1.a Doorontwikkelingsvoorstel collectief aanbod Jeugdhulpvragen.pdf

Doorontwikkelingsvoorstel collectief aanbod Jeugdhulpvragen

Doorontwikkelingsvoorstel collectief aanbod Jeugdhulpvragen De jeugdzorgkosten en het aantal jeugdigen met een indicatie voor de jeugdwet stijgen al jaren in Nederland, en zo ook in Woudenberg. De jeugdzorg zit in de knel en landelijk wordt veel gesproken over oorzaken en oplossingen. Zo is ook de Hervormingsagenda Jeugd tot stand gekomen, waarmee ook wij in Woudenberg aan de slag moeten. Hoewel het aandeel jeugdigen in Woudenberg dat jeugdhulp, jeugdbescherming of jeugdreclassering gebruikt lager is dan regionale en landelijke percentages, is er wel een stijging te zien over de jaren heen:

Aantal jeugdigen dat gebruikmaakt van jeugdhulp, jeugdbescherming of jeugdreclassering als percentage van totaal aantal jeugdigen 2021

2022

2023

Woudenberg

9.4%

9.7%

10.2%

Jeugdregio Eemland

11.2%

12.1%

12.4%

Landelijk

10.6%

10.7%

10.8%

Bron: Kerncijfers over jeugdzorg, Statline Jeugdmonitor CBS (30 april 2024)

Na de bezuinigingsdialoog in 2020/2021 zijn verschillende denkrichtingen ontwikkeld, die door de raad zijn overgenomen, waaronder Voorstel 80. Dit voorstel moest leiden tot bezuiniging op uitgaven vanuit de Wmo en de Jeugdwet. In dit actieplan wordt de inzet op jeugdhulpvragen vanuit Voorstel 80 geëvalueerd en worden voorstellen gedaan voor doorontwikkeling van het collectief aanbod ter preventie van problemen die om jeugdhulp vragen.

1

Doorontwikkelingsvoorstel collectief aanbod Jeugdhulpvragen

Collectief aanbod uit Voorstel 80 De doelstelling van Voorstel 80 luidde: ‘door middel van demedicaliseren en substitutie besparen op de uitgaven van ambulante begeleiding, ambulante behandeling en dagactiviteiten jeugdzorg en ambulante begeleiding Wmo’. Hiertoe werden zes activiteiten opgestart: Bijeenkomst Anders Samen Coöperatie De Kleine Schans (CDKS) organiseert een vertrouwelijke bijeenkomst voor ouders die overwegen of hebben besloten uit elkaar te gaan. In de bijeenkomst nemen naast een lid van het Sociaal Team van CDKS ook een advocaat, een kindercoach, een rouwtherapeut en een relatietherapeut deel. De gevolgen van een complexe scheiding kost de gemeente gemiddeld €32.500. Met Anders Samen werd verwacht de scheidingsgerelateerde kosten van twee hoogcomplexe scheidingen te vermijden, en daarmee €50.000 te besparen. Cursus Triple P CDKS biedt opvoedondersteuning voor ouders. Triple P staat voor Positive Parenting Program. Het is een effectieve, groepsgerichte interventie, die opvoedvaardigheden van ouders versterkt. De verwachting was dat hiermee €75.000 kon worden bespaard. Groepstraining Mindset CDKS geeft groepstraining voor jongeren met somberheidsklachten. De training is door CDKS ontwikkeld op basis van de effectieve interventie ‘VRIENDEN’, met elementen vanuit cognitieve gedragstherapie. Inmiddels gebruiken de trainers van CDKS de STARr-methode.

De verwachting was dat hiermee €47.000 kon worden bespaard. Gezinsparaplu In de regionale inkoop van jeugdhulp is ook de Gezinsparaplu ondergebracht. Een ervaren gezinshuisouder in Woudenberg geeft als parapluhouder laagdrempelige, informele ondersteuning aan pleeg- en gezinshuisouders. De parapluhouder kan vanuit de eigen ervaring praktische, emotionele en professionele ondersteuning bieden, en is aanspreekpunt voor de gemeenschap van pleeg- en gezinsouders en voor de gemeente. De verwachting was dat de gezinsparaplu één doorplaatsing en twee tijdelijke uithuisplaatsingen per jaar kon voorkomen, en daarmee €70.000 kon besparen. Wmo eigen begeleiding De formatie van het Sociaal Team is uitgebreid om zelf ambulante begeleiding Wmo te kunnen bieden. Er is 1,5 fte toegevoegd, waarmee werd verwacht €55.000 te besparen. Aanbod ASS CDKS zou een TOM-training (Theory of Mind-training) gaan geven voor jeugdigen van 4-12 jaar en een groepstraining voor jongeren op het autisme spectrum. Dit is uiteindelijk niet doorgegaan, omdat collectief aanbod voor de zeer diverse doelgroep op dat moment niet haalbaar bleek.

Doelen en resultaten Vanwege de behaalde successen zijn de Gezinsparaplu en de Wmo eigen begeleiding opgenomen in respectievelijk de regionale inkoop jeugdhulp en de algemene subsidie van CDKS. Het aanbod voor ASS is niet doorgegaan. Het huidige doorontwikkelingsvoorstel gaat daarom verder in op de overige drie trainingen. 2

Doorontwikkelingsvoorstel collectief aanbod Jeugdhulpvragen Aandachtspunten bij interpretatie Er is een aantal aandachtspunten bij het interpreteren van de resultaten. Zo zijn de besparingen niet altijd direct terug te zien in de begroting, want er spelen meer factoren een rol. De kosten van jeugdhulp en het aantal jeugdhulpvragen zijn landelijk nog steeds aan het stijgen, en de hoop is dat deze maatregelen ervoor zorgen dat de kosten minder snel gaan stijgen. Kostendaling is dus niet realistisch. Een ander aandachtspunt is dat de jeugdzorgvormen waarop bespaard wordt, door andere factoren juist vaker nodig kunnen zijn. Zo kan het zijn dat er vijf jongeren met depressieve klachten zijn, die genoeg hebben aan Mindset, maar dat er daarnaast een jongere is met zulke ernstige depressieve klachten, dat zeer intensieve en langdurige hulpverlening nodig is. Dat kan maken dat de totale kosten voor hulpverlening hoger zijn dan het jaar ervoor. In de financiële afrekening is niet terug te zien dat die vijf jongeren die Mindset hebben gevolgd, anders duurdere hulp hadden gehad. Ook is niet te zien dat deze vijf jongeren niet op de wachtlijst stonden bij een jeugdhulpaanbieder, waardoor die wachtlijst korter was voor die jongere met ernstige klachten.

Ten slotte zien de Sociaal Teamleden ook dat ze soms cliënten al voldoende geholpen hebben door de voorgesprekken voor deelname, waardoor de cliënt niet meer zelf hoeft deel te nemen. Het nietverwijzen naar aanvullende jeugdhulp is dan wel een indirect effect van de beschikbaarheid van het collectieve aanbod. Bijeenkomst 'Anders samen’ Anders Samen heeft naar schatting meer opgeleverd dan verwacht. Het geplande aantal ouders dat mee zou doen was in 2022 hoger dan verwacht. Daarnaast zijn de kosten lager gebleken dan vooraf voorspeld. CDKS schat in dat hiermee ten minste 1 indicatietraject van een ouder en 1 van een kind is voorkomen. De geplande bijeenkomsten gingen niet altijd door. In grote lijnen waren daar twee mogelijke redenen voor: 1) de deelnemers voelden zich er nog niet klaar voor en hadden uitstel nodig om zich voor te bereiden of 2) in het proces van voorbereiden op de bijeenkomst voelden de deelnemers zich al voldoende geholpen, waardoor de bijeenkomst zelf niet meer nodig was. Opvoedcursus 'Triple P' Het aantal deelnemers aan de Triple P-cursus is lager dan van tevoren verwacht. In 2022 deden 22 ouders mee, in 2023 waren dat er 33. Achteraf lijkt het geven van tien trainingen per jaar (100 ouders) ook niet haalbaar voor de sociaal teamleden die naast deze training ook hun reguliere caseload hebben.

Over het lagere aantal deelnemers geven de trainers enkele redenen: enerzijds is de naamsbekendheid van de training niet groot genoeg, anderzijds is er een drempel om in een groep over opvoedzorgen te praten. Het kost wat inspanning van teamleden om een cliënt te overtuigen dat de groepstraining beter past dan een individueel traject. Jongerentraining 'Mindset' In 2022 waren er nog te weinig aanmeldingen bij Mindset om door te gaan. Toch zijn er jeugdzorgkosten bespaard dat jaar, omdat de Mindset-trainer enkele jongeren zelf konden helpen met hun nieuwe kennis en vaardigheden, in plaats van ze te verwijzen naar jeugdhulp. In 2023 hebben drie trajecten gelopen met in totaal 12 jongeren. 3

Doorontwikkelingsvoorstel collectief aanbod Jeugdhulpvragen Algemene evaluatie van de drie trainingen In de zomer van 2023 heeft een evaluatie plaatsgevonden met de trainers van CDKS. Het geven van de trainingen wordt ervaren als nuttig en effectief, bovendien draagt het bij aan werkplezier van de trainers. Wel werden ook zorgen geuit over de hoeveelheid tijd die de organisatie van de training kost. Denk hierbij aan promotie, aanmeldingen administreren, een zaal reserveren en dergelijke. Uit de evaluatie zijn de volgende wensen naar voren gekomen: •

Uitbesteden organisatie en administratie

CDKS regelt alles rondom de trainingen op dit moment zelf. Ze zetten promotie uit, houden aanmeldingen bij, reserveren een ruimte, printen materialen, et cetera. Dit kost veel tijd van de teamleden, die ze anders zouden besteden aan hulpverlening. De wens is om een medewerker aan te nemen die het organisatorische gedeelte van de trainingen kan oppakken. •

Betere vindbaarheid training (online PR)

CDKS ziet bij hulpvragen dat de problematiek er is, maar de aanmeldingen voor de trainingen blijven uit. De trainingen lijken niet goed vindbaar te zijn voor de doelgroep, en de drempel om hulpvragen in een groep te bespreken is hoog. De wens is om budget te krijgen voor online PR, bijvoorbeeld voor een campagne met als doel dat de bekendheid wordt verhoogd en de drempel verlaagd. •

Gebruik ruimte en voorzieningen

CDKS beschikt zelf niet over een geschikte ruimte voor de training. Er zijn ruimten in het cultuurhuis die ze kunnen reserveren, maar die zijn niet altijd beschikbaar of passend. Een ruimte moet voldoende ruim zijn, er moet privacy zijn, en een goede luchtkwaliteit. Er gaat nu veel tijd zitten in het opbouwen van een ruimte, die beter besteed kan worden. Denk aan voorzieningen zoals materialenkast, zodat de materialen niet van ruimte naar ruimte hoeven te verplaatsen, een TV of beamerscherm en beamer en voldoende stoelen. De wens is om budget te krijgen om geschikte ruimtes te huren en een materialenkast aan te schaffen. •

Materialen, zoals een aandenken of gedrukte boekjes.

Sommige trainingen hebben een budget vanuit eigen bijdrage van de deelnemers, maar niet alle. Met dat budget kan eten en drinken worden geregeld, een boekje geprint, of bijvoorbeeld een aandenken voor de deelnemers na afronding worden bekostigd. •

Scholing in de methodiek

Voor sommige trainingen is scholing van nieuwe trainers nodig. Er zijn personeelswisselingen geweest en er is behoefte aan back-up. De wens is dat meer teamleden scholing kunnen volgen om trainingen te kunnen geven.

4

Doorontwikkelingsvoorstel collectief aanbod Jeugdhulpvragen

Aanbevelingen Om in 2024 en 2025 verder te bewegen naar een situatie waarin jeugdhulpvragen collectiever en preventiever worden opgepakt, kunnen verschillende acties worden ondernomen. Budget om de trainingen door te zetten Ten eerste kan worden voorzien in de behoefte die vanuit de trainers van CDKS zijn geuit, om de werkdruk van trainingen te verlagen en de opkomst te verhogen. Daarvoor hebben zij nodig: ondersteuning bij de administratie en organisatie, een budget voor materialen en huur van ruimtes, en een budget voor verdere scholing. Voor Anders Samen is ook budget nodig voor de inzet van de externe professionals. Een lagere werkdruk voor de trainers zorgt ervoor dat ze meer tijd over hebben voor hun caseload. De terugkerende kosten van het aanbod zijn tot nu toe betaald uit het Innovatiebudget Sociaal Domein, maar activiteiten mogen niet langer dan twee jaar uit dat budget betaald worden. Naamsbekendheid collectief aanbod Ten tweede kan een (online) campagne worden ingezet om de naamsbekendheid van het collectieve, preventieve aanbod van CDKS te vergroten. Een betere bekendheid zorgt voor een hogere opkomst, wat leidt tot een hogere besparing op jeugdzorgkosten. Uitbreiden Anders Samen Ten derde kan het aanbod voor scheidingsvragen worden uitgebreid.

Anders Samen is populair en lijkt effectief, dus is de verwachting dat een uitbreiding van dit aanbod welkom is voor Woudenbergse ouders die overwegen of hebben besloten uit elkaar te gaan. Een mogelijkheid is het inkopen van diensten van stichting Villa Pinedo. Dit is een organisatie voor kinderen met gescheiden ouders. In hun aanbod kunnen ze verschillende diensten bieden: •

•

•

Online aanbod voor kinderen van gescheiden ouders. Kinderen kunnen online contact hebben met getrainde buddy’s (vrijwilligers die zelf ook gescheiden ouders hebben), en met elkaar. Informatie hierover kan worden meegegeven aan ouders en kinderen in een scheidingssituatie. Online oudertraining en bijeenkomsten. In aanbod voor ouders legt Villa Pinedo de focus op leren kijken door de ogen van het kind. Zo wordt het belang van het kind centraal gesteld in de manier waarop ouders hun romantische relatie verbreken, en een co-ouderschapsrelatie opbouwen. Ouders die deelnemen aan een Anders Samen-tafel kunnen gewezen worden op deze training en eventueel geplande bijeenkomsten. Informatiepakket ‘SCHEID-DOOS’: een pakket met brieven voor kind en ouders, een werkboek, een boek voor ouders, flyers en foldermateriaal, Vraag Maar-kaarten (vraagspel), en een voucher voor de online training.

Opnieuw kijken naar aanbod ASS Ten slotte kan in 2025 opnieuw worden onderzocht of collectief aanbod voor jeugdigen met ASS mogelijk is. In 2022 is het niet gelukt om passend aanbod voor ASS te creëren. In Woudenberg zijn wel veel hulpvragen rondom ASS, die nu vaak met individuele, aanvullende jeugdhulp worden beantwoord. De aanbeveling is om in gesprek te gaan met CDKS over de mogelijkheden om collectief 5

Doorontwikkelingsvoorstel collectief aanbod Jeugdhulpvragen aanbod op te zetten rondom het thema ASS. Dat aanbod kan gericht zijn op kinderen of jongeren met ASS, of op hun ouders en/of broers en zussen. Dit vraagt om ureninzet van het Sociaal Team in het opzetten en vervolgens uitvoeren van het aanbod en om opleiding en licenties bij inkopen van een programma.

6

Doorontwikkelingsvoorstel collectief aanbod Jeugdhulpvragen

Financiële impact Voor het uitvoeren van bovenstaande aanbevelingen is budget nodig. Hiervoor is in 2025 het budget ‘Investeringsmiddelen Jeugd’ beschikbaar. Het voorstel is om uit dit budget de volgende kosten te betalen: Kosten 2024 Budget voor de trainingen

Organisatie en administratie (2 uur per week) Materialen en huur Scholing Anders Samen Nieuw aanbod ASS

Kosten 2025 €5.200 €5.000 €5.000 €5.000 €10.000

Naamsbekendheid collectief aanbod

Online campagne

€5.000

Uitbreiden Anders Samen

Basispakket Villa Pinedo Informatiepakket Villa Pinedo (10 pakketten per jaar)

€375

€3.000 €375

€375

€38.575

Totaal

7

Doorontwikkelingsvoorstel collectief aanbod Jeugdhulpvragen

Bijlage: Opbrengst trainingen De bedragen zijn afgerond op €500.

Anders Samen Realisatie aantal deelnemers Schatting trainingskosten

2022 8 €5.000

2023 8 €6.500

Aantal betrokkenen niet verwezen naar jeugdhulp Schatting bespaarde jeugdhulpkosten

23 €65.000

14 €68.000

Geschatte opbrengst

€60.000

€61.500

Realisatie aantal deelnemers Subtotaal trainingskosten

2022 0 €500

2023 12 €9.500

Aantal deelnemers niet verwezen naar jeugdhulp Schatting bespaarde jeugdhulpkosten

8 €8.500

13 €13.500

Geschatte opbrengst

€8.000

€4.000

Realisatie aantal deelnemers (ouders) Subtotaal trainingskosten

2022 22 €10.000

2023 33 €11.500

Aantal kinderen van deelnemers niet verwezen naar jeugdhulp Schatting bespaarde jeugdhulpkosten

22 €31.000

33 €70.500

Geschatte opbrengst

€21.000

€59.000

Mindset

Triple P

8