1.a CA beleidsregels 326989_1 (Geredigeerd)

Collegeadvies Postregistratienummer Z.354983/D.326989 Ambtenaar | Gemeente Vertrouwelijkheid Openbaar / Niet openbaar Woudenberg Omschrijving (geanonimiseerd) Beleidsregels en uitvoering: Eerder aanvragen prioriteit transportcapaciteit bouwproces Advies di. 2. De Beleidsregels aanvraag prioriteit transportcapaciteit woningbouw- en schoolprojecten Woudenberg (bijlage 1) vast te stellen. In het geval de gezamenlijke aanpak niet zijn doorgang krijgt, komt stap 4 in artikel 9 (m.b.t. woningbouwaantallen en aantallen klaslokalen) van de beleidsregels te vervallen. Mandaat te verlenen aan de Portefeuillehouder Duurzaamheid (netcongestie) om n.a.v. het bestuurlijk overleg 3 september eventuele (beperkte) wijzigingen door te voeren in de beleidsregels. Mandaat te verlenen aan de Portefeuillehouder Duurzaamheid (netcongestie) om de overige voorkomende zaken ten behoeve van de indiening (w.o. behandelen reacties initiatiefnemers en vaststellen projectenlijst) uit te voeren, het tekenen van de bestuursverklaringen blijft bij burgemeester. Instemmen met de gezamenlijke indiening van de projecten op projectenlijst van de 12 gemeenten in congestiegebied 1b via mijnaansluiting.nl. De gemeenteraad informeren via de ingekomen stukken, doormiddel van dit collegeadvies en versnelde informatie via weekmail griffie.

Inleiding Op 1 januari 2026 is het nieuwe prioriteringskader van ACM in werking getreden. Daardoor veranderen in 2026 de spelregels voor het aanvragen van transportcapaciteit. Dit heeft gevolgen voor woningbouw. Voor stroomaansluitingen voor woningbouwprojecten zijn er drie routes: 1. Woningbouwprojecten met een huisnummerbesluit. Tot 1 juli konden deze projecten een reguliere aanvraag indienen en werden dat door Stedin van stroom voorzien. Vanaf 1 juli geldt dat ze een transportcapaciteit aanvragen én prioriteit. Deze projecten komen op de wachtlijst, waarop ook verzoek aan nieuwe aansluitingen bedrijven en o.a. aanpassing bestaande aansluiten staan en waar een aantal categorieën o.a. veiligheid, maar ook woningbouw met maatschappelijke prioriteit voorrang op hebben. Woningbouwprojecten zonder huisnummerbesluit, maar die voldoende concreet zijn. Tot 1 juli konden deze projecten zich aanmelden voor de overgangsregeling van Stedin. De lijst onderhanden werk. Veel ontwikkelaars hebben dit gedaan en wij zijn in afwachting van een reactie van Stedin. Deze hebben voorrang op de wachtlijst. Woningbouwprojecten en onderwijshuisvestingsprojecten tot 10 jaar vooruit die onvoldoende concreet zijn voor een reguliere aanvraag of de overgangsregeling. Vanaf 1 oktober kunnen deze een plek op de wachtlijst claimen via het proces “Eerder Aanvragen”.

Dit voorstel gaat over route 3 “Eerder aanvragen” per 1 oktober 2026 en stelt een regionale aanpak voor congestiegebied 1b voor. Het gaat daarbij om Woningbouw en Scholen. Beoogd resultaat (wat) Een éénduidige aanpak binnen het congestiebied 1b bewerkstelligen zodat de transportcapaciteit in het gebied op een eerlijke en goed overwogen manier wordt verdeeld aan de initiatieven in de verschillende gemeenten. Woudenberg ligt hoofdzakelijk in congestiegebied 1b , samen met Amersfoort , Baarn , Eemnes , Leusden , Soest , Bunschoten en de Flevoland gemeenten ; Almere , Lelystad en Zeewolde. Een heel klein deel van Woudenberg valt onder congestiegebied 1a , in dat gebied zijn geen projecten op het gebied van woningbouw of scholen en laten wij dan ook buiten de overwegingen. Kader Door toenemende netcongestie dreigen woningbouw- en onderwijsprojecten vertraging op te lopen. Omdat uitbreiding van het elektriciteitsnet lange doorlooptijden kent , is vroegtijdige afstemming tussen ruimtelijke planning en netcapaciteit essentieel. Om dit te adresseren is binnen het Landelijk Actieplan Netcongestie (LAN) , een samenwerking tussen het ministerie van BZK , Netbeheer Nederland , de VNG en de ACM , de landelijke werkwijze ‘Eerder aanvragen in het planproces’ ontwikkeld. Deze treedt per 1 oktober 2026 officieel in werking.

Argumenten Met deze methodiek “vervroegd aanvragen” kan de gemeente via Mijnaansluiting. nl tot tien jaar vooruit transportcapaciteit en aansluitingen aanvragen voor woningbouw- en onderwijsprojecten. Belangrijk hierbij is dat de werkwijze geen garantie biedt dat er direct fysieke capaciteit op het net beschikbaar is. Wel levert het een plek hoger op de wachtlijst op en vroegtijdige planzekerheid: de gemeente krijgt daarmee veel sneller inzicht waar wel of geen netcapaciteit beschikbaar zal zijn , waardoor wij de ruimtelijke planning en woningbouwprogrammering hier tijdig op kunnen aanpassen. Dit vermindert de ontwikkelonzekerheid aanzienlijk. De werkwijze “vervroegd aanvragen” vraagt een actieve regierol van de gemeente: wij worden de formele aanvrager (ook voor initiatieven van private ontwikkelaars). Waar tot op heden de initiatiefnemer verantwoordelijk was voor de aanvraag. Om in aanmerking te komen voor maatschappelijke prioritering op de wachtlijst van de netbeheerder , moeten wij als gemeenten projecten bundelen , geografisch afkaderen en onderbouwen met de juiste bewijslast.

Regionale krachtenbundeling en gemeentelijke beleidsregels (Congestiegebied 1b) Om te voorkomen dat de schaarse netcapaciteit wordt verdeeld op basis van het 'first come , first served'-principe , waarbij gemeenten onderling zouden concurreren , hebben de gemeenten in congestiegebied 1b afspraken gemaakt. Uitgangspunt is dat op 1 oktober 2026 de samenwerkende gemeenten een gezamenlijke projectenlijst in dienen. Door deze gebundelde aanpak vervalt de onderlinge concurrentie tussen gemeentelijke bouwprojecten en ontstaat een geharmoniseerde instroom. Voorwaarde hiervoor is dat alle deelnemende gemeenten dezelfde beleidsregels hanteren voor de prioritering van projecten. De VNG heeft hiervoor modelbeleidsregels opgesteld. Op 3 september worden hierover afspraken gemaakt in het bestuurlijk overleg van congestiegebied 1b. Geprint op: 03-09-2026 09:12:14 uur 2/7 Regionale aanpak zorgt voor rust en een eerlijkere verdeling van de transportcapaciteit onder de gemeenten in congestiegebied 1b. De netbeheerders hanteren met het prioriteringskader van de ACM de basis aanpak “first come first serve”. Met de regionale aanpak voorkomen we dat de snelheid van het indienen per 1 oktober door elke individuele gemeente bepalend gaat zijn voor welke projecten vanuit de netbeheerder het eerste in aanmerking gaan komen voor transportcapaciteit binnen het congestiegebied 1b.

Door gezamenlijk de aanmeldingen in te dienen conform een gezamenlijke projectenlijst kan de nadruk gelegd worden op zorgvuldigheid en niet de haast en drang om eerste te zijn of wel angst om onderaan de lijst te komen. Stap 4 in artikel 9 zorgt voor een eerlijke spreiding in de samengevoegde projectlijst. Na vaststelling van deze gezamenlijke aanpak en publicatie van de beleidsregels kan deze projectlijst opgesteld worden , eerst per gemeente en daarna voor het hele congestie gebied. Beleidsregels zorgen voor transparantie en duidelijkheid. Beleidsregels zijn nodig om juridisch een volgorde aan te mogen brengen in de projecten. Voor gemeentelijke projecten en voor projecten van ontwikkelaars hangt er veel vanaf namelijk of zij wel of geen transportcapaciteit krijgen en wanneer. De VNG adviseert gemeenten om zich goed juridisch in te dekken en transparant te zijn , doormiddel van deze beleidsregels. De beleidsregels zijn opgenomen in bijlage 1. Zonder beleidsregels is het niet toegestaan om transportcapaciteit en prioriteit aan te vragen binnen het proces Eerder Aanvragen. Dat betekent ook dat , gelet op de huidige wachtlijst waar al enige jaren diverse bedrijven op staan , te verwachten is dat er voor woningbouw en onderwijshuisvesting geen transportcapaciteit beschikbaar zal zijn in de komende 10 jaar en er dus niet gebouwd kan worden.

Het vaststellen van beleidsregels is dan ook een noodzakelijke stap in dit proces. Wel is het goed om te beseffen dat het aanvragen van transportcapaciteit en prioriteit niet automatisch betekent dat deze ook wordt toegekend , want het is nog niet zeker dat er ook stroom beschikbaar is om te verdelen. Regionale aanpak vraagt om eenvoudige en toetsbare criteria voor het bepalen van de rangorde. Artikel 9 van de beleidsregels gaat over de rangordebepaling waarmee gemeenten de projectvolgorde lijst gaan opstellen. Koppeling aan lokaal beleid per individuele gemeente bemoeilijkt het samenvoegen van deze projectlijsten. Zodoende is in lijn met hetgeen de VNG adviseert criteria gebruikt die objectief toetsbaar en redelijk zijn , om te voldoen aan de Didam- jurisprudentie. Echter ook bij het bepalen van een rangorde binnen de gemeente is van belang dat deze eenvoudig en toetsbaar is , om de schijn van bevooroordeling van projecten te vermijden. Stap 4 in artikel 9 is overbodig in het geval de regionale aanpak geen doorgang krijgt. Elke gemeente dient conform de eigen projectenlijst de aanvragen individueel in. De rangorde toepassing in stap 4 is dan niet meer nodig en dient geen onderdeel te zijn van het vastgesteld beleid. Er moet dan nog steeds een rangorde binnen de gemeente bepaald worden.

Informatie aan de raad Het is wenselijk dat de raad op de hoogte is van de nieuwe situatie en mogelijke consequenties die deze nieuwe manier van werken kan hebben op de voortgang van de ruimtelijke projecten. Wij stellen voor om de gemeenteraad te informeren doormiddel van dit college advies via de ingekomen stukken. Gelet op de snelheid van dit proces stellen wij voor dat de griffie dit daarnaast deelt via de weekmail. Mandaat Vanwege de strakke planning is het nodig om wijzigingen die benodigd zijn in de beleidsregels op basis van het bestuurlijk overleg van 3 september eenvoudig door te kunnen voeren zonder college besluit. Dan kunnen direct daarna de beleidsregels gepubliceerd worden en kan gestart worden met het formeel op stellen van de aanvraaglijst. Geprint op: 03-09-2026 09:12:14 uur 3/7 Tevens is een mandaat nodig voor de uitvoering , wij stellen voor hiervoor de wethouder Netcongestie (duurzaamheid) te mandateren , mede omdat deze niet rechtstreeks betrokken is bij woningbouw of schoolprojecten. Het mandaat is nodig om tussen 9 en 13 september op basis van de beleidsregels te komen tot een complete lijst van projecten per jaar die aanlevert kan worden bij de regio , om daar op basis van de beleidsregels tot 1 grote lijst gebracht te worden. De gemeentelijke lijst zal via de website openbaar gemaakt worden. Het mandaat is nodig gelet op de korte termijnen.

Inhoud Artikel 9 in de prioriteringscriteria vormt de kern van de beleidsregels. Waarbinnen het steeds gaat om de fase van een woningproject of school of om de KOVA , waarvan het bijbehorende project op de " onderhanden lijst " van Stedin staat en los aangevraagd moet worden. (KOVA , Kleinschalige Onlosmakelijk Verbonden Activiteiten , gaat om activiteiten die stroom nodig hebben om in samenhang met een woningbouw project bv maatschappelijke functies in de plint van een appartementen , een buurthuis of aansluitingen die nodig zijn voor de inrichting van de buitenruimte ). De gezamenlijke gemeenten in congestiegebied 1b stellen de volgende criteria voor: 1) Start bouw Projecten worden als eerste gerangschikt op basis van de start van de bouw (jaar/maand). Gemeenten zijn wettelijk verantwoordelijk voor de huisvesting van scholen in het basisonderwijs , voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs. Als de start bouw (maand en jaar) van een woningbouwproject of onderwijshuisvesting hetzelfde is krijgen projecten voor onderwijshuisvesting een hogere prioriteit. Mochten onderwijshuisvestingsprojecten vervolgens alsnog gelijk scoren dan bepaalt het onderwijsproject met de hoogste aantal klaslokalen de rangorde. Voor Woudenberg zal dit gaan om Kindcentrum Juliana en mogelijk de Gritschool , het overzicht wordt momenteel via gebouwbeheer aangeleverd.

2) Projectrijpheid Na de rangschikking van stap 1 stelt de gemeente de projectrijpheid van het project vast op basis van de beschikbare documenten in een onderrangorde van één tot en met zes: Er is een civielrechtelijke overeenkomst , en een onherroepelijke omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit verleend. Er is een civielrechtelijke overeenkomst , en een onherroepelijk omgevingsplan vastgesteld of onherroepelijke vergunning voor en BOPA verleend. Er is alleen een onherroepelijke omgevingsvergunning verleend. 3. Er is alleen een civielrechtelijke overeenkomst. Alle projecten in Woudenberg vallen in 4. deze categorie en hoe verder in de tijd zal dit in vrijwel alle gemeenten het geval zijn. Er is alleen een omgevingsplan vastgesteld of vergunning voor een BOPA verleend voor de projectlocatie. Er zijn andere bewijsstukken waardoor een project in aanmerking komt voor een prioritering. 1. 2. 5. 6. 3) Datum oplevering Een project krijgt hierbij een hogere rangschikking als de verwachte oplevering eerder plaatsvindt. 4) Hoogste aantal woningen per gemeente Binnen de op basis van stappen 1 tot en met 3 gemaakte onderverdeling vindt een onderverdeling plaats op basis van het hoogste aantal woningen per gemeente: eerst komt van elke gemeente het project met het hoogste aantal woningen aan de beurt , daarna van elke gemeente het op één na grootste , enzovoort.

Dit laatste criterium wordt toegepast om tot een volgordelijst voor congestiegebied 1b te komen en geldt alleen voor projecten die na de stappen 1 tot en met 3 nog op dezelfde plaats staan. Geprint op: 03-09-2026 09:12:14 uur 4/7 Kanttekeningen en risico’s Zolang de onderhande werklijst per 1 juli 2026 van Stedin niet definitief is , is ook niet duidelijk voor welke project vervroegd aanvragen wel en voor welke niet nodig is. Om risico’s te beperken zal , tot het moment van duidelijkheid over de onderhanden werklijst alle projecten opgenomen moeten worden. Voor een deel van de projecten van de onderhanden werklijst van Stedin zal bij vervroegd aanvragen nog stroom gevraagd moeten worden voor de KOVA’s. Door de zeer beperkte voorbereidingstijd richting de deadline van 1 oktober is een koppeling aan lokaal beleid niet te faciliteren. De VNG heeft geadviseerd om het objectief meetbaar te houden , dat maakt dat detailkoppeling aan lokaal beleid niet mogelijk is. De landelijke modelbeleidsregels van de VNG zijn laat ter beschikking en de planning richting de deadline van 1 oktober is uitermate krap. Er is nauwelijks ruimte voor flexibiliteit of procesmatige uitloop. Ook is het volledige proces is tijdens het zomerreces en onder zeer hoge tijdsdruk tot stand gekomen.

Zijn wij als congestie gebied 1b daarmee ook voorloper en vergroten wij daarmee de kans op stroom binnen de schaarste. Ook de ontwikkelaars en de mede-eigenaren van onze projecten moeten nu in heel korte termijn gegevens aanleveren. Er is onvoldoende tijd om een juridisch risico zoals het voorrang geven aan onderwijshuisvesting ten opzichte van woningbouwplannen in te schatten. Het beleid- en de werkwijze en uiteindelijk de lijst van projecten wordt naar eer- en geweten samengestelde en door de beleidsregels worden de juridische risico’s zoveel mogelijk beperkt. Daarbij is op voorhand al te verwachten dat rond 2030 de wereld er anders uit ziet en mogelijk ook andere projecten van grote belang zijn. Doordat de standaard beleidsregels niet eerder beschikbaar waren , kon dit collegevoorstel niet eerder worden voorgelegd. Om de harde regiodeadline van 1 oktober te behalen , is het noodzakelijk de portefeuillehouder Duurzaamheid te mandateren voor het op detailniveau aanpassen van de beleidsregels na de bestuurlijke afstemming van 3 september. Alleen projecten die strikt voldoen aan de landelijke criteria voor projectrijpheid mogen op 1 oktober worden ingediend. Een ontwikkelgebied , zoals Dorpsrand-Noord en de nog lopende verkenning van school of voorzieningen centrum in Hoevelaar fase 3 , voldoen hier op dit moment nog niet aan en kunnen nog niet worden aangemeld.

Deze kunnen pas in een latere tranche worden ingediend zodra de planvorming ver genoeg gevorderd is. Het tijdig en gezamenlijk indienen van projecten op de prioriteringslijst levert de gemeente vroegtijdige planzekerheid en een plek op de wachtlijst op , maar biedt geen garantie dat de netbeheerder direct fysieke netcapaciteit beschikbaar heeft op het gewenste startmoment. Het succesvol omzeilen van het 'first come , first served'-principe staat of valt met de bereidheid van alle elf overige gemeenten in congestiegebied 1b om exact dezelfde beleidsregels vast te stellen. Wijkt een van de partners af , dan komt de gezamenlijke indiening onder druk te staan Een gezamenlijke/regionale prioriteringslijst limiteert de mogelijkheid voor elke individuele gemeente in het bepalen van de uitgangspunten die in artikel 9 zijn opgenomen. Samenvoegen van de prioriteringslijsten kan alleen als elke gemeente dezelfde stappen hanteert. Richting externe partijen is het niet uitlegbaar als een project op de gemeentelijke lijst een hogere prioriteit krijgt dan op de gezamenlijke. Maatschappelijke draagvlak Doel van de beleidsregels is een zo goed mogelijke regeling en het vergroten van kansen van projecten in het maatschappelijk beleid (woningbouw en scholen) op stroom en daarmee uitvoering in een tijd van stroom schaarste.

Het gaat om projecten die bij ons bekend zijn en voldoen aan de basis van het beleid (structuurvisie en woonvisie) en daarmee bijdragen aan het bredere maatschappelijke belang van Woudenberg. Geprint op: 03-09-2026 09:12:14 uur 5/7 Financiële consequenties op juistheid beoordeeld door N. V. T. Als de regels tussen nu en 1 oktober niet aangepast worden zal een aanbetaling voor elke aansluitingsaanvraag gedaan moet worden (20% van de kosten) moet door de gemeente na 1 oktober 2027 betaald worden. Met elke initiatiefnemer is/wordt vastgelegd dat zij deze de kosten overnemen. Voor aanvragen waar de gemeente zelf de initiatiefnemer is en waar nog geen initiatiefnemer voor is draagt de gemeente de kosten van de aanbetaling. In detail zal de dekking voor deze kosten nog gezocht en gevonden moeten worden , gedacht wordt nu aan de GREX , dan wel de reserve grondbedrijf. Voor de scholen worden zullen de kosten ten laste van het IHP komen. Pas als de lijst voor Woudenberg definitief is , zal duidelijk worden om hoeveel het gaat en zal dat via de najaarsnota dan wel de aanpassing van de GREX verwerkt worden. Dit voorstel heeft direct alleen gevolgen voor ambtelijk uren en inzet en past daarmee binnen de begroting. Het effect van het niet verkrijgen van een stroom aansluiting heeft grote gevolgen voor de planning van woningbouwlocaties en zal ook in de grondexploitaties zichtbaar worden.

Aanpak/uitvoering De uitvoering van de werkwijze ‘Eerder aanvragen in het planproces’ verlopen via de volgende stappen richting de landelijke deadline van 1 oktober: 1. Bestuurlijke besluitvorming regionaal (3 september) In het bestuurlijk overleg van 3 september stemmen alle twaalf gemeenten binnen congestiegebied 1b formeel in met de geharmoniseerde beleidsregels. Het college wordt verzocht om de portefeuillehouder Duurzaamheid te mandateren om deze redactionele of detailaanpassingen definitief vast te stellen. 2. Inzending en toetsing van projectdossiers Direct na de regionale vaststelling kunnen initiatiefnemers (zowel gemeentelijke projectleiders als private ontwikkelaars) hun projectdossiers bij de gemeente aanmelden voor opname op de prioriteringslijst. De ambtelijke organisatie toetst de ingediende dossiers op compleetheid , haalbaarheid en projectrijpheid conform de vastgestelde beleidsregels. 3. Publicatie , bezwaartermijn en definitieve vaststelling Op basis van de toetsing wordt een concept-prioriteringslijst opgesteld en gecommuniceerd naar de aanmelders. Aansluitend wordt een bezwaartermijn van 10 dagen opengesteld. Na afloop van deze termijn handelt de portefeuillehouder Duurzaamheid eventuele bezwaren af en stelt de prioriteringslijst definitief vast. 4.

In de tussentijd wordt op basis van alle gemeentelijke lijsten en de beleidsregels een regionale volgorde lijst samengesteld. 5. Gezamenlijke indiening bij netbeheerder (1 oktober) De definitief vastgestelde projectenlijst wordt op 1 oktober gebundeld met de lijsten van de overige elf gemeenten in congestiegebied formeel ingediend bij de netbeheerder via Mijnaansluiting. nl. Dat zal gebeuren door per gemeente , per jaar/maand de gegevens in te dienen , waarbij de volgorde voor de “druk op de knop” bepaald wordt door de regionale werklijst. Uitvoering door de beleidsmedewerker(s) met toegang tot Mijnaansluiting. nl. Communicatie De beleidsregels worden na het bestuurlijk overleg van 3 september of eventueel het college besluit van 8 september gepubliceerd. Er worden geen mogelijkheden tot inspraak geboden. Na vaststelling worden de beleidsregels gepubliceerd in het gemeenteblad. Alle bij ons bekende projecten zijn inmiddels per email door ons geïnformeerd en op de website komt/staat een bericht over vervoegd aanvragen. De gemeentelijke lijst zal medio september ook via de website van de gemeente (conform voorstel VNG) worden gedeeld. D.

nummer Documentnaam Geheimhouding Actieve openbaarmaking Geprint op: 03-09-2026 09:12:14 uur 6/7 Beleidsregels aanvraag prioriteit transportcapaciteit woningbouwprojecten (laatste versie regio) Concept bestuursverklaring Geprint op: 03-09-2026 09:12:14 uur 7/7