07. 1612 Def concept Accountantsverslag 2023 Woudenberg d.d. 27 juni 2024 (geanonimiseerd).pdf
Tekst van het document
Accountantsverslag 2023 27 juni 2024, definitief CONCEPT
Aan de gemeenteraad van de gemeente Woudenberg Postbus 16 3930 EA WOUDENBERG
Dordrecht, 27 juni 2024 Ref. : 1612/JS/ATS
Geachte leden van de gemeenteraad, Overeenkomstig uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2023 van Gemeente Woudenberg (verder genoemd: Woudenberg) gecontroleerd. In overeenstemming met artikel 213 van de Gemeentewet en Controlestandaard 260 Communicatie met de met governance belaste personen, brengen wij verslag aan u uit over onze bevindingen. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden, het Controleprotocol WNT 2023 en het Controleprotocol 2022-2024 van Woudenberg, vastgesteld door de gemeenteraad op 22 december 2022. Bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel vastgesteld op € 526. 000 en de rapporteringstolerantie voor dit accountantsverslag op € 26. 000. Ter informatie en ter identificatie vermelden wij de belangrijkste bedragen zoals die blijken uit de door ons gecontroleerde jaarrekening 2023 en het bedrag van de door ons gehanteerde materialiteit bij de planning en uitvoering van de jaarrekeningcontrole 2023: Gemeente Woudenberg
2023
2022
Balanstotaal
€ 44. 256. 000
€ 39. 070. 000
Eigen vermogen
€ 20. 825. 000
€ 14. 698. 000
Totaal lasten inclusief reservemutaties
€ 52. 609. 000
€ 45. 715. 000
Totaal baten inclusief reservemutaties
€ 56. 776. 000
€ 48. 967. 000
Resultaat (na mutaties in de reserves)
€ 4. 167. 000
€ 3. 252. 000
Materialiteit
€ 526. 000
€ 455. 000
Jaarrekening
Het
college heeft de jaarrekening gemeenteraad op 4 juli 2024.
2023
vastgesteld
en
de
jaarrekening
wordt
goedgekeurd
door
de
Het is de
verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van Woudenberg om de jaarrekening op te maken in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Wet normering topinkomens (WNT) en de daarop berustende bepalingen. Het college is tevens verantwoordelijk voor de rechtmatige totstandkoming van baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen. Het college heeft in de jaarrekening 2023 op pagina 203 ev. de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen en heeft in de paragraaf Bedrijfsvoering in het jaarverslag op pagina 133 e.v. de belangrijkste bevindingen, afwijkingen en verbeterpunten nader toegelicht. Het is onze verantwoordelijkheid een controleverklaring over de getrouwheid van de jaarrekening te verstrekken. De
concepttekst
controleverklaring hebben wij bijgevoegd bij dit accountantsverslag. Wij controleverklaring en een ‘was-getekend’ controleverklaring toegevoegd aan de vastgestelde jaarrekening 2023. hebben
een
van
onze
ondertekende
ín het
geval dat de door ons gecontroleerde jaarrekening nog wordt gewijzigd, mogelijk contact met ons op te nemen over de dan ontstane situatie. Onze met
bevindingen uw
hebben wij op 4 juni 2024 Auditcommissie.
voorgelegd
aan
uw
verzoeken wij
u om
zo
snel
organisatie en op 10 juni 2024 besproken
accountantsverslag uitsluitend is bedoeld om u te informeren over onze controlebevindingen en aanbevelingen. Belanghebbenden kunnen u vragen om een afschrift van onze rapportage(s) voor hun beoordeling van de financiële stand van zaken van Woudenberg en van de risico’s in haar bedrijfsvoering. Wij benadrukken dat wij niet aansprakelijk zijn voor eventuele gevolgen van externe verspreiding. Wij
benadrukken
Wij
dat
vertrouwen erop nader toe te lichten.
dit
u met
dit
verslag
voldoende te hebben
geïnformeerd
en
zijn graag bereid
om
het
Hoogachtend,
(geanonimiseerd) hie
CONCEPT
Accountantsverslag
2023
Gemeente
Woudenberg
Pagina
3
INHOUDSOPGAVE 1.
Gemeente Woudenberg in beeld . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
2.
Onze belangrijkste boodschappen aan Woudenberg
3.
...................................................................
8
. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .
8
2. 1.
Opdrachtbevestiging
2. 2.
Materialiteit, normenkader en (rapporterings)toleranties
2. 3.
Goedkeurende controleverklaring getrouwheid
2. 4.
Rechtmatigheidsverantwoording
2. 5.
Het verloop van onze controlewerkzaamheden
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .
8
.. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .
9
.. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .
9
. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .
9
Vermogen, resultaat en continuïteit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 3. 1.
Analyse vermogen, resultaat en resultaatontwikkeling
3. 2.
Financiële positie en continuïteit.
3. 3.
Interne beheersing.
3. 4.
Weerstandsvermogen
. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
10
.. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
11
. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
12
.. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
12
4.
Jaarverslag . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
5.
Algemene controlebevindingen bij de jaarverslaglegging 2023 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
6.
7.
5. 1.
Rechtmatigheid
5. 2.
Grondexploitaties
5. 3.
Sociaal domein (Wmo, Jeugdzorg en uitkeringen Participatiewet)
5. 4.
. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
13 18
. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
20
WNT-verantwoording
. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
21
5. 5.
SiSa-verantwoording
. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
21
5. 6.
IT-beheersing
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
23
5. 7.
Verwerking van geconstateerde afwijkingen getrouwheid
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
23
Overige onderwerpen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 6. 1.
Naleving van wet- en regelgeving en frauderisicobeheersing
6. 2.
Verplichte rapportering fraude en continuïteit in onze controleverklaring
6. 3.
Onafhankelijkheid
6. 4.
Duurzaamheid
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
25
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
26
. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
27
. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
27
Slot . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
Bijlage 1 – SiSa bijlage 2023 gemeente Woudenberg . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 Bijlage 2 – Detailbevindingen geautomatiseerde gegevensverwerking (IT) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
Pagina 4
1. Gemeente
Woudenberg in beeld
In onderstaand overzicht geven wij een totaalbeeld van de financiële positie en interne beheersing van de gemeente Woudenberg met verwijzingen naar de verdere uitwerking in dit verslag. De onder “Financiële positie” opgenomen signalering is uitsluitend een cijfermatige berekening en aansluiting en is geen kwaliteitsaanduiding. De gehanteerde normen onder “Norm” zijn algemene, bruikbare normen waaraan wij de gemeente Woudenberg toetsen. Geen noemenswaardige bevindingen
Tekortkomingen en/of aandachtspunten met een verhoogd risico/verhoogde impact
Geen tekortkomingen, wel relevante bevindingen en/of aandachtspunten
Tekortkomingen en/of aandachtspunten met een hoog risico/grote impact
Beperkte tekortkomingen en/of bijzondere aandachtspunten
Onderwerp
Norm/ paragraaf
Bevindingen 2023
Signalering 2023
2022
FINANCIËLE POSITIE GEMEENTE WOUDENBERG Saldo van baten en lasten
Gerealiseerde resultaat
Vermogenspositie
Saldo van baten en lasten (€ 6. 128. 000 positief) als % van totale baten (€ 54. 660. 000).
> 0%
Resultaat na reservemutaties (€ 4. 167. 000 positief) als % van totale baten inclusief reservemutaties (€ 56. 776. 000).
> 0%
Eigen vermogen (€ 20. 825. 000) als % van totale baten (€ 54. 660. 000).
< 0% < -2%
< 0% < -2% > 50% > 25% < 25%
Vermogenspositie
Eigen vermogen (€ 20. 825. 000) als % van balanstotaal (€ 44. 256. 000).
> 30% > 10% < 10%
Het beschikbare weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen
CONCEPT Accountantsverslag 2023
als factor van de benodigde weerstandscapaciteit is 9,32 (2022: 6,05). Een ratio boven 1,0 wordt intern gezien als ‘voldoende’.
Gemeente Woudenberg
> 1,5 > 1,0 < 1,0
Pagina 5
Onderwerp
Norm/ paragraaf
Bevindingen 2023
Signalering 2023
2022
INTERNE BEHEERSING GEMEENTE WOUDENBERG De samenwerking tussen uw organisatie en Verstegen is goed, prettig en constructief verlopen. Het
tijdig aanleveren van de jaarstukken met onderliggend dossier is verbeterd maar blijft een aandachtspunt voor Woudenberg. Jaarrekeningproces
Naar aanleiding van onze controle zijn
2. 5
afwijkingen geconstateerd en correcties verwerkt, ook met effect op vermogen. In de definitieve jaarstukken 2023 zijn alle tekstuele als cijfermatige correcties doorgevoerd, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording.
Risicobeheersings- en controlesysteem
Woudenberg brengt risico’s in kaart, maar kent nog geen geformaliseerd risicobeheersings- en controlesysteem, inclusief fraudebeheersing. Wij adviseren het risicobeheersingssysteem, inclusief actuele schriftelijke (fraude)risicoanalyse te optimaliseren.
(Verbijzonderde) interne
Woudenberg voert nog beperkt verbijzonderde interne controles uit op het gebied van rechtmatigheid. Dit vraagt verdere doorontwikkeling in
controle
3. 4
3. 3/ 5. 1
2024.
Grondexploitaties
Sociaal domein (Jeugdhulp, PGB’s, Wmo, Uitkeringen Participatiewet)
Woudenberg heeft zorgvuldige aandacht besteed aan een correcte waardering van haar grondposities in de jaarrekening 2023. De beheersingsmaatregelen zijn in grote lijnen op orde. Er vinden geen
controles plaats op de prestatielevering PGB’s.
5. 2
5. 3
Uit de VIC en uit onze controle is
Inkopen en aanbestedingen
CONCEPT Accountantsverslag 2023
vastgesteld dat een aantal inkoopopdrachten door Woudenberg niet rechtmatig is aanbesteed en Europees aanbesteed had moeten worden.
Gemeente Woudenberg
5. 1. 4
Pagina 6
Onderwerp
Norm/ paragraaf
Bevindingen 2023
Signalering 2023
2022
N. v. t.
N. v. t.
Vastlegging van overeenkomsten/ opdrachten en onderbouwingen van prestatieleveringen zijn een aandachtspunt voor de gemeente.
Single information, Single audit (SiSa)
IT-beheersing
Wij signaleren aandachtspunten in de interne beheersing voor wat betreft de
getrouwheid en rechtmatigheid van de lasten, baten en balansposities die verband houden met de SiSaregelingen. Wij signaleren aandachtspunten in IT-
beheersing.
5. 5
5. 6 Bijlage 2
Voor onze detailbevindingen en onze aanbevelingen over de interne beheersing verwijzen wij naar onze managementletter van 16 januari 2024. Overige processen
Wij vinden dat er binnen Woudenberg – rekening houdend met de aard en
3. 3/ 5. 1
omvang van de (administratieve)
organisatie – geen sprake is van ernstige tekortkomingen in de voor de jaarrekeningcontrole relevante interne
beheersingsmaatregelen.
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
Pagina 7
2. Onze belangrijkste boodschappen aan Woudenberg 2. 1.
Opdrachtbevestiging In onze opdrachtbevestiging hebben wij de tussen Woudenberg en Verstegen accountants en adviseurs gemaakte afspraken ten aanzien van het controleren van de jaarrekening 2023 bevestigd.
2. 2.
Materialiteit, normenkader
en
(rapporterings)toleranties
Bij de uitvoering van onze controlewerkzaamheden hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening 2023 als geheel vastgesteld op € 526. 000. De berekening hebben wij verricht
conform het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) en het Controleprotocol 2022-2024 van Woudenberg, vastgesteld door de gemeenteraad op 22 december 2022, gebaseerd op 1% van de totale werkelijke lasten over 2023 inclusief de toevoegingen aan de reserves. De rapporteringstolerantie voor dit accountantsverslag is overeenkomstig het Controleprotocol 2022-2024 van Woudenberg vastgesteld op € 26. 000 (5% van de materialiteit). Afwijkingen als gevolg van fraude of fouten zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Met ingang van verslagjaar 2023 geeft het college van B&W een rechtmatigheidsverantwoording, voor het eerst bij de jaarrekening 2023. Voor de controle van de jaarrekening 2023 heeft u in uw Controleprotocol 2022-2024, uw Intern Controleplan 2023 (inclusief bijlage Normenkader 2023) en in uw Financiële verordening 2023 hierover
afspraken gemaakt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met: • •
Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden; en het Controleprotocol WNT 2023
Wij baseren onze controleopdracht op de uitgangspunten die zijn vastgelegd in: • de Gemeentewet, het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de normen afkomstig van de Commissie Bedrijfsvoering en Auditing Decentrale Overheden (BADO), alle in aangepaste vorm voor de rechtmatigheids• • •
verantwoording; de geactualiseerde Kadernota Rechtmatigheid 2023 van de commissie BBV, vanwege de rechtmatigheidsverantwoording; de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2023; het Controleprotocol 2022-2024 en het Normenkader 2023 van Woudenberg, vastgesteld door de gemeenteraad op 22 december 2022 en uw eigen verordeningen, kaders en afspraken.
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
Pagina 8
2. 3.
Goedkeurende
controleverklaring getrouwheid
Wij hebben de controle van de jaarrekening 2023 van Woudenberg afgerond. Wij geven bij de jaarrekening 2023 een goedkeurende controleverklaring af voor getrouwheid. Dit
onder het voorbehoud dat deze jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de gemeenteraad op 4 juli 2024. De accountantscontrole over verslagjaar 2023 leidt hiermee indirect tot een oordeel over de rechtmatigheid van alle baten, lasten en balansmutaties, via een getrouwheidsoordeel over de rechtmatigheidsverantwoording.
2. 4.
Rechtmatigheidsverantwoording Op
pagina 203 e. v. van de jaarrekening is de rechtmatigheidsverantwoording over boekjaar 2023 van het college van B&W opgenomen. Het college van B&W heeft conform het door de gemeenteraad op 22 december 2022 vastgestelde Controleprotocol 20222024 en financiële verordening 2023 1% van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves als verantwoordingsgrens van € 526. 093 gehanteerd. Uit de rechtmatigheidsverantwoording blijkt dat er rechtmatigheidsfouten en/of rechtmatigheidsonduidelijkheden boven deze verantwoordingsgrens zijn geconstateerd. In de paragraaf bedrijfsvoering (pagina 133 e. v. van het jaarverslag) is een nadere toelichting opgenomen ten aanzien van de rechtmatigheid en zijn individuele
rechtmatigheidsfouten en/of individuele rechtmatigheidsonduidelijkheden boven de door de gemeenteraad vastgestelde rapportagegrens van € 26. 305 (5% van de verantwoordingsgrens) toegelicht. paragraaf 5. 1 van dit verslag hebben wij onze bevindingen bij de rechtmatigheidsverantwoording nader uitgewerkt. Op grond van onze controle zijn wij van oordeel dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouw beeld geeft. In
2. 5.
Het verloop
van onze
controlewerkzaamheden
Wij hebben onze controlewerkzaamheden uitgevoerd overeenkomstig de tussen de Woudenberg en Verstegen opgestelde opdrachtafspraken. Ter ondersteuning daarvan zijn vooraf risicoanalyses opgesteld, werkafspraken gemaakt en tussentijdse controlewerkzaamheden uitgevoerd. Met betrekking tot het controleproces 2023 constateren wij het volgende: •
De concept-jaarrekening 2023 was bij aanvang van onze jaarrekeningcontrole op 6 mei 2024 nog niet volledig samengesteld. De concept jaarrekening en het jaarrekeningdossier zijn op belangrijke onderdelen tijdens onze controle aangevuld.
•
De rechtmatigheidsverantwoording en de toelichting rechtmatigheid in de paragraaf Bedrijfsvoering zijn nieuw in de jaarstukken 2023. Woudenberg en Verstegen hebben onderling intensief samengewerkt met als resultaat dat de interne en externe
rechtmatigheidscontrole kon worden uitgevoerd verantwoording voldoet aan de daaraan gestelde eisen. •
en
de
rechtmatigheids-
De samenwerking tussen uw organisatie en Verstegen is wederom goed, prettig en
constructief verlopen.
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
Pagina 9
•
De dossiervorming als basis voor onze controle was voldoende op het moment van start van onze controle. Vragen en opmerkingen die wij hadden zijn goed en tijdig beantwoord. Het onderwerp rechtmatigheid en specifiek de rechtmatigheidsverantwoording heeft een groot beslag op uw en onze capaciteit gelegd. Dit valt buiten de invloedsfeer van Woudenberg.
•
De wederzijdse afspraken over planning en afronding en uw en onze extra inspanningen hebben ertoe geleid dat de controle binnen de bestuurlijke planning
kon worden afgerond. •
Onze controlewerkzaamheden zijn voor de rechtmatigheidsverantwoording intensiever geweest en hebben ook meer tijd gekost dan vooraf overeengekomen. De extra werkzaamheden en de bijbehorende controlekosten zullen wij met het management overleggen en vervolgens een voorstel doen aan de griffie om de aanvullende tijdbesteding in rekening te brengen. Onze gezamenlijke inspanningen hebben ertoe geleid dat de aangepaste paragraaf Bedrijfsvoering en de rechtmatigheidsverantwoording voldoen aan de gestelde eisen en (nieuwe) normen en dat de rechtmatigheidsverantwoording getrouw is.
Wij zijn, rekening houdend met het vorenstaande, van mening dat onze gerealiseerde tijdsbesteding en de door ons gerealiseerde controlewerkzaamheden voldoende zijn voor uitvoering een kwalitatief toereikende van onze controlewerkzaamheden, overige overeenkomstig de voor ons geldende controle- en standaarden (COS).
3. Vermogen, 3. 1.
resultaat
en
continuïteit
Analyse vermogen, resultaat en resultaatontwikkeling Het Besluit Begroting en Verantwoording (hierna: BBV) is voor Woudenberg het geldende verslaggevingsstelsel. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Het is niet toegestaan baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen te muteren. Mutaties in het eigen vermogen vinden plaats op basis van
besluitvorming door de gemeenteraad. De jaarrekening 2023 van Woudenberg is opgesteld in overeenstemming met het van toepassing zijnde model. Bij de jaarrekening 2023 is een SiSa-bijlage gevoegd voor de SiSaregelingen. In paragraaf 5. 5 in dit verslag gaan wij hier nader op in. De door ons gecontroleerde jaarrekening 2023 geeft een eigen vermogen aan per 31 december 2023 van € 20,8 miljoen (2022: € 14,7 miljoen) inclusief een positief resultaat na mutaties in de reserves over 2023 van € 4,2 miljoen (2022: € 3,3 miljoen positief resultaat na mutaties in de reserves). Het forse positieve resultaat van 2023 wordt veroorzaakt door de overschotten voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen positieve invloed ca. € 3,8 miljoen), meevallers in het Sociaal Domein en een aantal kleinere posten. Voor een analyse van de verschillen per programma tussen begroting (na wijziging) en realisatie verwijzen wij naar de programmaverantwoording(en) in het jaarverslag (pagina 14 e. v. ).
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
Pagina 10
De opbouw van het rekeningresultaat 2023 is als volgt:
In de gewijzigde begroting 2023 is een positief resultaat opgenomen van circa € 2,0 miljoen na reservemutaties. In de inleiding (3. Samenstelling resultaat) van het jaarverslag 2023 (pagina 9 en 10) en de programmaverantwoording(en) in het jaarverslag (pagina 14 e. v. ) zijn de verschillen ten opzichte van de najaarsrapportage 2023 toegelicht. Hierbij springt met name het voordeel op het specialistisch aanbod van € 0,8 miljoen, de opvang Oekraïners van € 0,4 miljoen voordelig en het grondbedrijf van € 1,3 miljoen voordelig eruit. Een nadeel betreft de mutaties aan de reserves van € 1,5 miljoen. Over de ontwikkeling in het resultaat wordt de raad geïnformeerd.
3. 2.
Financiële positie en continuïteit Uitgangspunt bij de begroting van Woudenberg is dat de begroting ten minste sluitend is. Volgens de primaire begroting 2023 was voor boekjaar 2023 een voordelig resultaat geraamd van € 98. 000. Dit is bijgesteld naar € 939. 000 voordelig op basis van de financiële voorjaarsrapportage 2023 en naar € 2. 010. 000 voordelig op basis van financiële najaarsrapportage 2023. De realisatie is uitgekomen op € 4. 167. 000 positief. De meerjarenbegroting 2024-2027 van de gemeente Woudenberg laat een structureel sluitend beeld zien voor de jaren 2024 en 2025. Er is sprake van grote onzekerheid over de hoogte van de algemene uitkering vanaf het boekjaar 2026 doordat het Rijk vanaf 2026 forse bezuinigingen inrekent op het gemeentefonds. Voor het begrotingsjaar 2026 is uw gemeente uitgegaan van een daling van de algemene uitkering. De meerjarenbegroting 2024-2027 toont voor 2026 een begrotingssaldo van € 1. 290. 000 (tekort) en voor 2027 een begrotingssaldo van € 1. 415. 000 (tekort). Het structurele begrotingssaldo bedraagt 2024-2027 2026 volgens de meerjarenbegroting voor € 1. 235. 000 (tekort) en voor 2027 € 1. 415. 000 (tekort). De provincie heeft regulier repressief (financieel) toezicht op gemeente Woudenberg en onderkent geen
continuïteitsrisico’s voor Woudenberg.
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
Pagina 11
De jaarrekening is opgesteld op basis van de continuïteitsveronderstelling. Het college van Woudenberg bevestigt dat er geen twijfel bestaat ten aanzien van de financiële omvang van het vermogen van Woudenberg om de continuïteit te waarborgen. Wij hebben de continuïteitsveronderstelling als basis voor de jaarrekening 2023 beoordeeld en wij kunnen ons verenigen met de toepassing van de continuïteitsveronderstelling in de
jaarrekening.
3. 3.
Interne beheersing
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interim-controle uitgevoerd. Onze bevindingen en aanbevelingen met betrekking tot de interne beheersingsmaatregelen hebben wij gerapporteerd in onze managementletter 2023 van 16 januari 2024. Wij verwijzen naar deze managementletter. controleopdracht hebben wij de kwaliteit beoordeeld van de interne beheersingsmaatregelen die een directe relatie hebben met de externe verslaglegging en jaarrekening van Woudenberg. Als een interne beheersingsmaatregel de basis vormt voor onze verdere controlewerkzaamheden, dan toetsen wij ook de werking ervan gedurende het jaar. Vanuit onze
Woudenberg heeft in 2023 nog maar beperkt ingezet op de verbijzonderde interne controle (hierna: VIC). Deze verbijzonderde interne controles zijn voor uw organisatie van belang omdat ze inzicht geven in de kwaliteit van de belangrijkste processen en de naleving van de rechtmatigheidseisen waaraan Woudenberg moet voldoen, voorafgaand aan onze controle. Wij zien mogelijkheden voor een verdere doorontwikkeling van de VIC, ook in het licht van de rechtmatigheidsverantwoording die vanaf 2023 van toepassing is. In onze managementletter 2023 hebben wij een aantal adviezen ter doorontwikkeling van de VIC vermeld. Wij vinden dat er binnen Woudenberg – rekening houdend met de aard en omvang van de (administratieve) organisatie – geen sprake is van ernstige tekortkomingen in de voor de jaarrekeningcontrole relevante interne beheersingsmaatregelen. Enkele van onze
bevindingen en aanbevelingen behoeven aandacht.
3. 4.
Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen heeft de aandacht van management, college en gemeenteraad. Risico’s van gemeenten zijn door de band genomen omvangrijk en daar hoort een passend
weerstandsvermogen bij. Risicomanagement vindt onder andere plaats in de vorm van een risicotabel, waarin Woudenberg de risico’s per programma in beeld brengt en periodiek monitort. In de jaarstukken 2023 is een risicotabel opgenomen in de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing”. Deze risico’s zijn uiteengezet in incidentele en structurele risico’s. Op basis van de huidige inzichten schat de gemeente Woudenberg in dat eind 2023 volgens de vermelde risicotabel in de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” van de jaarstukken 2023, een onderbouwde kans bestaat dat een bedrag van € 1,5 miljoen (2022: € 1,5 miljoen) noodzakelijk is om aan de zo reëel mogelijk ingeschatte financiële incidentele en structurele risico's weerstand te bieden.
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
Pagina 12
Vervolgens is de beschikbare weerstandscapaciteit afgezet tegen weerstandscapaciteit die benodigd zou moeten zijn. Op grond van deze analyse is een weerstandscapaciteit van € 14,1 miljoen beschikbaar (2022: € 8,9 miljoen). De ratio
weerstandsvermogen komt ultimo 2023 uit op 9,32 (2022: 6,05). In de jaarstukken 2023 is vermeld dat Woudenberg dit voldoende acht. Gezien het risicoprofiel van Woudenberg adviseren wij u de ontwikkeling van de risico’s en de ontwikkeling van de reserves die aangewezen zijn als dekking van de risico’s tussentijds en nauwlettend te blijven volgen.
Hoewel er geen harde norm is voor de gewenste omvang van het weerstandsvermogen, kan worden gesteld dat uw gemeente voldoende weerstandscapaciteit bezit om onvoorziene financiële tegenvallers op te vangen.
4. Jaarverslag Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvatten de jaarstukken 2023 andere informatie, die bestaat uit: •
Jaarverslag, bestaande uit inleiding, leeswijzer, programmaverantwoordingen en paragrafen; en
•
Overige
gegevens,
bestaande uit overzicht
programma-indeling en bijlage
prestatie-indicatoren. Wij hebben de overige informatie gelezen en vastgesteld dat de daarin opgenomen informatie niet strijdig is met de jaarrekening of onze controlebevindingen. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten uit het BBV en de Nederlandse Standaard 720 Nadere Voorschriften Controlestandaarden en de verantwoordelijkheden van de accountant met betrekking tot andere informatie. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Het jaarverslag en andere informatie mag geen ander beeld oproepen bij de lezer dan de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag 2023 van Woudenberg de vereiste informatie in voldoende mate weergeeft en niet strijdig is met de jaarrekening of onze
5. Algemene
controlebevindingen.
controlebevindingen bij de jaarverslaglegging 2023
5. 1.
Rechtmatigheid
5. 1. 1.
Inleiding In
2023 wij u onze managementletter hebben geïnformeerd over de rechtmatigheidsverantwoording. Woudenberg heeft actief geacteerd op de komst van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij verwijzen naar onze (tussentijdse) bevindingen en de aanbevelingen en aandachtspunten die wij hebben gerapporteerd.
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
Pagina 13
Woudenberg heeft in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording van het college van B&W opgenomen. De rechtmatigheidsafwijkingen (rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden) boven de overeengekomen verantwoordingsgrens worden in de rechtmatigheidsverantwoording benoemd. In de paragraaf Bedrijfsvoering in het jaarverslag heeft het college van B&W een nadere toelichting gegeven over de onderwerpen die de rechtmatigheid raken en op welke wijze de interne beheersing en verbeteracties zijn vormgegeven. 5. 1. 2.
Ontwikkelingen rechtmatigheidsverantwoording Ingangsdatum rechtmatigheidsverantwoording verslagjaar 2023 Op 27 september 2022 is de Wet versterking decentrale rekenkamers aangenomen door de Eerste Kamer. In deze wet is geregeld dat de rechtmatigheidsverantwoording, opgesteld door het college van Woudenberg, onderdeel wordt van de jaarrekening. Hiermee is het college van een gemeente zelf verantwoordelijk voor afleggen van verantwoording over de rechtmatigheid van het gevoerde bestuur en de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties. Dit betekent dat de accountant met ingang van de jaarrekening 2023 alleen een controleverklaring met een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening (inclusief rechtmatigheidsverantwoording) als geheel afgeeft. Tot en met 2022 was dat een controleverklaring met een oordeel over zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Wij hebben u, uw college en uw organisatie hierover eerder geïnformeerd. Aanpassing Gemeentewet, nog geen aanpassing accountantsnormen Eerder is de Gemeentewet aangepast aan de nieuwe rechtmatigheidsverantwoording.
Tegen de voorgestelde wijzigingen in de normen voor de accountantscontrole het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de normen afkomstig van de Commissie Bedrijfsvoering en Auditing Decentrale Overheden (BADO) heeft de Algemene Rekenkamer (AR) begin 2024 fundamentele bezwaren geuit. Dit heeft tot gevolg dat de voorgestelde wijzigingen in het BBV en in het BADO niet definitief zijn en formeel ongewijzigd blijven voor verslagjaar 2023.
Wel een oordeel over rechtmatigheid Gemeenten en gemeenschappelijke regelingen werden opgeroepen om de rechtmatigheidsverantwoording wel op te nemen in de jaarrekening. Dit conform besluitvorming door de Eerste Kamer op 27 september 2022 en de door u inmiddels aangepaste en vastgestelde (interne) verordeningen en afspraken die hierover door vertegenwoordigende organen met de gemeenteraad gemaakt zijn. Omdat de verslaggevings- en accountantsnormen niet zijn aangepast en accountants hiermee geen formele grondslag hebben voor het kunnen afgeven van de controleverklaring bij de jaarrekening 2023, is aan accountants en ook aan Verstegen verzocht om te wachten met het afgeven van de controleverklaring bij de jaarrekening 2023 van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen en dus ook bij Woudenberg. Hiermee is het enige tijd onzeker geweest of BBV en BADO nog tijdig konden worden aangepast voor verslagjaar 2023. Dit standpunt hebben wij gevolgd.
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
Pagina 14
Medio april jl. hebben wij bericht ontvangen over de wijzigingen in de verantwoordingsen accountantsnormen in het BBV en BADO. Dit geeft uitsluitsel voor gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en controlerend accountants over de het definitief opmaken van de jaarrekening 2023 en de bestuurlijke behandeling en besluitvorming en over de afronding van onze controlewerkzaamheden en het afgeven van de controleverklaring bij de jaarrekening van Woudenberg. De accountantscontrole over verslagjaar 2023 leidt (indirect) tot een oordeel over de rechtmatigheid van alle baten, lasten en balansmutaties. Het accountantsoordeel komt hiermee tot uitdrukking in een getrouwheidsoordeel over de rechtmatigheids-
verantwoording. 5. 1. 3.
Begrotingsonrechtmatigheid Onderdeel van de (interne) rechtmatigheidscontrole en de rechtmatigheidsverantwoording is begrotingsrechtmatigheid. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid beoordeelt Woudenberg de begrotingsafwijkingen per programma voor zowel de lasten en de baten als de afwijkingen op investeringskredieten. Over 2023 heeft Woudenberg volgens de gewijzigde begroting 2023 € 40,6 miljoen aan lasten na bestemming begroot (primitieve begroting 2023 € 35,8 miljoen) tegenover € 52,6 miljoen aan werkelijke lasten na bestemming (2022: € 45,7 miljoen). Aan baten na bestemming heeft Woudenberg over 2023 een bedrag geraamd van € 42,6 miljoen volgens de gewijzigde begroting 2023 (primitieve begroting 2023 € 35,9 miljoen), tegenover € 56,8 miljoen aan werkelijke baten na bestemming (2022: € 48,9 miljoen). Dit betekent een overrealisatie van de lasten en baten in 2023.
Woudenberg kent vijf programma’s. Op deze programma’s is in 2023 sprake van de volgende begrotingsafwijkingen op de lasten en de baten: Werkelijk 2023
Begroot (na wijziging) 2023
Afwijking begroting 2023
Lasten Programma 1. Samenleving Programma 2. Leefomgeving Programma 3. Veiligheid Programma 4. Ruimte, wonen en ondernemen
€ 19. 019. 000 € 5. 426. 000 € 1. 338. 000 € 14. 333. 000
€ 18. 387. 000 € 5. 365. 000 € 1. 348. 000 € 4. 935. 000
+ € 632. 000 (overschrijding)
Programma 5. Bestuur en dienstverlening
€ 2. 105. 000
€ 2. 024. 000
(overschrijding) + € 81. 000 (overschrijding)
Baten Programma 1. Samenleving
€ 9. 459. 000
€ 7. 271. 000
+ € 2. 188. 000
Programma
Programma 2. Leefomgeving
€ 3. 621. 000
€ 3. 351. 000
Programma 3. Veiligheid Programma 4. Ruimte, wonen en ondernemen
€ 5. 000 € 14. 250. 000
€ 0 € 3. 273. 000
Programma 5. Bestuur en dienstverlening
€ 299. 000
€ 188. 000
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
+ € 61. 000 (overschrijding) -
€ 10. 000 (onderschrijding)
+ € 9. 398. 000
(overschrijding) + € 270. 000 (overschrijding) + € 5. 000 (overschrijding) + € 10. 977. 000 (overschrijding) + € 111. 000 (overschrijding)
Pagina 15
In 2023 is sprake van de volgende (begroting)afwijkingen op de investeringskredieten: Afwijkingen kredieten van gerealiseerde investeringen Totaal overschrijdingen drie investeringskredieten
Bedrag € 16. 829
In november 2023 is door de commissie BBV in de gewijzigde Kadernota Rechtmatigheid 2023 een nadere duiding gegeven aan het begrip Begrotingsonrechtmatigheid: 1.
Er is hiervan sprake als het college bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde budgetten voor wat betreft de
lasten of investeringsbudgetten overschrijdt. 2.
Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves die niet door de gemeenteraad zijn
vastgesteld voor het einde van het boekjaar. 3.
Bij onderschrijdingen van lasten of investeringskredieten en ook bij lagere/hogere baten dan begroot de begroting niet tijdig* met begrotingswijzigingen is aangepast.
Het derde onderdeel is een uitbreiding van het begrip begrotingsonrechtmatigheid. *Hoe niet tijdig wordt geïnterpreteerd, wordt bepaald door de ‘spelregels’ tussen de gemeenteraad en het college. De spelregels met betrekking tot het informeren en
vaststellen van begrotingswijzigingen bij onderschrijdingen van lasten en investeringsbudgetten (kredieten) en bij lagere/hogere baten ten opzichte van de begroting zijn veelal in de financiële verordening art. 212 Gemeentewet opgenomen. Woudenberg
heeft in de vernieuwde financiële verordening 2023 ex. artikel 212 Gemeentewet afspraken opgenomen over wat in dit opzicht tijdig is. In artikel 6 lid 3 van de financiële verordening 2023 is bepaald dat begrotingsonderschrijdingen van lasten per onderschrijdingen van investeringsbudgetten (kredieten) en begrotingsafwijkingen van baten per programma groter dan € 10. 000 niet als onrechtmatig worden beschouwd indien het college de raad tussentijds heeft geïnformeerd bij de tussenrapportage (voorjaars- of najaarsrapportage). programma,
Voor de toelichting op de begrotingsafwijkingen per programma voor zowel de lasten en de baten als de afwijkingen op investeringskredieten verwijzen wij naar uw inhoudelijke analyses in de programmaverantwoordingen (jaarverslag) op pagina 13 e. v. (lasten en
baten per programma) en de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen (investeringskredieten) op pagina 106 e. v. van de jaarstukken 2023. Woudenberg heeft de afwijkingen gewogen en heeft bepaald welke afwijkingen rechtmatig en onrechtmatig zijn en welke onrechtmatigheden volgens het beleid van en afspraken met de gemeenteraad zoals opgenomen in artikel 8 van de financiële verordening 2023 van Woudenberg als ‘acceptabel’ worden aangemerkt. De conclusie is dat er over boekjaar 2023 begrotingsonrechtmatigheden zijn vastgesteld bij Woudenberg voor een totaalbedrag van € 10. 188. 829, die volledig ‘acceptabel’ zijn verklaard. Hiervoor verwijzen wij u naar het overzicht dat is opgenomen in hoofdstuk 5. 1. 6 van dit accountantsverslag. 5. 1. 4.
(Europese) aanbesteding Onderdeel van het vastgestelde normenkader van Woudenberg zijn regels en voorschriften ten aanzien van Europese aanbestedingsregels. Woudenberg controleert of juiste naleving van deze Europese (EU) aanbestedingsregels heeft plaatsgevonden. Deze controle is een belangrijk onderdeel van de (interne) rechtmatigheidscontrole en van de rechtmatigheidsverantwoording.
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
Pagina 16
Woudenberg ziet voorafgaand aan aanbestedingen toe dat bij het aangaan van nieuwe opdrachten de regels ten aanzien van EU-aanbesteding strikt worden nageleefd. Tijdens onze controle en de gesprekken met uw organisatie hierover hebben wij vastgesteld dat dit bewustzijn aanwezig is en dat wij deze aandacht terugzien in uw organisatie op meerdere momenten in het jaar. Uit de (verbijzonderde) interne rechtmatigheidscontrole en onze accountantscontrole zijn onrechtmatigheden geconstateerd. Wij verwijzen naar uw inhoudelijke toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering. De totale rechtmatigheidsfout over 2023 bedraagt afgerond € 188. 000. De afwijkingen kunnen niet gecorrigeerd en hersteld worden, de kosten 2023 zijn wel “getrouw”. 5. 1. 5.
Toetsingskader rechtmatigheid Wij adviseren
toetsingskader op te stellen waarmee Woudenberg inzichtelijk kan maken aan welke voorwaarden voldaan moet worden. Het is belangrijk dat Woudenberg vervolgens zichtbaar intern toetst of wordt voldaan aan de relevante (financiële) bepalingen van de interne en externe wet- en regelgeving uit het normenkader, bijvoorbeeld via werkprogramma’s voor de betreffende processen of in checklists. Op deze wijze kan Woudenberg zelf en tijdig zichtbaar maken, in het kader van de interne rechtmatigheidscontrole en rechtmatigheidsverantwoording, dat/of aan alle relevante (financiële) bepalingen van de interne en externe wet- en regelgeving uit het normenkader wordt voldaan en welke voorwaarden bijvoorbeeld (nog) niet. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar onze managementletter 2023. 5. 1. 6.
u een
Rechtmatigheidsafwijkingen 2023 In
de rechtmatigheidsverantwoording 2023 in de jaarrekening 2023 heeft u de rechtmatigheidsafwijkingen opgenomen en de afwijkingen die daarvoor in aanmerking komen nader toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hieronder hebben wij het kader van de gemeenteraad voor de (interne) rechtmatigheidscontrole en de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen waaraan Woudenberg moet voldoen. Het kader is uitgebreid met de normen waaraan de accountant voor de getrouwheidscontrole van de jaarrekening moet voldoen. Onderwerp Totale lasten 2023 Realisatie volgens Jaarrekening 2023 Toevoegingen aan de reserves 2023 Realisatie volgens Jaarrekening 2023 Basis voor berekening goedkeuringstolerantie getrouwheid en verantwoordinggrens rechtmatigheid Accountant Materialiteit BADO voor getrouwheidsfouten Materialiteit BADO voor onzekerheden in de controle Rapporteringstolerantie voor toelichting getrouwheidsfouten en onzekerheden in de controle in het accountantsverslag
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Percentage/norm n. v. t.
Bedrag € 48. 532. 000
n. v. t.
€ 4. 077. 000
n. v. t.
€ 52. 609. 000
1% 3% 5% van materialiteit
€ 526. 000 € 1. 578. 000 € 26. 000
Gemeente Woudenberg
Pagina 17
Onderwerp Rechtmatigheid Verantwoordingsgrens (regulier) voor de financiële rechtmatigheidstoetsing, vastgesteld door de gemeenteraad Rapportagegrens voor individuele rechtmatigheidsfouten en rechtmatigheidsonduidelijkheden in de paragraaf Bedrijfsvoering Rechtmatigheidsafwijking
Begrotingscriterium Begrotingsoverschrijding lasten programma 1. Samenleving Begrotingsoverschrijding lasten programma 2. Leefomgeving Begrotingsoverschrijding lasten programma 4. Ruimte, wonen en ondernemen Begrotingsoverschrijding lasten programma 5. Bestuur en dienstverlening Overschrijdingen investeringskredieten Subtotaal begrotingscriterium Voorwaardencriterium Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed Subtotaal voorwaardecriterium TOTAAL
Percentage/norm
Bedrag
1%
€ 526. 093
5% van verantwoordingsgrens
€ 26. 305
Rechtmatigheidsfout
Rechtmatigheidsonduidelijkheid
Waarvan acceptabel
Waarvan nietacceptabel
€ 632. 000
N. v. t.
€ 632. 000
€ 0
€ 61. 000
N. v. t.
€ 61. 000
€ 0
€ 9. 398. 000
N. v. t.
€ 9. 398. 000
€ 0
€ 81. 000
N. v. t.
€ 81. 000
€ 0
€ 16. 829
N. v. t.
€ 16. 829
€ 0
€ 10. 188. 829
€ -
€ 10. 188. 829
€ 0
€ 187. 787
N. v. t.
N. v. t.
N. v. t.
€ 187. 787
€ -
N. v. t.
N. v. t.
€ 10. 376. 616
€ -
€ 10. 188. 829
€ -
Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording getrouw is.
5. 2.
Grondexploitaties
5. 2. 1.
Algemeen Belangrijk onderdeel van onze controle is de controle van de juiste waardering van de gemeentelijke grondexploitaties. Voor alle grondexploitaties van Woudenberg vinden jaarlijks actualisaties plaats. Over de ontwikkelingen wordt de raad tussentijds geïnformeerd.
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
Pagina 18
Woudenberg heeft zorgvuldige aandacht besteed aan een correcte waardering van haar grondposities in de jaarrekening 2023 en het proces dat hiertoe moet leiden. Woudenberg actualiseert de grondexploitaties waarna deze worden aangeboden aan de gemeenteraad. Hierin wordt verantwoording afgelegd en inzicht gegeven in alle activiteiten met betrekking tot het beheren en exploiteren van gronden, bestaande uit de grondexploitaties. 5. 2. 2.
Actualisatie grondexploitaties 1-1-2024 Om inzicht te krijgen in de verwachte inkomsten en uitgaven en in de risico’s en kansen
actualiseert Woudenberg bij het vaststellen van de jaarstukken en het vaststellen van de begroting) de grondexploitatieberekeningen. Dit is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag, zoals het inflatiecijfer waartegen toekomstige kosten en opbrengsten worden gecorrigeerd, gehanteerde rentepercentages, de looptijd van het project, fasering van geplande opbrengsten en kosten en uitgifteprijzen. Deze variabelen bepalen in hoge mate het verwachte financiële resultaat. De uitgangspunten die bij de actualisaties worden gehanteerd, hebben grote impact op de netto contante waarde van de grondexploitaties van Woudenberg. De uitgangspunten voor de ramingen zijn door Woudenberg inhoudelijk toegelicht en onderbouwd in “position papers” per grondexploitatieberekening, in aansluiting op cijfermatige grondexploitatie-berekeningen. De gemeentelijke grondexploitaties van Woudenberg zijn naar de stand van 1 januari 2024 geactualiseerd en op 25 april 2024 goedgekeurd door de gemeenteraad. Hierbij zijn door Woudenberg belangrijke keuzes gemaakt en standpunten ingenomen.
Met deze berekeningen heeft Woudenberg ook beoordeeld of de onderhanden werk positie in de jaarrekening 2023 op een juiste wijze is gewaardeerd en in welke mate Woudenberg verliesvoorzieningen moet treffen en/of (tussentijds) resultaat moet nemen over 2023. In de paragraaf Grondbeleid en in de toelichting op de balans (voorraden) is dit nader uiteengezet. 5. 2. 3.
Bevindingen Op basis van een risicoanalyse hebben wij de grondexploitaties gecontroleerd. Naar aanleiding daarvan constateren we dat de beheersing van de projecten en inschatting en bewaking van de belangrijke risico’s toereikend is. De risico’s die Woudenberg loopt zijn toereikend toegelicht in de jaarrekening. Uit jaarstukken 2023 (inleiding pag. 8) blijken de volgende resultaten:
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
Pagina 19
In de actualisatie van de grondexploitaties heeft het college rekening gehouden met de meest recente ontwikkelingen, zoals de gehanteerde veronderstellingen met betrekking tot het uitgiftetempo, de verwachte verkoopprijzen, de ontwikkeling van de plankosten ontleend aan recente verkopen i. c. de belangstelling van potentiële kopers, extern onderzoek, taxatierapporten en statistische gegevens. De mogelijke risico’s zijn door Woudenberg naar beste schatting in kaart gebracht. Het gaat daarbij om algemene risico’s die voor alle projecten gelden (bijvoorbeeld de ontwikkeling van de indexen) en risico’s die verband houden met een specifiek project. De uitgangspunten en onderbouwingen van Woudenberg zijn gebaseerd op gedegen voorbereiding en onderzoek. Hoewel de huidige marktontwikkelingen onzekerheden met zich meebrengen, hebben deze ontwikkelingen volgens de inschatting van de gemeente geen materiële gevolgen voor de
schattingen en uitkomsten van de grondexploitaties van Woudenberg en voor vermogen en resultaat.
5. 3. 5. 3. 1.
Sociaal domein (Wmo, Jeugdzorg en uitkeringen Participatiewet) Wmo
en
Jeugdhulp ZIN en uitkeringen Participatiewet
De gemeente Woudenberg voert diverse regelingen (decentralisaties) uit in het sociaal domein. Woudenberg heeft deze taken deels uitbesteed bij externe partijen. De uitvoeringstaken met betrekking tot het sociaal domein (o. a. Wmo, Jeugdzorg en uitkeringen Participatiewet) zijn uitbesteed aan coöperatie De Kleine Schans (frontoffice en toekenning), waarbij de processen in de backoffice zijn belegd bij de gemeente Amersfoort (inkoop en contractering, contractbeheer en administratieve verwerking van facturen en zorgdeclaraties). Over de prestatielevering van de geleverde zorg in natura (Wmo en Jeugdzorg oude en nieuwe taken) legt gemeente Amersfoort verantwoording af aan de gemeente Woudenberg middels een verantwoording voorzien van een
controleverklaring. De extern accountant van gemeente Amersfoort heeft op 16 mei 2024 goedkeurende controleverklaringen verstrekt bij de financiële verantwoordingen Sociaal Domein (Wmo ‘oude taken’ en Wmo en Jeugdzorg ‘nieuwe taken’) over 2023 van de gemeente Woudenberg. Daarbij zijn geen getrouwheidsfouten, rechtmatigheidsafwijkingen of
onzekerheden voor (prestatie)levering van de zorg geconstateerd. rechtmatigheidscontrole (dossiercontrole/ steekproef Wmo, Jeugdzorg en uitkeringen Participatiewet) sociaal domein over 2023 uitgevoerd. Uit deze controle blijken geen onrechtmatigheden groter dan de rapporteringsgrens van € 26. 000. Er is een
5. 3. 2.
PGB’s Wmo en Jeugdhulp De uitvoering van het persoonsgebonden budget (PGB) WMO en Jeugdhulp ligt bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Door de accountant van de SVB is opnieuw geen goedkeurende controleverklaring verstrekt bij de verantwoording PGB-stromen WMO en Jeugdwet over boekjaar 2023. Bovendien worden door de SVB geen controles uitgevoerd op de prestatielevering van de PGB’s, wat door de gemeenten zelf moet worden uitgevoerd. De SVB toetst of declaraties passen binnen beschikking en zorgovereenkomsten. De SVB toetst niet of de zorg daadwerkelijk is geleverd. Gemeente Woudenberg kiest er voor om geen controle te doen op de prestatielevering. Om die reden zijn de PGB uitgaven Wmo en Jeugdhulp onzeker voor een bedrag van € 265. 582 (2022: € 303. 386). Dit bedrag is opgenomen in onze foutenevaluatie.
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
Pagina 20
5. 4. 5. 4. 1.
WNT-verantwoording Controlebevindingen en aanbevelingen Wij hebben de in de jaarrekening opgenomen WNT-verantwoording 2023 gecontroleerd overeenkomstig de door de minister vastgestelde Regeling controleprotocol WNT 2023. Daarbij zijn door ons geen afwijkingen geconstateerd.
5. 4. 2.
Beperkingen in de reikwijdte van onze controlewerkzaamheden Het doel van het controleprotocol WNT is om vast te stellen of de bezoldiging van de directie en het bestuur overeenkomt met de bepalingen van de WNT en juist is gepresenteerd in de WNT-verantwoording. Wij kunnen op grond van de uitvoering van het WNT-protocol niet uitsluiten dat er verschillen zijn tussen de uitbetaalde bezoldiging en de daarover gemaakte afspraken tussen het bestuur en de directie. Bijvoorbeeld omdat wij geen weet hebben van een separaat gemaakte bezoldigingsafspraak. Het kan daardoor voorkomen dat de WNT correct is toegepast, terwijl de bezoldiging afwijkt van gemaakte afspraken. Ons is bevestigd dat er naast de arbeidsovereenkomsten met de raadsgriffier en gemeentesecretaris geen andere bezoldigingsafspraken bestaan.
Als de in de WNT-verantwoording verantwoorde bezoldiging niet overeenkomt met uw beeld van de gemaakte afspraken of met uw eigen administratie, verzoeken wij u ons zo snel mogelijk daarover te informeren. Wij kunnen dan op grond van uw informatie onze controlebevindingen evalueren.
5. 5.
SiSa-verantwoording Bij de jaarrekening 2023 voegt Woudenberg
als bijlage de SiSa-verantwoording toe. Woudenberg heeft de rechtmatige totstandkoming van de SiSa-bijlage getoetst. Voor
deze specifieke uitkeringen is in de wet bepaald dat de accountant in de controleverklaring opneemt of de baten en lasten (alsmede de balansmutaties) met betrekking tot specifieke uitkeringen rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit betekent dat naast het getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening als geheel, expliciet nog een oordeel van de accountant wordt gevraagd bij de rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen in de SiSa-bijlage. In de controle van de specifieke uitkeringen (SiSa) is met de komst van de rechtmatigheidsverantwoording hierin niets veranderd. Dat betekent dat wij ook in ons accountantsverslag 2023 rapporteren over de SiSa-regelingen en een tabel met bevindingen opnemen per SiSa-regeling. Het is de taak van de accountant om als onderdeel van de controle van de jaarrekening vast te stellen dat Woudenberg de SiSa-bijlage juist en volledig heeft ingevuld en aan de
voorwaarden heeft voldaan. Wij hebben tijdens onze controle de SiSa-bijlage gecontroleerd, die door Woudenberg is opgemaakt, op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2023 (versie 9 april 2024). Wij benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage.
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
Pagina 21
Wij merken op dat het aantal SiSa-regelingen voor gemeenten fors is toegenomen. Voor Woudenberg waren dit in 2021 14 regelingen en in 2022 21 regelingen. In de jaarrekening 2023 verantwoordt Woudenberg inmiddels 24 regelingen. Wet Inburgering 2021 (SiSa-regeling G10) Ten aanzien van de Wet Inburgering (regeling G10) merken wij op dat de gemeente nog geen M&O beleid heeft specifiek gericht op de Wet Inburgering. Hierdoor kon de opzet, bestaan en effectieve werking van het M&O beleid van de Wet Inburgering in 2023 niet worden vastgesteld. De omvang van de uitgaven in 2023 is overigens beperkt. 5. 5. 1.
Opvang
Oekraïense crisisnoodopvanglocaties
vluchtelingen
en
asielzoekers
in
De
Rijksoverheid heeft veiligheidsregio’s opdracht gegeven om gemeentelijke opvangplekken voor Oekraïense vluchtelingen (ontheemden) te realiseren. Medio 2022 is aanvullend aan veiligheidsregio’s door de Rijksoverheid gevraagd om asielzoekers tijdelijk op te vangen in crisisnoodopvanglocaties vanwege de capaciteitsuitdagingen van Ter Apel. Dit heeft geleid tot nieuwe wet- en regelgeving, nieuwe kaders, afspraken en richtlijnen en heeft geleid tot nieuwe financiële stromen en tot aanpassing van de interne beheersingsmaatregelen bij gemeenten, veiligheidsregio’s en GGD’s. Veiligheidsregio’s, GGD’s en gemeenten worden volgens voorwaarden gecompenseerd voor gemaakte kosten. De financiële impact van de vluchtelingencrisis is groot. De extra kosten voor opvang van Oekraïners in Woudenberg bedragen over 2023 € 3 miljoen (2022 € 2,5 miljoen). Hiervan heeft € 0,3 miljoen betrekking op een vrijwillige terugbetaling van de doeluitkering 2022.
Woudenberg heeft deze aanvullende kosten apart geregistreerd. De bijdragen van het rijk zijn deels gebaseerd op normbedragen en komen uit op € 6,5 miljoen. Hiermee is een positief resultaat op deze activiteit van € 3,5 miljoen gerealiseerd (€ 3,8 miljoen over 2023 minus terugbetaling van € 0,3 miljoen over 2022). De bijdrage over 2022 heeft het Rijk nog niet vastgesteld. Voor de vergoeding van meerkosten en de verantwoording van meerkosten in de jaarrekening 2022 van Woudenberg zijn landelijk afspraken gemaakt, onder meer in het Bekostigingsbesluit en een Verantwoordinginstructie (Oekraïne). De verantwoording over de besteding van de meerkosten eerste opvang ontheemden Oekraïne verloopt via de SiSa-systematiek (Single information, Single audit). In het Verantwoordingsoverzicht SiSa 2023 in de jaarrekening 2023 van Woudenberg legt Woudenberg verantwoording of over ontvangen bijdragen en de bestedingen. Op grond van de regeling mag een gemeente het meerdere ontvangen normbedrag toevoegen aan het resultaat van de gemeente. 5. 5. 2.
SiSa-bijlage Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO), artikel 5, lid 4, rapporteren wij in ons accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2023 in het kader van SiSa worden verantwoord.
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
Pagina 22
Het is volgens de nota verwachtingen accountantscontrole voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van een verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsdocumenten elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Wij hebben de tabel van Woudenberg opgenomen in Bijlage 1. 5. 6.
IT-beheersing De betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking is een terugkerend onderwerp bij onze controlewerkzaamheden en de rapportage van onze
bevindingen. Onze werkzaamheden richten zich vooral op de IT-beheersingsmaatregelen die relevant zijn in het kader van onze opdracht voor het controleren van de jaarrekening. Wij benadrukken dat onze werkzaamheden zich niet richten op alle IT-risico’s en -
beheersingsmaatregelen, zoals bijvoorbeeld de risico’s en beheersingsmaatregelen die voortvloeien uit cybercriminaliteit. In onze managementletter van 2023 hebben wij gerapporteerd over de IT-beheersing, waaronder ook de naleving van De Baseline informatiebeveiliging Overheid (BIO). In onze managementletter noemden wij een aantal trends in IT en spiegelden wij de ITontwikkelingen binnen Woudenberg aan deze trends. Wij adviseren om met gemeente Veenendaal af te spreken dat periodiek een IT audit uit wordt gevoerd en gerapporteerd aan Woudenberg over de uitbestede ICT diensten. Hiermee kan de naleving van de BIO worden getoetst en risicogebieden en verbetermogelijkheden worden geïdentificeerd. In het kader van de jaarrekeningcontrole 2023 van gemeente Woudenberg is door ons een onderzoek uitgevoerd naar de kwaliteit van de IT-organisatie, het IT-landschap en de beheersing daarvan. Wij verwijzen naar de tabel van bijlage 2 voor onze belangrijkste
detailbevindingen en daarbij horende aanbevelingen en adviezen. Vanuit de door ons uitgevoerde werkzaamheden in het kader van de controle van de jaarrekening hebben wij geen significante tekortkomingen of risico’s geconstateerd voor de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij benadrukken dat ons onderzoek van de IT-beheersingsmaatregelen in het kader van
jaarrekeningcontrole belangrijke informatie kan geven over IT-risicogebieden van Woudenberg. Er kan echter ook sprake zijn van risicogebieden die niet door ons onderkend worden. De oorzaak hiervan is de beperkte scope van ons onderzoek. onze
Voor een verbreding van de scope van het onderzoek naar IT-beheersingsmaatregelen adviseren wij om met name aandacht te hebben voor kwaliteitscertificering van ITprocessen, systemen en applicaties en voor beveiligingsscans door specialisten. Desgewenst bespreken wij graag de relevante opties en de mogelijkheden die wij (vanuit ons netwerk)
5. 7.
hierin kunnen bieden.
Verwerking van geconstateerde afwijkingen getrouwheid Tijdens de jaarrekeningcontrole zijn naar aanleiding van onze controle geen materiële correcties doorgevoerd in de jaarrekening 2023.
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
Pagina 23
Er hebben naar aanleiding van onze controle correcties plaatsgevonden in de jaarstukken, dit betroffen cijfermatige correcties en tekstuele aanpassingen, zoals aanpassingen met betrekking tot presentatie-, rubricerings- en toelichtingsvereisten van het BBV,
waarderingsgrondslagen, verantwoording.
begrotingsrechtmatigheid
en
de
rechtmatigheids-
Inhoudelijk zijn er over de jaarrekening 2023 en de doorgevoerde correcties geen meningsverschillen geweest met uw organisatie. Naar
aanleiding van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden resteren ongecorrigeerde getrouwheidsfouten en onzekerheden in de controle groter dan de rapporteringstolerantie van € 26. 000. De onderstaande tabel geeft een samenvatting van de fouten en onzekerheden ten aanzien van getrouwheid. Betreft
Fout
(getrouwheid) Onzekerheid prestatielevering PGB Wmo en Jeugd Kosten WMO en Jeugdzorg (afrekenverschil
Onzekerheid (getrouwheid) € 265. 582
Amersfoort)
-€ 27. 114
Factuur ICT (kosten 2023 geboekt in 2024)
€ 50. 030
Vergoeding transitiekosten Oekraïne (er is nog geen akkoord van het ministerie op de meerkosten)
€ 104. 500
TOTAAL
€ 127. 416
€ 265. 582
Herstelbare getrouwheidsfouten werken volgens bijlage 6 ‘Beslisboom getrouwheid- en rechtmatigheidsbevindingen’ van de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV niet door als rechtmatigheidsfout voor de rechtmatigheidsverantwoording (voorwaardencriterium). Het totaal van de geconstateerde afwijkingen op het gebied van de getrouwheid blijft binnen de goedkeuringstolerantie voor fouten van € 526. 000 en onzekerheden van € 1. 578. 000. Hierdoor is de strekking van de controleverklaring 2023 goedkeurend voor
getrouwheid.
CONCEPT Accountantsverslag 2023
Gemeente Woudenberg
Pagina 24
6. Overige onderwerpen 6. 1.
Naleving van wet- en regelgeving en frauderisicobeheersing Wij betrekken bij onze controlewerkzaamheden, overeenkomstig de voor ons geldende standaarden, de naleving van wet- en regelgeving en frauderisico’s. Daarbij richten wij ons op risico’s die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang in de jaarrekening. Tegelijkertijd kan van ons niet verwacht worden dat elke in die context relevante overtreding van wet- en regelgeving of fraude door ons ontdekt wordt. Dat heeft onder andere te maken met het mogelijk opzettelijke karakter van dergelijke overtredingen en