06b Bijlage 8a - actualisatie onderzoek MooiMeer Bv.pdf

BRIEFRAPPORTAGE Format : D. Buisman 07.2013 / © Bui-TeGewoon I groenprojecten

BTG-P.2025/40

20250830 – actualisatie natuuronderzoek Henschotermeer 2025

Bui-TeGewoon, groenprojecten. Zuidbroek 149a 2861 LL Bergambacht Tel. 06 – 10301196 Mail info@bui-tegewoon.nl www.bui-tegewoon.nl

ACTUALISATIE NATUURONDERZOEK HENSCHOTERMEER, 2025 Aanleiding en doel Mooi Meer BV streeft naar een verbetering van het voorzieningenniveau, het herstellen en uitbreiden van opstallen, als toiletgebouwen, horeca, speeltoestellen, etc. en het bieden van een completer aanbod aan recreatiebehoeften met behoud van de aanwezige natuur en landschapswaarden. Om dit te realiseren is een exploitatie en ontwikkelplan opgesteld, waarbij aanpassingen, nieuwe opstallen en aanvullende gebiedsinrichting noodzakelijk zijn. Ten bate van de ruimtelijke planvoorbereiding en het beschikken over informatie ten bate van de ruimtelijke procedures hebben meerdere natuuronderzoeken plaatsgevonden ( Bijtel H. van den, 2018 & 2019 – Achterberg, 2020 Terlouw R.J.S., 2021). Naast het uitvoeren van onderzoek ten bate van onderbouwing van de ruimtelijke plannen en het aanvragen van ontheffingen zijn de verzamelde gegevens benut voor het opstellen van het onderhouds- en beheerplan binnen de gedragscode bosbeheer (Terlouw R.J.S., 2022). Ruimtelijke planvoorbereiding, overleggen met overheden en vergunningprocedures vergen een groot tijdverloop. Resultaten van natuuronderzoek hebben echter een beperkte geldigheidstermijn van drie jaar. Om de informatie actueel te houden is besloten om vanaf 2023 twee jaarlijks een bureaustudie met herhalingsbezoeken aan het projectgebied uit te voeren.

Mooi Meer BV heeft Bui-TeGewoon | groenprojecten verzocht dit actualiseringonderzoek voor 2025 uit te voeren. De onderhavige briefrapportage geeft hier invulling aan. Projectgebied In 2021 heeft een integraal natuuronderzoek plaatsgevonden voor het gehele gebied wat in beheer is bij Mooi Meer BV. Naast het gedeelte “binnen de hekken” van het natuur- en recreatiegebied waren hierbij ook de westelijke grote parkeerplaats en de bosvakken grenzend aan N227 betrokken. Bij het actualisering onderzoek is uitsluitend het gedeelte “binnen de hekken” van het Henschotermeer gebied betrokken. Het westelijk gebied, dat buiten de hekken is gelegen (de vakken 20 tot en met 23- zie figuur 1) ligt op ruime afstand van de voorgenomen ontwikkeling en wordt uitsluitend door natuurliefhebbers bezocht. Dit gedeelte is daarnaast vrij toegankelijk vanaf de aansluitende paden langs de N227. Tijdens het actualisering onderzoek is naast het algemeen beoordelen van actuele en potentiele natuurwaarden binnen het gedeelte “binnen de hekken” speciale aandacht besteed aan de locaties waar ruimtelijke ontwikkeling is voorzien. Rond deze locaties is in een straal van 50 meter specifieke aandacht besteed aan zowel (mogelijk) aanwezige beschermde soorten, habitats en algemene natuurwaarden die bescherming geniet vanuit het zorgvuldigheidbeginsel (art.11.27 Bal)

Figuur 1. Henschotermeer gebied (Mooi Meer BV) Kenmerk Bui-TeGewoon: 20250828-Actualisatie flora- en fauna onderzoek Henschotermeer 2025

1

BRIEFRAPPORTAGE Format : D. Buisman 07.2013 / © Bui-TeGewoon I groenprojecten

Ontwikkelingen ten opzichte van 2021 Ten opzichte van de situatie in 2021 zijn op meerdere onderdelen wijzigingen opgetreden. Dit betreft zowel de voorgenomen ontwikkeling, het gevoerde beheer, het (geleidelijk) realiseren van compenserende en mitigerende maatregelen en het soortspectrum aan flora en fauna. Voorgenomen ontwikkeling Ten opzichte van de oorspronkelijk beoogde ontwikkeling is uit participatie momenten geconcludeerd dat natuur als belangrijk wordt ervaren door gebruikers en omgevingsactoren. Naar aanleiding hiervan is meer aandacht aan positionering van de ontwikkelingen besteed i.r.t. rustgebieden. In het oorspronkelijke plan was er veel invulling bedacht voor activiteiten in de bosvakken rondom het meer. Naar aanleiding van de wensen en reacties zijn in 2022 en 2023 een aantal maatregelen uit het plan verwijderd en zijn de gehandhaafde ontwikkelingen deels verplaatst. Onder andere is besloten alle voorgenomen ontwikkelingen buiten de begrenzing van het NNN te brengen en in de zone van het boven regionaal recreatiegebied te plaatsen (figuur 2).

Figuur 2. Ontwikkelingsplan (V-okt.2022 na participatie)

Deze keuze betekend niet dat de functiegebieden recreatie en natuur los van elkaar worden gezien, integendeel. Om de samenhang te behouden en versterken wordt het beheer van de beide functiegebieden in het opgestelde meerjaren beheerplan (Terlouw R.J.S., 2022) in relatie tot elkaar gebracht. Separaat aan maatregelen die noodzakelijk zijn om zowel een exploitabele als een veilige zwem- en recreatievoorziening in stand te houden wordt binnen de NNN begrenzing extensiever beheer gevoerd en habitatversterkende maatregelen genomen. Dit betreft zowel habitatverbetering, inbrengen van ontbrekende of beperkt aanwezige omstandigheden en aanpassingen in het beheer (zie ook hieronder bij aanpassing in het beheer) als deels intensiever beheer en maatregelen om vestiging van soorten te voorkomen in de recreatieve zone. Ook wordt er voorzien in het realiseren van compenserende en mitigerende maatregelen voor faunasoorten. Aanpassingen in het beheer (Beheerplan Mooi Meer BV 2022) In het beheerplan 2022 wordt onderscheid gemaakt in het recreatieve deelgebied en het deelgebied wat is bepaald als natuur met extensief recreatief medegebruik (zie figuur 1, pagina 1).

Het beheer richt zich in de zone rondom de hoofdingang aan de oostzijde, de parkeerplaatsen, de hoofdroute structuur voor dagrecreatie, het strand zelf, de omgeving rond het oude strandhuis en het eiland op het faciliteren van de hoofdfunctie recreatie. Hierbij is het van belang (en deels wettelijk verplicht vanuit zwemwaterveiligheid en -hygiëne) een veilige zwem- en recreatievoorziening te kunnen garanderen aan bezoekers. Onderdeel hiervan is o.a. het zorgdragen voor voldoende als ligweide en speelveldjes te benutten perceeldelen en een gevarieerd aanbod van zowel zon beschenen als beschutte en beschaduwde locaties. Ook het voorkomen dat valgevaarlijke bomen, dood kroonhout en anderszins onveilige situaties als bijvoorbeeld braamontwikkeling in de randzone van ligweide en recreatievelden is hier onderdeel van. Naast veiligheid en hygiëne voor bezoekers van het Henschotermeer, zijn de maatregelen in het recreatieve deel ook gericht op het minder aantrekkelijk maken van de habitat voor diersoorten die verstoringsgevoelig zijn. Door het separaat te ontwikkelen van een betere habitatkwaliteit in gebiedsdelen met een natuurfunctie worden dieren gestimuleerd zich voornamelijk in die zones te vestigen, waardoor het aspect verstoring wordt beperkt of voorkomen. De beheeraanpassingen die in de afgelopen jaren geleidelijk zijn uitgevoerd betreffen o.a.

aangepaste maailijnen in recreatieve delen, een jaarlijkse boomveiligheidscontrole en het actief verwijderen van liggend doodhout, ruigte en braamstruweel binnen de als ‘zone recreatie veiligheid’ begrensde delen’ (zie figuur 1). MooiMeer BV realiseert zich dat dit tot verarming van de habitat beschikbaarheid en biodiversiteit kan leiden. Ter compensatie zijn in het beheerplan voor de delen die worden begrensd ten bate van de hoofdfunctie “natuurbeleving” (zie figuur 1) eveneens beheeraanpassingen doorgevoerd en worden aanvullende maatregelen genomen. In deze delen is het padenbeheer geëxtensiveerd, waardoor het meer wordt gericht op natuurgerichte recreanten en grotere aaneengesloten rustige bosdelen beschikbaar komen. Kenmerk Bui-TeGewoon: 20250828-Actualisatie flora- en fauna onderzoek Henschotermeer 2025

2

BRIEFRAPPORTAGE Format : D. Buisman 07.2013 / © Bui-TeGewoon I groenprojecten

Bij het pad- en bosbeheer wordt meer ingezet op het ontwikkelen van geleidelijke overgangen met een mantel/zoom karakter. Uiteraard zal dit pas in verloop van tijd tot volwaardige realisatie leiden. Daar waar vervangende aanplant wenselijk is wordt gewerkt aan het verloven van het nu overwegend aanwezige naaldhout, echter met behoud van waardevolle oude dennenopstanden. Het verloven zal voornamelijk worden gestimuleerd door spontane verjonging in door letterzetter aangepaste bosdelen met Lariks- en Douglas opstanden. Vrijkomend liggen dood hout uit het recreatieve deelgebied wordt niet buiten het Henschotermeer gebied afgevoerd maar herplaats op geschikte locaties binnen het NNN. Dit gebeurt deels in de vorm van los verspreide stammen, maar ook als takkenrillen en zon beschenen en zwaardere stamdelen in de bosranden. Vanuit dit beheer zal geleidelijk meer habitat voor ongewervelden en insecten ontstaan en krijgen kleine zoogdieren en reptielen meer schuilgelegenheid en overwinteringshabitat beschikbaar op een ongestoorde plaats. Door combinaties te zoeken met aanleg van takkenrillen op ongewenste intrede locaties door recreanten en locaties waar door de realisatie van mantel/zoom overgangen meer zoninstraling optreedt worden extra kwaliteiten zowel m.b.t. rustgebieden voor dieren als habitatkwaliteit voor insecten en reptielen gerealiseerd.

Compenserende en mitigerende maatregelen Zoals boven beschreven komt een belangrijk deel van de compenserende en mitigerende maatregelen voort uit de aanpassingen in het beheer binnen het NNN deelgebied van het Henschotermeer. Voorbeelden hiervan zijn (niet uitputtend) benoemd in bovenstaande toelichting op de beheeraanpassingen. Naast compenserende en mitigerende maatregelen vanuit het beheer wordt tevens ingezet op andere mogelijkheden en voorzieningen. In de rapportage van 2021 is geconcludeerd dat vanuit het historisch beheer (bos met productie) in het gebied weinig staand doodhout beschikbaar is. Waarschijnlijk als gevolg hiervan bleek het aandeel holenbroeders onder de vogels en verblijfslocaties voor boom bewonende vleermuizen zeer beperkt. Om meer evenwicht te brengen tussen struweel- en boom bewonende soorten en holte broedvogels is een locatie specifiek nestkastenplan opgesteld (Terlouw R.J.S., 20230218). Tijdens de uitvoering van dit plan zijn in het vroege voorjaar van 2023 dertig nestkasten in het Henschotermeer gebied (en tien op de nabij gelegen Camping De Heigraaf) aangebracht. Het betreft kasten voor de soorten: koolmees/ringmus, pimpelmees/zwarte mees/glanskop, grauwe vliegenvanger, boomkruiper en bonte vliegenvanger/gekraagde roodstaart. Binnen het ontwikkelingsplan van het recreatieve deel is o.a.

nagedacht welke verlichtingsmogelijkheden passend zijn om vliegroutes en foerageergebieden voor vleermuizen te ontzien. Hierbij worden keuzes gemaakt met niet naar boven uitstralende verlichting en een kleurstelling (amber kleurige verlichting) die vleermuizen niet hindert. Goten voor hemelwaterafvoer bij parkeerplaatsen en bijvoorbeeld de kelder van het beheergebouw worden bij de ontwikkelingswerken voorzien van uittrede mogelijkheden voor fauna, zodat kleine dieren niet langer opgesloten raken. Actualisering flora en fauna onderzoek Naast aanpassingen met betrekking tot de voorgenomen ontwikkeling, een herziening van het beheer en reeds doorgevoerde en deels in overweging genomen compenserende en mitigerende maatregelen treden er jaarlijks wijzigingen op in de aanwezige flora en fauna en ontwikkelt zich de habitat. Ook heeft een flora en fauna onderzoek meestal betrekking op een beperkte periode of een individueel jaar. Andere weeromstandigheden, invloeden van de voorafgaande winter, wijzigingen in habitat en of beheer in de ruime omgeving, populatie ontwikkelingen van soorten, etc. leiden jaarlijkse tot wijzigingen en fluctuaties van flora en faunasoorten. Als gevolg van de lange looptijd om een projectontwikkeling te realiseren is het regelmatig actualiseren van de beschikbare informatie omtrent flora en fauna gewenst.

In 2023 is het flora en fauna onderzoek uit 2021 daarom tegen het licht gehouden (Terlouw R.J.S., 20230803). Nu wederom twee jaar zijn verstreken heeft een nieuwe evaluatie plaatsgevonden. Deze actualisatie heeft bestaan uit het uitvoeren van een bureaustudie waarbij in het bijzonder waarnemingen uit de periode januari 2023 – juli 2025 zijn beoordeeld. De overlap met de update van 2023 door nu vanaf januari 2023 informatie mee te nemen in de beoordeling komt voort uit het veelal vertraagd in databases opnemen van waarnemingen en informatie. Door het hanteren van een overlap is getracht dit aspect zoveel als mogelijk uit te sluiten. Daarnaast zijn in het deelgebied “binnen de hekken”, waar de ontwikkeling is voorgenomen tweemaal (voorjaar en zomer) in 2025 bezocht waarbij een algemene beoordeling van aanwezige flora, fauna en beschikbare habitat heeft plaatsgevonden. Speciale aandacht is daarbij besteed aan de vijf ontwikkelingslocaties. Deze locaties zijn in een straal van 50 meter intensief beoordeeld op aanwezige soorten en habitats. Tenslotte is verkregen informatie uit de jaarlijks uitgevoerde beoordeling van bomen en struikzones in het late najaar ten bate van het boomveiligheid onderzoek en de aanwezigheid van jaarrond beschermde nesten ten bate van het jaarlijkse zaagplan. gebruikt bij de onderhavige update.

Kenmerk Bui-TeGewoon: 20250828-Actualisatie flora- en fauna onderzoek Henschotermeer 2025

3

BRIEFRAPPORTAGE Format : D. Buisman 07.2013 / © Bui-TeGewoon I groenprojecten

Werkwijze a) Bureaustudie Tijdens de bureaustudie zijn diverse digitaal beschikbare bronnen geraadpleegd. Het betreft o.a. de NDFFdatabase, waarneming.nl en websites van soortenorganisaties (Floron-RAVON-SOVON-VZZ-Vleermuisnet-EIS Nederland). Via de website ruimtelijke plannen is beschikbare informatie die is verzameld ten bate van aanvragen vanuit de Wet Ruimtelijke Ontwikkeling in de nabije omgeving beoordeeld op mogelijk aanwezige relevante informatie. Gevonden informatie is onderstaand tabelmatig weergegeven, waarbij opgemerkt dat dit een analyse betreft voor het gehele uurhok (5*5 km) met kenmerk 150-450. De informatie betreft dus een aanzienlijk groter gebied dan het Henschotermeer gebied, waardoor een beter beeld wordt verkregen van de mogelijke aandachtsoorten.

Tabel 1. Samenvatting NDFF raadpleging voor het kilometerhok 150-450 waar het Henschotermeer onderdeel vanuit maakt

De verkregen informatie laat zien dat in de ruime omgeving een relatief beperkt aantal soorten uit de habitat richtlijn aanwezig is en een redelijk aantal overige soorten die via de Omgevingswet een zwaardere bescherming vragen. Daarnaast zijn er relatief veel soorten die een status op de verschillende Rode Lijsten voor soortgroepen hebben. In deze update wordt in beginsel uitsluitend beoordeeld op de beschermde soorten vanuit de Omgevingswet. Het betreft soorten van de Vogelrichtlijn, de Habitatrichtlijn en Overige soorten OW-onderdeel flora en fauna. Met betrekking tot de Vogelrichtlijn heeft de aandacht zich gericht op soorten met een jaarrond beschermd nest. Alle overige in Nederland inheemse soorten zijn daarnaast beschermd op het moment dat zij een nest bezetten/broeden. Als broedend wordt hierbij geïnterpreteerd de periode vanaf actieve nestbouw, de ei- en nestjonge fase en de periode dat jonge vogels nog regelmatig terugkeren naar het nest. Voor deze groep is voorgenomen om zorggedragen door te werken onder ecologische begeleiding en verstorende werkzaamheden buiten het broedseizoen te laten plaatsvinden. Bij de Overige beschermde soorten zijn enkele soorten aanwezig die door Provincie Utrecht zijn aangewezen als Provinciaal beschermde soorten. Deze zijn toegevoegd aan de lijst Overige beschermde soorten. Het betreft de bunzing en hermelijn.

Een overzicht van de op basis van de NDFF raadpleging als mogelijk aanwezig beoordeelde beschermde soorten is weergegeven in bijlag 1a t/m 1c (respectievelijk Vogelrichtlijn, Habitatrichtlijn en Ow Andere soorten), waarbij met een kleurcodering de geschiktheid als habitat voor het projectgebied Henschotermeer ‘binnen de hekken’ is weergegeven. Rode lijst soorten zijn niet specifiek beoordeeld tijdens deze update. Voor Rode lijst soorten wordt het werken volgens het ‘Zorgvuldigheidsbeginsel’ zoals bedoeld in de Omgevingswet als passende maatregel beoordeeld. De vanuit de NDFF-raadpleging gevonden aanwezige Rode Lijstsoorten binnen uurhok 150-450 zijn weergegeven in bijlage 2. Deze zijn niet nader gedetailleerd voor het projectgebied omdat voor veel soortgroepen hierover onvoldoende informatie beschikbaar is. b) Veldbezoeken Op 27 april en 12 augustus 2025 is het gehele gebied “binnen de hekken” en behorende tot het beheer van MooiMeer BV intensief belopen en gecontroleerd op de aanwezigheid van (beschermde) dieren, planten en habitats die mogelijk leefgebied kunnen vormen. Specifiek aandacht is besteed aan locaties waar tijdens voorgaande bezoeken (binnen de periode 2021 tot heden) aanwijzingen van aanwezigheid of mogelijke aanwezigheid van beschermde soorten of aandachtsoorten is vastgesteld.

Eveneens zijn alle vanuit 2021 bekende (verlaten) burchtlocaties van de das, holte bomen, grote nesten die benut kunnen worden door jaarrond beschermde vogels en overige (vaste) verblijfplaatsen van fauna bezocht en geïnspecteerd op gebruik en/of bewoning. Naast de integrale terreinbezoeken zijn perceeldelen in een straal van circa 50 meter vanuit het middelpunt van de vijf beoogde ontwikkelingslocaties (zie figuur 1, pagina 1) gedetailleerd beoordeeld. Kenmerk Bui-TeGewoon: 20250828-Actualisatie flora- en fauna onderzoek Henschotermeer 2025

4

BRIEFRAPPORTAGE Format : D. Buisman 07.2013 / © Bui-TeGewoon I groenprojecten

Resultaten a) Bureaustudie Met betrekking tot vogelsoorten met jaarrond beschermde nesten is voor de periode 2023 – 2025 geen nieuwe informatie van broedgevallen en / of territoria van zwaarder beschermde soorten aangetroffen. Tijdens de bureaustudie van de update uit 2023 is waarneming van bedelende jonge ransuilen op 8 juni 2023 gevonden. Vanwege de overlap van een half jaar met de vorige update komt deze waarneming wederom naar voren. Tijdens de bezoeken van 2023 is echter geen potentiële broedplaats in de vorm van een oud nest van kraai of roofvogel in de nabijheid van de waarnemingen van juveniele ransuilen gedaan. Er werd geen mogelijke broedplaats voor ransuilen gevonden. Mogelijk heeft de waarneming betrekking gehad op een zwervend familie groepje uit de nabijheid van het gebied. Van ransuilen met vliegvlugge jongen is het bekend dat zij zich over een ruime omgeving kunnen verspreiden. Er zijn verschillende waarnemingen van soorten met jaarrond beschermde nesten onder categorie 5 Omgevingswet zowel in de databases als tijdens de bezoeken aangetroffen. Het betreft vrijwel uitsluitend kleine broedvogels van boomholten als grauwe vliegenvanger, kool-, pimpel- en glanskopmees, grote bonte specht en bonte vliegenvanger. In het bijzonder van de bonte vliegenvanger, kool- en pimpelmees werd een duidelijke toename ten opzichte van voorgaande jaren waargenomen.

Voor de bonte vliegenvanger spelen de aangebrachte nestkasten hierbij een rol, daar bijna alle waarnemingen in de directe nabijheid van nestkasten werden gedaan. Uit de groep van de zoogdieren is evenals in 2021en 2023 in 2025 geen geregistreerde waarnemingen van de eekhoorn binnen het gebied gevonden. Ree, konijn en vos worden in kleine aantallen vermeld. De boommarter is in de afgelopen jaren regelmatig gemeld van (net) buiten het projectgebied. De Beukenlaan langs de Heijgraaf biedt op basis van de aanwezigheid van oudere beuken met meerdere geschikte holten een kansrijke habitat zoals ook reeds in de rapportage 2021 is geconstateerd. We verwachten dat de soort met enige regelmaat binnen het projectgebied aanwezig kan zijn. Echter er zijn binnen het projectgebied geen holtebomen met een voldoende diameter om als verblijfslocatie te functioneren aanwezig. Op basis van de habitatkwaliteit in de ruime omgeving, het ontbreken van verblijfsholten binnen het projectgebied en de grote actieradius van de soort boommarter tijdens het foerageren wordt geconcludeerd dat geen essentieel leefgebied van de boommarter wordt aangetast. Van de das zijn meerdere waarnemingen bekend direct ten noorden van de N224 en uit de omgeving van de grote parkeerplaats aan de uiterste westzijde van het Henschotermeer gebied.

In 2021 is in vak 21 aan de uiterste zuidwestzijde van het gebied een belopen burcht gevonden. Deze was ook in 2023 nog actief in gebruik. Aan de overzijde van de N224 was in het bosgebied eveneens een in gebruik zijnde burcht aanwezig. b) Veldbezoeken In het soortspectrum aan vogels werden geen grote veranderingen geconstateerd op basis van territoriaal gedrag, zang of overige waarnemingen, met uitzondering van de constatering dat een deel van de in het vroege voorjaar van 2023 aangebrachte nestkasten in gebruik waren genomen. Zoals ook uit de raadpleging van waarneming.nl bleek was de soort bonte vliegenvanger talrijker aanwezig en had deze soort meerdere nestkasten in gebruik. Persoonlijk hebben wij de indruk dat ook de soorten kool- en pimpelmees een hogere territorium dichtheid hebben in het gebied dan in voorgaande jaren. Het gebied is geïnspecteerd op aanwezige ‘grote nesten’ van zwarte kraai, roofvogels en eksters. Er werd op drie plaatsen een niet eerder vastgesteld groot nest aangetroffen. Van twee groot nestlocaties kon geen bewoning worden vastgesteld, de andere locatie gelegen in de uiterste noordwesthoek van het projectgebied was bezet door een buizerd. Dit territorium was ook in 2023 bezet. Alle locatie waren gelegen in het gebied met een natuurdoelstelling en op afstand van voorgenomen ontwikkelingen.

Overige broedplaatsen van roofvogels en sporen die wijzen op territoria als, plukplaatsen, ruiveren, et cetera werden niet gedaan. Ook nesten van zwarte kraai en ekster die door jaarrond beschermde soorten gebruikt kunnen worden als broedplaats zijn niet aangetroffen. Naast grote nesten zijn ook eerder gekarteerde holtebomen beoordeeld en is gelet op aanwezigheid van niet eerder opgemerkte holtebomen. Conform het veiligheidszaagplan 2022 zijn meerdere dode of anderszins aangetaste bomen binnen de effectzone van paden, strand en ligweiden verwijderd in het afgelopen winter halfjaar. Er werd op twee locaties een nieuwe of niet eerder vastgestelde holteboom aangetroffen. Eén van deze holtebomen was ruim buiten de ontwikkelingslocaties en veiligheidszone gelegen. De andere holteboom was aanwezig in vak 35 op circa 45 meter afstand van een boogde ontwikkelingslocatie. De boom kan hier worden gehandhaafd. Extra aandacht is besteed aan het zoeken naar een mogelijk aanwezig groot nest op het eiland tijdens het bezoek van 25 juli. Deze gerichte actie is ingegeven door een waarneming van bedelende juveniel ransuilen op deze locatie op 08 juni 2023 (Bron: waarneming.nl), in combinatie met de voorgenomen ontwikkeling van de expositieruimte. Er is geen groot nest aangetroffen dat gebruikt kan worden door ransuilen als broedplaats.

Er zijn ook geen waarnemingen van vaste verblijfslocaties in de vorm van concentraties van mest of braakballen gevonden. Om mitigerend te werken wordt geadviseerd in de winter 2023/2024 op een drietal geschikte locaties, ruim buiten de beoogde ontwikkelingslocaties, nestmanden voor ransuilen (en of andere nest parasitaire soorten als valken) aan te brengen. Kenmerk Bui-TeGewoon: 20250828-Actualisatie flora- en fauna onderzoek Henschotermeer 2025

5

BRIEFRAPPORTAGE Format : D. Buisman 07.2013 / © Bui-TeGewoon I groenprojecten

Vanuit de groep van de zoogdieren viel het op dat ten opzichte van 2021 kleinere aantallen van het konijn worden verondersteld vanuit de waargenomen graaf- en wroetsporen. Ook in 2023 werd dit al gesignaleerd. De enige locatie waar gesproken kan worden over een populatie van het konijn bevindt zich nu rond de grote parkeerplaats (vak 20) ruim buiten het ontwikkelingsgebied. De eekhoorn is, evenals in 2021, als vrijwel afwezig in het gebied beoordeeld. Er werden geen aangevreten dennenappels of eekhoorn nesten waargenomen. Dit sluit aan bij het ontbreken van waarnemingen van deze soort in de databases die zijn geraadpleegd. Sporen, mest, krabsporen of anderszins aanwijzingen van aanwezigheid van de boommarter werden niet vastgesteld. Opgemerkt dient te worden dat dit een lastig vast te stellen soort betreft. De habitat in het gebied is evenals in 2021 als matig geschikt beoordeeld. Naast het recreatieve gebruik en een forse randzone met verkeersgeluid draagt het vrijwel ontbreken van bomen met holten met een diameter groter dan 50 meter hier waarschijnlijk aan bij. Tijdens alle bezoek werden waarnemingen of sporen van het ree aangetroffen. Alle waarnemingen werden gedaan in de meest westelijke delen van het gebied (vakken 10,11,12,18 & 19). De overige gebiedsdelen zullen voor deze soort te recreatief zijn en/of verstoord door de nabijheid van de N224.

In de vakken V3, V7 en het noordelijke deel van V10 werd een grote mate van verstoringsgeluid van deze weg ervaren tijdens de bezoeken. Specifieke aandacht is besteed aan de aanwezigheid van de soort das. Uit het bureauonderzoek komt naar voren dat er een toename van waarnemingen van de soort das in de ruime omgeving van het projectgebied. De toename past binnen de algehele ontwikkeling van de das op en rond de Utrechtse Heuvelrug waar van een populatietoename sprake lijkt te zijn (Bron: Vereniging Natuurmonumenten). Tijdens het zomerbezoek in 2025 zijn ons bekende oude burchtplaatsen en frequent gebruikte foerageerlocaties uit de periode 2016/2023 (Achterberg Chr, 2021) als uit 2021 en 2023 (Terlouw R.J.S., 2021 & 2023) opnieuw bezocht en beoordeeld. Hierbij is geen activiteit op deze locaties vastgesteld. Alleen in het uiterste noordwestelijk deel (vak 11 &12) werden enkele graafsporen (‘krabbels’) vanuit foerageren en wat mestputjes gevonden. De activiteit van dassen binnen de hekken van het Henschotermeer is voor deze update als kleiner dan in 2023 en volledig buiten de effectzone van de voorgenomen ontwikkeling beoordeeld. Tijdens de bezoeken zijn geen waarnemingen van reptielen gedaan. Evenals in 2021 en 2023 werd geconstateerd dat er weinig geleidelijke overgangen en gradiënten tussen bos en paden / openruimte aanwezig zijn die aantrekkelijk zijn voor reptielenfauna.

Daarnaast zijn zandige zon beschenen delen en onderkruipbare omstandigheden als liggend doodhout en grondholen hoewel toenemend nog steeds beperkt beschikbaar. De aanwezige habitat is actueel weinig geschikt voor beschermde reptielen. Voor amfibieën is het niet te verwachten dat er voortplanting in het water van de zwemplas op zal treden. Vanuit het gebied worden ook zeer weinig waarnemingen van amfibieën gedaan. Daar er geen water in de gebiedsontwikkeling is betrokken zal er geen effect optreden op ei- en larvale stadia. Doordat de ontwikkelingslocaties vrij worden gehouden van liggen dood hout en rommelbulten zal er ook geen winterhabitat worden aangetast. Als voor vleermuizen geschikte opstallen als verblijfslocatie zijn niet aanwezig binnen het Henschotermeer gebied. Holte bomen zijn zeer schaars. De beperkt aanwezige bomen met boomholten staan vrijwel allen in de dichtere bosdelen wat ze voor veel vleermuissoorten lastig benaderbaar maakt. Verblijfslocaties zowel als paar, kraam, winterverblijf van vleermuizen worden op basis hiervan uitgesloten. Voor vleermuizen is het gebied daardoor uitsluitend als geschikt foerageergebied en mogelijk als vliegroute beoordeeld. Hierbij kunnen alle voor het uurhok vermelde soorten naar verwachting in het gebied worden aangetroffen.

Omdat grote delen van het gebied rond de waterplas langs de bosranden en bredere bospaden buiten de effect zone van de voorgenomen ontwikkeling zijn gelegen zal geen effect op essentieel foerageergebied en of vliegroutes optreden. Evenals in 2023 werd geconstateerd dat het aantal koepelnesten van de kale rode bosmier ten opzichte van 2021 aanzienlijk is afgenomen in het gebied. Voor deze ontwikkeling werd geen aanleiding gevonden. Voor vanuit de habitatrichtlijn en of Omgevingswet Overige soorten zijn geen beschermde planten op basis van de aanwezige habitat te verwachten. Dit geldt eveneens voor beschermde soorten uit de groepen sprinkhanen en weekdieren. Overige beschermde soorten die zijn aangetroffen in uurhok 150-450 zijn niet te verifiëren op basis van dit update onderzoek. Dit geldt in het bijzonder voor soorten uit de soortgroepen dagvlinders, libellen, macro nachtvlinders en micronachtvlinders. De volgende soorten worden in de NDFF documentatie voor uurhok 150-450 vermeld: dagvlinders (2 soorten – grote vos en grote weerschijnvlinder); macronachtvlinders (1 soort-Teunisbloempijlstaart); libellen (2 soorten - oostelijke en sierlijke witsnuitlibel).

Op basis van aanwezige habitat, maat en schaal van de voorgenomen maatregelen in relatie tot de beschikbare habitat en het niet betrekken van water in de projectontwikkeling (larvale stadia van libellen) wordt echter geen effect op deze soorten verondersteld.

Kenmerk Bui-TeGewoon: 20250828-Actualisatie flora- en fauna onderzoek Henschotermeer 2025

6

BRIEFRAPPORTAGE Format : D. Buisman 07.2013 / © Bui-TeGewoon I groenprojecten

Samenvattend Na verkennende bezoeken met betrekking tot de aanwezige (beschermde) flora en fauna in de periode 20162020 heeft in 2021 een volledig onderzoek naar flora en fauna in het Henschotermeer gebied plaatsgevonden. Op basis van dit onderzoek (Terlouw R.J.S., 2022) en de verkennende voor onderzoeken is geconcludeerd dat : “Op basis van het uitgevoerde natuuronderzoek in 2021, de aangetroffen soorten en de tolerantie van deze soorten op recreatief medegebruik wordt geen afname van de natuurkwaliteit verwacht. Er zal geen aantasting van beschermde soorten in de Wet natuurbescherming en/of van tot de categorieën ‘bedreigd’, ‘ernstig bedreigd’ of ‘op het punt van verdwijnen’ gerekende soorten optreden, mits rekening wordt gehouden met de locaties van een jaarrond beschermd nest, de vliegroute van vleermuizen, mierenhopen en holtebomen worden gespaard of gecompenseerd tijdens de realisatie. Tijdens de exploitatie dient passend te worden omgegaan met terreinverlichting. Deze aspecten zijn benoemd als mitigerende en compenserende maatregelen”.

Om de onderzoeken naar mogelijke effecten op flora en fauna en beschermde gebieden voldoende actueel te houden heeft zowel in 2023 (Terlouw R.J.S., 2023) als in 2025 (deze rapportage) een update onderzoek plaatsgevonden. Naast locatiebezoeken waarbij gericht is gezocht naar aanwezigheid, of sporen van aanwezigheid, van beschermde soorten heeft tevens een bureauonderzoek plaatsgevonden. Er zijn hierbij geen aanwijzingen gevonden die leiden tot aanpassingen aan de conclusies uit 2021. Gebruikte bronnen: Achterberg C. van, 2020 – Natuurwaardenonderzoek Het Panhuis - BEO-publicatie 202019 Achterberg C. van, 2021a – Dassen Henschotermeer – Briefrapport d.d. 13 januari 2021 Beek, J.G. van & BIJ12-schrijfgroep [2014]: Werkwijze Monitoring en Beoordeling Natuurnetwerk en Natura 2000 / PAS - BIJ12, 2014 Bosch A. van den, 2020 - Antmaps Bosmierenproject Utrechtse Heuvelrug 2020 – Eigen uitgave A. van den Bosch Bijtel H. van den, zonder jaar – De Utrechtse Heuvelrug en zijn betekenis voor vogels – digitale bronnen Bijtel H. van den, 2016-2018; Losse waarnemingen bestanden Henschotermeergebied - Bureau van den Bijtel Bijtel H. van den, 19/03-2019 – Verkennende toetsing verplaatsing YMCA in het licht van de Wnb – briefvermelding BEO BIJ12 Soort inventarisatie protocollen in het kader van de Wet natuurbescherming, versie juli 2017; Dietz Chr., O von Helversen & D.

Hill, 2009 – Vleermuizen van Europa en Noordwest Afrika – VZZ, Nederland Dietz Chr. & A. Kiefer, 2017 – Veldgids vleermuizen van Europa – KNNV uitgeverij Netwerk Groene Bureaus, 2017 - Werkgroep 'Standaarden en protocollen', versie juli 2017 Netwerk Groene Bureaus , 2021 - Protocol vleermuizen’, Vakberaad vleermuizen, versie januari 2021 Provincie Utrecht, 2021 - Interim Omgevingsverordening provincie Utrecht - vastgesteld PS d.d. 10 maart 2021 SOVON, Vogelonderzoek Nederland 2019 - Vogelatlas van Nederland Terlouw R.J.S., 20210515 – Plan van aanpak natuuronderzoek Henschotermeer Mooi Meer B.V. - V2-20210515 Terlouw R.J.S., 2021 – Monitoring gebruik dassenburcht nabij vml. boerderij Panhuis te Woudenberg - Bui-TeGewoon | rapport 2021/43 Terlouw R.J.S., 2021 – Natuuronderzoek verplaatsing YMCA van Leusden naar Woudenberg - Bui-TeGewoon | rapport 2021/40-v2 Terlouw R.J.S., 2021 - Natuuronderzoek locatie ontwikkeling Henschotermeer 2021 - Bui-TeGewoon | rapport 2021/61-v3 met update Terlouw R.J.S., 2023 – Actualisatie Natuuronderzoek Henschotermeer 2023 - Bui-TeGewoon | rapport 2023/33 Terlouw R.J.S., 2024 – Boomopname t.b.v.

zaagplan Henschotermeer 2024/2025 – Bui-TeGewoon | rapport 2024/61 Geraadpleegde websites: www.EIS-nederland.nl www.googleearth.nl www.natuurloket.nl www.ndff.nl www.opentopo.nl www.pdok/viewer.nl - onderdelen AHN3, bodemkaart, cultuurhistorische waardenkaart www.ravon.nl www.ruimtelijkeplannen.nl www.soortenbank.nl www.sovon.nl www.vleermuisnet.nl www.vzz.nl www.waarneming.nl www.webkaart .provincie-utrecht.nl/viewer/app/

Kenmerk Bui-TeGewoon: 20250828-Actualisatie flora- en fauna onderzoek Henschotermeer 2025

7

BRIEFRAPPORTAGE Format : D. Buisman 07.2013 / © Bui-TeGewoon I groenprojecten

BIJLAGE 1a

Vogelrichtlijn

Kenmerk Bui-TeGewoon: 20250828-Actualisatie flora- en fauna onderzoek Henschotermeer 2025

8

BRIEFRAPPORTAGE Format : D. Buisman 07.2013 / © Bui-TeGewoon I groenprojecten

BIJLAGE 1b

Habitatrichtlijn

BIJLAGE 1c

Omgevingswet andere soorten en provinciaal aangewezen soorten

Kenmerk Bui-TeGewoon: 20250828-Actualisatie flora- en fauna onderzoek Henschotermeer 2025

9

BRIEFRAPPORTAGE Format : D. Buisman 07.2013 / © Bui-TeGewoon I groenprojecten

BIJLAGE 2

Rodelijst soorten

Kenmerk Bui-TeGewoon: 20250828-Actualisatie flora- en fauna onderzoek Henschotermeer 2025

10