12b. Bijlage 1 - 2021-07-14 Regionale rapportage COVID-19.pdf

Regionale rapportage COVID-19 14 juli 2021 1

Inhoudsopgave INLEIDING ........................................................................................................................................................ 3 1.

VIRUSVERSPREIDING ................................................................................................................................ 4 1.1. 1.2. 1.3. 1.4.

2.

KWETSBAREN BESCHERMEN................................................................................................................... 19 2.1 2.2.

3.

AANTAL POSITIEF GETESTE PERSONEN ............................................................................................................... 4 TESTEN .................................................................................................................................................... 17 COVID-19 VACCINATIES ............................................................................................................................. 18 AANTAL OVERLEDENEN COVID-19 ............................................................................................................... 18

MONITORING VERSPREIDING VIRUS BINNEN ZORGINSTELLINGEN .......................................................................... 19 MELD- EN ADVIESPUNT BEZORGD ................................................................................................................. 20

ZORGCONTINUÏTEIT ................................................................................................................................ 22 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

LANDELIJK AANTAL NIEUWE ZIEKENHUISOPNAMES............................................................................................. 22 VERLOOP IC- EN KLINIEK-CAPACITEIT REGIO ..................................................................................................... 22 INSCHALING ZORGCAPACITEIT ZIEKENHUIZEN.................................................................................................... 23 ZORGINSTELLINGEN (NIET-ZIEKENHUIZEN) ....................................................................................................... 23 OPVANGLOCATIES BUITEN HET ZIEKENHUIS ...................................................................................................... 23

BIJLAGE 1. LANDELIJKE PANELONDERZOEK: ................................................................................................... 25 BILAGE 2. TESTBEREIDHEID EN VINDPERCENTAGES PER GEMEENTE .............................................................. 29

2

Inleiding Voor u ligt de regionale rapportage COVID-19 van de regio Utrecht. De regionale rapportage is ter informatie. De Directeur Publieke Gezondheid (DPG) draagt in crisistijd de verantwoordelijkheid voor de coördinatie van de geneeskundige hulpverlening en draagt zorg voor een regionale gecoördineerde aanpak. De regionale integrale rapportage is een hulpmiddel om zo goed mogelijk overzicht te krijgen in de COVID-19 ontwikkelingen in de zorg (acuut en niet acuut) in de regio en daar waar nodig tijdig bij te sturen en maatregelen te nemen. Zodat een veilige en efficiënte zorgverlening wordt gewaarborgd en de zorg beheersbaar blijft. De regionale rapportage wordt één keer per week opgesteld. De gepresenteerde informatie uit de rapportage kan worden ingehaald door actuele ontwikkelingen en kan op details soms niet synchroon lopen met de door het RIVM gepresenteerde cijfers vanwege het moment van peiling. Aan de inhoud van de rapportage kunnen geen verdere conclusies worden verbonden.

3

1.

Virusverspreiding

1.1. Aantal positief geteste personen Sinds eind april 2021 daalde het aantal meldingen sterk. Maar sinds week 26 is er weer een sterke stijging te zien in het aantal meldingen. In week 27 zijn er landelijk 46.300 patiënten gemeld met COVID-19, waar in week 26 nog 6.800 meldingen te zien waren. Een explosieve stijging van bijna 40.000 gevallen ten opzichte van de week ervoor (Figuur 1).

Figuur 1. Landelijk bij de GGD gemelde patiënten COVID-19 vanaf 5 april. Peildatum: 13 juli 2021 10:00 uur. Bron RIVM.

Een vergelijkbaar beeld zien we in de regio (Figuur 2). Tot en met 14 juli 2021 08:05 uur zijn in totaal 135.100 personen positief op COVID-19 getest in de regio Utrecht. Sinds week 17 was er een sterke daling te zien tot en met week 25. Maar sinds de laatste versoepelingen in eind juni is weer een toename te zien. Het aantal geregistreerde positief geteste personen in de regio is in week 27 gestegen naar 5.574, vergleken met 505 in week 26 (Bron: RIVM). Dit is een ongekende toename van 1104%. Grote uitbraken onder de jongeren bij feesten en evenementen zijn hiervoor de verklaring, 8090% van alle besmettingen vindt plaats in de leeftijdscategorie 16-30 jaar.

Figuur 2. Aantal COVID-19 positief gemelde personen per week GGD in regio Utrecht. Peildatum: 14 juli 2021 9:00 uur. Het tekstuele verschil met deze tabel is de verklaren doordat RIVM een ander datasysteem gebruikt.

4

Nieuwe varianten Een schatting van welke varianten de nieuwe besmettingen veroorzaken wordt gedaan door middel van de nationale kiemsurveillance (Tabel 1) en modellering van het RIVM. Aangezien de analyse van deze bepalingen tot enkele weken kan duren, zijn de resultaten van week 25 het meest recent. Nog niet alle uitslagen van de bepalingen van die week zijn binnen. Door de hogere besmettelijkheid van de deltavariant, lag het reproductiegetal (R0, het gemiddeld aantal mensen dat besmet wordt door een persoon met COVID-19) voor Nederland op 28 juni rond de 2,17, zo wordt geschat door RIVM (Figuur 3). De deltavariant is steeds meer aanwezig sinds begin juni en is naar verwachting de dominante variant in Nederland geworden. De deltavariant is naar schatting 40-60% besmettelijker dan de alfavariant. De verwachting van vorige week was dat het aantal besmettingen zou toenemen op korte termijn, waarbij ook meer clusters gezien zouden gaan worden. De explosieve toename van besmettingen en superspread events afgelopen week was echter veel groter dan verwacht. Op dit moment is er nog wel een stabiele situatie qua ziekenhuis- en IC-opnames, waarbij het normaal gesproken 2-3 weken duurt voordat er veranderingen te zien kunnen zijn vanwege vertraging in opnames vergeleken met besmettingscijfers.

Het beleid rondom deltavariant is aangepast conform eerder beleid rond de opkomst van andere Variants of Concern (VOC). Reishistorie wordt vanaf heden niet meer gezien als reden om monsters in te sturen voor sequencen. De opsporing van de deltavariant en andere virusvarianten wordt via kiemsurveillance aangevuld met extra onderzoek voor opvallende clusters op geografisch niveau (bijvoorbeeld wijk of gemeente) door middel van steekproef sequencen (Bron: RIVM). Tabel 1. Totaal aantal onderzochte monsters van week 22 t/m week 25 in 2021 die succesvol zijn geanalyseerd door nationale Kiemsurveillance. Bron: RIVM (Varianten van het coronavirus SARS-CoV-2 | RIVM).

Figuur 3. Het effectieve reproductiegetal R0 voor Nederland. Bron: RIVM, peildatum 13 juli 2021 10:00 uur.

5

Aantal COVID-19 positieve patiënten naar eerste ziektedag en effect van maatregelen In Figuur 4 staan de COVID-19 positieve patiënten vanaf 1 september 2020 uitgezet naar de dag dat deze personen voor het eerst klachten ontwikkelden en de aanscherpingen van de maatregelen met grijze balken en versoepelingen van de maatregelen met blauwe balken aangegeven waarbij in de voetnoot ook toelichting op de versoepelingen wordt gegeven. Er zit altijd een paar dagen tijd tussen het begin van de klachten en een melding van de positieve uitslag. Hierdoor zullen de laatste dagen in de grafiek uiteindelijk hoger uitkomen. Op 6 juli 2021 is aangekondigd dat personen die volledig gevaccineerd zijn, vanaf 10 juli twee weken moeten wachten tot ze een vaccinatiebewijs kunnen ontvangen. Dit is een verzwaring ten opzichte van afgelopen periode, omdat het toen mogelijk was om gelijk een vaccinatiebewijs te verkrijgen, zodra de vaccinatie was verwerkt in de systemen van RIVM en GGD. Daarnaast zijn op 9 juli verzwaringen aangekondigd in verband met de explosieve toename in het aantal besmettingen. De verzwaringen gelden van 10 juli en hierbij is de belangrijkste verandering dat het gebruik van testen voor toegang niet meer voor een uitzondering op de anderhalvemeterregel zal zorgen voor de horeca.

Voor evenementen mag met gebruik van een coronatoegangsbewijs nog maar twee derde van de capaciteit worden gebruikt. Verder is de sluitingsstijd van horeca vervroegd naar 00.00 en zijn nachtclubs en discotheken weer gesloten (bron: rijksoverheid). Inschaling ‘Zeer ernstig’ Momenteel zit Nederland sinds week 26 in een vierde golf. Er was een sterke daling van de besmettingen en ziekenhuisopnamen zichtbaar. In week 26 was het aantal nieuwe ziekenhuisopnames per miljoen inwoners licht gestegen ten opzichte van week 25, maar in week 27 is nu weer een daling naar 3,4 ziekenhuisopnames per 1000k inwoners te zien. Regio Utrecht valt nu op het niveau ‘Zeer ernstig’ doordat elf keer zoveel besmettingen zijn gemeld ten opzichte van week 26 en er een hoger vindpercentage is. Landelijk zijn in week 27 elf regio’s ingeschaald als ‘Zeer ernstig’. Dertien regio’s zijn ingeschaald als ‘Ernstig’. Één regio is ingeschaald als ‘Zorgelijk’ (landkaart risiconiveaus). Uitvoering bron- en contactonderzoek GGDrU voert bron- en contactonderzoek (BCO) op dit moment nog steeds volledig uit (fase 1b). GGD regio Utrecht is nog een van de weinige GGD's die dit in stand kan houden. Dat fase 1b voor GGDrU nog uitvoerbaar is, is te danken is aan de eigen applicatie (CoronaCare) die GGDrU heeft ontwikkeld om het BCO beter en efficiënter te kunnen uitvoeren.

Dankzij CoronaCare zijn we in staat om ook bij de huidige hoge aantallen wel volledig BCO uit te voeren. Alleen het monitoren van index en contacten wordt nu niet gedaan. Speciaal voor de uitzonderlijke situatie die op dit moment geldt met zeer hoge aantallen in de leeftijd 16 t/m 27 jaar, is het SuperBCO ontwikkeld als extra ondersteuning om het BCO volledig te kunnen blijven uitvoeren. SuperBCO wordt gebruikt voor casussen van personen in de leeftijd 16 t/m 30 jaar die digitaal vaardig zijn. De procedure is dat eerst de uitslag wordt doorgebeld en vervolgens wordt er door een BCO’er kort gebeld om de belangrijkste zaken door te nemen, uitleg te geven over het gebruik van CoronaCare en vragen van de index te beantwoorden. Vervolgens vult de index CoronaCare in en worden de antwoorden automatisch correct verwerkt in HPzone. Desalniettemin is de werkdruk zeer hoog en is inzet van al het aanwezige personeel nodig.

6

Figuur 4. Totaal aantal positieve registraties naar begin van de klachten, indien niet aanwezig dan meldingsdag – 3 kalenderdagen. Peildatum 14 juli 2021 9:00 uur. Coronamaatregelen 1. (8 feb) Basisscholen en kinderdagverblijven weer open. Verzorgingshuisbewoners mogen 2 personen ontvangen per dag. 2. (1 maa) Middelbare scholen en MBO open voor minimaal 1 dag per week. 3. (16 maa) Versoepelingen niet essentiële winkels en buiten sporten met maximaal 4 personen in groepsverband. 4. (28 apr) Avondklok verdwijnt, maximaal aantal mensen dat thuis op bezoek mag naar 2 personen, buitenterrassen worden heropend tussen 12-18 uur met maximaal 50 per terras, winkelen in niet-essentiële winkels mag weer zonder afspraak, maximale aantal aanwezigen op een begrafenis gaat naar 100 personen. 5. (15 mei) Reizen naar landen met een laag besmettingsniveau weer mogelijk. 6. (19 mei) Sportscholen en de buitenlocaties van recreatieparken zijn weer open. Buiten sporten in groepen is weer toegestaan met maximaal 30 personen. Er mag weer kunsten cultuurbeoefening plaatsvinden zowel binnen als buiten met maximaal 30 personen. Alle contactberoepen zijn weer toegestaan. Terrassen mogen langer openblijven, nu van 06.00 t/m 20.00 met maximaal 50 personen. 7. (5 juni) Maximum van 4 bezoekers per dag thuis ontvangen.

Horeca en meeste publiek toegankelijke locaties, en daarmee ook culturele locaties, open onder voorwaarden. Openingstijden van buitenterrassen verruimd. Mogelijkheden voor sporten en kunst- en cultuurbeoefening zijn verruimd. Ook locaties voor recreatie binnen open onder voorwaarden. Alle winkels open volgens reguliere openingstijden. Maximaal aantal mensen bij een huwelijk naar 50 personen.

7

8. (26 juni) Alle publiek toegankelijke ruimtes weer open, waarbij 1,5 meter afstand houden verplicht is. 100% bezoekerscapaciteit toegestaan met coronatoegangsbewijzen. Op minder plekken hoeven mondkapjes te worden gedragen, enkel in het openbaar vervoer, op stations, vliegvelden en in het voortgezet onderwijs is het verplicht. 9. (10 juli) Horeca sluit om middernacht, entertainment, zoals live optredens, is verboden. Discotheken en nachtclubs sluiten hun deuren. Het gebruik van het coronatoegangsbewijs voor uitzondering op de anderhalvemeterregel op pauze voor de horeca. Evenementen, culturele locaties en publiek bij sportwedstrijden toegankelijk als iedereen een vaste zitplaats heeft op 1,5 meter afstand. Toegangsbewijs nog maar 24 uur geldig i.p.v. 40 uur. Evenementen hebben een maximale duur van 24 uur.

8

Vindpercentage per week Het vindpercentage in de regio Utrecht is enorm gestegen van 3,67% in week 26 naar 14,82% in week 27. Landelijk is het vindpercentage ook gestegen, van 4,62% naar 13,21% (Bron: RIVM). Daarmee ligt de regio Utrecht iets boven het landelijke vindpercentage. Verloop epidemie In de wekelijkse rapportage van het RIVM werd het volgende beschreven aangaande het figuur met het geschatte aantal besmettelijke personen: “Op 6 juli 2021 is voorlopig voor de laatste keer het aantal besmettelijke personen gerapporteerd, omdat dit cijfer gebaseerd is op het aantal ziekenhuisopnames. In deze fase van de epidemie, waarin steeds meer mensen gevaccineerd zijn en daardoor minder mensen in het ziekenhuis worden opgenomen, loopt het aantal infecties onder de bevolking steeds meer uit de pas met het aantal ziekenhuisopnames. Daarom wordt het aantal besmettelijke personen niet meer berekend.” (bron: RIVM). Er is een grote stijging van het aantal besmettelijke personen in Nederland, we verwachten dat dit de komende weken verder zal stijgen. Als er weer een nieuw figuur wordt aangeleverd of het verloop van de pandemie, dan wordt die weer gepubliceerd. Aantal positief geteste COVID-19 inwoners per gemeente in de regio Figuur 5 toont het aantal meldingen van positieve gevallen per gemeente in week 27.

In Figuur 6 zijn de besmettingen in de laatste vier weken per 100.000 inwoners weergeven per gemeente van de regio Utrecht. Daarbij geldt voor de weergave in relatieve cijfers dat hoe lager het inwonersaantal des te grilliger het verloop zal zijn. Een kleine toename of afname geeft relatief een groot verschil. In alle gemeenten is een sterke toename te zien. Doordat de besmettingsaantallen op dit moment erg hoog zijn, is voor alle gemeenten een grote toename te zien ten opzichte van vorige week, waarbij Utrecht eruit springt als gemeente met verreweg het hoogst aantal besmettingen per 100.000 inwoners. Dit kan onder andere verklaard worden door het hoge aandeel jongeren in deze stad, waaronder het aantal besmettingen zeer hoog is.

Figuur 5. Aantal positief geteste personen per gemeente in week 26. Peildatum: 14 juli 2021 9:00 uur.

9

Figuur 6. Aantal positief geteste personen per 100.000 inwoners per gemeente tussen 14 juni t/m 11 juli 2021. Peildatum: 14 juli 2021 9:00 uur.

10

Figuur 7 laat het aantal meldingen per gemeente zien in de afgelopen twee weken. Met 411 besmettingen per 100.000 inwoners in week 27, zit regio Utrecht in de top 3 van hoogst aantal besmettingen per 100.000 inwoners. Regio Amsterdam-Amstelland en Groningen zijn de regio’s met het hoogste aantal meldingen per 100.000 inwoners met respectievelijk 646 en 509 besmettingen per 100.000 inwoners. Limburg-Noord, Limburg-Zuid en Zeeland zitten momenteel het laagst in het aantal besmettingen per 100.000 inwoners met respectievelijk 114, 112 en 88 meldingen per 100.000 inwoners.

Figuur 7. Aantal in de afgelopen twee weken bij de GGD’en gemelde COVID-19 patiënten per 100.000 inwoners per gemeente met GGD-meldingsdatum 29 juni t/m 13 juli 10:00 uur (Bron: RIVM). Peildatum: 13 juli 2021 10:00 uur.

11

Verschuiving in leeftijdsverdeling Figuur 8 laat het aantal besmettingen per leeftijdsgroep zien. In Figuur 9 worden de jongere leeftijdsgroepen uitgesplitst in kinderopvang (0-3 jaar), basisschool (4-12 jaar), voortgezet onderwijs onderbouw (13-15 jaar), voortgezet onderwijs bovenbouw (16-18 jaar) en jongvolwassenen (19-27 jaar). De leeftijdsgroepen 0-19 jaar en 20-39 jaar laten in absolute aantallen van COVID-19-registraties de sterkste toename zien. Bij het uitsplitsen van de groep jongeren is goed te zien dat de leeftijdsgroepen 16-18 jaar en 19-27 jaar de sterkste stijging laten zien. Een verklaring hiervoor is dat de versoepelingen in de afgelopen weken voor meer activiteiten hebben gezorgd. Voornamelijk onder jongeren die nog niet (volledig) gevaccineerd zijn. Hier kwam ook bij dat jongeren gelijk na hun vaccinatie gebruik konden maken van de CoronaCheck-app in plaats van buiten de termijn van veertien dagen, waardoor een deel nog niet volledig beschermd was. Met gebruik van de CoronaCheck-app was het in de afgelopen twee weken mogelijk om de afstandsregel in specifieke situaties los te laten, waarbij alle aanwezigen dus recent negatief waren getest, kortgeleden hersteld zijn van COVID-19 of recent volledig gevaccineerd zijn. Echter is ondanks gebruik van de CoronaCheck-app een toename in het aantal besmettingen te zien.

In de meest recente adviesbrief van het OMT worden enkele mogelijke oorzaken genoemd. Als eerste wordt een sterke toename gezien van besmettingen die gekoppeld zijn aan disco’s, nachtclubs en horecagelegenheden waar geen 1,5 meter afstand meer werd gehouden. Daarbij werden ook vaak meerdere locaties op een avond bezocht en ging het om veel (nog) nietgevaccineerde jongeren in binnenlocaties met harde muziek en vaak beperkte ventilatie. Als laatste wordt het niet correct uitvoeren van de procedure rondom Testen voor Toegang als mogelijke als mogelijke reden genoemd (bron: Outbreak Management Team).

12

Figuur 8. Leeftijdsverdeling COVID-19 registraties in absolute aantallen (boven) en percentage (onder) voor de weken 24 t/m 27 in 2021. Peildatum 14 juli 2021 9:00 uur.

Figuur 9. Leeftijdsverdeling COVID-19 registraties in absolute aantallen (boven) en percentage (onder) voor de weken 24 t/m 27 in 2021 met uitsplitsing 03, 4-12, 13-15, 16-18, en 19-27 t.o.v. alle andere leeftijden. Peildatum 14 juli 2021 9:00 uur.

In Figuur 10 en Tabel 2 worden de besmettingen per gemeente uitgezet naar leeftijdscategorie voor de periode van 14 juni t/m 11 juli 2021. In alle gemeenten is een sterke toename te zien voor het aantal besmettingen van de afgelopen vier weken. Als gekeken wordt naar de afgelopen week, week 27, is er een grote stijging te zien onder jongeren. Dit is ook terug te zien in figuur 10, waarbij de leeftijdsgroep 20-39 een groot aandeel heeft gekregen. Bij de interpretatie van de figuren moet altijd rekening worden gehouden met het totaal aantal geregistreerde besmettingen van de gemeenten (Figuur 6) en het aantal afgenomen testen (Figuur 12). Daarnaast moet rekening worden gehouden met de leeftijdsverdeling van alle inwoners binnen een gemeente. Een aantal gemeenten heeft relatief gezien een groter aandeel jongeren, zoals De Bilt, Houten, Montfoort, Oudewater en Utrecht.

13

Figuur 10. Aantal besmettingen per gemeente verdeeld over leeftijdscategorieën, periode 14 juni t/m 11 juli 2021, peildatum 14 juli 2021, 09:00 uur.

14

Tabel 2. Aantal besmettingen per gemeente per leeftijdscategorieën, periode 14 juni t/m 11 juli 2021, peildatum 14 juli 2021, 09:00 uur.

Bron van besmetting Tijdens het BCO wordt gevraagd naar de mogelijke bron van besmetting. In Figuur 11 is het aantal COVID-19-registraties uitgezet naar de waarschijnlijke plek van besmetting, zoals geconstateerd in het BCO in periode 14 juni t/m 11 juli 2021. De meeste besmettingen kunnen sinds week 27 worden verklaard door horeca/uitgaansgelegenheden. Zoals eerder beschreven is hier in het kader van Testen voor Toegang vaak geen afstand gehouden, hierdoor kan één positief geval meteen voor een groot aantal besmettingen zorgen. De meest opvallende trend is ook een zeer sterke stijging in aantal besmettingen met als bron ‘Evenement’ (10 naar 524), ‘Vereniging’ (14 naar 229), ‘Werkplek’ (39 naar 148). Dit is te verklaren door de versoepelingen die de afgelopen tijd zijn ingegaan. Bij figuur 13 ontbreken nu de categorieën ‘Onbekend’ en ‘leeg’, die voorheen wel zichtbaar waren. Deze twee categorieën zijn weggelaten, omdat de langere wachttijd in het verwerken van de uitslagen en het uitvoeren van BCO, zorgt voor hoge aantallen in die categorie terwijl dit op dit moment niks zegt over de bron van besmetting. Daarnaast is voor het BCO ook een aanscherping geweest in hoe vaak er gepoogd wordt om contact te zoeken met een besmet persoon, hierdoor zullen ook meer casussen op ‘onbekend’ blijven staan, omdat uitvoering van het BCO niet in gelukt.

15

Figuur 11. Aantal COVID-19 registraties in de regio Utrecht uitgezet naar bron van besmetting. Periode 14 juni t/m 11 juli 2021, peildatum 14 juli 2021 9:00 uur.

16

1.2. Testen Aantal uitgevoerde testen GGDrU In week 27 zijn er 46.387 testen uitgevoerd door GGDrU (Figuur 12). Dat is een zeer grote toename vergeleken met afgelopen 2 weken (week 26 18.853, week 25 12.216). De testcapaciteit is snel verhoogd en daarmee nog steeds boven de vraag. Zes regionale testlocaties, vier lokale testlocaties en diverse mobiele testunits zijn wij over de hele regio bereikbaar. De toename in aantal uitgevoerde testen wordt deels verklaard door de grote uitbraken onder de jongeren bij feesten en evenementen. Daarnaast is een deel van de testen toe te schrijven aan het testen voor evenementen en testen voor reizen.

Figuur 12. Aantal uitgevoerde testen in teststraten GGDrU weergeven per week in 2021. Peildatum 14 juli 9:00 uur.

In Figuur 13 wordt de maximale testcapaciteit van GGDrU in de teststraten vanaf 4 januari weergeven. GGDrU heeft al ruime tijd voldoende testcapaciteit. Sinds 4 januari 2021 zijn er op de teststraten van GGDrU 741.278 testen afgenomen.

Figuur 13. Overzicht van de wekelijkse maximale testcapaciteit van GGDrU in de teststraten vanaf 4 januari. Peildatum 14 juli 9:00 uur.

17

1.3. COVID-19 vaccinaties Operationele vaccinatie-locaties Sinds 8 januari 2021 vaccineert GGDrU op verschillende locaties. Op dit moment wordt op negen vaste locaties (Amersfoort, Breukelen, Driebergen, Houten, Utrecht, Nieuwegein, Veenendaal, Woerden, Zeist) en meerdere tijdelijke/mobiele locaties gevaccineerd (Soest, Vijfheerenlanden, Wijk bij Duurstede, Montfoort, Leusden, Oudewater, Ronde Venen, Lopik, Eemnes, Bunschoten, Baarn, Renswoude, De Bilt, Rhenen, IJsselstein, Bunnik, Woudenberg). Gezette vaccinaties door GGDrU Deze week worden er geen figuren laten zien van de vaccinatiecijfers per dag, per gemeente en per leeftijdsgroep, wegens een storing bij ICT. Sinds de start van de COVID-19-vaccinaties op 8 januari zijn t/m maandag 12 juli 2021 (12.00u) ruim 1.000.000 vaccinaties gezet. Type vaccin Eind juni worden nog eerste vaccinaties gezet met Pfizer, Moderna en Janssen. Enkel als mensen nog geen tweede vaccinatie met AstraZeneca hebben gehad, wordt van dit vaccin nog gebruik gemaakt. De inzet van het Janssen-vaccin is op 2 juni veranderd. De Gezondheidsraad benadrukt dat het Janssen vaccin effectief en voldoende veilig is, maar voor de landelijke vaccinatiestrategie adviseert de Gezondheidsraad echter om de leeftijdsgroepen die nog aan de beurt komen vanaf nu Pfizer- of Moderna-vaccins aan te bieden (RIVM).

Sinds 23 juni 2021 kunnen mensen wel kiezen om zich toch te laten vaccineren met het Janssen-vaccin. In de afgelopen twee weken zijn al landelijk 262.000 Janssen-afspraken gemaakt en er zijn nog circa 113.000 vaccins beschikbaar (bron: nu.nl). Daarnaast werd op 5 juli aangekondigd dat heteroloog vaccin gebruik is toegestaan (het combineren van een eerste dosis AstraZeneca met vervolgens Pfizer als tweede vaccin)(bron: Gezondheidsraad). Landelijke ontwikkelingen in het vaccinatieprogramma Beschikbaarheid van vaccins en prioritering van doelgroepen wordt landelijk bepaald en is afhankelijk van toelating en levering van vaccins. Naast de GGD’en vaccineren de ziekenhuizen hun eigen personeel op de acute zorgafdelingen. De volgorde voor een oproep voor vaccineren is gebaseerd op geboortejaar (van oud naar jong). Meer informatie is te vinden op rijksoverheid.nl. Iedereen met een DigiD kan via https://rivm.nl/mijnrivm-vaccinaties zijn of haar vaccinatiegegevens inzien, en kan er worden ingelogd op de CoronaCheck-App, waarmee een QR-code gegeneerd wordt welke toegang kan geven tot evenementen. Daarnaast kan deze QR-code ook gegenereerd worden door een negatieve testuitslag of een recente COVID-19 infectie. 1.4.

Aantal overledenen COVID-19 In totaal zijn in regio Utrecht t/m 14 juli 2021 1.321 personen aan een bevestigde besmetting met COVID-19 overleden (peildatum: 14 juli 9:00 uur), waarvan 12 inwoners die officieel elders woonachtig zijn maar tijdelijk in de regio verbleven of waarvan geen regio bekend is (aangeduid als ‘buiten regio’ of ‘leeg’). Net zoals het landelijk beeld laat zien, is ook in de regio Utrecht het aantal overlijdens sinds de start van de vaccinaties enorm afgenomen. In week 27 is er één overlijden gemeld bij GGDrU. Omdat er tijd zit tussen het overlijden, het melden en de registratie is het mogelijk dat overlijdensgevallen in de laatste dagen van vorige week nog niet aan GGDrU zijn gemeld. Personen die overleden zijn in deze periode en die niet getest zijn op COVID-19, zijn niet in deze registratie meegenomen. Hierdoor zal het werkelijke aantal personen dat aan COVID-19 overleden is, hoger zijn. Daarnaast is een belangrijke kanttekening dat de GGD niet alle overlijdens krijgt gemeld. In de gemeenten met het hoogst aantal inwoners, Utrecht, Amersfoort, De Bilt en Zeist, is het aantal overledenen als gevolg van COVID-19 sinds het begin van de epidemie het hoogst (Figuur 14).

18

Figuur 14. Aantal personen overleden aan COVID-19 per gemeente in de regio Utrecht. Peildatum: 14 juli 2021 9:00 uur.

Net zoals het landelijk beeld laat zien, neemt ook in de regio Utrecht het risico op overlijden toe met de leeftijd. Meer dan de helft van het totaal aantal overleden patiënten met een COVID-19 infectie valt binnen de leeftijdsgroep 80+ jaar (62,4%). Dit aandeel is sinds het begin van de vaccinaties in januari enorm afgenomen. Het aandeel van de leeftijdsgroep 60-79 jaar op het totaal aantal overledenen is 34,0%. Voor zover bekend zijn bij het RIVM in de periode 5 juli t/m 11 juli 2021 landelijk elf meldingen geweest van het overlijden van mensen aan een COVID-19-besmetting. 2. Kwetsbaren beschermen 2.1 Monitoring verspreiding virus binnen zorginstellingen Landelijke aantal COVID-19 besmettingen in woonzorgcentra Het landelijk aantal verpleeghuis- en woonzorgcentrumbewoners met COVID-19 uitgezet naar dag van melding aan de GGD’en is weergeven in Figuur 15.

Figuur 15. Aantal positief geteste bewoners van woonzorgcentra in Nederland vanaf 27 februari 2020, naar meldingsdag. Bron: RIVM. Peildatum: 13 juli 2021 10:00 uur.

In Figuur 16 is het aantal COVID-19-registraties onder bewoners van zorginstellingen voor 24-uurs zorg weergegeven, uitgezet naar meldingsdag aan de regio Utrecht. Deze grafiek bevat alleen de door laboratoriumonderzoek bevestigde gevallen woonachtig of werkend in deze instellingen en die gekoppeld zijn aan een zorginstelling. Figuur 16 zal waarschijnlijk dus een onderrapportage weergeven vergeleken met de daadwerkelijke aantallen, omdat niet alle bewoners van langdurige zorginstellingen door GGDrU worden getest. Vanaf begin januari is een gestage afname te zien in het aantal besmettingen zowel landelijk als regionaal (Figuur 16). Dit wordt zeer waarschijnlijk veroorzaakt doordat de kwetsbare groepen vanaf begin januari gevaccineerd zijn.

19

Figuur 16. Aantal positief geteste personen van woonzorgcentra in de regio Utrecht, naar eerste ziektedag. Peildatum: 14 juli 2021 9:00 uur.

Vanuit het BCO komen locaties in beeld waar besmettingen voorkomen of waar besmettingen worden opgelopen (de bron van besmetting). De bijzondere locaties zoals zorginstellingen, scholen, kinderdagverblijven, horeca, werkplekken en verenigingen worden vervolgens geregistreerd en gemonitord, om te bepalen of verdere acties nodig zijn. Als op een bijzondere locatie sprake is van één besmetting spreekt GGDrU van een issue. Indien drie of meer besmettingen aan elkaar gelinkt zijn wordt gesproken van een cluster. In Figuur 17 is het aantal actieve clusters bij instellingen met openstaande monitoring weergegeven. Deze clusters, gerelateerd aan 24-uurs zorg, zijn uitgezet per gemeente. Het gaat om clusters waar in de afgelopen vier weken een positieve melding is geweest. Op dit moment zijn er zes actieve clusters, een cluster minder ten opzichte van week 26.

Figuur 17. Aantal COVID-19 clusters gerelateerd aan 24-uurs zorg in de regio Utrecht die onder actieve monitoring staan van GGDrU sinds afgelopen 4 weken. Peildatum: 7 juli 2021 9:00 uur.

2.2. Meld- en Adviespunt Bezorgd Het Meld- en Adviespunt Bezorgd (MAB), uitgevoerd door GGDrU, heeft een vraagbaak-, consultatie- en vangnetfunctie waar ketenpartners en bezorgde burgers terecht kunnen met zorgen en vragen over personen met verward gedrag. Daarnaast wordt uitvoering gegeven aan de taken uit de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz): ‘Meldfunctie’ en/of ‘Verkennend Onderzoek (VO)’. Wanneer een inwoner denkt dat een persoon in zijn omgeving misschien verplichte geestelijke gezondheidszorg nodig heeft, kan hij/zij hiervan een melding doen bij GGDrU. Het MAB is een regionaal meldpunt voor 17 van de 26 gemeenten binnen de Veiligheidsregio Utrecht. Door de coronacrisis en quarantainemaatregelen, zowel in de eerste als in de tweede golf, is de druk op de groep mensen met verward gedrag toegenomen en is risico dat meer mensen in kwetsbare situaties terechtkomen. In het jaarverslag 2020 van het MAB 20

worden deze zorgwekkende ontwikkelingen benoemd. Zo nam het aantal meldingen met bijna een verdubbeling toe. In 2019 ontving het MAB gemiddeld 9,4 meldingen per week, in 2020 waren dit 17,6 meldingen. Mensen met verward gedrag hebben vaak complexe problematiek op meerdere levensgebieden. Tijdens de coronaperiode is een toename te zien in meldingen die betrekking hebben op overlast, huiselijk geweld en suïcidaal gedrag. Niet alleen de quarantainemaatregelen tegen verdere verspreiding van het coronavirus hebben gezorgd voor een stijging in het aantal meldingen (Figuur 18 en 19), ook heeft de invoering van de Wvggz, vanaf januari 2020, gezorgd voor extra bekendheid van het MAB. Daarnaast is vanaf oktober 2020 een nieuw landelijk meldpunt Zorgwekkend gedrag (tel: 0800-1205) gelanceerd. Dit meldpunt schakelt door naar desbetreffende regionale meldpunten en heeft ook bijgedragen aan een toename van het aantal meldingen in regio Utrecht. Gemiddeld worden ruim 50 meldingen per maand vanuit het landelijk meldpunt doorgezet naar het MAB.

Figuur 18. Meldingen MAB en Wvggz in de regio Utrecht in 2020 en 2021, uitgesplitst per maand. Peildatum:13 juli.

Figuur 19. Meldingen MAB en Wvggz in de regio Utrecht in 2021, uitgesplitst per week. Peildatum: 13 juli.

21

3. Zorgcontinuïteit 3.1 Landelijk aantal nieuwe ziekenhuisopnames Afgelopen weken zagen we de cijfers omtrent bezetting in de ziekenhuizen dalen (Figuur 20). De kentering van in het percentage positief geteste mensen, heeft nog niet geleid tot een stijging in de ziekenhuisinstroom of -bezetting. Echter, het is een reëel scenario dat de ziekenhuisbezetting de komende weken gaat stijgen.

Figuur 20. Landelijk aantal nieuwe COVID-19 patiënten opgenomen op verpleegafdelingen en Intensive Care. De gegevens van de laatste week zijn nog niet volledig. Gegevens rechts van de stippellijn worden momenteel namelijk nog aangevuld door ziekenhuizen. Bron: NICE. Peildatum: 13 juli 2021, 12:14 uur.

3.2 Verloop IC- en kliniek-capaciteit regio De instroom en de bezetting van COVID-patiënten is beperkt in onze regio (Figuur 21). De druk op de ziekenhuizen zal echter beïnvloed worden door ‘inhaalzorg’. Er is een toename van het aantal positieve testen in de leeftijdscategorie 10-29 jaar. In deze leeftijdsgroep leidt een positieve test tot een heel klein aantal ziekenhuisopnames. Mede door de besmettelijkere deltavariant kan deze groep wel onvolledig gevaccineerde besmetten in de leeftijdsgroep tot 60 jaar. Dit vormt een potentieel risico voor stijging van COVID-druk in de ziekenhuizen. (Prognose LCPS)

Figuur 21. Verloop kliniek en IC-capaciteit ziekenhuizen in de regio Utrecht. Peildatum: 14 juli 2021 10:00 uur.

22

3.3 Inschaling zorgcapaciteit ziekenhuizen De continuïteit van de (acute) zorg is - naast 'basis' COVID-zorg - regionaal niet bedreigd, maar wel bij individuele zorgaanbieders (Tabel 3). Huidige continuïteitsfase is GEEL (Figuur 22)

Figuur 22. Continuïteitsfase in de zorgketen. Bron: Regionaal plan stagnatie in de zorgketen regio Utrecht, 2021. Tabel 3. Raamwerk behoud reguliere klinische zorg. Bron: FMS-Raamwerk behoud reguliere klinische zorg in relatie tot pandemische druk, 2020.

3.4 Zorginstellingen (niet-ziekenhuizen) In de regio Utrecht zijn zo’n 265 zorgorganisaties met meer dan 1400 zorglocaties. Het uitgangspunt is dat zorginstellingen zelf verantwoordelijk zijn voor de continuïteit en kwaliteit van zorg voor hun cliënten. Sinds het begin van de COVID-19 crisis hebben we u verzocht om elke maandagmorgen het situatiebeeld aan te leveren voor uw organisatie. Inmiddels is de druk op de V&V, GHZ en GGZ al meerdere weken beperkt. Om die reden is er per 14 juni 2021 gestopt met de wekelijkse inventarisatie. Er is gestopt met het halen van informatie, maar mochten zich zorgcontinuïteitsvraagstukken aandienen dan kunnen zorgorganisaties (V&V, GHZ en GGZ) contact opnemen met de GHOR (ghor@vru.nl). Indien de situatie weer verslechtert, zal de inventarisatie weer opgestart worden. 3.5 Opvanglocaties buiten het ziekenhuis De verpleeg- en verzorgingshuizen (V&V), Gehandicaptenzorg (GHZ) en de Geestelijke Gezondheidzorg (GGZ), in het ROAZ regio Utrecht, hebben de opdracht gekregen van de DPG, in navolging van de opdracht van de minister van VWS (april’20), om permanente COVID-19 zorg buiten het ziekenhuis te organiseren.

Binnen de V&V-sector is capaciteit georganiseerd voor mensen die meer zorg nodig hebben dan thuis geboden kan worden, maar geen ziekenhuis indicatie hebben en voor mensen die ontslagen worden uit het ziekenhuis, maar nog onvoldoende hersteld zijn om naar huis te gaan (Figuur 23).

23

Momenteel is er in onze regio binnen de V&V-sector opgeschaald naar 10 bedden (3 zorglocaties). In het landelijk overleg tussen GGD GHOR Nederland, ActiZ en Zorgverzekeraars Nederland is afgesproken om landelijk 150 bedden tot nader order in de lucht te houden voor de coronazorg buiten ziekenhuizen. Omdat dit naar rato van het aantal inwoners verdeeld wordt, komt dit voor Utrecht neer op 10 bedden. De volgende stap is om te overleggen hoe de corona-nazorg in de toekomst binnen reguliere afspraken en processen ingebed kan worden.

Figuur 23. Opvanglocaties buiten het ziekenhuis. Peildatum: 14 juli 10:00 uur. Bron: GGD GHOR NL.

24

Bijlage 1. Landelijke panelonderzoek: Momenteel vindt er een grootschalig landelijk onderzoek plaats van het RIVM en GGD-en in Nederland. Dit onderzoek heeft meerdere peilingen, die ongeveer elke twee/drie weken plaatsvinden. Van 17 tot 24 april 2020 vond de eerste peiling plaats, de tweede peiling heeft plaats gevonden van 7 mei tot 12 mei, de derde peiling heeft plaats gevonden van 26 mei tot 1 juni, de vierde peiling van 17 juni tot 21 juni, de vijfde peiling van 8 juli tot 12 juli, de zesde peiling van 19 tot 23 augustus, de zevende peiling van 30 september tot 4 oktober, de achtste peiling van 11 november tot 15 november, de negende peiling van 30 december tot 3 januari 2021, de tiende peiling van 10 februari tot 14 februari 2021, de elfde peiling van 24 tot 28 maart 2021, de twaalfde peiling van 5 tot 9 mei 2021 en de dertiende meting van 16 tot 20 juni 2021. Het onderzoek staat stil bij hoe mensen in Nederland de coronacrisis beleven en hoe zij hierop reageren. Disclaimer: Dit onderzoek is geen representatieve afspiegeling van de samenleving. Een aantal factoren die de representativiteit beïnvloeden worden hierna beschreven. Aan het onderzoek doen beduidend meer vrouwen mee dan mannen. Daarnaast zijn het vooral hoger opgeleiden die de vragenlijsten invullen. Jongeren (16-24 jaar) vullen minder vaak de vragenlijsten in dan 25-plussers.

Ten slotte doen er relatief weinig mensen mee die niet in Nederland zijn geboren. Deze bijlage geeft dus alleen een indicatie van hoe de coronacrisis beleeft wordt, er kunnen geen conclusies aan worden verbonden. De gepresenteerde informatie kan worden ingehaald door actuele ontwikkelingen. In deze bijlage wordt gekeken naar het coronavirus bij kinderen en gedrag na vaccinatie. Het is enkele maanden mogelijk om een kind met klachten te laten testen op het coronavirus. De overheid adviseert om dit te doen, omdat ook kinderen het virus kunnen verspreiden. Daarnaast gaat het vaccineren door. Na vaccinatie kun je nog steeds besmet raken en het virus overdragen op anderen. Daarom wordt er in deze bijlage ook gekeken naar het gedrag van mensen na vaccinatie. Meeste kinderen met klachten hebben lichte klachten 640 ouders geven aan één of meer thuiswonende minderjarige kinderen te hebben. Van die ouders geven er 205 (32%) aan dat één of meer kinderen klachten hebben of hadden die passen bij het coronavirus. Figuur 1A weergeeft de ernst van de klachten bij kinderen. Er valt te zien dat het overgrote deel van de kinderen alleen lichte klachten heeft of heeft gehad (90%).

Ernst klachten kind 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Lichte klachten (N=184)

Zware klachten (N=21)

Figuur 1A- Ernst klachten kind in meetronde 13 (16-20 juni 2021).

Meer dan de helft van de kinderen met klachten is tussen de vier en twaalf jaar Figuur 2A weergeeft de verdeling van de leeftijden van kinderen met klachten. Er valt te zien dat meer dan de helft (54%) zich in de middelste categorie bevindt. De aantallen van kinderen die 0 t/m 3 jaar oud zijn en 13 t/m 17 jaar zijn redelijk gelijk. 25

Verdeling leeftijd kinderen met klachten

22%

24%

54%

0 t/m 3 jaar (N=45)

4 t/m 12 jaar (N=110)

13 t/m 17 jaar (N=50)

Figuur 2A Verdeling leeftijd kinderen met klachten in meetronde 13 (16-20 juni 2021).

Bijna 80% van de kinderen doet een test bij coronaklachten Figuur 3A weergeeft het percentage kinderen dat getest wordt op het coronavirus. De overheid adviseert een kind te laten testen als het klachten heeft of als het in nauw contact is geweest met een besmet persoon. Van de 255 ouders die aangeven dat hun kind (of kinderen) in een van deze situaties is geweest, wordt in het figuur het testgedrag gepresenteerd. In totaal hebben 221 ouders aangegeven of hun kind zich wel of niet heeft laten testen. Er valt te zien dat 79% getest wordt (63% regulier, 16% zelftest). 20% laat zich helemaal niet testen. Vanwege dit kleine aantal kunnen er geen gegevens worden gepresenteerd over de reden waarom deze kinderen niet getest worden.

Kind wel of niet getest 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Ja (N=139)

Afspraak komt nog (N=1)

Nee (N=45)

Zelftest gedaan (N=36)

Figuur 3A Kind wel of niet getest in meetronde 13 (16-20 juni 2021).

Vaccinatiegraad loopt op, maar ruim 4 op de 10 16-39 jarigen houdt minder afstand In meetronde 13 (16-20 juni 2021) geven 2681 deelnemers (81.1%) aan gevaccineerd te zijn tegen het coronavirus. Dit aantal omvat zowel deelnemers die een of twee prikken hebben gehad. Van de 2681 deelnemers is 11% tussen de 16 en 39 jaar oud. Het is relevant om naar het gedrag na vaccinatie te kijken. Figuur 4A weergeeft het percentage deelnemers dat (veel) minder afstand houdt na vaccinatie per leeftijdsgroep.

26

Er valt te zien dat 42% van de 16-39 jarigen (veel) minder afstand houdt na vaccinatie. In de andere leeftijdsgroepen geldt dit voor minimaal een kwart van de deelnemers.

(Veel) minder afstand houden na vaccinatie 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 16-39 (N=120)

40-54 (N=291)

55-69 (N=239)

70+ (N=128)

Figuur 4A (Veel) minder afstand houden na vaccinatie in meetronde 13 (16-20 juni 2021).

Figuur 5A weergeeft het percentage deelnemers dat zich (veel) minder laat testen bij klachten na vaccinatie per leeftijdsgroep. Er valt te zien dat rond de 10% van de deelnemers zich minder vaak laat testen bij klachten. Daarnaast zijn er geen grote verschillen tussen de leeftijdsgroepen.

(Veel) minder laten testen bij klachten na vaccinatie 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 16-39 (N=40)

40-54 (N=89)

55-69 (N=84)

70+ (N=52)

Figuur 5A (Veel) minder laten testen bij klachten na vaccinatie in meetronde 13 (16-20 juni 2021).

Figuur 6A weergeeft het percentage deelnemers dat (veel) minder drukte vermijdt na vaccinatie per leeftijdsgroep. Er valt te zien dat bijna een kwart van de 16-39 jarigen (veel) minder drukte vermijdt na vaccinatie. Wat opvalt is dat 70-plussers minder vaak drukte vermijden dan 40-69 jarigen.

27

(Veel) minder drukte vermijden na vaccinatie 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 16-39 (N=66)

40-54 (N=150)

55-69 (N=114)

70+ (N=69)

Figuur 6A- (Veel) minder drukte vermijden na vaccinatie in meetronde 13 (16-20 juni 2021).

Figuur 7A weergeeft het percentage deelnemers dat met (veel) meer dan vier mensen samenkomt per leeftijdsgroep. Er valt te zien dat dit voornamelijk het geval is bij 40minners (28%). Naarmate de leeftijd stijgt komen deelnemers minder vaak met meer dan vier mensen samen. 21% van de 40-54 jarigen en 16% van de 55-plussers komen (veel) meer met meer dan vier mensen samen na vaccinatie.

(Veel) meer met meer dan vier mensen samenkomen na vaccinatie 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 16-39 (N=81)

40-54 (N=193)

55-69 (N=152)

70+ (N=77)

Figuur 7A- (Veel) meer met meer dan vier mensen samenkomen na vaccinatie in meetronde 13 (16-20 juni 2021).

28

Bilage 2. Testbereidheid en vindpercentages per gemeente In deze bijlage wordt onder andere gekeken naar de testbereidheid per gemeente, de vindpercentages per gemeente, het aandeel van inwoners buiten GGDrU op de GGDrU teststraten en aantal inwoners van GGDrU die op andere GGD-teststraten zich laten testen. Hieronder de gegevens voor week 24 tot en met week 27, uitgevoerd op 14 juli 2021. Deze analyses verschijnen om de twee weken als bijlage in de regio rapportage. Aantal geteste inwoners GGDrU per gemeente Het totaal aantal afgenomen testen, zowel in absolute aantal en per 100.000 inwoners, voor de laatste vier weken is per gemeente weergeven in Figuur 1B en 2B. Net als het totaal aantal testen dat werd afgenomen op de teststraten van GGDrU, neemt het aantal geteste inwoners ook toe in de laatste vier weken. Dit is ook relatief gezien het geval (Figuur 2B). Met name in de regio Utrecht is het relatieve aantal geteste inwoners sterk toegenomen. In de rapportage bij Testen op pagina 17 wordt verder ingegaan op de stijging in afgenoment testen. In Figuur 3B is het aantal afgenomen testen per leeftijdsgroep weergegeven. In alle leeftijdsgroepen neemt het aantal afgenomen testen toe, met als uitzondering de leeftijdsgroep 80+, waar de aantallen al erg laag waren. In de leeftijdsgroep 20-39 is de toename het grootst.

Figuur 1B. Totaal absolute aantal afgenomen testen per gemeente, periode 14 juni t/m 12 juli 2021. Peildatum 14 juli 2021.

Figuur 2B. Totaal aantal afgenomen testen per 100.000 inwoners per gemeente, periode 14 juni t/m 12 juli 2021. Peildatum 14 juli 2021.

29

Figuur 3B. Totaal aantal afgenomen testen naar leeftijdsgroep per week, periode 14 juni t/m 12 juli 2021. Peildatum 14 juli 2021.

Vindpercentages per gemeente en per testlocatie Voor de laatste vier weken zijn de vindpercentages per gemeente weergeven in Figuur 4B. In alle gemeenten is het vindpercentage gestegen ten opzichte van week 24. In veel van de gemeenten lag het vindpercentage in week 27 boven de 10%.

Figuur 4B. Het vindpercentage per gemeente per week, periode 14 juni t/m 12 juli 2021. Peildatum 14 juli 2021.

30