05 (concept) begroting 2027-2030

(concept) Beleidsbegroting 2027-2030 Inhoud beleidsbegroting Algemeen | Bladzijde Bestuurlijk kader | 1 Uitgangspunten samenstellen begroting | 6 Procedure begrotingsbehandeling | 9 Programma’s en paragrafen | Bladzijde Programma’s 1. | Samenleving | 12 2. | Leefomgeving | 28 3. | Veiligheid | 41 4. | Ruimte, wonen en ondernemen | 56 5. | Dienstverlening | 69 Algemene dekkingsmiddelen | 85 Reserves en voorzieningen | 89 Paragrafen Algemeen | PA 01 A. | Lokale heffingen | PA 04 B. | Weerstandsvermogen en risicobeheersing | PA 09 C. | Onderhoud kapitaalgoederen | PA 20 D. | Financiering | PA 35 E. | Bedrijfsvoering | PA 40 F. | Verbonden partijen | PA 45 G. | Grondbeleid (inclusief grondprijsbrief) | PA 58 H. | Wet open overheid (Woo) | PA 64 I. | Duurzaamheid | PA 66 Bijlagen | Bladzijde Overzicht lasten en baten 2027 | Bij 02 Structureel begrotingssaldo 2027-2030 | Bij 03 Totaaloverzicht lasten en baten 2027-2030 | Bij 04 Budgetaanpassingen per programma t.o.v. 2026 | Bij 05 Overzicht reserves en voorzieningen | Bij 10 Mutaties reserves 2027-2030 | Bij 11 Balansramingen | Bij 12 EMU-saldo | Bij 13 Kosten en opbrengsten per taakveld (BBV) | Bij 14 Verplichte indicatoren | Bij 18 1 Bestuurlijk kader Voor u ligt de eerste begroting van de raadsperiode 2026-2030. Het uitgangspunt van deze begroting is de kaderbrief 2027-2030.

Sinds het vaststellen van de Kaderbrief hebben zich aanvullende financiële mutaties voorgedaan welke verwerkt zijn in deze begroting. Zo is de meicirculaire verwerkt, zijn de meest actuele cijfers van de gemeenschappelijke regelingen (GR’en) meegenomen en zijn diverse financiële inzichten opgenomen welke nadien bekend zijn geworden. Hiermee geeft deze begroting een zo actueel mogelijk beeld van de financiële positie en ontwikkelingen van de gemeente. Het coalitieakkoord ‘Samen doen. Voor Woudenberg!’ geeft voor de komende jaren richting aan de ambities van het op 2 juli geïnstalleerde college. Beleidsmatig en financieel kon het coalitieakkoord helaas nog niet verwerkt worden in deze begroting vanwege de beperkte beschikbare tijd en het reces. Ten tijde van het schrijven van dit bestuurlijk kader wordt gewerkt aan de vertaling van het akkoord naar concrete maatregelen, prioritering en financiële keuzes. Het streven is dat deze nog dit jaar met uw raad gedeeld wordt. Voor het college staat de volgende visie centraal: koersvast voort op wat goed gaat en aanpakken wat beter moet. Het college zet in op een sterk en betrokken Woudenberg, waarin inwoners naar elkaar omkijken, verantwoordelijkheid nemen voor hun omgeving en ruimte krijgen voor initiatief. Iedereen moet mee kunnen doen en zich thuis voelen, waarbij preventie, nabijheid en de menselijke maat centraal staan.

Tegelijkertijd wordt gewerkt aan een aantrekkelijk en herkenbaar dorpshart, een sterke lokale economie en een vitaal buitengebied, met ruimte voor ondernemerschap en oog voor natuur, landschap en recreatie. Daarbij worden keuzes zorgvuldig, gebiedsgericht en in samenspraak met inwoners en ondernemers gemaakt, omdat niet alles kan en ook niet alles tegelijk kan. Ook voor toekomstige generaties wil Woudenberg sterk, groen en leefbaar blijven, met aandacht voor duurzaamheid, klimaatbestendigheid, groen en biodiversiteit. Dit alles vraagt om een financieel gezonde gemeente en sterke organisatie. Het financieel kompas vormt daarbij een belangrijk uitgangspunt: ambities worden afgewogen op maatschappelijke waarde, financiële haalbaarheid, uitvoeringskracht, risico's en structurele gevolgen. Zo blijft Woudenberg ambitieus waar het kan en realistisch waar het moet, en werken wij stap voor stap aan de opgaven en ambities voor de komende jaren. Hierna volgt een korte beleidsmatige beschrijving per programma waarna nader in wordt gegaan op de financiële hoofdlijnen van deze begroting. Programma 1: Samenleving Meedoen begint dichtbij; op school, op de vereniging, of in de kerk bij mensen die even met je meekijken. Voor ons ligt de focus op gezondheid, participatie, bestaansonzekerheid en zelfredzaamheid.

De komende jaren neemt de druk op het sociaal domein verder toe door vergrijzing, een groeiende zorgvraag, toenemende psychische problematiek onder jongeren en aanhoudende bestaansonzekerheid bij een deel van de inwoners. Wij werken aan een sterke sociale basis met laagdrempelige en integrale ondersteuning, waarbij onder andere Coöperatie De Kleine Schans een belangrijke rol vervult. Voor jongeren wordt ingezet op kansrijk opgroeien, met aandacht voor mentale gezondheid, talentontwikkeling, een veilige leefomgeving en passende ondersteuning wanneer dat nodig is. Daarnaast stimuleert de gemeente sport en bewegen als belangrijke bijdrage aan gezondheid, sociale verbinding en een actieve leefstijl voor jong en oud. Ook wordt gewerkt aan een goede opvang, begeleiding en participatie van vluchtelingen en statushouders, zodat zij volwaardig kunnen deelnemen aan de Woudenbergse samenleving. Door te investeren in preventie, vroegsignalering en passende lokale ondersteuning worden inwoners in een vroeg stadium geholpen. Hiermee willen we voorkomen dat ze op een later moment specialistische en daarmee kostbare zorg nodig hebben. 2 Programma 2: Leefomgeving Woudenberg staat voor belangrijke uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, klimaatadaptatie, energietransitie, circulaire economie en verkeersveiligheid.

Tegelijkertijd vragen de groei van het dorp en veranderende maatschappelijke ontwikkelingen om een veilige, duurzame en toekomstbestendige inrichting van de fysieke leefomgeving. Om hier invulling aan te geven investeert de gemeente in de kwaliteit van de openbare ruimte, groenvoorzieningen, afval- en grondstoffenbeleid en verkeersveiligheid. Daarnaast wordt gewerkt aan de versterking van het energienet, het verminderen van wateroverlast en het vergroten van de klimaatbestendigheid van de leefomgeving. Samen met inwoners en regionale partners wordt gebouwd aan een schone, veilige, bereikbare en duurzame leefomgeving voor huidige en toekomstige generaties Programma 3: Veiligheid De opgaven op het gebied van veiligheid worden steeds complexer. Ondermijnende criminaliteit, toenemende verwevenheid van zorg- en veiligheidsvraagstukken, maatschappelijke onrust en cybercriminaliteit vragen om een integrale aanpak. Daarnaast vragen polarisatie, jeugdproblematiek, een toenemend risico op natuurbranden en andere veranderende risico’s op het gebied van crisisbeheersing, en digitalisering om een sterke en integrale aanpak. Om deze uitdagingen het hoofd te bieden zet de gemeente in op het voorkomen en bestrijden van ondermijnende criminaliteit, het verbeteren van de samenwerking tussen zorg- en veiligheidspartners en het versterken van de digitale weerbaarheid van inwoners en ondernemers.

Daarnaast wordt gewerkt aan het verhogen van de weerbaarheid van inwoners, organisaties en de gemeente zelf, het vergroten van de meldingsbereidheid en het versterken van maatschappelijke verbinding. Samen met politie, Veiligheidsregio Utrecht, regionale partners en maatschappelijke organisaties wordt gewerkt aan een veilige, weerbare en veerkrachtige samenleving. Programma 4: Ruimtelijk ordening De gemeente staat voor belangrijke ruimtelijke opgaven op het gebied van woningbouw, economische ontwikkeling, duurzaamheid en de inrichting van het landelijk gebied. Tegelijkertijd vragen de netcongestie, de warmtetransitie en de druk op de woningmarkt om duidelijke keuzes voor de toekomstige ontwikkeling van Woudenberg. Om deze uitdagingen het hoofd te bieden wordt gewerkt aan de Omgevingsvisie als integraal kader voor het fysieke domein. Daarnaast zet de gemeente in op het realiseren van voldoende betaalbare en passende woningen, het versterken van het ondernemersklimaat, het behouden van een vitaal buitengebied en het faciliteren van ruimtelijke ontwikkelingen die bijdragen aan de kwaliteit van onze leefomgeving. Daarbij blijft het uitgangspunt dat initiatieven vanuit inwoners en ondernemers zoveel mogelijk worden benaderd vanuit het principe "ja, tenzij", waarbij ruimte wordt geboden aan ontwikkeling binnen passende ruimtelijke en maatschappelijke kaders.

Tegelijkertijd wordt uitvoering gegeven aan de duurzaamheidsopgaven op het gebied van energietransitie, klimaatadaptatie, circulariteit en biodiversiteit. Samen met inwoners, ondernemers, de woningcorporaties en regionale partners wordt gebouwd aan een vitaal, duurzaam en toekomstbestendig Woudenberg. 3 Programma 5: Dienstverlening De gemeente wordt geconfronteerd met een toenemende vraag van inwoners op het gebied van dienstverlening, digitalisering, participatie en informatievoorziening. Tegelijkertijd vragen ontwikkelingen zoals informatieveiligheid, kunstmatige intelligentie, een krappe arbeidsmarkt en strengere eisen aan privacy en gegevensbescherming om voortdurende aanpassingen van de organisatie en dienstverlening. Om deze uitdagingen het hoofd te bieden zet de gemeente in op toegankelijke en betrouwbare dienstverlening, waarbij digitale dienstverlening waar mogelijk wordt gecombineerd met persoonlijk contact waar nodig. Daarnaast wordt geïnvesteerd in participatie, communicatie, informatiebeveiliging en de verdere digitalisering van werkprocessen. Ook wordt gewerkt aan een sterke, wendbare organisatie die inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties betrekt bij beleid en besluitvorming. Hiermee blijft de gemeente in staat om op een veilige, transparante en klantgerichte wijze invulling te geven aan haar publieke taken.

In een krappe arbeidsmarkt vraagt dit om aantrekkelijk werkgeverschap, met aandacht voor het aantrekken van nieuw talent en het boeien en binden van huidige medewerkers. 4 Financieel kader Het college staat voor een gezonde en toekomstbestendige financiële positie van onze gemeente. Alle ontwikkelingen die in gang zijn gezet, vinden nog altijd plaats tegen de achtergrond van bezuinigingen door het kabinet op het gemeentefonds. Tijdens de kerntakendiscussie in 2025 zijn diverse keuzes door de raad gemaakt om de begroting structureel in evenwicht te brengen. Met deze vaak moeilijke keuzes is het saldo van de begroting voor de komende jaren structureel sluitend. Hoewel het Rijk de afgelopen periode incidenteel middelen beschikbaar heeft gesteld om gemeenten tegemoet te komen, blijft de structurele financiële positie van gemeenten kwetsbaar. Ook voor de gemeente Woudenberg laat het meerjarig financieel perspectief zien dat de structurele ruimte beperkt is. Dit vraagt om het maken van scherpe keuzes en een zorgvuldige afweging van nieuwe ontwikkelingen en ambities. Incidentele meevallers en positieve jaarresultaten worden daarbij niet automatisch beschouwd als extra bestedingsruimte, maar eerst afgewogen in relatie tot risico’s, toekomstige opgaven en de financiële weerbaarheid van de gemeente.

Zo blijft de gemeente in staat om ook in financieel onzekere tijden haar verantwoordelijkheden waar te maken, tegenvallers op te vangen en noodzakelijke investeringen zorgvuldig af te wegen. Aanpassingen en resultaat voor het jaar 2027 In de vastgestelde Kaderbrief 2027-2030 liet 2027 nog een tekort van € | 272.000 zien. Dit was inclusief bezuinigingsmaatregelen uit de kerntakendiscussie | van 2025 van ongeveer €665.000 | . Per 1 januari 2027 wijzigt de bekostigingsregeling voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Het Rijk vergoed alleen nog de daadwerkelijke kosten. Doordat de baten en lasten uit de opvang in Oekraïne de afgelopen jaren al budgettair neutraal geraamd zijn, heeft dat voor de primaire begroting 2027 | geen financieel effect. De baten en lasten zijn ook voor 2027 budgettair neutraal geraamd. Met de nieuwe bekostigingsregeling vervalt echter een belangrijke bron van incidentele positieve resultaten van de afgelopen jaren die geholpen hebben bij de versterking van de algemene reserve. Begrotingsresultaten 2027-2030 Begrotingsresultaten (x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | Totaal Vastgestelde Kaderbrief 2027-2030 | -272 | -577 | -529 | -127 | -1.609 Begrotingsmutaties na kaderbrief | 383 | 519 | 416 | 280 | 1.598 Begrotingsresultaten 2027-2030 | 111 | -58 | -113 | 153 | 93 Deze begroting laat een gunstiger resultaat zien dan de Kaderbrief 2027-2030.

Het eerste en vierde begrotingsjaar van deze cyclus zijn sluitend. Voor de jaren 2028 en 2029 resteert nog een beperkt tekort. In de komende begrotingen wordt uitgewerkt op welke wijze ook deze jaren structureel sluitend worden gemaakt. Volgens de geldende toezicht kaders van de provincie zijn deze tijdelijke tekorten acceptabel, omdat het meerjarig perspectief voldoende uitzicht biedt op herstel van een structureel sluitende begroting. De belangrijkste financiële verschillen tussen de kaderbrief en de voorliggende begroting zijn als volgt: • | Het positieve effect van de meicirculaire 2026 (€ 709.000) • | Het positieve effect van de verschuiving van de herijking gemeentefonds (€ 222.000) • | Het opschuiven van renovatie van de scholen met 1 jaar (€ 150.000) • | Verschuivingen budgetten van inhuur naar loonkosten positief effect; Re-integratie, inburgering, bijstandwet en gemeentewerf. (€ 127.000) • | Een correctie boeking van de duurzaamheidgelden wat nu via de algemene uitkering loopt (CDOKE). (€ -438.000) • | Negatief effect op de mutaties afschrijvingslasten (€ -108.000) 5 • De toevoeging van periodieken in het personeelsbudget, wat leidt tot een stijging van de personeelslasten. (€ -115.000) • Diverse financiële aanpassingen (€ -165.000) Ondanks de beperkte structurele financiële ruimte beschikt Woudenberg over een solide financiële basis.

De begroting 2027-2030 biedt ruimte om te blijven investeren in de ontwikkeling van onze gemeente. Wel vraagt de beperkte structurele financiële ruimte om zorgvuldige en scherpte keuzes met heldere prioriteiten. Het weerstandsvermogen is voldoende en de financiële veerkracht sterk. Hierdoor kunnen we inspelen op nieuwe ontwikkelingen, risico’s opvangen en tegelijkertijd blijven werken aan maatschappelijke opgaven die voor onze inwoners van belang zijn. Door ook de komende jaren bewust keuzes te maken en prioriteiten te stellen, behouden we onze gezonde financiële positie en bouwen we verder aan een sterk, duurzaam en toekomstbestendig Woudenberg. Ten tijde van het samenstellen van de financiële begroting was de septembercirculaire nog niet bekend. Na ontvangst van de septembercirculaire worden de financiële effecten voor de gemeente Woudenberg zorgvuldig geanalyseerd en doorgerekend. De uitkomsten hiervan en eventuele gevolgen voor het meerjarig financieel perspectief worden vervolgens via een afzonderlijke memo met de gemeenteraad gedeeld. Afsluiting Deze begroting biedt een basis om invulling te geven aan de ambities voor de komende bestuursperiode. De financiële ruimte is daarbij beperkt en vraagt om scherpe keuzes en prioritering van nieuwe ontwikkelingen en investeringen.

Tegelijkertijd blijft het noodzakelijk om te bouwen aan een financieel gezonde en toekomstbestendige gemeente. Wij zien uit naar een bestuursperiode waarin gemeenteraad en college gezamenlijk werken aan de verdere ontwikkeling van Woudenberg. De maatschappelijke opgaven waar we voor staan vragen om samenwerking, betrokkenheid en een gedeeld verantwoordelijkheidsgevoel. Daarbij blijft het uitgangspunt om te doen wat nodig is voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Met vertrouwen werken wij graag samen met de gemeenteraad verder aan de opgaven die voor ons liggen en aan een sterk Woudenberg voor huidige en toekomstige generaties. Burgemeester en wethouders van Woudenberg, Z.D.M. van den Boogaard M. Jansen-van Harten Secretaris Burgemeester 6 Uitgangspunten samenstellen begroting Voor de jaren 2027-2030 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. | Aantal inwoners | 15.200 | 15.200 | 15.200 | 15.200 2. | Aantal woonruimten | 6.100 | 6.100 | 6.100 | 6.100 3. | Salarissen (cao-verhoging) | 4,2 % | - | - | - 4. | Prijss)jging kosten derden | div | - | - | - 5. | Prijss)jging energiekosten | n.t.b. | - | - | - 6. | Renteomslag | 0,0 % | - | - | - 7. | Rente nieuwe investeringen | 0,0 % | - | - | - 8. | Rente grondexploita)es (excl. Hoevelaar fase 3) | 0,0 % | - | - | - 9. | Tarief OZB woningen | 7,9 % | 7,9 % | n.t.b. | n.t.b. 10.

Tarief OZB niet woningen | 10,0 % | 7,9 % | n.t.b. | n.t.b. 11. Tarief rioolheffing gebruiker | 2,9 % | jaarlijks opnieuw bepalen 12. Tarief rioolheffing eigenaar | 2,9 % | jaarlijks opnieuw bepalen 13. Tarieven afvalstoffenheffing | 8,8 % | jaarlijks opnieuw bepalen 14. Tarief toeristenbelas)ng (per overnach)ng) | 8,0 % | 5,9 % | n.t.b. | n.t.b. 15. Tarief hondenbelas)ng (per hond) | 2,1 % | jaarlijks opnieuw bepalen Toelich ng uitgangspunten 1. Aantal inwoners: Inscha9ng op basis van werkelijk aantal inwoners medio juli 2026 en verwachte toename tot 1 januari 2027. Toename 2028 en verder wordt pas meegenomen in de volgende begro)ngen aangezien de kosten van toename inwoners ook pas in de volgende begro)ngen wordt meegenomen. 2. Aantal woonruimten: Inscha9ng aantal woonruimten gesplitst in woonfunc)e, logiesfunc)e, personen zorginstelling en uitwonende studenten. Vooral op basis van werkelijk aantal per 1 januari 2026 en verwachte toename tot 1 januari 2027. Toename 2028 en verder wordt pas meegenomen in de volgende begro)ngen aangezien de kosten van toename inwoners ook pas in de volgende begro)ngen wordt meegenomen. 3. Salarissen (Cao-verhoging): De huidige Cao gemeenten loopt tot en met 31 maart 2027. Centraal Plan Bureau geeft in haar raming van maart 2026 aan dat de loonvoet sector overheid 2027 wordt geschat op 4,2 %.

Voor 2027 wordt rekening gehouden met een loonstijging van 3,15 % (= 9 maanden x 4,2 %). Voor 2028 en volgende jaren wordt rekening gehouden met een loonstijging van 4,2 %. 4. Prijss)jging kosten derden: Waar nodig worden budge>en bijgesteld als gevolg van prijss)jgingen. De budgethouder doet daar een voorstel voor. 5. Prijss)jging energiekosten: De tarieven voor 2027 zijn nog niet bekend. In 2023 is voor gas en elektra een nieuw contract afgesloten met Va>enfall voor de jaren 2024, 2025 en een aantal op)ejaren. In 2025 is op)ejaar 2026 en recent op)ejaar 2027 gelicht. In de periode juli 2026 t/m november 2026 worden door het energiecollec)ef, waar Woudenberg bij is aangesloten, de prijzen vastgelegd voor het jaar 2027. 7 6. Renteomslag: Wordt voor 2027 op 0 % ingeschat. 7. Rente nieuwe investeringen: Wordt voor 2027 op 0 % ingeschat. 8. Rente grondexploita)es: Wordt voor 2027 op 0 % ingeschat. Uitzondering hierop wordt de grondexploita)e Hoevelaar fase 3. Voor deze grondexploita)e wordt projecAinanciering toegepast. Het werkelijke rentepercentage voor Hoevelaar fase 3 is nog niet bekend. 9. Tarief OZB woningen: s)jging voor 2027 = 7,9 %. Een groot deel daarvan, namelijk 5,8 %, heeC betrekking op het extra s)jgen van de OZB opbrengsten in 2027.

Bij de vaststelling van de maatregelen om te bezuinigen (in 2025) is besloten in 2027 de OZB opbrengsten extra te laten s)jgen met € 225.000. Het overige deel van de s)jging, namelijk 2,1 %, betreC infla)ecorrec)e 2027. De 2,1 % is een inscha9ng op basis van raming Centraal Planbureau maart 2026 (infla)e, na)onale consumentenprijsindex cpi 2027). Dit percentage is ook benoemd in de meicirculaire 2026 van het Rijk. De s)jging van 2,1 % is conform zoals voorgesteld in de Kaderbrief 2027-2030. S)jging voor 2028 = 7,9 % (excl. Infla)ecorrec)e). Bij de vaststelling van de maatregelen om te bezuinigen (in 2025) is besloten in 2028 de OZB opbrengsten extra te laten s)jgen met nogmaals € 225.000. Hierdoor s)jgt het tarief 2028 voor OZB woningen met 5,8 %. Naast de 5,8 % zal het tarief in 2028 extra met 2,1 % s)jgen ter dekking van de verbouwing van het Cultuurhuis. Het percentage van in totaal 7,9 % is exclusief infla)ecorrec)e voor 2028. 10. Tarief OZB niet woningen: s)jging voor 2027 = 10,0 %. Een groot deel daarvan, namelijk 5,8 %, heeC betrekking op het extra s)jgen van de OZB opbrengsten in 2027. Bij de vaststelling van de maatregelen om te bezuinigen (in 2025) is besloten in 2027 de OZB opbrengsten extra te laten s)jgen met € 225.000. Het overige deel van de s)jging, namelijk 4,2 %, betreC infla)ecorrec)e 2027 en afgesproken extra s)jging tarief niet woningen.

De s)jging van 4,2 % is conform zoals voorgesteld in de Kaderbrief 2027-2030. Met de raad is afgesproken dat de komende jaren de OZB tarieven voor niet-woningen meer zullen stijgen dan het OZB tarief voor woningen. Voor 2027 betekend dit dat de OZB tarieven niet-woningen stijgen met 4,2 % (het dubbele van de stijging van woningen). S)jging voor 2028 = 7,9 % (excl. Infla)ecorrec)e). Bij de vaststelling van de maatregelen om te bezuinigen (in 2025) is besloten in 2028 de OZB opbrengsten extra te laten s)jgen met nogmaals € 225.000. Hierdoor s)jgt het tarief 2028 voor OZB niet woningen met 5,8 %. Naast de 5,8 % zal het tarief in 2028 extra met 2,1 % s)jgen ter dekking van de verbouwing van het Cultuurhuis. Het percentage van in totaal 7,9 % is exclusief infla)ecorrec)e voor 2028. 11. Tarief rioolheffing gebruiker: 2,9 % s)jging is conform zoals afgesproken bij de vaststelling van het Waterplan 2025-2029 in de raad van november 2024. Bij de besluitvorming van het Waterplan 2025-2029 is besloten de tarieven rioolheffing 2027 in totaal met € 2,00 (gebruiker en eigenaar bij elkaar opgeteld) te laten stijgen naast de jaarlijkse inflatiecorrectie. De inflatiecorrectie voor 2027 is bij het voorstel van de Kaderbrief 2027-2030 bepaald op 2,1 %. 12.

Tarief rioolheffing eigenaar: 2,9 % stijging is conform zoals afgesproken bij de vaststelling van het Waterplan 2025-2029 in de raad van november 2024. Bij de besluitvorming van het Waterplan 2025-2029 is besloten de tarieven rioolheffing 2027 in totaal met € 2,00 (gebruiker en eigenaar bij elkaar opgeteld) te laten stijgen naast de jaarlijkse inflatiecorrectie. De inflatiecorrectie voor 2027 is bij het voorstel van de Kaderbrief 2027-2030 bepaald op 2,1 %. 13. Tarieven afvalstoffenheffing: gemiddelde s)jging voor 2027 = 8,8 %. De tarieven voor afvalstoffenheffing zijn in de jaren 2022 tot met 2025 niet gestegen. De gestegen kosten afval zijn tot en met 2025 zoveel mogelijk gedekt uit de voorziening egalisatie afvalstoffenheffing. Voor 2027 verwachten we een tekort op afval van circa € 200.000. We stellen voor het tekort in 2027 voor 25 % te dekken uit de voorziening egalisatie afvalstoffenheffing en voor 75 % via tariefsverhoging. Rekening houdend met het tekort in 2026 verwachten we dat in de voorziening 8 egalisatie afvalstoffenheffing eind 2026 nog voldoende ruimte beschikbaar is om het tekort op afval in 2027 voor 25 % te dekken uit de voorziening. Het tarief vastrecht van € 256 stijgt in 2027 naar € 280. De tarieven 2027 per lediging stijgen in 2027 met € 0,50 voor de 240/140 liter container en € 0,10 voor de ondergrondse 40 liter zakken. 14.

Tarief toeristenbelas)ng: s)jging voor 2027 = 8,0 %. Een groot deel daarvan, namelijk 5,9 %, heeC betrekking op het extra s)jgen van de opbrengst toeristenbelas)ng in 2027. Bij de vaststelling van de maatregelen om te bezuinigen (in 2025) is besloten in 2027 de opbrengst toeristenbelas)ng extra te laten s)jgen met € 22.500. Het overige deel van de s)jging, namelijk 2,1 %, betreC infla)ecorrec)e 2027. De 2,1 % is een inscha9ng op basis van raming Centraal Planbureau maart 2026 (infla)e, na)onale consumentenprijsindex cpi 2027). Dit percentage is ook benoemd in de meicirculaire 2026 van het Rijk. De s)jging van 2,1 % is conform zoals voorgesteld in de Kaderbrief 2027-2030. S)jging voor 2028 = 5,9 % (excl. Infla)ecorrec)e). Bij de vaststelling van de maatregelen om te bezuinigen (in 2025) is besloten in 2028 de opbrengst toeristenbelas)ng extra te laten s)jgen met nogmaals € 22.500. Hierdoor s)jgt het tarief 2028 voor toeristenbelas)ng met 5,9 %. Het percentage van 5,9 % is exclusief infla)ecorrec)e voor 2028. 15. Tarief hondenbelas)ng: s)jging 2,1 % voor 2027 is inscha9ng op basis van raming Centraal Planbureau maart 2026 (infla)e, na)onale consumentenprijsindex cpi 2027). De s)jging van 2,1 % is conform zoals voorgesteld in de Kaderbrief 2027-2030. 9 PROCEDURE BEGROTINGSBEHANDELING De procedure van de begrotingsbehandeling zal als volgt verlopen: I.

Aanbieden begroting Uiterlijk 24 september 2026 wordt de begroting 2027-2030 digitaal (per mail) aangeboden aan de raad via de reguliere weg, het RIS/de GO-app. II. Indienen technische vragen Uiterlijk maandag 5 oktober 2026 voor 10.00 uur kunnen de raadsfracties technische vragen indienen bij de griffie (Sandra Lenderink/Janneke Vos) . Het emailadres : Griffie@woudenberg.nl. III. Schriftelijke beantwoording technische vragen Vrijdag 9 oktober 2026 wordt digitaal (per mail) de beantwoording van de technische vragen via de raadsgriffier aangeboden aan de raad. IV. Behandeling in de raadscommissie Behandeling begroting 2027-2030 vindt plaats in de raadscommissievergadering van dinsdag 13 oktober 2026 om 19.30 uur. V. Vaststelling in de raad Tenslotte is donderdagavond 29 oktober 2026 vanaf 20.00 uur de raadsvergadering gepland, waarin aan de orde komen: • alle stukken met betrekking tot de begroting 2027 en de meerjarenbegroting t/m 2030; • de voorstellen inzake vaststelling van de begroting 2027 en de meerjarenbegroting t/m 2030. 10 Beleidsbegroting 11 De programma’s 12 Programma's 1. Samenleving Samenleving - Programma 1 Visie van het programma Inwoners doen naar vermogen mee en zien om naar elkaar.

Samen met inwoners en maatschappelijke organisaties komt de gemeente tot collectieve en individuele oplossingen die bijdragen aan participatie, zelfredzaamheid en het versterken van de samenleving. Hierbij staat het vertrouwen in de mogelijkheden van de inwoners centraal. Wat houdt het programma in? Het programma Samenleving omvat de gemeentelijke inzet op het gebied van sport, cultuur, onderwijs, werk, participatie, zelfredzaamheid, zorg en jeugd. De uitvoering vindt onder meer plaats binnen de kaders van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015), de Participatiewet, de Jeugdwet en de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob). Binnen dit programma vallen onder andere de uitvoering van de leerplicht, het voorkomen van voortijdig schoolverlaten, passend onderwijs, leerlingenvervoer, armoedebeleid, algemene en bijzondere bijstand, schuldhulpverlening, (jeugd)gezondheidszorg, publieke gezondheid, inburgering en integratie, ondersteuning van mantelzorgers en het stimuleren van vrijwilligerswerk, en het bevorderen van een sterk regionaal en lokaal bibliotheeknetwerk.

13 Trends en ontwikkelingen Trends en ontwikkelingen • De bestaansonzekerheid van een groeiende groep inwoners blijft onder druk staan. Hoewel de inflatie minder sterk is dan tijdens de piek van de afgelopen jaren, blijven de kosten van levensonderhoud hoog. Hierdoor blijft de vraag naar inkomensondersteuning, minimaregelingen en schuldhulpverlening onverminderd noodzakelijk. • We zien een toenemend aantal jongvolwassenen met een psychische kwetsbaarheid. Deze ontwikkeling sluit aan bij het landelijk beeld, waarin de mentale gezondheid van jongeren en jongvolwassenen al langere tijd onder druk staat. Factoren zoals psychische klachten, wachttijden in de ggz, onzekerheid op de woning- en arbeidsmarkt en een gebrek aan bestaanszekerheid kunnen ertoe leiden dat het afronden van een opleiding of het duurzaam vinden van werk moeilijker wordt. Dit leidt tot een toenemende zorgvraag en een groeiend aantal jongeren dat een beroep doet op een bijstandsuitkering. • In alle zorgdomeinen (WLZ, ZVW, Wmo, Jeugdwet, MO) stijgt de vraag naar zorg, terwijl de budgetten hetzelfde blijven en we te maken hebben met een toenemend personeelstekort in de zorg. Dit leidt tot toenemende druk op zorg en mogelijk oplopende wachtlijsten. • In Woudenberg leven steeds meer kwetsbare mensen door de toename van (oudere) ouderen (dubbele vergrijzing).

Ook stromen meer mensen uit een verblijfsinstelling (zowel jeugdhulp als volwassenen uit begeleid/beschermd wonen). Zij komen weer terug in Woudenberg wonen. Er wordt een groter beroep gedaan op lokale formele en informele zorgnetwerken. • Het Rijksbeleid is erop gericht dat ouderen langer thuis blijven wonen. Dit zorgt voor een stijgende en veranderende zorgvraag van deze ouderen. Er is een grotere vraag naar ondersteuning bij het zelfredzaam blijven. Daarnaast vraagt deze ondersteuning meer oog voor inzet van vrijwilligers en mantelzorgers. • Voor jongeren in onze gemeente geldt dat er in hogere mate sprake is van middelen- en alcoholmisbruik. • De Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming voor Oekraïense ontheemden is verlengd tot 5 maart 2027 en wordt wellicht verlengd naar maart 2028. In aansluiting hierop werkt het Rijk aan een overgang naar een meer structurele verblijfsregeling voor deze doelgroep. De verwachting is dat Oekraïense ontheemden na afloop van de richtlijn een tijdelijke verblijfsvergunning voor meerdere jaren (circa drie jaar) krijgen. Wat de gevolgen hiervan zijn is op dit moment nog niet bekend maar naar verwachting moet dit gaan zorgen voor meer zelfredzaamheid als het gaat over gezondheidszorg, verzekeringen en bijvoorbeeld ook woonruimte.

• Met deze overgang verschuift de positie van Oekraïense ontheemden geleidelijk van crisisopvang naar meer reguliere deelname aan de samenleving. Dit betekent dat zij naar

14 verwachting in toenemende mate onder reguliere rechten en plichten gaan vallen, zoals het bijdragen aan huur- en zorgkosten en verdere participatie in werk en onderwijs. Tegelijkertijd is de nadere uitwerking van deze overgangsregeling nog in ontwikkeling, waardoor op onderdelen nog onzekerheid bestaat over de exacte invulling en de gevolgen voor gemeenten. Dit brengt ook voor de gemeentelijke uitvoering en financiën op middellange termijn onzekerheden met zich mee. • De druk op de opvang van vluchtelingen blijft in Nederland onverminderd hoog en blijft daarmee een aandachtspunt. Als gemeente nemen wij, los van de verplichtingen vanuit de Spreidingswet, onze verantwoordelijkheid door blijvend te investeren in de opvang van Oekraïense ontheemden en het bredere opvangvraagstuk. In de voorgaande cyclus van de Spreidingswet was Woudenberg vrijgesteld van de verplichting tot het realiseren van asielopvang, vanwege de bovengemiddelde inzet op de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Ook voor deze cyclus zijn de verwachtingen, op basis van informatie vanuit het Rijk en de provincie Utrecht, dat Woudenberg hoogstwaarschijnlijk vrijgesteld zal zijn van het bieden van opvang. • We blijven ons onverminderd inzetten voor de huisvesting van statushouders en evalueren de pilot kamergewijze verhuur.

• Het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) lopen ten einde. De opvolger hiervan is het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). AZWA gaat onder andere hechte wijkverbanden en regionale eerstelijnszorgverbanden verder versterken. Daarmee wordt de samenwerking tussen het medisch en het sociaal domein verder ontwikkeld. Het doel daarvan is (onnodige) druk op het medisch domein te verlagen, tevens om meer preventief te werken en zo trachten te voorkomen dat kleine problemen uitgroeien tot grote en/of hardnekkige problemen. Verder worden eerdere aanpakken die zijn gestart onder GALA vanuit AZWA doorontwikkeld tot zogenaamde 'basisfunctionaliteiten'. Valpreventie is daar een voorbeeld van. • SPUK Sport en bewegen. Vanaf 2027 wordt door het ministerie van VWS de SPUK Stimulering Sport en de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) voor de jaren 2027 tot en met 2029 tot één regeling samengevoegd. Het ziet er daarbij naar uit dat de hoogte van de nieuwe regeling vrijwel gelijk is aan de optelsom van de huidige budgetten van beide regelingen. Over de concrete uitwerking van de regeling en de bestuurlijke afspraken rond de BRC is VWS in gesprek met de Vereniging Sport en Gemeenten, de VNG en de ministeries van OCW en SZW. Het streven is de nieuwe regeling in het vierde kwartaal van 2026 te publiceren. Gemeenten worden in het najaar nader geïnformeerd.

Hoe hoog het budget is dat de gemeente Woudenberg gaat krijgen en welke voorwaarden daaraan verbonden zijn, is nu nog niet duidelijk. Daarom zijn de kosten en baten voor nu budgetneutraal in deze begroting opgenomen. • Het aantal inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt blijft toenemen. Dit betreft onder andere jongvolwassenen met een psychische kwetsbaarheid, statushouders en inwoners met multiproblematiek. Voor deze groepen is duurzame uitstroom naar werk vaak complex en is langdurige begeleiding richting participatie en financiële zelfredzaamheid noodzakelijk. • De instroom van statushouders en andere nieuwkomers blijft vragen om een integrale aanpak. Naast huisvesting vraagt dit blijvende aandacht voor inburgering, taalontwikkeling, participatie en toeleiding naar werk, zodat inwoners zo snel mogelijk zelfstandig kunnen deelnemen aan de samenleving. 15 Effect 1- gezondere leefstijl Maatschappelijk effect 1 – Gezondere leefstijl van de inwoners en meer maatschappelijk en sociaal actieve inwoners Wat willen we bereiken? We willen bereiken dat meer inwoners een positieve, gezonde leefstijl hebben en duurzaam kunnen meedoen in de samenleving. We stimuleren inwoners om maatschappelijk actief te zijn, hun talenten te ontwikkelen, financieel zelfredzaam te zijn en zich onderdeel te voelen van de samenleving en/of zich daarvoor inzetten.

We werken daarbij zoveel mogelijk volgens het concept ‘positieve gezondheid’, waarbij we vooral uitgaan van het potentieel van de mensen en zijn of haar vermogen om met veranderende omstandigheden om te kunnen gaan. Tegelijkertijd erkennen we dat bestaanszekerheid een belangrijke randvoorwaarde is voor gezondheid en participatie. Inwoners die te maken hebben met armoede of schulden ervaren vaak minder ruimte, financieel, mentaal en praktisch, om gezonde keuzes te maken en actief mee te doen. Daarom zetten we niet alleen in op het bevorderen van een gezonde leefstijl, maar ook op het versterken van bestaanszekerheid en het voorkomen en vroegtijdig aanpakken van financiële problemen. Door zo vroeg mogelijk (de kans op) problemen te signaleren en waar mogelijk collectieve en laagdrempelige ondersteuning aan te bieden, willen we de kans op zwaardere problematiek verminderen. Ook willen we optimale ontwikkelkansen voor jeugdigen aanbieden zodat een goede basis voor de toekomst wordt gelegd. Om dit alles te realiseren werken we samen met inwoners, maatschappelijke partners, verenigingen, kerken, vrijwilligers en zorgprofessionals. Wat gaan we ervoor doen? In 2027 ontwikkelen we een uitvoeringsprogramma Sociaal Domein. In dit uitvoeringsprogramma vertalen we het in 2026 vastgestelde integraal beleidskader sociaal domein naar concrete acties.

Het beleidskader bevat de maatschappelijke doelen en beoogde effecten voor de periode 2027–2030 en is gebaseerd op vertrouwen in inwoners, positieve gezondheid en de verdere transformatie van het sociaal domein. Daarnaast blijven we werken aan wat eerder vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord in gang is gezet en met het Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord doorgaat. Initiatieven zoals ‘Welzijn op Recept / Sociaal Verwijzen’, ‘Kansrijke Start’ en ‘Valpreventie’ worden voortgezet. De aanpak 'kind naar gezonder gewicht' krijgt in 2027 extra aandacht om te zorgen dat deze beter gaat lopen. Daarnaast ondersteunt de gemeente de versterking van de eerstelijnszorg vanuit Huisartsen Eemland, met als doel de samenwerking tussen zorg en welzijn te verbeteren, meer zorg op maat in de wijken te bieden en de vroeg signalering bij bewoners te versterken. De ambities uit het Sportakkoord 2.0 worden voortgezet. Het brede kernteam blijft zich inzetten voor samenwerking en de uitvoering van integrale interventies en activiteiten. De werkzaamheden voor de renovatie van de bestaande kunstgrasvelden op sportpark De Grift zijn in 2026 uitgevoerd. In 2027 wordt de modulaire hal voor het eerste volledige jaar in gebruik

16 genomen. Aan het einde van het jaar wordt het gebruik en de daarmee samenhangende kosten en inkomsten geëvalueerd, waarna we tot langjarige afspraken over de definitieve structurele exploitatiebijdrage zullen komen. Ondertussen gaan we aan de slag met de definitieve planvorming met betrekking tot de renovatie van De Camp. Het Rijk wil de maatschappelijke waarde van bibliotheken beter borgen en wijzigt daarom naar verwachting per 2027 de Wet stelsel openbare bibliotheken (Wsob). Gemeenten krijgen hiermee de wettelijke taak om te zorgen voor bereikbare en volwaardige bibliotheken voor alle inwoners. Het meerjarig bibliotheekbeleid vormt vanaf 2027 de basis voor de uitvoering van deze nieuwe taak in samenhang met regionale en lokale partners. In 2027 ontvangen gemeenten een decentrale uitkering voor de uitvoering van deze taak. Vanaf 2028 worden de middelen structureel toegevoegd aan het gemeentefonds. Als gevolg van de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026 is er bij de GGD regio Utrecht (GGDrU) een nieuw bestuur gestart dat via de bestuursagenda 2027-2031 aan gaat geven welke hoofdlijnen, aandachtspunten en prioriteiten zij voor de komende jaren zien. Ondertussen wordt er in ieder geval gewerkt aan de uitbreiding van het programma kennis en advies waarbij er een versnelling plaats zal vinden op de thema's mentale gezondheid, vergrijzing en een gezonde leefomgeving.

Door de verwachte toename van kwetsbare mensen in onze gemeente, de daling van de budgetten voor zorg en ondersteuning en de krapte op de arbeidsmarkt onder zorgprofessionals, zetten we in op versteviging, verbreding en de vindbaarheid van het aanbod van informele ondersteuning en laagdrempelige voorzieningen. Samen met maatschappelijke partners zijn we scherp op signalen waaruit behoefte blijkt aan nieuwe vormen van deze hulp of voorzieningen. We gaan deze samen onze partners realiseren en borgen. We dragen bij aan het platform ONS Woudenberg waarop lokale voorzieningen en activiteiten te vinden en hulpvragers en hulpgevers makkelijk te verbinden zijn. In 2027 gaan we verder met de realisatie van het door de raad vastgestelde scenario voor het Cultuurhuis. Op basis van de businesscase wordt het Cultuurhuis verbouwd en verduurzaamd volgens het gekozen scenario. In het eerste kwartaal van 2027 werkt de architect met het ontwerpteam en in dialoog met de gebruikers het voorlopig ontwerp uit. Hierin wordt de gekozen variant voor de verduurzaming van het Cultuurhuis integraal opgenomen. Streven is in de zomer van 2027 te komen tot een definitief ontwerp. De tweede helft van 2027 staat in het teken van de verdere technische uitwerking van het ontwerp en de selectie van de bouwkundige en installatietechnische aannemer(s).

Als de voorbereiding volgens planning verloopt, kunnen de verbouwings- en verduurzamingswerkzaamheden begin 2028 starten. Samen met de gebruikers wordt bekeken of en zo ja, hoe hun activiteiten tijdens de verbouwing zoveel mogelijk doorgang kunnen blijven vinden. Momenteel loopt er een regionale pilot van een jaar met betrekking tot de ‘fair share’-afspraken wonen en zorg over de in- en uitstroom van inwoners die verblijven in een instelling, zoals beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Ook het regionaal adviesteam urgenties zit nu in een pilotfase. In 2027 zullen de pilots worden geëvalueerd en op basis daarvan worden er nieuwe afspraken vastgelegd. Door de vergrijzing en de toenemende druk op de zorg wonen inwoners langer zelfstandig thuis. Tegelijkertijd staat de beschikbaarheid van zorg onder druk. Daarom ondersteunen we inwoners om zo lang mogelijk zelfstandig thuis te blijven wonen, met regie over hun eigen leven en aansluitend bij hun mogelijkheden. We zoeken daarbij altijd naar de meest passende vorm van ondersteuning. Waar mogelijk gebeurt dit in het lokale voorveld, vanuit de kracht van de Woudenbergse samenleving waarin inwoners naar elkaar omzien. Als dat niet voldoende is, bieden we samen met de inwoner passende specialistische ondersteuning en maatwerk.

17 De gemeente Woudenberg wil de toegankelijkheid verbeteren voor inwoners met lichamelijke of mentale beperkingen, zoals motorische, zintuiglijke of psychosociale uitdagingen. Hiertoe wordt in 2027 een nieuwe lokale inclusieagenda (LIA) opgesteld. Hierin willen we de focus verbreden zodat meerdere doelgroepen beter worden bereikt en ondersteund. Er wordt niet alleen ingezet op toegankelijkheid, maar ook op bredere thema’s zoals regenboogbeleid en antidiscriminatiebeleid. Hiermee willen we recht doen aan de diversiteit binnen onze gemeenschap. 18 Effect 2- samen met inwoners Maatschappelijk effect 2 – Samen met inwoners komen tot meer lokale, passende en integrale antwoorden op hun ondersteuningsvragen Wat willen we bereiken? Zoveel als mogelijk en passend worden ondersteuningsvragen dicht bij het huishouden opgepakt. We proberen het probleem niet ergens anders op te lossen (locatie van een professional) maar gaan waar mogelijk naar het huishouden toe. In gezamenlijkheid komen we tot een passend plan van aanpak. Dit betekent: eerst samen helder in beeld brengen wat er nodig is en daarna met het huishouden formuleren welke effecten met de ondersteuning worden beoogd. Vervolgens volgen we met elkaar of de gewenste effecten worden bereikt.

De ondersteuning aan huishoudens vormt één samenhangend traject, waarbij alle levensdomeinen in onderlinge samenhang worden bekeken en vanuit een integrale aanpak worden ondersteund. Wat gaan we ervoor doen? We werken samen met verschillende maatschappelijke organisaties en Coöperatie De Kleine Schans (CDKS) om bovenstaande doelstelling te realiseren. De medewerkers van CDKS werken vanuit een integrale, generalistische en context-gebonden aanpak aan passende oplossingen op de gestelde ondersteuningsvragen. Bij het verlenen van hulp staat de eigen kracht en verantwoordelijkheid van de inwoner centraal. We denken mee met de inwoner welke ondersteuning er is in de sociale basis en in de vorm van algemene en collectieve voorzieningen. Als er aanvullende hulp nodig is, wordt passende hulp geboden. Naast de uitvoering van de Jeugdwet, Wmo, Participatiewet, leerplicht en leerlingenvervoer richt de coöperatie zich met haar leden op de opgave om te komen tot alternatief, lokaal en preventief aanbod dat beter aansluit bij de vragen van inwoners. Het sociaal team en team samenleving vormen samen de spil in het realiseren van de veranderingen in het zorglandschap omdat zij de schakel vormen tussen de sociale basisinfrastructuur en de aanvullende hulp.

De uitgangspunten van de Participatiewet in Balans vormen de basis voor de verdere doorontwikkeling van de uitvoering van de Participatiewet. Daarbij staan vertrouwen, maatwerk en een mensgerichte benadering centraal. We gaan uit van wat inwoners wél kunnen en sluiten de ondersteuning zoveel mogelijk aan op de persoonlijke situatie van de inwoner. Eind 2027 zijn de belangrijkste wetswijzigingen geïmplementeerd en zijn de uitgangspunten van de Participatiewet in Balans zichtbaar verankerd in onze dienstverlening en werkwijzen. In 2027 geven we verder uitvoering aan de ontwikkeling van ons toekomstbestendig sociaal ontwikkelbedrijf. Hierbij werken we samen met (lokale) werkgevers, onderwijs en andere partners aan een brede netwerkorganisatie die inwoners ondersteunt richting participatie en werk. Voor de

19 versterking van deze sociale infrastructuur is vanuit het Rijk financiële ondersteuning beschikbaar. Waar het ontwikkelbedrijf nu specifiek gericht is op mensen met een Wsw- of Beschut Werk- indicatie, gaan we deze in de toekomst breder positioneren. Voor Woudenberg biedt dit kansen om met name statushouders en daarnaast kwetsbare jongeren beter toe te leiden naar leer- werktrajecten en duurzame participatie. Daarbij zetten we ons regionaal in voor een passend en betaalbaar aanbod, zodat we ook als kleinere gemeente optimaal gebruik kunnen maken van de beschikbare voorzieningen. Zo bouwen we aan een inclusief werkbedrijf, waarin talent centraal staat en mensen via begeleiding, ontwikkeling en werkervaring een duurzame plek op de arbeidsmarkt vinden. Daarnaast zetten we in op het versterken van de bestaansonzekerheid en de maatschappelijke participatie van inwoners. In 2027 bouwen we de samenwerking met Stadsring, Coöperatie De Kleine Schans en andere maatschappelijke partners verder uit om de schuldhulpverlening en financiële ondersteuning voor inwoners te versterken. De eerste resultaten van Stadsring laten zien dat inwoners de weg naar schuldhulp beter weten te vinden. Hiermee zetten we in op een toegankelijke en lokaal ingebedde dienstverlening, waarbij inwoners tijdig passende ondersteuning ontvangen. We blijven investeren in vroeg signalering van financiële problemen.

Samen met woningcorporaties, zorgverzekeraars, energieleveranciers en andere convenantpartners signaleren we betalingsachterstanden in een vroeg stadium. Stadsring neemt vervolgens contact op met inwoners. Waar nodig wordt, samen met een medewerker van Coöperatie De Kleine Schans, een huisbezoek afgelegd. Zo kunnen financiële problemen eerder worden aangepakt en voorkomen we waar mogelijk dat schulden verder oplopen. Ook bouwen we in 2027 verder aan het Regelpunt als laagdrempelige voorziening waar inwoners terechtkunnen met al hun vragen over geld en recht. Door vroegtijdig sociaal-juridische ondersteuning te bieden, worden problemen eerder gesignaleerd en kan zwaardere hulp vaak worden voorkomen. Daarnaast ontwikkelen we het Regelpunt verder tot een integrale toegang, waar inwoners op één moment terechtkunnen voor verschillende vormen van ondersteuning. Door de spreekuren van onder andere de sociaal juridisch dienstverlener, de re-integratiecoach, SchuldHulpMaatje en de participatievrijwilliger op elkaar af te stemmen, worden vragen in samenhang opgepakt. Inwoners worden ondersteund bij het op orde brengen van hun administratie, het benutten van inkomensondersteunende regelingen en het zetten van stappen naar maatschappelijke participatie, bijvoorbeeld met ondersteuning van een participatievrijwilliger of taalmaatje. Zo versterken we de zelfredzaamheid van inwoners.

De instroom van statushouders en andere inburgeraars vraagt een integrale aanpak. Naast taalontwikkeling en arbeidsintegratie geven we in 2027 verder invulling aan het participatieaanbod binnen de Z-route van de Wet inburgering 2021. De Z-route (Zelfredzaamheidsroute) is een inburgeringstraject voor mensen die moeilijk leren, zoals analfabeten. Het doel is om zo zelfstandig mogelijk mee te doen in de Nederlandse samenleving. Je leert Nederlands op je eigen niveau en leert omgaan met het dagelijks leven. Ook werk je waar mogelijk aan werk of vrijwilligerswerk. Samen met lokale en regionale partners stimuleren we maatschappelijke participatie, taalontwikkeling, zelfredzaamheid en, waar mogelijk, duurzame uitstroom naar werk. Hiermee vergroten we de mogelijkheden voor inwoners om actief deel te nemen aan de samenleving en bouwen we aan duurzame participatie. 20 Effect 3- minder inzet specialistische zorg Maatschappelijk effect 3 – Minder inzet van specialistische zorg door het stimuleren van innovatieve en adequate zorgverlening Wat willen we bereiken? Door lokale, passende en integrale ondersteuning (maatschappelijk effect twee) willen we de inzet van specialistische, individuele voorzieningen (jeugdhulp, Wmo-voorzieningen, re- integratietrajecten) voorkomen.

Indien specialistische voorzieningen toch nodig zijn, willen we dit graag zoveel als mogelijk lokaal, passend en collectief inzetten, zo snel mogelijk op de juiste plek en weer afbouwen zodra het kan. Wat gaan we ervoor doen? Sinds 1 januari 2024 is MetMaya onze enige contractpartner voor alle specialistische jeugdhulp (m.u.v. dagactiviteiten, dyslexie, ziekenhuiszorg, vervoer jeugd GGZ en LTA). Ook in 2027 blijven we de samenwerking en werkwijzen doorontwikkelen, bijvoorbeeld met plannen die de wachttijd moeten verkorten. Daarop aansluitend worden regionaal en lokaal de volgende stappen gezet in vier transformatielijnen. Deze komen voort uit de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 en het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming: stevige lokale teams, medisch, veiligheidsketen en onderwijs. Binnen de Hervormingsagenda Jeugd werken gemeenten aan vier ontwikkelthema's om de jeugdhulp verder te verbeteren. • Stevige lokale teams: hiervoor is een landelijk richtinggevend kader vastgesteld. In 2027 werken we eraan om steeds beter aan dit richtinggevend kader te voldoen. • Samenwerking tussen huisartsen en het sociaal team: het doel is dat huisartsen jeugdhulpvragen zoveel mogelijk verwijzen naar het sociaal team en zo min mogelijk rechtstreeks naar MetMaya. Dit lukt in Woudenberg, vergeleken met de regio, al behoorlijk goed, maar verdere verbetering blijft nodig.

• Samenwerking in de veiligheidsketen: het optimaliseren van de afstemming tussen alle betrokken partijen blijft ook in 2027 een prioriteit. Daarbij staan eenduidige werkmethoden, regelmatige informatie-uitwisseling, integraal werken en een sterke nadruk op preventie centraal. • Onderwijs en jeugdhulp: dit ontwikkelthema bevindt zich nog in de verkennende fase. De uitwerking die in 2026 samen met de deelnemers van de Lokale Educatieve Agenda (LEA) is gestart, krijgt in 2027 verder vorm.

21 Per 1 januari 2026 is een nieuw contract voor de jeugdbescherming, jeugdreclassering en uitvoering van de taken van Veilig Thuis gestart. Dit jaar zal, voortbordurend op afgelopen jaar, in het teken staan van de verdere implementatie van nieuwe afspraken. De invoering van de Wet woonplaatsbeginsel voor Beschermd Wonen is opnieuw uitgesteld. Ondanks dit uitstel blijven we in 2027 investeren in het versterken van de sociale basisinfrastructuur, zodat ook psychisch kwetsbare inwoners van Woudenberg terechtkunnen bij laagdrempelige voorzieningen zoals inloop- en ontmoetingsplekken (zie ook maatschappelijk effect 1). De nieuwe contracten voor Wmo-begeleiding en Beschermd Wonen treden per 1 januari 2027 in werking. De invoering van het wetsvoorstel inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage (ivb) is opnieuw uitgesteld. Hierdoor wordt de implementatie van de nieuwe eigen bijdrage naar verwachting niet eerder dan 1 januari 2028 van kracht. Het wetsvoorstel vervangt het huidige abonnementstarief voor maatwerkvoorzieningen binnen de Wmo 2015 en betekent grotendeels een terugkeer naar de systematiek die gold vóór 2020. Het kabinet heeft in het regeerakkoord aangekondigd de huishoudelijke hulp als voorziening per 2029 uit de Wmo te halen. Uitgangspunt daarbij is dat inwoners die daartoe financieel en praktisch in staat zijn, deze ondersteuning zelf organiseren en bekostigen.

Voor inwoners die dit niet zelfstandig kunnen regelen, blijft een gemeentelijk vangnet beschikbaar. De voorgenomen maatregelen zijn op dit moment nog onvoldoende uitgewerkt. Daardoor is nog niet duidelijk welke gevolgen deze wijzigingen zullen hebben voor gemeenten en voor inwoners die momenteel huishoudelijke ondersteuning ontvangen op grond van de Wmo. In 2027 worden de nieuwe contracten voor huishoudelijke ondersteuning afgesloten. Daarnaast wordt vervolg gegeven aan de uitkomsten van het participatietraject huishoudelijke ondersteuning. De verdere uitwerking hiervan wordt meegenomen bij de implementatie van het nieuwe uitvoerings- en inkoopkader. We willen inwoners zo goed mogelijk ondersteunen om mee te doen in de samenleving en zo zelfstandig mogelijk te participeren. We kijken daarbij naar de mogelijkheden, behoeften en situatie van de inwoner en naar wat nodig is om stappen richting participatie en werk te zetten. Waar mogelijk kan een inwoner gebruikmaken van algemene voorzieningen, praktijkleren, ons sociaal ontwikkelbedrijf of begeleiding naar werk. Deze ondersteuning helpt inwoners om hun mogelijkheden te benutten, vaardigheden te ontwikkelen en, waar mogelijk, duurzaam aan het werk te gaan. Als deze voorzieningen onvoldoende aansluiten, is specialistische ondersteuning beschikbaar. Daarbij hanteren we het uitgangspunt: zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig.

Maatwerk en duurzame participatie staan hierbij centraal. Ook voor inburgeraars binnen de Z-route willen we bijdragen aan het vergroten van zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie. We kijken samen met de inwoner welke mogelijkheden er zijn om mee te doen in de eigen omgeving. We sluiten aan bij bestaande activiteiten, algemene voorzieningen en lokale vrijwilligersinitiatieven. Zo krijgt de inwoner de kans om contacten op te bouwen, ervaring op te doen en actief deel te nemen aan de samenleving. Wanneer deze mogelijkheden onvoldoende aansluiten bij wat de inwoner nodig heeft, bieden we aanvullende ondersteuning. Ook hierbij geldt: zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. 22 Indicatoren Indicatoren Indicatoren | Definitie | Wijze van | Realisatie | Realisatie | Realisatie | Raming | Raming meten | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 In hoeverre zijn | Score zelfredzaamheid. | Tweejaarlijkse | 8,1 | - | 7,9 | - | 7,9 inwoners zelf in | Deze score is opgebouwd | sociale kracht staat om hulp in | uit drie sub-scores: 1. | monitor het eigen netwerk | Zelf-zorgend vermogen, te regelen om | 2. Zelf-organiserend problemen in het | vermogen en 3. dagelijks leven aan | Weerbaarheid. te pakken. In hoeverre nemen | Score participatie. Deze | Tweejaarlijkse | 7,8 | - | 8,4 | - | 8,4 inwoners deel aan | score is opgebouwd uit | sociale kracht de maatschappij | zes sub-scores: 1.

| monitor d.m.v. (on)betaald | Zelfstandig werkzaam, 2. werk, het volgen | Voltijd opleiding 18- van een opleiding | plussers, 3. Vrijwilligers- of deelname aan | werk, 4. Actief bij een het | vereniging, 5. Sociaal verenigingsleven. | actief of in een re- integratieproject en 6. Geen participatie. In hoeverre voelt | Score mate van | Tweejaarlijkse | 8,0 | - | 7,4 | - | 7,4 men zich | eenzaamheid. Deze score | sociale kracht verbonden en heeft | is opgebouwd uit zes | monitor men sociaal contact | sub-scores: 1. Het met familie, | kunnen terugvallen op vrienden/kennissen | mensen, 2. Het kunnen en buurtbewoners. | vertrouwen op mensen, 3. Het nauw verbonden voelen met mensen, 4. Het ervaren van leegte, 5. Het missen van mensen en 6. Het in de steek gelaten voelen. In hoeverre is men | Overall | Cliëntervarings- | 8 | > 2023 | > 2024 | > 2025 | > 2026 tevreden over de | cliënttevredenheidsscore | onderzoek | Jeugdwet geleverde | ten aanzien van de | (jongeren) informatie, | Coöperatie, jeugdzorg, | 7,5 ondersteuning en | Wmo en Participatiewet. | Jeugdwet zorg in het kader | (ouders) van de Jeugd, Wmo en Participatiewet. [2] Voor Wmo is geen rapportcijfer uitgevraagd. 23 Verbonden partijen Verbonden partijen/ Relevante samenwerkingspartners Verbonden partijen: Coöperatie De Kleine Schans, Sociaal Werkvoorzieningsschap Amersfoort e.o.

(RWA en Amfors Groep), GGD regio Utrecht (GGDrU) en Stichting Openbaar Primair Onderwijs Eem- Vallei Educatief. Relevante samenwerkingspartners: scholen basisonderwijs, voorschoolse voorzieningen, welzijnswerk, sport- en cultuurverenigingen, kerken, gemeente Barneveld (uitkeringsadministratie) , gemeente Amersfoort (sociaal domein), zorgaanbieders en werkgevers. Wat gaat het kosten? Wat gaat het kosten? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. Bedrag in euro's (Lasten en nadelen worden met een “min” teken gepresenteerd) Programma 1 Samenleving Begroting Begroting Begroting Begroting Bedragen 2027 2028 2029 2030 Lasten -25.196.964 -22.190.329 -21.675.128 -21.257.819 Baten 6.893.613 3.924.927 3.953.626 3.540.072 Resultaat progr. 1 voor bestemming -18.303.351 -18.265.402 -17.721.502 -17.717.747 Resultaat in begroting 2026 -17.324.678 -16.912.140 -16.918.560 -16.918.560 Verschil begroting t.o.v. meerjarenbegroting 2026 -978.673 -1.353.262 -802.942 -799.188 24 Financiële toelichting programma 1 Bedrag in euro's (Lasten en nadelen worden met een “min” teken gepresenteerd) 1. Sport (lagere kosten € 500) Betreft diverse kleine verschillen bij binnen- en buitensport (indexering). 2.

Kunst en cultuur (hogere kosten € 3.900 in 2027 aflopend naar € 900 in 2030) Betreft diverse kleine verschillen (bijdrage exploitatie cultureel centrum en open monumentendag). 3. Gezondheidszorg (hogere kosten € 45.965 in 2027 aflopend naar € 28.965 in 2030) Hogere kosten door: • Gemeentelijke bijdrage GGDrU € 28.965 hogere kosten : De gemeentelijke bijdrage voor de GGDrU wordt structureel verhoogd met € 28.965 op basis van de ontwerpbegroting 2027. Voor de gemeente Woudenberg verandert de gemeentelijke bijdrage door indexatie. Daarnaast dragen de jaarlijkse loon- en prijsstijgingen bij aan de kosten, evenals de verhoging van de kind- en inwonersbijdragen als gevolg van de groei van de gemeente. Deze kosten nemen jaarlijks toe. • GGDrU (maatwerk) € 17.000 hogere kosten in 2027 en 2028 : Maatwerk met overeengekomen einddatum wordt niet meegenomen in de GGD begroting. Dat komt Programma 1 Samenleving Verwerkt Budgettair 2027 2028 2029 2030 kaderbrief neutraal 1. Sport 500 500 500 500 Diverse kleine verschillen Ja Nee 500 500 500 500 2. Kunst en cultuur -3.900 -3.900 -3.900 -900 Diverse kleine verschillen Ja/ nee Nee -3.900 -3.900 -3.900 -900 3. Gezondheidszorg -45.965 -45.965 -28.965 -28.965 Gemeentelijke bijdrage GGDrU Ja/nee Nee -28.965 -28.965 -28.965 -28.965 GGDrU (maatwerk) Nee Nee -17.000 -17.000 - - 4.

Onderwijs -1.207 -1.207 -1.207 -3.207 Onderwijshuisvesting (belastingen) Ja Nee -18.000 -18.000 -18.000 -18.000 Leerlingenvervoer Nee Nee 26.000 26.000 26.000 26.000 Diverse kleine verschillen Ja/ nee Nee -9.207 -9.207 -9.207 -11.207 5. Sociale kracht van de samenleving -34.915 -32.870 -32.870 -32.870 Vrijwilligerszorg Nee Nee -25.870 -25.870 -25.870 -25.870 Diverse kleine verschillen Nee Nee -9.045 -7.000 -7.000 -7.000 6. Werk en inkomen -11.178 -4.602 -11.947 -20.219 Re-integratie inhuur naar loonkosten Nee Ja 60.000 60.000 60.000 60.000 Schuldhulpverlening Ja/nee Nee -56.000 -56.000 -56.000 -56.000 RWA (sociale werkvoorziening) Ja/nee Ja -48.703 -42.127 -49.472 -57.744 Inburgering inhuur naar loonkosten Nee Ja 28.000 28.000 28.000 28.000 Kosten uitvoering bijstandwet Nee Ja 30.000 30.000 30.000 30.000 Participatie uitkeringen Nee Nee -200.000 -200.000 -200.000 -200.000 BUIG uitkering (vangnet) Nee Nee 180.000 180.000 180.000 180.000 Diverse kleine verschillen Ja/ nee Ja/ nee -4.475 -4.475 -4.475 -4.475 7. Samenkracht en burgerparticipatie 1.473.400 -9.600 -9.600 -9.600 Opvang Oekraïne (uitvoeringskosten) Ja Ja -1.517.000 Opvang Oekraïne (rijksbijdrage) Ja Ja 3.000.000 Kleine verschillen Ja Ja -9.600 -9.600 -9.600 -9.600 8.

Sociaal Domein -1.156.900 -1.156.900 -665.900 -654.900 Jeugd (indexering en groei) Ja Nee -878.268 -878.268 -878.268 -878.268 Wmo (indexering en groei) Ja Nee -38.227 -38.227 -38.227 -38.227 Wmo Huishoudelijke Hulp (stelpost) Nee Nee 491.000 502.000 PGB Ja Nee -65.105 -65.105 -65.105 -65.105 Andere financiëring GGZ bemoeizorg Nee Nee -12.500 -12.500 -12.500 -12.500 Coöperatie De Kleine Schans Ja Nee -162.800 -162.800 -162.800 -162.800 9. Spuk AZWA en SPUK Sport en Bewegen - - - - Ontvangsten RIJK AZWA middelen Nee Ja 153.541 184.855 213.554 Uitgaven AZWA middelen Nee Ja -153.541 -184.855 -213.554 Ontvangsten RIJK SPUK Sport en Bewegen Nee Ja 200.000 200.000 200.000 Uitgaven SPUK Sport en Bewegen Nee Ja -200.000 -200.000 -200.000 10. Overige kosten -1.198.508 -98.719 -49.054 -49.027 Loonkosten (verdeling per programma) Nee Nee -1.188.526 -91.060 -38.060 -38.060 Afschrijvingslasten Nee Ja -9.982 -7.659 -10.994 -10.967 Totaal -978.673 -1.353.263 -802.943 -799.188 25 omdat er nog geen overeenkomst is voor deze dienstverlening, omdat deze jaarlijks opnieuw wordt afgesloten. Dit wordt vervolgens vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst, en kan pas daarna in de begroting worden opgenomen. Voor Woudenberg zijn dat dus extra kosten die nog volgen. 4.

Onderwijs (hogere kosten € 1.207 in 2027 oplopend naar € 3.207 in 2030) De verschillende mutaties betreffen: • | Onderwijshuisvesting belastingen € | 18.000 hogere kosten : Door de uitbreiding van twee scholen en extra stijging van de OZB tarieven niet woningen stijgen de kosten van belastingen scholen met € 18.000. Scholen krijgen de OZB belastingen vergoed van de gemeente. • | Leerlingenvervoer € 26.000 lagere kosten : | Op basis van de ervaringscijfers 2025/2026 kan het budget met € 26.000 naar beneden worden bijgesteld. • | Diverse kleine verschillen | € 9.207 nadelig: Gymnastiekonderwijs, leerlingeprognoses en peuterspeelzalen. 5. Sociale kracht van de samenleving (hogere kosten € 34.915 aflopend naar € 32.870 in 2030 | ) De verschillende mutaties betreffen: • | Vrijwilligerszorg € 25.870 hogere kosten : | In het kader van de kerntakendiscussie is in 2025 besloten om in te zetten op gerichte preventie. Daarbij is expliciet aandacht besteed aan het intensiveren van preventieve inzet en het uitbreiden van het preventieve aanbod, onder andere via Humanitas en B | uurtgezinnen. Voor 2027 zullen beide organisaties een subsidieaanvraag | doen van in totaal € 63.920. In de begroting is structureel € 38.050 beschikbaar voor beide organisaties. V | anaf 2027 wordt voorgesteld het budget | structureel | met € 25.870 te verhogen.