Document · PDF

09.e Bijlage 4 KWIZ Inkomsteneffectenrapportage - Gemeente Woudenberg.pdf

Gemeenteraad 21 december 2023, gemeente WoudenbergBij agendapunt: 6: Ingekomen stukken10.569 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

INKOMENSEFFECT RAPPORTAGE GEMEENTE WOUDENBERG

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Inkomenseffect Rapportage Gemeente Woudenberg Een onderzoek naar de effecten van het landelijke en gemeentelijke minimabeleid op de inkomenspositie van minimahuishoudens in de gemeente Woudenberg.

Cofon Colofon Opdrachtgever Gemeente Gemeentenaam Opdrachtgever Datum Gemeente Woudenberg November 2021 Datum Auteurs 2023 Oktober Michelle Ellens Reimer Vonk Auteurs Michelle Ellens Grafische Jitske Kooistra ondersteuning – van der Wijk Senne Trip Campmans Xiaochang KWIZ Stavangerweg 23 - 5 9723 JC Groningen 050 - 5252473 contact@kwiz.nl Uitgave Deze publicatie publicatie isiseen eenuitgave uitgavevan van KWIZ KWIZ. B.V.. Het Hetovernemen overnemenvan vancijfers cijfers en/ en /ofof teksten teksten is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld. Niets uit deze publicatie mag worden verveelvoudigd en en//of ofopenbaar openbaargemaakt gemaaktworden wordenininwelke welkevorm vormdan danook ookzonder zonder voorafgaande toestemming van KWIZ B.V.. 1

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Inhoudsopgave Inleiding ......................................................................................................................................... 2 1. Onderzoeksmethodiek .............................................................................................................. 3 1.1. Voorbeeldhuishoudens ....................................................................................................... 3 1.2. Opbouw totaal inkomen ...................................................................................................... 3 1.3. Uitgaven .............................................................................................................................. 4 1.4. Vrij besteedbaar budget ...................................................................................................... 5 1.5. Aannames ........................................................................................................................... 5 1.6. Energiekosten ..................................................................................................................... 6 2. Inkomenseffecten ...................................................................................................................... 7 2.1. Bijdrage Rijk hoger dan bijdrage gemeente ....................................................................... 7 2.2.

Specificatie gemeentelijke bijdragen op 100% Wsm .......................................................... 8 2.3. De gemeentelijke bijdragen zorgen voor (meer) vrij besteedbaar budget ....................... 11 2.4. Werken vanuit de bijstand loont........................................................................................ 14 2.5. Vergelijking resultaten met rapport Commissie Sociaal Minimum ................................... 17 3. Bevindingen inkomenseffecten ............................................................................................... 19 Bijlage 1. Overzicht minimaregelingen ........................................................................................ 21 Bijlage 2. Opbouw totaal inkomen 100 tot 130% Wsm ............................................................... 22 Bijlage 3. Financieel maandoverzicht .......................................................................................... 25

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Inleiding Gemeenten hebben de zorgplicht om de leefsituatie en het toekomstperspectief van kwetsbare inwoners de verbeteren. De regering heeft extra middelen ter beschikking gesteld voor de intensivering van het armoede- en schuldenbeleid van de gemeenten. Ook in de gemeente Woudenberg zijn armoede en schuldhulpverlening actuele thema’s. De gemeente houdt periodiek de vinger aan de pols als het gaat om inzicht in de minimapopulatie en het bereik en de effecten van de minimaregelingen. Hiertoe voerde KWIZ in 2017 al eens een Armoede Index en een enquête onder de doelgroep uit en werd er in 2022 een onderzoek gedaan naar de effecten van het landelijke en lokale beleid op de inkomens van de doelgroep. De gemeente Woudenberg heeft een breed pakket aan gemeentelijke minimaregelingen en is benieuwd naar het effect van deze regelingen op de inkomens van minimahuishoudens. Dit onderzoek is een vervolgmeting op het onderzoek uit 2022. In dit deelonderzoek 1 staan de effecten van de landelijke toeslagen centraal en hoe dit gezamenlijk met de lokale regelingen doorwerkt op de inkomens van minima, vanuit de visie dat iedereen voldoende budget moet hebben om rond te komen.

De centrale onderzoeksvraag luidt: wat zijn de effecten van het landelijke en lokale beleid op de inkomens van de minima en in welke situatie(s) treedt er een armoedeval op? De inkomenseffect rapportage biedt inzicht in de actuele financiële positie van minimahuishoudens en in de mate waarin het huidige (lokale) beleid een bijdrage daaraan levert. De centrale onderzoeksvraag valt uiteen in de volgende deelvragen: • Hoe hoog is de maximale bijdrage van de gemeente en van het Rijk voor minimahuishoudens? • Hoeveel geld houden minimahuishoudens per maand over (of komen zij tekort) voor het doen van vrije bestedingen? • Wat is het financiële effect van inkomensverhoging door vanuit de bijstand aan het werk te gaan: is er sprake van een armoedeval? Opzet van het onderzoek We berekenen voor zes verschillende huishoudtypen met vijf verschillende inkomensniveaus (van 100 tot 130 procent van het Wettelijk sociaal minimum, en voor langdurige minimahuishoudens) hoeveel zij maandelijks aan gemeentelijke regelingen en landelijke toeslagen kunnen ontvangen en geven inzicht in het effect van de inkomensstijging. Daarvoor is per huishoudtype een overzicht van de inkomsten en uitgaven per maand gemaakt. Met behulp van landelijke inkomensnormen, landelijke toeslagen en informatie over gemeentelijke regelingen is per huishoudtype het inkomen bepaald.

Voor de vaste uitgaven is uitgegaan van cijfers en normen van het Nibud2. Voor de andere uitgaven is waar mogelijk gebruikgemaakt van lokale tarieven (zoals huur en waterschapsbelasting). Tenslotte worden de gemeentelijke regelingen omgezet in een maandbedrag. Op die manier ontstaat per huishoudtype een overzicht van de inkomsten en uitgaven per maand. Leeswijzer In hoofdstuk 1 wordt de onderzoeksmethodiek nader toegelicht. Vervolgens worden in hoofdstuk 2 de inkomenseffecten van zowel de landelijke als de lokale inkomensondersteunende regelingen beschreven. In hoofdstuk 3 benoemen we de belangrijkste inkomenseffecten. In hoofdstuk 4 komen de scenario’s aan bod. In bijlage 1 staat een overzicht met de minimaregelingen in de gemeente Woudenberg en de daar bijbehorende voorwaarden en bedragen. In bijlage 2 staat per huishoudtype de opbouw van het totale inkomen bij een inkomensniveau tussen de 100 en 130 procent Wsm. In de laatste bijlage, bijlage 3, staat het financieel maandoverzicht per huishoudtype weergegeven.

Voor de onderzoeksresultaten van de overige deelonderzoeken verwijzen we u naar het integrale onderzoeksrapport. 2 Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) is een onafhankelijke stichting die informeert en adviseert over financiën van huishoudens.

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

1. Onderzoeksmethodiek In dit hoofdstuk geven we een overzicht van de verschillende inkomsten en uitgaven die worden onderscheiden in het rapport.

1.1. Voorbeeldhuishoudens We berekenen de inkomenseffecten van het lokale en landelijke beleid in 2023 voor de volgende 10 huishoudtypen: Huishoudtypen Niet AOW-gerechtigden: • alleenstaande; • alleenstaande met een zorgvraag; • paar zonder kinderen; • alleenstaande ouder met twee kinderen (3 en 5 jaar); • alleenstaande ouder met twee kinderen (14 en 16 jaar); • paar (twee volwassenen) met twee kinderen (3 en 5 jaar); • paar (twee volwassenen) met twee kinderen (14 en 16 jaar); • paar (twee volwassenen) met vier kinderen (3, 5, 14 en 16 jaar). AOW-gerechtigden: • alleenstaande; • alleenstaande met een zorgvraag. Inkomenshoogte We brengen de inkomenseffecten in beeld voor huishoudens met inkomens van 100, 110, 120 en 130 procent Wsm. Daarnaast berekenen we de inkomenseffecten voor huishoudens die al langer dan drie jaar een inkomen van 100 procent Wsm hebben (langdurige minima).

1.2. Opbouw totaal inkomen Het totaal inkomen van de minimahuishoudens is opgebouwd uit • •

•

netto-inkomen inclusief vakantietoeslag3; bijdrage Rijk: o huurtoeslag; o zorgtoeslag o kinderbijslag; o kindgebonden budget; o combinatiekorting. gemeentelijke minimaregelingen.

Specificatie gemeentelijke minimaregelingen 4 Tabel 1.2.1 Gemeentelijke minimaregelingen in Woudenberg Regelingen Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Individuele inkomenstoeslag Verenigingsactiviteiten (volwassenen) Kindpakket Kleine Schans Tegemoetkoming premie aanvullende zorgverzekering Gratis OV AOW-gerechtigden Jeugdfonds De Boom: • Vergoeding peuterspeelzaal • Vergoeding sport en cultuur Energietoeslag 2023

Inkomensgrens 100% Wsm Drie jaar of langer 130% Wsm 130% Wsm 130% Wsm 130% Wsm 100% Wsm 130% Wsm 130% Wsm 130% Wsm 120% Wsm5

3 Het betreft de uitkeringsbedragen per 01-01-2023. 4 In bijlage 1 staan de voorwaarden per regelingen uitgebreider beschreven. 5 Onder voorbehoud van beleidswijzigingen.

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Niet meegenomen in berekeningen: Bijzondere bijstand Studietoeslag Kindpakket (Kleine Schans) • Computerregeling • Zwemlesregeling Jeugdfonds De Boom: vakantiekamp Voedselbank Tijdelijk Noodfonds energiekosten

130% Wsm Situatieafhankelijk 130% Wsm 130% Wsm 130% Wsm 130% Wsm Situatieafhankelijk Situatieafhankelijk

Een aantal regelingen wordt niet opgenomen in begrotingen en inkomenseffecten: • De bijzondere bijstand is niet meegenomen in de begrotingen omdat deze vorm van bijstand wordt verstrekt voor noodzakelijke onvermijdbare individuele uitgaven en dit niet maandelijks bij iedereen voorkomt. • De individuele studietoeslag is eveneens niet doorgerekend in de financiële overzichten. Deze regeling kent een specifieke doelgroep; studenten met een lichamelijke of psychische beperking, die niet in staat zijn naast hun te studie werken. In deze Inkomenseffect rapportage is geen huishouden opgenomen waarbij deze regeling van toepassing is. • Alle regelingen van de voedselbank in Amersfoort (voedselbank, kledingbank, speelgoedbank, dierenvoedselbank) worden niet meegenomen. De inkomensgrens van deze regelingen wordt namelijk vastgesteld op besteedbaar inkomen, terwijl in de inkomenseffect rapportage naar het wettelijk sociaal minimum wordt gekeken. • Via het Kindpakket van de Kleine Schans kunnen kinderen aanspraak maken op de computerregeling (8 tot 16 jaar) en een zwemlesvergoeding. Beide regelingen worden niet doorgerekend in de inkomenseffecten. De computerregeling is namelijk eens per vijf jaar beschikbaar en aan de zwemlesvergoeding is geen leeftijdsgrens verbonden. Voor beide regelingen geldt dat hier geen concrete maandelijkse bijdrage kan worden gekoppeld.

• Via Jeugdfonds De Boom kunnen kinderen ook gebruikmaken van een vergoeding voor een vakantiekamp. Deze vergoeding is niet meegenomen omdat de kosten per kind verschillen en niet ieder kind hiervan gebruikmaakt. • Tijdelijk Noodfonds energiekosten is niet meegenomen omdat dit fonds uitsluitend dient om (tijdelijke) noodgevallen te bekostigen en ervanuit wordt gegaan dat dit niet gaat om structurele hulp. De energietoeslag daarentegen wordt wel doorgerekend.

1.3. Uitgaven De uitgaven zijn gecategoriseerd naar: • vaste lasten. Dit zijn uitgaven die regelmatig terugkomen. Voorbeelden zijn huur, energiekosten6 (zie ook paragraaf 1.6) en verzekeringen; • reserveringsuitgaven. Dit zijn uitgaven die niet regelmatig voorkomen en waarvan de hoogte vooraf niet bekend is. Voorbeelden zijn kosten voor inventaris, kleding en het eigen risico voor de zorgverzekering; • huishoudelijke uitgaven. Dit zijn terugkerende uitgaven aan voeding, persoonlijke verzorging en dergelijke; • werk gerelateerde uitgaven. Dit zijn uitgaven die gemaakt worden als een persoon werkt. Voorbeelden zijn de kosten van woon-werkverkeer en werkkleding. Voor de uitgaven is waar mogelijk uitgegaan van lokale tarieven. Voorbeelden hiervan zijn de huur en lokale heffingen. De andere bedragen zijn gebaseerd op normbedragen en berekeningen van het Nibud. Deze zijn terug te vinden in de begrotingen per huishoudtype in de bijlage. De uitgaven betreffen de minimale bedragen die huishoudens nodig hebben om in bepaalde kosten 6 Kosten gas en elektriciteit zijn gebaseerd op tarieven van Budget Energie (Groene stroom en aardgas, 1

jaar vast), De kosten voor water zijn gebaseerd op de tarieven van Vitens. Gegevens over het gemiddelde gebruik per huishoudtype zijn afkomstig van het Nibud (water).

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

te kunnen voorzien. Het is mogelijk dat een huishouden maandelijks meer of minder uitgeeft dan de (norm)bedragen waarmee in deze rapportage wordt gerekend, bijvoorbeeld omdat het huishouden een ander bedrag per maand reserveert voor onregelmatige uitgaven. Individuele situaties kunnen daarom afwijken van de begrotingen zoals opgenomen in deze rapportage.

1.4. Vrij besteedbaar budget Het budget dat na aftrek van de uitgaven (zie voorgaande paragraaf) overblijft is het zogenaamde vrij besteedbaar budget. Dit kan worden uitgegeven aan sociale en recreatieve activiteiten, in die zin is dit het bedrag waarvan mensen kunnen meedoen. Voor deze vrije bestedingen is eveneens uitgegaan van het normbedrag dat het Nibud per huishoudtype hanteert. Dit is terug te vinden in de begrotingen in de bijlage.

1.5. Aannames Voor de inkomenseffecten doen we de volgende aannames: • De huishoudens maken van alle beschikbare regelingen gebruik en ontvangen daarvoor het maximale bedrag. Daarnaast doen we de aanname dat huishoudens geen schulden hebben. • Bij de inkomenseffecten wordt uitgegaan van gemiddelden per huishoudtype. Dit betekent dat een ongunstige situatie, bijvoorbeeld een hogere huurprijs of een slecht geïsoleerd huis, direct gevolgen kan hebben voor de inkomenseffecten zoals in dit rapport zijn weergegeven. • De voorbeeldhuishoudens hebben een huurwoning. We gaan uit van € 638 kale huur per maand voor een alleenstaande en € 678 kale huur per maand voor een meerpersoonshuishouden. Deze bedragen zijn gebaseerd op huurtoeslaggegevens van de Rijksoverheid over de gemeente Woudenberg. • Alleenstaande ouders met een inkomen gelijk aan de bijstandsnorm werken niet of zitten in een traject waarbij de kinderopvang wordt vergoed. Alleenstaande ouders met een inkomen van 110 tot 120 procent Wsm hebben voor hun jongste kind (3 jaar) 80 uur dagopvang per maand nodig tegen een tarief van € 9,03 (gemiddelde uurprijs in 2023). Dit loopt op naar 120 uur bij een inkomen van 130 procent. Het kind van 5 jaar bezoekt de buitenschoolse opvang voor 32 uur per maand tegen een uurtarief van 8,73 (gemiddelde uurprijs in 2023). Dit loopt op naar 48 uur per maand bij een inkomen van 130 procent Wsm.

• We doen de aanname dat paren met kinderen geen gebruikmaken van kinderopvang, omdat één van beide partners werkt. Indien beide ouders zouden werken dan zou het huishoudinkomen hoger zijn dan de minimuminkomens in deze rapportage. • Huishoudens met een inkomen van 110 procent Wsm of hoger hebben te maken met werkgerelateerde kosten. Huishoudens met een inkomen gelijk aan de bijstandsnorm, en huishoudens die de AOW-leeftijd hebben bereikt maken, gezien hun situatie, deze kosten niet. • Via de Kleine Schans wordt een Kindpakket aangeboden. Kinderen op de basisschool kunnen aanspraak maken op een vergoeding van € 600 op jaarbasis en kinderen op de middelbare school kunnen aanspraak maken op een vergoeding van € 700. • Via Jeugdfonds De Boom is een vergoeding beschikbaar voor activiteiten op gebied van sport en cultuur. In 2022 is in totaal € 50.804 toegekend aan huishoudens met kinderen 7. Per kind is een maximale vergoeding van € 500 beschikbaar op jaarbasis. In de berekeningen gaan we uit van deze maximale vergoedingen per kind. • Daarnaast is via Jeugdfonds De Boom een vergoeding beschikbaar voor twee dagdelen op de peuterspeelzaal. Huishoudtypen met een jong kind (3 jaar) bezoeken de peuterspeelzaal en de kosten hiervoor worden verrekend en kwijtgescholden 8.

• Via de regeling ‘Verenigingsactiviteiten’ kunnen volwassenen aanspraak maken op een vergoeding van € 215 voor sporten, € 390 voor cultuur en tweemaal een badenkaart bij het lokale zwembad. De ervaring van de gemeente Woudenberg is veruit de meeste inwoners kiezen voor een sportvergoeding; deze wordt daarom doorgerekend in de inkomenseffecten. 7 Bron: Jaarverslag Lariks Leusden 2022. 8 Weergegeven in de financiële maandoverzichten.

Gemeente Woudenberg

• •

Versie 1.1

In de gemeente Woudenberg wordt een tegemoetkoming aangeboden voor de kosten van een aanvullende zorgverzekering. Alle huishoudtypen maken gebruik van deze ondersteuning van € 100 per persoon op jaarbasis. De gemeente Woudenberg biedt geen collectieve zorgverzekering aan; inwoners dienen een keuze te maken uit het reguliere aanbod aan zorgverzekeringen. Op basis van de meest gekozen pakketten bij de grootste zes zorgverzekeraars is daarvoor een gemiddelde prijs9 berekend van € 154 per polis. AOW-gerechtigden en huishoudens met een zorgvraag maken gebruik van een meer uitgebreid pakket 10 van € 193 per polis. Voor inwoners met een zorgvraag zijn op drie kostensoorten wijzigingen aangebracht. Zij hebben meer vervoerskosten (ziekenhuisbezoeken), een kostenpost voor medicatie en meer reserveringskosten (maaltijdvoorziening, hulpmiddelen e.d.). De gemeente is aangesloten bij het waterschap Vallei en Veluwe. Kwijtschelding is mogelijk voor afvalstoffenheffing en rioolheffing (vanuit de gemeente), zuiveringsheffing en watersysteemheffing (vanuit het waterschap).

1.6. Energiekosten Wegens sterk stijgende energiekosten heeft het Rijk in 2022 een tijdelijke energietoeslag geïntroduceerd. Deze tegemoetkoming is in 2023 opnieuw beschikbaar. Hiervoor is een bedrag van € 1.300 per huishouden gereserveerd waarbij de gemeente de precieze beleidskaders zelf mag vaststellen. De gemeente Woudenberg keert in 2023 opnieuw een energietoeslag van € 1.300 uit aan minimahuishoudens. De meegenomen kosten van gas en elektriciteit zijn gebaseerd op tarieven van Budget Energie (vast contract van 1 jaar, prijspeil oktober 2023). Heffingskortingen zijn in de maandprijs verrekend. Ook is er rekening gehouden met het prijsplafond dat per 2023 is ingesteld. Gegevens over het gemiddelde gebruik per huishoudtype zijn afkomstig van het Nibud (elektriciteit) en Essent (gas). De situatie per huishouden kan sterk verschillen en kan bovendien snel veranderen (bij een wijziging van de energieprijzen).

9 Een basisverzekering met een aanvullende verzekering waarbij 9 fysiotherapie behandelingen worden

verzekerd en een basistandverzekering. 10 In het uitgebreide pakket zit een laag eigen risico, vrije ziekenhuiskeuze, een extra aanvullende verzekering en een meer uitgebreide tandartsverzekering.

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

2. Inkomenseffecten In dit hoofdstuk staan de inkomenseffecten. De eerste paragraaf schetst de verhouding tussen de uitkering, landelijke toeslagen en gemeentelijke regelingen per huishoudtype per maand. In paragraaf 2.2 wordt de gemeentelijke bijdrage uitgesplitst naar de verschillende minimaregelingen. Daarna wordt inzicht gegeven in de ontwikkeling van het vrij besteedbaar budget (paragraaf 2.3) en de ontwikkeling van het totale inkomen (paragraaf 2.4).

2.1. Bijdrage Rijk hoger dan bijdrage gemeente In figuur 2.1.1. is de opbouw van het maandelijks totaal inkomen bij een inkomen van 100 procent Wsm per huishoudtype weergegeven. Hier is te zien dat het totale bedrag dat huishoudens van het Rijk kunnen ontvangen (zoals bijstandsuitkering, huurtoeslag, zorgtoeslag en de kinderbijslag) hoger is dan de totale gemeentelijke bijdrage. Omdat de aanname is gedaan dat deze huishoudens kortdurend minima zijn hebben is de individuele toeslag niet meegenomen in de gemeentelijke bijdragen. Huishoudens met kinderen kunnen een hoger bedrag aan toeslagen vanuit het Rijk en gemeentelijke bijdragen ontvangen dan huishoudens zonder kinderen. Dit komt omdat er regelingen beschikbaar zijn voor specifiek gezinnen dan wel kinderen. Als voorbeeld: een alleenstaande ontvangt maandelijks € 1.217 aan bijstandsuitkering (inclusief vakantietoeslag). Daarbovenop kan hij maximaal € 501 landelijke toeslagen ontvangen. Vanuit de gemeentelijke regelingen kan hij maximaal € 177 ontvangen. Dit is voor kwijtschelding gemeentelijke belastingen, tegemoetkoming voor de aanvullende zorgverzekering, verenigingsactiviteiten en energietoeslag. Figuur 2.1.1. Maandelijks inkomen op 100% Wsm, huishoudens zonder kinderen

Maandelijks inkomen, huishoudens zonder kinderen Uitkering

Toeslagen Rijk

€ 2.500

€ 225 € 618

€ 2.000 € 1.500

€ 177

€ 501

€ 1.000 € 500

Bijdrage gemeente

€ 192

€ 177

€ 503

€ 501

€ 1.358

Alleenstaande AOW-leeftijd

Alleenstaande chronisch ziek, AOW-leeftijd

€ 1.738 € 1.217

€ 1.217

Alleenstaande

Alleenstaande chronisch ziek

€0 Paar zonder kinderen

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Figuur 2.1.2. Maandelijks inkomen op 100% Wsm, huishoudens met kinderen

Maandelijks inkomen, huishoudens met kinderen Uitkering

Toeslagen Rijk

Bijdrag gemeente

€ 4.000 € 529

€ 3.500 € 3.000 € 2.500 € 2.000

€ 302

€ 329

€ 399

€ 1.315

€ 1.432

€ 1.217

€ 425

€ 1.085

€ 1.202

€ 1.738

€ 1.620

€ 1.500 € 1.000 € 500

€ 1.738

€Alleenstaande Alleenstaande Paar met Paar met Paar met vier ouder met ouder met kinderen (3 en 5 kinderen (14 en kinderen (3, 5, 14 kinderen (3 en 5 kinderen (14 en jaar) 16 jaar) en 16 jaar) jaar) 16 jaar)

2.2. Specificatie gemeentelijke bijdragen op 100% Wsm Uit de vorige paragraaf blijkt dat de (maximale) maandelijkse gemeentelijke bijdrage verschilt per huishoudtype. Figuren 2.2.1. en 2.2.2. laten zien uit welke onderdelen de maximale gemeentelijke opbouw bestaat. Het gaat om de maandelijkse bijdrage per huishoudtype bij een inkomen op 100 procent Wsm. Voor de volledigheid geven we ook het bedrag voor de individuele inkomenstoeslag weer. Minima die drie jaar of langer een van een minimuminkomen tot 101 procent Wsm moeten rondkomen, hebben hier recht op. Als voorbeeld: een alleenstaande ouder met twee jonge kinderen van 3 en 5 jaar ontvangt maandelijks (maximaal) € 65 voor de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen, € 8 als tegemoetkoming voor de aanvullende zorgverzekering, € 18 voor de regeling Verenigingsactiviteiten en € 108 als energietoeslag vanuit de gemeente. Voor zijn kinderen ontvangt hij € 12 als vergoeding voor de peuterspeelzaal, € 50 vanuit het Kindpakket via de Kleine Schans en € 42 via Jeugdfonds De Boom. In totaal ontvangt hij dan € 302 per maand vanuit de gemeentelijke regelingen. Als hij al drie jaar of langer een inkomen op bijstandsniveau heeft, krijgt hij daar bovenop € 45 voor de individuele inkomenstoeslag. Bij een langdurig minimuminkomen ontvangt hij € 348 als gemeentelijke bijdrage.

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Figuur 2.2.1. Maandelijks bedrag per regeling op 100% Wsm, huishoudens zonder kinderen

Maandelijkse gemeentelijke bijdragen, huishoudens zonder kinderen Kwijtschelding

Vergoeding aanvullende zorgverzekering

Verenigingsactiviteiten volwassenen

Gratis OV vervoer AOW-leeftijd

Energietoeslag

Individuele inkomenstoeslag

€ 300

€ 50

€ 250

€ 200

€ 35

€ 35 € 108

€ 150 € 108 € 108

€ 108

€ 100

€ 36 € 17

€ 50

€ 108

€ 18 €8

€ 43

Alleenstaande

Alleenstaande chronisch ziek

€ 65

€ 15

€ 24

€ 18 €8

€ 43

Alleenstaande AOW-leeftijd

Alleenstaande chronisch ziek, AOW-leeftijd

€0 Paar zonder kinderen

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Figuur 2.2.2. Maandelijks bedrag per regeling op 100% Wsm, huishoudens met kinderen

Maandelijkse gemeentelijke bijdragen, huishoudens met kinderen Kwijtschelding

Vergoeding aanvullende zorgverzekering

Verenigingsactiviteiten volwassenen

Kindpakket Kleine Schans

Jeugdfonds de Boom

Energietoeslag

Vergoeding peuterspeelzaal

Individuele inkomenstoeslag

€ 600 € 50 € 12

€ 500 € 50 € 35

€ 400

€ 300

€ 45 € 12 € 108

€ 50 € 12

€ 108

€ 83

€ 108

€ 200

€ 42 € 42

€ 100

€ 108

€ 108 € 125

€ 83 € 167 € 117

€ 117

€ 50

€ 18 €8

€ 36 € 17

€ 65

€ 50

€Alleenstaande Alleenstaande Paar met kinderen Paar met kinderen Paar met vier ouder met met kinderen (14 (3 en 5 jaar) (14 en 16) kinderen (3, 5, 14 kinderen (3 en 5 en 16) en 16 jaar) jaar)

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

2.3. De gemeentelijke bijdragen zorgen voor (meer) vrij besteedbaar budget Alle minimahuishoudens houden door de gemeentelijke regelingen (meer) geld over voor het doen van vrije bestedingen (bedoeld voor sociale participatie, zie kader). Het Nibud hanteert per huishouden een normbedrag dat nodig wordt geacht voor sociale participatie. Deze staan ook in de figuur. Uiteraard zal iemand die nauwelijks geld meer over heeft, dat niet per definitie daaraan besteden. Duiding vrij besteedbaar budget Het vrij besteedbaar budget is bedoeld voor sociale participatie (een krant, abonnement, dagje uit, op bezoek gaan et cetera). Dat huishoudens in de plus staan betekent niet direct dat huishoudens ook op een minimaal niveau sociaal kunnen participeren. Een paar met twee kinderen (14 en 16 jaar) heeft volgens het Nibud € 321 nodig voor minimale sociale participatie (zie bijlage 3). In figuur 2.3.1. is te zien dat er op bijstandsniveau zonder de gemeentelijke bijdragen onvoldoende budget is voor vrije bestedingen, een paar met twee oudere kinderen heeft dan namelijk een budget van € 130. Indien het gezin gebruikmaakt van alle gemeentelijke regelingen is er (€ 130 + € 425 =) € 556 beschikbaar voor vrije bestedingen. Een paar met twee oudere kinderen heeft dan voldoende budget voor sociale participatie.

In de volgende figuren staat per huishoudtype het budget dat zij overhouden voor vrije bestedingen weergegeven, opgesplitst in wat zij zonder de gemeentelijke regelingen zouden overhouden en wat de gemeentelijke regelingen toevoegen aan het vrij besteedbaar budget. De meeste huishoudtypen houden bij ieder hoger inkomen ook telkens een groter bedrag over voor het doen van vrije bestedingen.

2.3.1. Minimahuishoudens zonder kinderen Alleenstaanden hebben bij ieder inkomen voldoende budget voor de norm van minimale sociale participatie (€ 111). Wanneer zij gebruikmaken van de beschikbare gemeentelijke regelingen loopt hun vrije bestedingsruimte bovendien verder op. Echter, wanneer een alleenstaande een zorgvraag en dus hogere kosten heeft, is er onvoldoende budget voor vrije bestedingen of minimale sociale participatie (- € 22) op een inkomensniveau van 100 procent Wsm. Wanneer alleenstaanden met een zorgvraag gebruikmaakt van alle beschikbare gemeentelijke regelingen heeft hij voldoende budget voor vrije bestedingen 11. Op 110 procent Wsm is hij ook nog afhankelijk van de gemeentelijke regelingen voor vrij besteedbaar budget, en vanaf 120 procent Wsm niet meer. Verder houdt een alleenstaande met een zorgvraag, als hij gebruikmaakt van alle gemeentelijke regelingen, voldoende budget voor vrije bestedingen. Echter, het bedrag dat hij daarna overhoudt is bij 110 procent Wsm iets lager dan bij 100 procent Wsm. Dit heeft te maken met dalende toeslagen vanuit het Rijk; de loonstijging kan dit niet geheel compenseren.

Ook voor paren zonder kinderen geldt dat zij zonder gemeentelijke bijdragen bij een inkomen van 100 procent Wsm niet voldoende budget hebben voor het doen van vrije bestedingen; ze houden weliswaar geld over per maand op bijstandsniveau (€ 121) maar dat is minder dan de Nibudnorm van € 181. Vanaf een inkomen van 110 procent Wsm zijn zij niet meer (volledig) afhankelijk van de gemeentelijke regelingen. Paren gaan er bij iedere loonstijging op vooruit in termen van vrij besteedbaar budget.

11 Een van de aannames voor deze inkomenseffect

rapportage is dat inwoners gebruikmaken van alle beschikbare regelingen. De praktijk leert echter dat huishoudens veelal gebruikmaken van één of twee minimaregelingen. Dit betekent dat de financiële situatie vaak krapper is dan in figuur 2.3.1. weergegeven.

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Figuur 2.3.1. Maandelijks vrij besteedbaar budget alleenstaande, huishoudens zonder kinderen

Vrij besteedbaar budget: huishoudens zonder kinderen Zonder gemeentelijke bijdrage

Met alle gemeentelijke bijdragen

Alleenstaande chronisch ziek Alleenstaande

100% Wsm

€ 130 € 177

110% Wsm

€ 182

Paar zonder kinderen

Normbedrag sociale participatie € 111

100% Wsm

120% Wsm

€ 135

€ 304

€ 135

€ 418

130% Wsm 100% Wsm

€ -22€ 177

110% Wsm

€ 30€ 135

120% Wsm

€ 151 € 135

130% Wsm

€ 266

110% Wsm 120% Wsm 130% Wsm

€ 121

€ 135

€ 225

€ 161

€ 339 € 409

€ 161 € 161

-€ 100 € 100 € 300 € 500 € 700 Normbedrag sociale participatie € 181

€ 900

€ 1.100

€ 1.300

€ 1.500

2.3.2. Minimahuishoudens met kinderen Alleenstaande ouders met twee kinderen hebben op ieder inkomensniveau meer budget voor vrije bestedingen dan paren met twee kinderen. Alleenstaande ouders hebben namelijk langer recht op hetzelfde bedrag aan landelijke toeslagen en ontvangen een hoger bedrag voor het kindgebonden budget. Voor paren nemen de landelijke toeslagen sneller af. Alleenstaande ouders met twee jonge kinderen (3 en 5 jaar) hebben op alle inkomensniveaus voldoende budget voor sociale participatie (conform de Nibud norm) en zijn hiervoor niet afhankelijk van gemeentelijke regelingen. Het bedrag dat alleenstaande ouders met jonge kinderen overhouden bij 110 procent Wsm ligt wel lager dan bij 100 procent Wsm. Dit is te verklaren door werkgerelateerde kosten12 en uitgaven aan kinderopvang. Alleenstaande ouders met twee oudere kinderen (14 en 16 jaar), houden na de vrije bestedingen een klein bedrag over. Dit houdt in dat zij net genoeg middelen hebben om te voldoen aan het normbedrag voor sociale participatie, maar dat er weinig ruimte over is voor eventuele onvoorziene situaties. Paren met oudere kinderen13 zijn bij inkomens tegen 100 en 110 procent Wsm afhankelijk van de gemeentelijke bijdragen voor voldoende sociaal participatiebudget, zij houden weliswaar budget over voor vrije bestedingen over maar dat is minder dan de norm die hiervoor staat.

Paren met jonge kinderen (3 en 5 jaar) zijn niet afhankelijk van gemeentelijke regelingen voor hun vrij besteedbare budget. Dit heeft te maken met lagere kosten (minder boodschappen, kinderen hebben nog geen eigen mobiele telefoon, minder onderwijskosten). Paren met kinderen ervaren geen teruggang in hun vrij besteedbare budget. Hoewel landelijke toeslagen teruglopen kunnen 12

Tussen 100 en 110 procent Wsm aanvaardt de alleenstaande ouder werk. Daarom worden werkgerelateerde kosten doorgerekend in de inkomenseffecten. 13 Het gaat hier zowel om paren met twee kinderen van 14 en 16 jaar, als om paren met vier kinderen van 3,5, 14 en 16 jaar.

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

zij deze daling compenseren met de inkomensstijging, vooral omdat zij het recht op de gemeentelijke regelingen behouden bij de weergegeven inkomensniveaus (tot 130 procent Wsm). Figuur 2.3.3. Maandelijks vrij besteedbaar budget, huishoudens met kinderen14

Alleenstaande Alleenstaande Paar met vier Paar met Paar met ouder met ouder met kinderen (3, 5, kinderen (14 en kinderen (3 en kinderen (14 en kinderen (3 en 14 en 16 jaar) 16 jaar) 5 jaar) 16 jaar) 5 jaar)

Vrij besteedbaar budget: huishoudens met kinderen Zonder gemeentelijke bijdrage Met alle gemeentelijke bijdragen Normbedrag sociale participatie € 200 100% Wsm € 646 € 302 € 503

110% Wsm

€ 630

120% Wsm 130% Wsm 100% Wsm

€ 238

€ 640 € 238 Normbedrag sociale participatie € 251 € 292 € 399

110% Wsm

€ 344

€ 335

€ 465

120% Wsm

€ 335

€ 587 € 335 Normbedrag sociale participatie € 270 100% Wsm € 314 € 329 130% Wsm

110% Wsm

€ 418

€ 264

€ 531

120% Wsm

€ 264

€ 602 € 264 Normbedrag sociale participatie € 321 100% Wasm € 130 € 425 130% Wsm

110% Wsm 120% Wsm

€ 234

€ 361

€ 348

€ 361

€ 419 € 361 Normbedrag sociale participatie € 418 100% Wsm € 235 € 529 130% Wsm

110% Wsm 120% Wsm 130% Wsm €0

€ 338

€ 464

€ 452

€ 464

€ 523 € 200

€ 464 € 400

€ 600

€ 800

€ 1.000

€ 1.200

€ 1.400

2.3.3. AOW-gerechtigde minimahuishoudens Alleenstaande AOW-gerechtigden zijn niet afhankelijk van gemeentelijke bijdragen om voldoende budget voor vrije bestedingen te hebben. Wanneer zij een zorgvraag hebben, zijn de gemeentelijke regelingen wel noodzakelijk om vrij besteedbaar budget te hebben op een inkomensniveau van 100 procent Wsm. Vanaf een inkomensniveau van 110 procent Wsm zijn zij niet meer afhankelijk van de gemeentelijke bijdragen. AOW-gerechtigde alleenstaanden gaan er bij ieder inkomensniveau op vooruit tussen 100 en 130 procent Wsm. Zij ervaren tussen deze inkomensniveaus geen teruggang in hun totale inkomen als gevolg van dalende landelijke toeslagen. 14 Leeswijzer: de oranje staaf geeft de situatie weer waarin de inkomsten (uitkering en landelijke toeslagen)

en uitgaven van elkaar worden afgetrokken. De blauwe staven zijn een weergave van het vrij besteedbare budget dat overblijft, wanneer alle inkomsten (uitkering, landelijke toeslagen én gemeentelijke regelingen) en uitgaven van elkaar worden afgetrokken. Door de gemeentelijke bijdragen houden huishoudens meer geld over om te participeren in de samenleving. Zonder gemeentelijke regelingen houdt een alleenstaande ouder met twee kinderen van 14 en 16 jaar € 292 over voor vrije bestedingen. Met gemeentelijke regelingen houdt deze ouder in totaal € 691 over (door (€ 399 aan gemeentelijke belastingen).

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Figuur 2.3.1. Maandelijks vrij besteedbaar budget, AOW-gerechtigde huishoudens

Vrij besteedbaar budget: huishoudens AOW gerechtigd

Alleenstaande chronisch ziek, Alleenstaande AOW-leeftijd AOW-leeftijd

Zonder gemeentelijke bijdrage

Met alle gemeentelijke bijdragen

Normbedrag sociale participatie € 111 100% Wsm € 208 € 192 € 344

110% Wsm

€ 473

120% Wsm

€ 135

€ 553

130% Wsm 100% Wsm

€ 135

€ 95

€ 201

€ 231

110% Wsm

€ 135

€ 360

120% Wsm

€ 135

€ 440

130% Wsm €0

€ 200

€ 135 € 400

€ 600

€ 800

€ 1.000

€ 1.200

€ 1.400

2.4. Werken vanuit de bijstand loont Een hoger inkomen leidt voor alle (voorbeeld)huishoudens in deze rapportage tot een hoger totaal inkomen dan in de bijstand. Het is wel zo dat voor de meeste huishoudens de bijdragen van het Rijk en de gemeente dalen en/of vervallen wanneer het inkomen stijgt. Dit zorgt ervoor dat het totaal inkomen van een huishouden niet altijd evenredig met het loon stijgt. Hieronder geven we de inkomensvooruitgang bij werkaanvaarding vanuit de bijstand tot een inkomen van maximaal 130 procent Wsm weer per huishoudtype. Daarna leggen we de inkomensvooruitgang per inkomensniveau uit aan de hand van een casus. In bijlage 2 worden al deze inkomens per huishoudtype uitgesplitst naar inkomenssoort waarmee visueel wordt weergegeven waarom het totaal inkomen stijgt of daalt.

2.4.1. Alleenstaanden en paren zonder kinderen Huishoudens zonder kinderen gaan er bij een hoger loon tot en met 130 procent Wsm op vooruit ten opzichte van de bijstand. Alleenstaanden en paren zonder kinderen gaan er bij ieder hoger inkomensniveau bovendien sterker op vooruit ten opzichte van de bijstand; zij ervaren geen teruggang in de procentuele groei van hun inkomen wanneer de landelijke toeslagen dalen. De gemeentelijke regelingen worden verstrekt tot 130 procent Wsm. Een teruggang in de procentuele groei van het inkomen, komt mogelijk pas bij een inkomensniveau hoger dan 130 procent Wsm wanneer het recht op de regelingen vervalt. Figuur 2.4.1. Inkomensgroei t.o.v. 100% Wsm bij werkaanvaarding, huishoudens zonder kinderen

Inkomensgroei huishoudtypes zonder kinderen 110% Wsm

Alleenstaande

120% Wsm

130% Wsm

4% 11% 17%

Alleenstaande chronisch ziek

4% 11% 17%

Paar zonder kinderen

4% 9% 11%

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Tabel 2.4.1 Inkomensvooruitgang na werkaanvaarding, huishoudens zonder kinderen Huishoudtype

Nettoinkomen incl. VT

Verschil tov 100% Wsm (€)

Verschil tov 100% Wsm (%)

1.895 1.974 2.096 2.210

79 201 315

+ 4% + 11% + 17%

177 135 135 135

1.895 1.974 2.096 2.210

79 201 315

+ 4% + 11% + 17%

225 161 161 161

2.582 2.691 2.804 2.875

109 223 294

+ 4% + 9% + 11%

Bijdrage Rijk

Bijdrage gemeente

Totaal inkomen

501 501 501 494

177 135 135 135

501 501 501 494 618 618 558 455

Alleenstaande 100% Wsm 1.217 110% Wsm 1.338 120% Wsm 1.460 130% Wsm 1.582 Alleenstaande chronisch ziek 100% Wsm 1.217 110% Wsm 1.338 120% Wsm 1.460 130% Wsm 1.582 Paar zonder kinderen 100% Wsm 1.738 110% Wsm 1.912 120% Wsm 2.086 130% Wsm 2.259

2.4.2. Alleenstaande ouders en ouderparen Huishoudens met kinderen hebben bij ieder hoger loon een hoger totaal inkomen. Alleenstaande ouders behouden lange tijd hetzelfde bedrag aan landelijke toeslagen en door de combinatiekorting stijgt de Rijksbijdrage zelfs. De dalende toeslagen vanuit het Rijk worden gecompenseerd door de inkomensstijging waardoor werken tegen een hoger loon, financieel gezien ook méér loont. Ouderparen hebben eveneens te maken hoger totaal inkomen wanneer zij een hoger loon ontvangen. Ten opzichte van alleenstaande ouders ervaren zij echter een minder sterke procentuele groei van hun inkomen. Dit heeft ermee te maken dat de landelijke toeslagen sneller dalen voor paren; de loonstijging kan de dalende toeslagen echter wel compenseren waardoor ook ouderparen een steeds hoger totaal inkomen ontvangen bij loonstijging tot 130 procent Wsm. Figuur 2.4.2. Inkomensvooruitgang t.o.v. 100% Wsm bij werkaanvaarding, huishoudens met kinderen

Inkomensgroei huishoudtypes met kinderen 110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm 3%

Alleenstaande ouder met kinderen (3 en 5 jaar)

8% 12% 2%

Alleenstaande ouder met kinderen (14 en 16 jaar)

6% 10% 3%

Paar met kinderen (3 en 5 jaar)

7% 9% 3%

Paar met kinderen (14 en 16)

7% 9% 3%

Paar met vier kinderen (3, 5, 14 en 16 jaar)

6% 8%

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Tabel 2.4.2 Inkomensvooruitgang na werkaanvaarding, huishoudens met kinderen Huishoudtype

Nettoinkomen incl. VT

Bijdrage Rijk

Bijdrage gemeente

Alleenstaande ouder met kinderen (3 en 5 jaar) 100% Wsm 1.217 1.315 302 110% Wsm 1.338 1.355 238 120% Wsm 1.460 1.361 238 130% Wsm 1.582 1.366 238 Alleenstaande ouder met kinderen (14 en 16 jaar) 100% Wsm 1.217 1.432 399 110% Wsm 1.338 1.432 335 120% Wsm 1.460 1.432 335 130% Wsm 1.582 1.432 335 Paar met kinderen (3 en 5 jaar) 100% Wsm 1.738 1.085 329 110% Wsm 1.912 1.085 264 120% Wsm 2.086 1.025 264 130% Wsm 2.259 922 264 Paar met kinderen (14 en 16 jaar) 100% Wsm 1.738 1.202 425 110% Wsm 1.912 1.202 361 120% Wsm 2.086 1.142 361 130% Wsm 2.259 1.039 361 Paar met kinderen (3, 5, 14 en 16 jaar) 100% Wsm 1.738 1.620 529 110% Wsm 1.912 1.620 464 120% Wsm 2.086 1.560 464 130% Wsm 2.259 1.457 464

Verschil tov 100% Wsm (€)

Verschil tov 100% Wsm (%)

2.834 2.931 3.058 3.186

97 224 352

+ 3% + 8% + 12%

3.048 3.105 3.226 3.348

57 179 300

+ 2% + 6% + 10%

3.152 3.261 3.374 3.445

109 223 294

+ 3% + 7% + 9%

3.365 3.475 3.588 3.659

109 223 294

+ 3% + 7% + 9%

3.886 3.996 4.109 4.180

109 223 294

+ 3% + 6% + 8%

Totaal inkomen

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

2.4.3. Voorbeeldcasus inkomensvooruitgang bij werkaanvaarding Casus: paar met kinderen (zie tabel 2.4.2) Daan en Sam hebben vier kinderen van 3, 5, 14 en 16 jaar oud en krijgen een bijstandsuitkering, wat neerkomt op een netto-inkomen van € 1.738 per maand (dit is inclusief vakantietoeslag). Zij hebben maandelijks recht op € 1.620 aan toeslagen van het Rijk. Voor het gezin bestaat dit uit huurtoeslag, zorgtoeslag, kinderbijslag en kindgebonden budget. Tot slot kunnen Daan en Sam rekenen op een financiële bijdrage vanuit de gemeente van € 529 per maand. Dit bestaat uit kwijtschelding van gemeentelijke belastingen, de tegemoetkoming voor de kosten van een aanvullende zorgverzekering, de regeling verenigingsactiviteiten en de energietoeslag. Voor hun kinderen maken zij nog aanspraak op ondersteuning vanuit het Kindpakket van de Kleine Schans en Jeugdfonds De Boom. In totaal hebben Daan en Sam een totaal inkomen van € 3.886 per maand. Als Daan of Sam werk krijgt tegen een inkomen van 110 procent Wsm, dan stijgt hun netto-inkomen naar € 1.912 per maand. Zij houden recht op dezelfde toeslagen van het Rijk, dus in totaal € 1.620. Ze kunnen geen kwijtschelding meer aanvragen, maar houden wel recht op de andere gemeentelijke regelingen. De gemeentelijke bijdragen zijn dan € 464 per maand. Het totaal inkomen van Daan en Sam is bij een inkomen van 110 procent Wsm € 3.996.

Dit is een stijging van € 109 (3 procent) ten opzichte van hun totaal inkomen bij een bijstandsuitkering. Wanneer Daan of Sam tegen een loon van 120 procent Wsm gaat werken, stijgt hun netto-inkomen naar € 2.086 per maand. De bijdrage van het Rijk neemt iets af, en is nu € 1.560. Het gezin behoudt het recht op de gemeentelijke regelingen; € 464. Het totale inkomen van het gezin is dan € 4.109 per maand. Dit is € 223 (6 procent) meer dan wanneer zij een bijstandsuitkering hebben. Als Daan of Sam gaat werken tegen een inkomen van 130 procent Wsm dan stijgt hun netto-inkomen naar € 2.259 per maand. De bijdragen van het Rijk dalen verder naar € 1.457 per maand. De gemeentelijke bijdrage blijft € 464 omdat de meeste gemeentelijke regelingen pas bij een inkomensniveau van 140 procent Wsm vervallen. Het totale inkomen van Daan en Sam is nu € 4.180 per maand, dit is € 294 (8 procent) meer dan toen zij een bijstandsuitkering hadden.

2.5. Vergelijking resultaten met rapport Commissie Sociaal Minimum In september 2023 heeft de Commissie Sociaal Minimum een rapport uitgebracht met de titel ‘Een zeker bestaan. Naar een toekomstbestendig stelsel van het sociaal minimum’. In dit rapport wordt de stelling geponeerd dat ‘huishoudens met een laag inkomen de komende jaren tot honderden euro’s tekort gaan komen iedere maand’. In de inkomenseffecten die in paragraaf 2.3 en 2.4 aan de orde zijn gekomen, is dit tekort niet voor ieder huishoudtype zichtbaar. Oftewel: niet alle huishoudens hebben iedere maand te maken met (grote) tekorten. Hiervoor zijn de volgende verklaringen mogelijk: 1) De commissie Sociaal Minimum rekent een extra bedrag mee voor tegenvallers (afhankelijk van het huishoudtype gaat het om 3, 6 of 9 procent bovenop de reguliere uitgaven); oftewel een zekere marge voor onvoorziene omstandigheden. Dit extra bedrag komt bovenop de bedragen voor reserveringsuitgaven, huishoudelijke uitgaven en het minimumbudget voor sociale participatie van het Nibud, zoals in voorliggende inkomenseffectrapportage doorgerekend. Het uitgavenbedrag ligt hiermee, afhankelijk van het huishoudtype, circa 50 tot 300 euro hoger op bijstandsniveau.

2) De Commissie Sociaal Minimum rekent een ondergrens mee voor het gemiddelde totaalbedrag aan lokale regelingen waar minimahuishoudens aanspraak op kunnen maken, terwijl in voorliggende inkomenseffectrapportage de specifieke minimaregelingen worden doorgerekend. In de gemeente Woudenberg ligt het bedrag waar huishoudens 17

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

aanspraak op kunnen maken hoger. Ter illustratie: een paar met twee kinderen van 14 en 16 jaar kan volgens de berekeningen van de Commissie Sociaal Minimum 15 aanspraak maken op een gemiddeld bedrag van € 160 aan gemeentelijke regelingen, in Woudenberg ligt dit op € 425 (exclusief energietoeslag: € 317). Dit verschil in totaalbedrag aan gemeentelijke regelingen verschilt per huishoudtype: voor huishoudens met kinderen is het verschil groter dan voor huishoudens zonder kinderen. Hierbij geldt overigens de cruciale aanname dat huishoudens gebruikmaken van alle regelingen waar het huishoudtype aanspraak op mag maken. De praktijk is echter weerbarstiger; niet alle inwoners maken gebruik van het volledige aanbod. Dit kan ervoor zorgen dat huishoudens maandelijks minder overhouden dan geschetst. 3) Tot slot: voor de kostenposten en inkomsten is in deze inkomenseffectrapportage, waar mogelijk, gewerkt met lokale bedragen zoals van toepassing in Woudenberg. Bijvoorbeeld de huurprijs, huurtoeslag, gemeentelijke- en waterschapsheffingen alsook de gemeentelijke regelingen. Dit betekent dat de resultaten kunnen afwijken van het rapport van de Commissie Sociaal Minimum, waarin gewerkt wordt met gemiddelden.

15 Dit specifieke huishoudtype is niet doorgerekend in het rapport van de Commissie Sociaal Minimum.

Daarom wordt als vergelijkingsmateriaal een huishoudtype gebruikt van een paar met twee kinderen van 8 en 13 jaar.

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

3. Bevindingen inkomenseffecten Financieel effect Het bedrag dat minima vanuit het Rijk aan toeslagen kunnen ontvangen is hoger dan het bedrag dat ze aan gemeentelijke regelingen kunnen ontvangen. Financieel gezien is de invloed van de gemeente dan ook kleiner dan de invloed van het Rijk. Het bedrag aan landelijke toeslagen neemt voor de meeste huishoudens geleidelijk af bij een hoger inkomen. De gemeentelijke regelingen zorgen ervoor dat huishoudens (meer) ruimte overhouden voor het doen van vrije bestedingen. Dit komt met name alleenstaanden met een zorgvraag, paren zonder kinderen en paren met oudere kinderen op bijstandsniveau16 ten goede, die zonder de gemeentelijke regelingen onvoldoende vrij besteedbaar budget overhouden om op een minimaal niveau sociaal te kunnen participeren. Alleenstaande ouders zijn gemiddeld minder afhankelijk van de gemeentelijke bijdragen om sociaal te participeren dan (ouder)paren, omdat zij langer recht hebben op landelijke toeslagen. Het vrij besteedbaar budget neemt, voor bijna alle voorbeeldhuishoudens, toe wanneer zij gaan werken tegen een inkomen van 110 procent en stijgt verder bij hogere inkomensniveaus. De loonstijging kan in de meeste gevallen de dalende toeslagen vanuit het Rijk compenseren. Dit geldt echter niet voor alleenstaanden met een zorgvraag en alleenstaande ouders met jonge kinderen (3 en 5 jaar).

Deze huishoudtypen hebben namelijk hogere kosten: medische kosten of opvangkosten voor hun kinderen. Indien huishoudens van alle landelijke en lokale regelingen gebruikmaken, houden zij op alle inkomensniveaus voldoende vrij besteedbaar budget over voor minimale sociale participatie. In de praktijk is de ervaring echter dat huishoudens niet of gedeeltelijk gebruik maken van de regelingen. In werkelijkheid kan het vrij besteedbaar budget daarom lager uitvallen, dan weergegeven in deze rapportage. Werken loont voor sommige huishoudens meer dan voor andere Wanneer huishoudens in de gemeente Woudenberg vanuit de bijstand gaan werken, gaan zij er in totaal inkomen altijd op vooruit ten opzichte van de bijstandssituatie (mits zij gebruikmaken van alle toeslagen en regelingen). Het totaal inkomen bestaat uit het netto-inkomen (inclusief vakantietoeslag), landelijke toeslagen en gemeentelijke regelingen. Er is echter niet altijd sprake van méér inkomensgroei. Landelijke toeslagen lopen namelijk terug en het recht op gemeentelijke regelingen vervalt. Alle (voorbeeld)huishoudens kunnen inkomensvooruitgang tegemoetzien wanneer hun loon stijgt naar 110, 120 of 130 procent Wsm. Tegelijkertijd ervaren niet alle huishoudtypen dezelfde sterkte van procentuele inkomensgroei.

Relatief gezien gaan alleenstaanden en alleenstaande ouders er het meest op vooruit bij ieder hoger loon, meer dan paren met of zonder kinderen. Zij krijgen namelijk sneller en méér dan de andere huishoudtypen te maken met een daling van de toeslagen van het Rijk; de groei van het inkomen wordt hierdoor gedempt. Wel hebben zij op ieder inkomensniveau tussen 100 en 130 procent Wsm meer totaal inkomen dan in de bijstand en gaan zij er op ieder hoger inkomensniveau meer op vooruit.

16 Voor paren met oudere kinderen geldt dit bovendien ook nog bij een inkomensniveau van 110 procent

Wsm. Zij zijn pas vanaf 120 procent Wsm niet meer (volledig) afhankelijk van de gemeentelijke regelingen om voldoende budget te hebben voor vrije bestedingen.

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Figuur 3.1.1. Inkomensvooruitgang t.o.v. 100% Wsm bij werkaanvaarding

Inkomensgroei 110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm 4%

Alleenstaande

11%

Alleenstaande chronisch ziek

11%

Paar zonder kinderen

Alleenstaande ouder met kinderen (3 en 5 jaar) 2%

Alleenstaande ouder met kinderen (14 en 16 jaar)

Paar met kinderen (14 en 16)

Paar met vier kinderen (3, 5, 14 en 16 jaar)

7% 6%

12% 10%

9% 9%

17%

11%

Paar met kinderen (3 en 5 jaar)

17%

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Bijlage 1. Overzicht minimaregelingen Tabel 3.1.2 Beleidsinformatie Woudenberg Soort regeling Individuele bijzondere bijstand

Inkomensgrens t.o.v Wsm 130% Wsm

Kwijtschelding van gemeentelijke belastingen

100% Wsm

Individuele inkomenstoeslag (Incl. referteperiode)

Drie jaar of langer 130% Wsm

Regeling Verenigingsactiviteiten (volwassenen)

130% Wsm

Tegemoetkoming premie aanvullende zorgverzekering

130% Wsm

(Maximaal) bedrag Situatieafhankelijk Afvalstoffenheffing: Vast deel: 238,80 per huishouden Variabel deel: € 1,90 per afvalzak Rioolheffing: € 82,53 per perceel Watersysteemheffing: € 59,43 per woonruimte Zuiveringsheffing: € 65,19 per vervuilingseenheid • Alleenstaande: € 421 • Alleenstaande ouder: € 542 • Gehuwden/samenwonenden: € 602 • Sport: € 215 • Cultuur: € 390 • Twee 12-badenkaarten lokaal zwembad € 100 per persoon per jaar € 600 voor basisschoolkind € 700 voor kind middelbare school

Kindpakket (Kleine Schans)

130% Wsm

Jeugdfonds De Boom

130% Wsm

Gratis OV AOW-gerechtigden

100% Wsm

Energietoeslag

130% Wsm

Tijdelijk Noodfonds Energie

De Voedselbank

Voor kwetsbare huishoudens met een brutoinkomen per maand lager dan €2.980 (alleenstaand) of €3.794 (samenwonend). Op basis van besteedbaar inkomen

Daarnaast is er een computerregeling (eens per vijf jaar) en een zwemlesregeling beschikbaar. € 500 per kind (sport, cultuur, vakantiekamp, vergoeding peuterspeelzaal) Gratis reizen met de bus en tram doordeweeks vanaf 9 uur ’s ochtends en in het weekend de hele dag. € 1.300 per huishouden

Een deel van de energierekening van oktober 2022 tot en met maart 2023.

Wanneer inwoners klant zijn bij de Voedselbank zijn, kunnen zij tevens aanspraak maken op de Kledingbank, Speelgoedbank en Dierenvoedselbank.

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Bijlage 2. Opbouw totaal inkomen 100 tot 130% Wsm In deze bijlage geven we de opbouw van het totaal inkomen, na werkaanvaarding, uit paragraaf 2.4 grafisch weer. Figuur B2.1 Inkomensvooruitgang na werkaanvaarding, alleenstaande

Alleenstaande Netto inkomen incl VT 100% Wsm

€ 1.217

110% Wsm

€ 1.338

120% Wsm

€ 1.460

130% Wsm

€ 1.582 €0

€ 500

Bijdrage Rijk

Bijdrage gemeente

€ 501 € 177 € 501 € 135

€ 501 € 135

€ 1.000

€ 494 € 135 € 1.500

€ 2.000

€ 2.500

€ 3.000

€ 3.500

€ 4.000

Figuur B2.2 Inkomensvooruitgang na werkaanvaarding, alleenstaande chronisch ziek

Alleenstaande chronisch ziek Netto inkomen incl VT 100% Wsm

€ 1.217

110% Wsm

€ 1.338

120% Wsm

€ 1.460

130% Wsm

€ 1.582 €0

€ 500

Bijdrage Rijk

Bijdrage gemeente

€ 501 € 177 € 501 € 135 € 501 € 135

€ 1.000

€ 494 € 135 € 1.500

€ 2.000

€ 2.500

€ 3.000

€ 3.500

€ 4.000

Figuur B2.3 Inkomensvooruitgang na werkaanvaarding, paar zonder kinderen

Paren zonder kinderen Netto inkomen incl VT

Bijdrage Rijk

€ 1.738

100% Wsm

€ 618

€ 1.912

110% Wsm

€0

€ 500

€ 1.000

€ 161

€ 558 € 161

€ 2.259

130% Wsm

€ 225

€ 618

€ 2.086

120% Wsm

Bijdrage gemeente

€ 1.500

€ 455 € 161 € 2.000

€ 2.500

€ 3.000

€ 3.500

€ 4.000

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Figuur B2.4 Inkomensvooruitgang, alleenstaande ouder met twee kinderen (3 en 5 jaar)

Alleenstaande ouder (3 en 5 jaar) Netto inkomen incl VT 100% Wsm

€ 1.217

110% Wsm

€ 1.338

120% Wsm

€ 1.460

130% Wsm

€ 1.582 €0

€ 500

€ 1.000

Bijdrage Rijk

Bijdrage gemeente

€ 1.315

€ 302

€ 1.355

€ 238

€ 1.361

€ 238

€ 1.366 € 1.500

€ 2.000

€ 238

€ 2.500

€ 3.000

€ 3.500

€ 4.000

Figuur B2.5 Inkomensvooruitgang, alleenstaande ouder met twee kinderen (14 en 16 jaar)

Alleenstaande ouder met kinderen (14 en 16 jaar) Netto inkomen incl VT 100% Wsm

€ 1.217

110% Wsm

€ 1.338

120% Wsm

€ 1.460

130% Wsm

€ 1.582 €0

€ 500

Bijdrage Rijk

Bijdrage gemeente

€ 1.432

€ 1.000

€ 399

€ 1.432

€ 335

€ 1.432

€ 335

€ 1.432 € 1.500

€ 2.000

€ 335

€ 2.500

€ 3.000

€ 3.500

€ 4.000

Figuur B2.6 Inkomensvooruitgang na werkaanvaarding, paar met twee kinderen (3 en 5 jaar)

Paar met kinderen (3 en 5 jaar) Netto inkomen incl VT 100% Wsm

€ 1.217

110% Wsm

€ 1.338

120% Wsm

€ 1.460

130% Wsm

€ 1.582 €0

€ 500

€ 1.000

Bijdrage Rijk

Bijdrage gemeente

€ 1.315

€ 302

€ 1.355

€ 238

€ 1.361 € 1.366 € 1.500

€ 2.000

€ 2.500

€ 238 € 238 € 3.000

€ 3.500

€ 4.000

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Figuur B2.7 Inkomensvooruitgang na werkaanvaarding, paar met twee kinderen (14 en 16 jaar)

Paar met kinderen (14 en 16 jaar) Netto inkomen incl VT 100% Wsm

€ 1.217

110% Wsm

€ 1.338

120% Wsm

€ 1.460

130% Wsm

€ 1.582 €0

€ 500

Bijdrage Rijk

Bijdrage gemeente

€ 1.432

€ 399

€ 1.432

€ 335

€ 1.432

€ 335

€ 1.432

€ 1.000

€ 1.500

€ 2.000

€ 335

€ 2.500

€ 3.000

€ 3.500

€ 4.000

Figuur B2.8 Inkomensvooruitgang na werkaanvaarding, paar met vier kinderen (3, 5, 14 en 16 jaar)

Paar met kinderen (3, 5, 14 en 16 jaar) Netto inkomen incl VT

Bijdrage Rijk

€ 1.738

100% Wsm

€ 1.620

€ 1.912

110% Wsm

Bijdrage gemeente

€ 1.620

€ 2.086

120% Wsm

€0

€ 500

€ 1.000

€ 464

€ 1.560

€ 2.259

130% Wsm

€ 529

€ 1.500

€ 464

€ 1.457 € 2.000

€ 2.500

€ 3.000

€ 464 € 3.500

€ 4.000

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Bijlage 3. Financieel maandoverzicht In deze bijlage staat per huishoudtype het financieel maandoverzicht. De tabellen geven een overzicht van de maandelijkse inkomsten en uitgaven, bij gebruikmaking van alle landelijke en lokale regelingen. De bedragen die horen bij de huishoudelijke uitgaven en reserveringsuitgaven zijn afkomstig van het Nibud. Tabel B3.1 Alleenstaande zonder kinderen, niet AOW-gerechtigd 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.217

1.338

1.460

1.582

1.217

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Totaal bijdragen Rijk

347 154 501

340 154 494

347 154 501

Totaal inkomsten

1.718

1.839

1.961

2.076

1.718

Uitgaven Huur Gas, water, elektra Telefoon, internet en televisie Gemeentelijke heffingen Zorgverzekering Overige verzekeringen Vervoer Reserveringsuitgaven Huishoudelijke uitgaven Werkgerelateerde uitgaven Totaal uitgaven

638 154 73 43 154 23 18 200 285 0 1.587

638 154 73 43 154 23 18 200 285 70 1.657

638 154 73 43 154 23 18 200 285 0 1.587

130

182

304

418

130

Categorie

Budget exclusief regelingen gemeente Regelingen gemeente Kwijtschelding gemeentelijke heffingen Tegemoetkoming aanvullende zorgverzekering Individuele inkomenstoeslag Verenigingsactiviteiten volwassenen Energietoeslag Totaal regelingen gemeente

0 18 108 177

0 18 108 135

35 18 108 212

Budget inclusief regelingen gemeente

307

316

438

553

343

Normbedrag sociale participatie Restant

111 196

111 205

111 327

111 442

111 232

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Tabel B3.2 Alleenstaande zonder kinderen, chronisch ziek, niet AOW-gerechtigd 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.217

1.338

1.460

1.582

1.217

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Totaal bijdragen Rijk

347 154 501

340 154 494

347 154 501

Totaal inkomsten

1.718

1.839

1.961

2.076

1.718

Uitgaven Huur Gas, water, elektra Telefoon, internet en televisie Gemeentelijke heffingen Zorgverzekering Overige verzekeringen Vervoer Medicatie Reserveringsuitgaven Huishoudelijke uitgaven Werkgerelateerde uitgaven Totaal uitgaven

638 154 73 43 193 23 24 21 286 286 0 1.740

638 154 73 43 193 23 24 21 286 286 70 1.810

638 154 73 43 193 23 24 21 286 286 0 1.740

-22

151

266

-22

Categorie

0 18 108 177

0 18 108 135

35 18 108 212

Budget inclusief regelingen gemeente

155

164

286

400

190

Normbedrag sociale participatie Restant

111 44

111 53

111 175

111 289

111 79

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Tabel B3.3 Paar, niet AOW-gerechtigd, geen kinderen 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.738

1.912

2.086

2.259

1.738

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Totaal bijdragen Rijk

353 265 618

324 234 558

261 194 455

353 265 618

678 197 87 59 308 37 37 310 521 0 2.235

678 197 87 59 308 37 37 310 521 70 2.305

678 197 65 59 308 37 37 310 521 0 2.213

121

225

339

409

143

Categorie

Totaal inkomsten Uitgaven Huur Gas, water, elektra Telefoon, internet en televisie Gemeentelijke heffingen Zorgverzekering Overige verzekeringen Vervoer Reserveringsuitgaven Huishoudelijke uitgaven Werkgerelateerde uitgaven Totaal uitgaven Budget exclusief regelingen gemeente Regelingen gemeente Kwijtschelding gemeentelijke heffingen Tegemoetkoming aanvullende zorgverzekering Individuele inkomenstoeslag Verenigingsactiviteiten volwassenen Energietoeslag Totaal regelingen gemeente

0 36 108 225

0 36 108 161

50 36 108 276

Budget inclusief regelingen gemeente

346

386

499

570

419

Normbedrag sociale participatie Restant

181 165

181 205

181 318

181 389

181 238

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Tabel B3.4 Alleenstaande ouder, niet AOW-gerechtigd, met 2 kinderen (3 en 5 jaar)17 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.217

1.338

1.460

1.582

1.217

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

373 154 0 180 608 1.315

373 154 40 180 608 1.355

373 154 46 180 608 1.361

373 154 51 180 608 1.366

373 154 0 180 608 1.315

678 229 73 65 154 29 15 0 42 275 325 0 1.885

678 229 73 65 154 29 15 235 42 275 325 70 2.190

678 229 73 65 154 29 15 353 42 275 325 70 2.308

678 229 73 65 154 29 15 0 42 275 325 0 1.885

646

503

630

640

646

Categorie

Totaal inkomsten Uitgaven Huur Gas, water, elektra Telefoon, internet en televisie Gemeentelijke heffingen Zorgverzekering Overige verzekeringen Onderwijs Kosten BSO Vervoer Reserveringsuitgaven Huishoudelijke uitgaven Werk gerelateerde uitgaven Totaal uitgaven Budget exclusief regelingen gemeente Regelingen gemeente Kwijtschelding gemeentelijke heffingen Tegemoetkoming aanvullende zorgverzekering Individuele inkomenstoeslag Verenigingsactiviteiten volwassenen Kindpakket Kleine Schans Jeugdfonds de Boom Energietoeslag Vergoeding peuterspeelzaal Totaal regelingen gemeente

0 18 50 42 108 12 302

0 18 50 42 108 12 238

45 18 50 42 108 12 348

Budget inclusief regelingen gemeente

949

741

868

878

994

Vrije bestedingen Restant

200 749

200 541

200 668

200 678

200 794

17 Bij de kosten BSO is de kinderopvangtoeslag vanuit het Rijk al verrekend.

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Tabel B3.5 Alleenstaande ouder, niet AOW-gerechtigd, met 2 kinderen (14 en 16 jaar) 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.217

1.338

1.460

1.582

1.217

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

373 154 257 648 1.432

Totaal inkomsten

2.649

2.770

2.892

3.014

2.649

Uitgaven Huur Gas, water, elektra Telefoon, internet en televisie Gemeentelijke heffingen Zorgverzekering Overige verzekeringen Onderwijs Vervoer Reserveringsuitgaven Huishoudelijke uitgaven Werkgerelateerde uitgaven Totaal uitgaven

678 229 101 65 154 29 105 48 327 620 0 2.357

678 229 101 65 154 29 105 48 327 620 70 2.427

678 229 101 65 154 29 105 48 327 620 0 2.357

292

344

465

587

292

Categorie

0 36 117 83 108 425

0 36 117 83 108 361

50 36 117 83 108 476

Budget inclusief regelingen gemeente

556

595

709

780

606

Vrije bestedingen Restant

321 235

321 274

321 388

321 459

321 285

Gemeente Woudenberg

Versie 1.1

Tabel B3.6 Paar, niet AOW-gerechtigd, met 2 kinderen (3 en 5 jaar) 100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.738

1.912

2.086

2.259

1.738

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

353 265 180 287 1.085

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gemeentebestuur.woudenberg.nl/api/v1/meetings/2201/documents/50015