebied waarbij nadrukkelijk gekeken moet worden naar groene contourgebieden en landschappelijke inpassingseisen Minder productieve agrarische gronden In combinatie met andere functies De voorkeur gaat uit naar spreiding van zonneparken in plaats van clustering

5. Zon in agrarisch gebied

6. Zon in NNN uitgesloten

Op productieve agrarische gronden

In Natuurnetwerk Nederland zijn zonneparken uitgesloten

Figuur 1: De Woudenbergse zonneladder1

1

Kernrandzone en groene contour zijn de gebieden die in de interim provinciale omgevingsverordening als zondanig zijn aangeduid. De NNN gebieden staan weergegeven op figuur 3 Pagina geprint op: , uur Pagina: 4 /var/websites/gemeentebestuur.woudenberg.nl/documenten/convert/c128cb5c-c07d-4a3b-852aa7a475ce3c5c

Voorstel:

Tekst zonneladder landelijk: De voorkeursvolgorde van de zonneladder bestaat uit vier treden: 1. Zon op daken en gevels: De hoogste prioriteit ligt bij het benutten van bestaande bebouwing. 2. Ongebruikte terreinen in bebouwd gebied: Bijvoorbeeld parkeerplaatsen, braakliggende industrieterreinen of geluidsschermen. 3. Ongebruikte terreinen in landelijk gebied: Restgronden zoals bermen langs wegen en spoorwegen, of voormalige stortplaatsen. 4. Landbouw- en natuurgronden: Dit is de laatste optie en alleen toegestaan onder strikte voorwaarden, zoals bij multifunctioneel gebruik (bijvoorbeeld zonnepanelen boven gewassen Uit RES regio Amersfoort (1 juli 2021) De RES-regio Amersfoort kent geen definitie van de zonneladder. Wel wordt benoemd dat één van de uitgangspunten is: Ontwikkel zonne- en windenergie zoveel mogelijk langs infrastructuur (blz. 14). Uit de tekst (blz. 31) lijkt het soms beperkt tot bermen van provinciale en rijkswegen en soms lijkt het brede bedoeld, maar de RES is hier niet heel duidelijk in. Raadsbesluit 4 juli 2024 (agendapunt 20 PlanMER wind provincie Utrecht), aanvulling definitie restgronden: a. Voor zon op restgronden uit te gaan van de volgende definitie: Restgronden zijn gronden met een agrarische bestemming die minder geschikt zijn voor het agrarisch gebruik.

Daar kunnen meerdere redenen voor zijn: o Er is sprake van een dubbel bestemming (bv waterberging); o Er is sprake van een effect van het grenzen aan andere niet agrarische bestemming (recreatie, bebouwingsgebied (dorpskern), landgoederen, provinciale of rijkswegen, natuur, bos etc.); o De kavel is minder geschikt voor agrarisch gebruik vanwege vorm, ligging, bodemgesteldheid etc.; o Er is sprake van pauzegrond (in afwachting toekomstige functie); Tevens kan het gaan om gronden die grenzen aan het agrarisch bouwvlek en als onderdeel van het bedrijf kunnen bijdragen aan systeem efficiëntie (opwek en gebruik op korte afstand). b.

Een zon op veld project op restgronden mag ten behoeve van de haalbaarheid deels bestaan agrarische productie gronden, zover ten het behoeve project voor 75% gebruik maakt van restgrond en voor 25% van reguliere productievere agrarische grond en aangetoond kan worden dat het project zonder de maximale 25% van reguliere productievere agrarische grond niet haalbaar is. Deze afwijking is van toepassing op de 8 hectare uit het regio voorstel.

Pagina geprint op: , uur Pagina: 5 /var/websites/gemeentebestuur.woudenberg.nl/documenten/convert/c128cb5c-c07d-4a3b-852aa7a475ce3c5c

Voorstel: