05 Bijlage A Dashboard financiële gezondheid 2026 Woudenberg

Dashboard financiële gezondheid 2026 Peter Verheij 10 april 2026

Financiële gezondheid….. Hoe zie ik of mijn gemeente er goed of minder goed voorstaat? a. sluitende begroting b. resultaat jaarrekening(en) c. vijf verplichte indicatoren BBV d. Algemene reserve e. Weerstandsvermogen

X X X X X

Financiële gezondheid: De mate waarin de gemeentelijke financiële positie en begroting weerbaar, wendbaar en houdbaar is tegen de achtergrond van het risicoprofiel van de gemeentelijke begroting en de realiteit van de meerjarenbegroting.

Financiële gezondheid Ingrediënten voor een goede monitor….. Wendbaarheid: flexibiliteit van de rekening van baten en lasten indien zich slechtere tijden (recessie, slechtweerscenario’s etc) aandienen en de inkomsten fors dalen en/of de uitgaven fors stijgen.

Weerbaarheid: bestand zijn tegen schokken in de financiële ontwikkelingen als gevolg van bijvoorbeeld zich daadwerkelijk voordoende risico’s. Dit richt zich vooral op de balanspositie (reserves, schulden).

Houdbaarheid: aanpassingsvermogen in een reeks van jaren in geval van een slechtweerscenario. Hoe ontwikkelen zich dan de schulden, inkomsten en uitgaven en ontstaat op afzienbare tijd een financieel gezond evenwicht

Realiteit: de kwaliteit van de ramingen. Hierbij moet worden gedacht aan de uitgangspunten van gehanteerde ramingen, de volledigheid van het financieel geraamde beeld, investeringen, onderhoudslasten en eventuele groei van inkomsten en uitgaven.

Vergelijking in tijd: tijdreeks zowel terug (realisatie) als vooruit in tijd waarmee de trendmatige ontwikkeling zichtbaar wordt.

Vergelijking met soortgenoten en of gemiddeld NL: vergelijking met gemeenten die qua sociale structuur, centrumfunctie, profiel, inwoneraantal en woningwaarde vergelijkbaar zijn.

Financiële gezondheid….. Met wie kun je de gemeente Woudenberg het best vergelijken? Kenmerken: Traditioneel welvarende woongemeenten Tot 25.000 inwoners Goede sociale structuur Weinig tot geen centrumfunctie Gem. WOZ waarde tussen 360.000-440.000

Vergelijking met soortgenoten en of gemiddeld NL: vergelijking met gemeenten die qua sociale structuur, centrumfunctie, profiel, inwoneraantal en woningwaarde vergelijkbaar zijn.

Financiële gezondheid (totaalbeeld) Totaalbeeld 2025

2020-2024

2025

2026-2029

Wendbaarheid

7,7

8,1

7,2

Weerbaarheid

5,9

8,0

7,1

Houdbaarheid

5,1

7,3

7,0

Realiteit

6,5

7,2

7,2

BBV Totaalbeeld

6,3 6,3

8,4 7,8

8,4 7,4

Totaalbeeld 2024

2019-2023

2024

2025-2028

Wendbaarheid

7,7

7,8

7,3

Weerbaarheid

5,6

7,0

6,5

Houdbaarheid

4,9

6,0

6,0

Realiteit

6,5

7,2

7,0

BBV Totaalbeeld

6,3 6,2

8,0 7,2

7,4 6,8

Legenda 9 8 7 6 5 4

Duiding Zeer goed Goed Ruim voldoende Voldoende, ontwikkeling monitoren Waarschuwingssignaal, aandacht nodig Onvoldoende, urgente aandacht

De financiële gezondheid m.b.t. 2025 is met ca,een halve punt gestegen t.o.v. 2025. Op alle onderdelen is een verbetering zichtbaar. De weerbaarheid is verbeterd door de toegenomen reserves, de houdbaarheid is verbeterd door opeenvolgende positieve exploitatieresultaten. Dit vertaald zich ook door in de BBV indicatoren

Financiële gezondheid (dashboard) Wendbaarheid 2020-2024 Afhankelijkheidsratio Inkomsten Rijk (%) 8,0 Afhankelijkheidsratio uitgaven verbonden partijen (%) 8,0 Nettolasten / totale lasten (per inwoner) 6,6 Kapitaallasten / netto lasten (%) 8,0 Verbonden partijen / nettolasten (%) 7,6 Onbenutte belastingcapaciteit (tov redelijk peil) 8,0 Totaalbeeld 7,7

2025

2026-2029 8,5 6 8,5 7 7 7 8,5 8 8 7 8 8 8,1 7,2

Weerbaarheid Eigen vermogen (per inwoner) Eigen vermogen t.o.v. totaal baten (%) Weerstandsratio (%) Aanwending Externe financiering (%) Totaalbeeld

2025

2026-2029 8 7 8 7 8 6,5 8 8 8,0 7,1

2020-2024 4,6 4,6 6,6 7,6 5,9

Realiteit verhouding % groei inkomsten vs uitgaven actualiteit beheer+ investeringsplannen Raming jeugdmiddelen vs uitgaven Raming (herverdeling) gemeentefonds Taakstellingen (% t.o.v. totaaluitgaven) Totaalbeeld

2020-2024 6,3 5,0 8,0 5,0 8,0 6,47

2025

BBV Nettoschuldquote Solvabiliteit Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit Totaalbeeld

2020-2024 7,5 7,3 6,3 4,8 5,7 6,3

2025

2026-2029 7 7 5 5 8 8 8 8 8 8 7,2 7,2

9 9 8 8 8 8,4

2026-2029 9 9 8 8 8 8,4

vermogen: door toevoeging van het Financiële gezondheid (totaalbeeld) Eigen resultaat 2024 is de verder verbeterd. Bij

Verbeteringen zijn behaald op de volgende indicatoren: Weerbaarheid • Eigen vermogen (per inwoner) • Eigen vermogen (t.o.v. totaal baten) Houdbaarheid • Investeringsquote • Houdbaarheidsquote • Exploitatieresultaten BBV • Structurele exploitatieruimte

vergelijking zonder de drie meest vermogende gemeenten met meer dan 3.000 per inwoner zit Woudenberg (1.975) ruim boven het gemiddelde van de soortgenoten (1.515). De gerealiseerde exploitatieresultaten ontwikkelen zich gunstig. De prognose laat geen tekorten meer zien. de kerntakendiscussie heeft hier de oplossing voor geboden. Op de BBV indicatoren en scores is een gunstige positie bereikt (8). Aandacht is nodig voor de afhankelijkheid van Rijk en van verbonden partijen. Deze groeit gestaag door. Ook de weerstandsratio verdient aandacht. De risico’s zijn fors gestegen in de begroting 2026 t.o.v. voorgaande jaren. Dit dempt de gunstige ontwikkeling van de reservepositie.

Financiële gezondheid (totaalbeeld) Van de vijf belangrijkste indicatoren voor Woudenberg is de score: Weerbaarheid Eigen vermogen (per inwoner) Weerstandsratio (%) Realiteit actualiteit beheer+ investeringsplannen Raming (herverdeling) gemeentefonds Houdbaarheid Investeringsquote (%)

2020-2024 4,6 6,6 2020-2024 5,0 5,0 2020-2024 5,2

2025 8 8 2025 5 8 2025 7

2026-2029 7 6,5 2026-2029 5 8 2026-2029 7

Weerbaarheid Eigen vermogen (per inwoner) Weerstandsratio (%) Realiteit actualiteit beheer+ investeringsplannen Raming (herverdeling) gemeentefonds Houdbaarheid Investeringsquote (%)

2019-2023 4,2 6,4 2019-2023 5,0 5,0 2019-2023 5,0

2024 6 8 2024 5 7 2024 6

2025-2028 6 7 2025-2028 5 7 2025-2028 7

M.b.t. het eigen vermogen is de eigen streefwaarde van €1.500 per inwoner behaald. Voor de Weerstandsratio geldt dat momenteel de streefwaarde (minimaal 4) is behaald. In de begroting 2026 is deze echter onder dit niveau gezakt door toegenomen risico’s. Voor de actualiteit van de beheerplannen is een streefwaarde van 80% van de plannen niet ouder dan 5 jaar per 2027. Dit is nog niet behaald. Bij de investersingsquote is de indicator het consequent en tijdig ramen. Dit is al doorgevoerd maar lijkt in de begroting nog beperkt effect te hebben. M.b.t. de realisatie en raming herverdeling gemeentefonds is het verdere ingroeipad in de begroting verwerkt. De indicator is de blijvende aandacht en lobby.

Financiële gezondheid (wendbaarheid)

Financiële gezondheid (wendbaarheid)

Financiële gezondheid (weerbaarheid)

Financiële gezondheid (houdbaarheid)

Financiële gezondheid (realiteit) Groeiramingen (inkomsten en uitgaven) Actualiteit beheer- en investeringsplannen Raming Jeugdmiddelen Raming Algemene Uitkering (incl. herverdeeleffecten) Stelposten en taakstellingen

Financiële gezondheid (BBV)

Financiële gezondheid (BBV)

Financiële gezondheid (Conjunctuur)

Financiële gezondheid (Conjunctuur)

• Zelfstandig adviseur Financiën en Regionale samenwerking • Associé van Berenschot

Peter Verheij Advies E: info@verheijadvies.nl W: www.verheijadvies.nl M: 0623975719

• Oud-wethouder Gemeente Alblasserdam • Oud-lid VNG commissie Financiën • Docent Universiteit Nyenrode • Lid voor de Raad van het Openbaar Bestuur • Lid expertgroep Onderzoeksagenda Gemeentefonds

18