12. Utrechtse weerbaarheidsnorm - Nieuwsbericht gemeenteraden vjuli2026

1 Nieuwsbericht gemeenteraden en Provinciale Staten Utrecht- Utrechtse norm weerbare overheid Utrechtse norm weerbare overheid (naar verwachting gereed in januari 2027) De provincie Utrecht en het RIEC Midden-Ne- derland (MN) ontwikkelen in samenwerking met de 26 Utrechtse gemeenten een Utrechtse weerbaarheidsnorm. De provincie Utrecht is de tiende provincie waar een weerbaarheidsnorm wordt ontwikkeld. De Utrechtse weerbaarheidsnorm heeft tot doel om de weerbaarheid van lokale overheden te- gen de ondermijnende effecten van georgani- seerde criminaliteit1 te vergroten en om intimi- datie, agressie en geweld tegen politieke ambts- dragers en ambtenaren tegen te gaan. Met de Utrechtse norm kan een gezamenlijk, samen- hangend en toekomstbestendig weerbaarheids- niveau binnen de provincie worden gereali- seerd. Veel Utrechtse gemeenten hebben met verschil- lende initiatieven al stappen gezet om deze fe- nomenen tegen te gaan. Specifiek ten aanzien van ondermijning ligt het zogenoemde 'water- bedeffect' op de loer. Hierbij verplaatsen crimi- nele activiteiten zich naar andere locaties, zoals buurgemeenten, waar de voedingsbodem beter is of waar toezicht en handhaving minder goed zijn ingeregeld. Een gezamenlijk gedragen norm helpt dit waterbedeffect tegengaan. De norm bevat bestaande landelijke wet- en re- gelgeving, kaders en normen.

In de norm is een minimale set aan afspraken opgenomen waar- aan alle Utrechtse gemeenten en de provincie zich committeren. Hiermee is de norm een hulp- middel voor gemeenten en de provincie om zo- wel de ondermijningsaanpak als de organisatie van integriteit en weerbaarheid te versterken. Hierbij is er ruimte om de wijze en de fasering waarop de norm wordt geïmplementeerd pas- send te maken bij de eigen, lokale context. 1 Ondermijnende effecten van georganiseerde criminaliteit treden op wanneer de onder- en bovenwereld met elkaar vermengen. Criminelen maken misbruik van legale bedrijven, vergunningen en vastgoed om Betrokkenheid gemeenten en provincie De norm wordt ontwikkeld door een project- team bestaande uit projectleiders van de pro- vincie Utrecht en het RIEC MN. Zij worden hier- bij ondersteund door een adviesbureau. Een stuurgroep en een ambtelijke werkgroep met vertegenwoordigers vanuit gemeenten, de pro- vincie en het RIEC MN, waaronder burgemees- ters, de kabinetschef, gemeentesecretarissen, griffiers en adviseurs, monitoren het proces. Het ontwikkeltraject beoogt om een zo breed moge- lijke vertegenwoordiging en betrokkenheid van Utrechtse gemeenten te realiseren. Totstandkomingsproces Het totstandkomingsproces van de Utrechtse norm bestaat uit verschillende stappen.

In de eerste plaats is gekeken naar de belangrijkste lessen uit de reeds bestaande provinciale weer- baarheidsnormen in het land. Hiernaast zijn in het voorjaar van 2026 zeven themasessies georganiseerd waarvoor alle ge- meenten, provincie Utrecht, RIEC MN, en het Openbaar Ministerie zijn uitgenodigd. De the- masessies hadden tot doel om input op te halen voor de norm, onder meer op onderwerpen als integriteit, bestuurlijk instrumentarium en vei- lige publieke taak. In totaal heeft een brede ver- tegenwoordiging van 70 gemeentelijke professi- onals vanuit verschillende afdelingen en experti- ses aan de sessies deelgenomen. Aanvullend is gesproken met inhoudelijk des- kundigen op de verschillende onderdelen om de Utrechtse norm aan te scherpen en zo toepas- baar mogelijk te maken voor de Utrechtse situa- tie. De komende periode onderzoekt het project- team welke ondersteuningsbehoefte er is en wat gemeenten en provincie nodig hebben om de norm te kunnen implementeren binnen de eigen organisatie. Daarvoor zijn en worden on- der meer sessies gehouden met vertegenwoor- digers uit de gemeentelijke driehoeken. illegale activiteiten uit te voeren.

Dit leidt tot onveiligheid, corruptie, aantasting van de rechtsstaat en intimidatie van burgers en bestuur- ders Uitnodiging Themasessies Utrechtse Norm 2 De ondersteuningsbehoefte wordt daarbij zo- veel mogelijk gekoppeld aan bestaande instru- menten, handreikingen, kaders, best practices et cetera. Daarnaast wordt een voorstel uitgewerkt voor de wijze waarop gemeenten en provincie de voortgang op de implementatie van de norm kunnen monitoren. Hiermee ontstaat inzicht in de vordering van de implementatie en helpt het gemeenten en provincie om hier intern het ge- sprek over te voeren. De provincie, het RIEC MN en gemeenten stre- ven naar het afronden van de norm met een be- stuurlijk tekenmoment in januari 2027.