04. Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021.pdf

Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021 Om tot een sluitende begroting te komen in 2023

Gemeente Woudenberg

Inhoudsopgave Samenvatting Hoofdstuk 1. Inleiding Hoofdstuk 2. Septembercirculaire 2021 Hoofdstuk 3. Uitwerking taakstellende herstelmaatregelen Hoofdstuk 4. Weerstandsvermogen Hoofdstuk 5. Conclusie

Pagina 2

Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021

3 4 7 10 15 17

Samenvatting De gemeente Woudenberg is per 1 januari 2021 door de provincie Utrecht onder preventief toezicht geplaatst. Daarbij heeft de provincie de gemeente de opdracht gegeven in een herstelplan voldoende aannemelijk te maken dat het structurele en reële evenwicht vanaf 2023 hersteld wordt en blijft. Daarnaast moet de gemeente duidelijk maken hoe zij ervoor zorgt dat het weerstandsvermogen op orde komt dan wel blijft. In juli 2021 heeft de raad in dit kader het Eerste Herstelplan vastgesteld. Omdat op basis van de toen bekende informatie en cijfers geen structureel en reëel sluitende begroting gepresenteerd kon worden, bevatte het Eerste Herstelplan aanvullende herstelmaatregelen. Het Eerste Herstelplan moet zodoende gezien worden als een tussenstap richting een gezonde financiële huishouding van de gemeente. Een deel van de aanvullende herstelmaatregelen uit het Eerste Herstelplan is inmiddels verwerkt in de begroting 2022-2025. Een aantal andere maatregelen vraagt nadere besluitvorming. In dit Tweede Herstelplan wordt per aanvullende herstelmaatregelen uit het Eerste Herstelplan aangegeven hoe dit is opgepakt en wat de stand van zaken is.

Daarnaast wordt ingegaan op het financiële effect van de septembercirculaire 2021 voor de jaren 2022 en verder en zijn voorstellen van het college opgenomen voor de uitwerking van de taakstelling programma 1 en wat betreft de bezuinigingsopgave 2 tot en met 4. Het college is tot deze voorstellen gekomen na intensieve beraadslaging waarbij de voorstellen zowel individueel als ten opzichte van het totale aantal voorstellen zijn afgewogen. Als de raad deze voorstellen overneemt, resulteert naar onze mening een structureel en reëel sluitende begroting. Desalniettemin gaan de ingezette herstelmaatregelen gepaard met veranderingen en pijn op meerdere fronten. Dat realiseert het college zich. Tegelijkertijd is ingrijpen noodzakelijk. De gemeente Woudenberg wordt alleen financieel gezond door orde op zaken te stellen. Er moéten keuzes gemaakt worden.

Pagina 3

Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021

1. Inleiding Algemeen Gemeente Woudenberg verkeert in financieel zwaar weer. De coronacrisis versterkt zorgen en onzekerheid. Een nieuw kabinet moet nog gevormd worden. De komende jaren zijn er stevige opgaven op het gebied van klimaat, energie en omgevingswet. Daarnaast spelen zaken als de herijking van het gemeentefonds, een mogelijk ander belastingstelsel en meer regionale financiering. Dit alles gaat ten koste van bestuurlijke ambities en maatschappelijke opgaven. Woudenberg is hierin niet uniek. Veel gemeenten kampen met vergelijkbare problematiek. Preventief toezicht provincie Utrecht Aan de hand van de begroting 2021 en de jaarrekening 2019 heeft de provincie Utrecht eind 2020 geoordeeld dat de begroting niet structureel en reëel in evenwicht is en heeft de provincie de gemeente Woudenberg per 1 januari 2021 onder preventief toezicht geplaatst. Daarbij heeft zij de gemeente de volgende opdrachten gegeven: • Uiterlijk bij de kadernota 2022 een herstelplan vast te stellen; • In dit herstelplan voldoende aannemelijk te maken dat het structurele en reële evenwicht vanaf 2023 wordt hersteld en blijft; • Duidelijk te maken hoe de gemeente ervoor zorgt dat het weerstandsvermogen op orde komt dan wel blijft. Bij de kaderbrief 2022 is een Eerste Herstelplan vastgesteld.

Ondanks de potentiele opbrengst uit de voorstellen en denkrichtingen uit het Witboek Bezuinigingsdialoog sociaal domein 2020-2021 en de concrete uitwerking van de taakstelling op programma 5, kon op basis van de toen bekende informatie en cijfers geen structureel en reëel sluitende begroting gepresenteerd worden. De provincie heeft dit Eerste Herstelplan beoordeeld en vervolgens heeft overleg plaatsgevonden tussen de gedeputeerde en de gemeenteraad. Aansluitend heeft de provincie geconcludeerd dat het Eerste Herstelplan onvoldoende (concrete) maatregelen bevat en dat het (structurele en reële) evenwicht in de meerjarenraming niet (tijdig) hersteld is. Zodoende heeft de provincie zich onthouden van goedkeuring van de begroting 2021 en blijft de gemeente gedurende 2021 onder het preventieve toezicht. Daarnaast heeft de provincie in haar brief over de toezichtsvorm de gemeente de volgende opdrachten gegeven: • Het Tweede Herstelplan ervoor zorgt dat het structurele en reële evenwicht vanaf 2023 wordt hersteld en blijft. Dit hoeft niet al vanaf 2022, u krijgt dus een jaar extra tijd; • U duidelijk maakt hoe u ervoor zorgt dat het weerstandsvermogen op orde komt dan wel blijft. In dit document, dat nu voor u ligt, is dit Tweede Herstelplan uitgewerkt. Daarnaast wordt in hoofdstuk vier ingegaan op de wijze waarop de gemeente zorgt dat het weerstandsvermogen op orde blijft.

Eerste Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021 Zoals hiervoor aangegeven, kon bij het Eerste Herstelplan op basis van de toen bekende informatie en cijfers vanaf 2023 geen structureel en reëel evenwicht gepresenteerd worden. Zodoende is in juli jl. besloten dat aanvullende herstelmaatregelen noodzakelijk zijn. Concreet is besloten tot de inzet van de volgende maatregelen: Tabel 1.1 Aanvullende herstelmaatregelen Taakstelling programma 1 - uitwerking denkrichtingen zonder opbrengst uit de bezuinigingsdialoog en onderzoek naar voorbeelden uit den landen Bezuinigingsopgave programma 2-4 Extra verhoging OZB jaarlijks met 1% Vordering op het Rijk (=30% van 1,2 miljoen euro) Subtotaal

Pagina 4

2022

2023

2024

2025

0 75.000 28.000 360.000 463.000

0 150.000 56.000 360.000 566.000

50.000 250.000 84.000 360.000 744.000

100.000 250.000 112.000 360.000 822.000

Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021

Begroting 2022-2025 Vervolgens zijn deze aanvullende herstelmaatregel als volgt verwerkt in de begroting 2022-2025: Taakstelling programma 1 De taakstelling voor programma 1 van € 50.000 in 2024 oplopende naar € 100.000 in 2025 is als algemene stelpost verwerkt in de begroting 2022. Om te beoordelen of deze taakstelling leidt tot een structureel en reëel sluitende begroting, is voor de provincie een concrete invulling van de taakstelling op productniveau vereist. Zonder deze concrete onderbouwing zal de provincie deze stelpost niet meenemen in de begrotingssaldi waardoor feitelijk (bijna) negatieve saldi resulteren. Hierna volgt in hoofdstuk drie het voorstel van het college voor de concrete uitwerking op productniveau van deze taakstelling. Bezuinigingsopgave programma 2 tot en met 4 De bezuinigingsopgave voor de programma’s 2 tot en met 4 van € 75.000 in 2022 oplopend naar € 250.000 in 2025 is eveneens als algemene stelpost verwerkt in de begroting 2022. Het voorstel van het college voor de concrete uitwerking op productniveau van deze bezuinigingsopgave is hierna in hoofdstuk drie en bijlage 1 opgenomen. Extra verhoging OZB jaarlijks met 1% De extra verhoging van de OZB met jaarlijks 1% is in de begroting 2022 financieel verwerkt door de opbrengsten uit de OZB te verhogen oplopend tot € 112.000 extra in 2025.

Hiermee is in de begroting 2022 invulling gegeven aan de concrete uitwerking op productniveau van deze aanvullende herstelmaatregel. Vordering op het Rijk In afwachting van de semi-bindende uitspraak van de arbitrageprocedure om het geschil tussen het Rijk en VNG op te lossen over de tekorten in de jeugdzorg, werd het in het voorjaar 2021 niet wenselijk geacht om bovenop de hiervoor toegelichte aanvullende herstelmaatregelen, extra bezuinigingen in gang te zetten. Hiermee zou de begroting onevenredig hard getroffen worden terwijl mogelijk op korte termijn duidelijkheid zou komen over extra structurele middelen voor jeugdzorg. Zodoende is als vierde en laatste aanvullende herstelmaatregel voor de jaren 2022 tot en met 2025 een vordering op het Rijk opgenomen van jaarlijks € 360.000. Eind mei jl. heeft de arbitragecommissie uitspraak gedaan en op 2 juni jl. hebben het Rijk en de VNG voor 2022 afspraken gemaakt over deze extra middelen jeugdzorg. Op basis van deze afspraken stelt het Rijk in 2022 per saldo € 1,314 miljard extra beschikbaar aan gemeenten voor de tekorten vanwege de jeugdzorg. Voor de jaren na 2022 dient het oordeel als zwaarwegende inbreng voor de kabinetsformatie en dient het nieuwe kabinet een uitspraak te doen.

Bij het beschikbaar stellen van de extra middelen jeugdzorg 2022 hebben het Rijk en de gemeenten zich gecommitteerd om gezamenlijk tot een hervormingsagenda te komen waarin afspraken worden gemaakt over maatregelen en een structureel financieel kader die leiden tot een stelsel waarin zorg beschikbaar is voor kinderen die dat echt nodig hebben, gemeenten betere uitvoeringskracht hebben en er meer inzicht komt in informatie zoals gebruik van jeugdzorg, uitgaven en wachttijden. Eind juni jl. is vervolgens een verdeling van de extra middelen jeugdzorg gemaakt. Op basis van deze verdeling is 75% (conform de richtlijn van de provincie) van de te verwachten extra middelen jeugdzorg als inkomsten in de begroting 2022 verwerkt. Voor het eerste begrotingsjaar 2022 had Woudenberg 100% mee mogen nemen. Voorzichtigheidshalve is voor 2022 rekening gehouden met 75% van de extra middelen aangezien bij de septembercirculaire pas het definitieve bedrag voor 2022 bekend zou worden (in het navolgende hoofdstuk twee wordt hier verder op ingegaan). Om daarnaast uitvoering te kunnen geven aan de hervormingsagenda zodat op termijn de helft van de extra middelen daadwerkelijk voldoende is (de arbitragecommissie heeft in haar advies namelijk een afbouw aan extra gelden opgenomen), verwachten wij de komende jaren de nodige investeringen te moeten doen.

Zodoende is een gedeelte van de extra middelen jeugdzorg gereserveerd als benodigd budget voor de genoemde investeringen. De vordering op het Rijk is zodoende als volgt concreet en op productniveau in de begroting 2022 verwerkt:

Pagina 5

Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021

Tabel 1.2 Uitwerking vordering op het Rijk Vordering op het Rijk (=30% van 1,2 miljoen euro)

2022 360.000

2023 360.000

2024 360.000

2025 360.000

75% extra middelen jeugdzorg Investeringsmiddelen jeugdzorg (ten laste van extra middelen jeugdzorg) Netto extra middelen jeugdzorg

793.088 -396.544 396.544

699.338 -349.669 349.669

646.838 -323.419 323.419

624.338 -312.169 312.169

36.544

-10.331

-36.581

-47.831

Netto extra middelen jeugdzorg -/- vordering op het Rijk

Uit tabel 1.2 blijkt dat de extra middelen in 2022 hoger zijn dan de vordering die op het Rijk was opgenomen in het Eerste Herstelplan. Voor de jaren erna is dat evenwel niet het geval. Zoals aangegeven, is het voorgaande op productniveau in de begroting 2022 verwerkt waardoor bovenstaande saldi onderdeel zijn van de uiteindelijke begrotingsresultaten. Resultaten begroting 2022-2025 Na verwerking van alle mutaties resulteren voor de jaren 2022 tot en met 2025 de volgende resultaten in de begroting 2022-2025: Tabel 1.3 Begrotingsresultaten Vaststelling begroting 2021-2024 (raad oktober 2020)

2022 -700.000

2023 -722.000

2024 -758.000

2025 -758.000

Tussentijdse aanpassingen naar aanleiding van raadsbesluiten Begrotingsresultaten (inclusief tussentijdse raadsbesluiten) Voorgestelde aanpassing budgetten: Programma 1 Samenleving Programma 2 Leefomgeving Programma 3 Veiligheid Programma 4 Ruimte, wonen en ondernemen Programma 5 Dienstverlening Algemene dekkingsmiddelen Reserves Versterken reservepositie Begrotingsresultaten (incl. voorlopige bezuinigingen)

0 -700.000

0 -722.000

0 -758.000

0 -758.000

-285.000 -228.000 -8.000 -3.000 -22.000 -20.000 -794.000 -212.000 -144.000 113.000 1.493.000 1.072.000 745.000 149.000 -220.000 -140.000 64.000 8.000

-335.000 -551.000 -25.000 -32.000 -28.000 -24.000 -42.000 -42.000 512.000 498.000 947.000 1.184.000 -28.000 -41.000 -220.000 -220.000 22.000 14.000

Leeswijzer Hierna wordt in hoofdstuk twee ingegaan op het financieel effect van de septembercirculaire 2021 en doet het college een voorstel voor de verwerking ervan. Vervolgens volgt in hoofdstuk een uitwerking van de taakstellende herstelmaatregelen voor wat betreft de taakstelling programma 1 en de bezuinigingsopgave voor de programma’s twee tot en met vier. Vervolgens wordt in hoofdstuk vier ingegaan op het tweede vereiste van de provincie namelijk het inzichtelijk maken hoe het weerstandsvermogen van de gemeente op orde blijft. Daarbij wordt overigens ook het financieel effect van de septembercirculaire 2021 bij betrokken. Ten slotte volgt de conclusie in hoofdstuk vijf.

Pagina 6

Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021

2. Septembercirculaire 2021 Algemeen Eind september is de aangepaste versie van de septembercirculaire 2021 gepubliceerd. Deze is doorgerekend en voor Woudenberg zijn de belangrijkste financiële effecten als volgt: • Als onderdeel van het herstel- en steunpakket corona is vorig jaar voor 2020 en 2021 de stijging van de opschalingskorting incidenteel geschrapt.1 Deze opschalingskorting wordt nu ook voor 2022 bevroren wat voor de gemeente een incidenteel voordeel van € 165.000 is. • Zoals hiervoor in hoofdstuk 1 onder “Vordering op het Rijk” aangegeven, is in de septembercirculaire het definitieve bedrag aan extra middelen jeugdzorg voor 2022 bekend gemaakt. Van de toegezegde € 1,314 miljard is nog een bedrag gereserveerd om de hervormingsagenda op te stellen. Hierdoor zijn de definitieve bedragen lager dan de voorlopige verdeling zoals deze eind juni gepubliceerd is. Doordat in de begroting voor 2022 evenwel van 75% van de extra middelen is uitgegaan, is het definitieve bedrag alsnog hoger dan begroot. Dit levert voor 2022 een voordeel op van € 215.000. • In 2022 ontvangt de gemeente een bedrag van € 19.000 aan extra coronamiddelen. • In de septembercirculaire is een nieuwe accresraming gemaakt en voor alle jaren vanaf 2022 is een hoger accres vastgesteld. Dit resulteert voor Woudenberg in structurele voordelen van € 358.000 in 2022 oplopend tot € 459.000 in 2025.

• Ten slotte zijn er nog diverse kleinere en doelspecifieke mutaties en overige ontwikkelingen in de algemene uitkering. Samengevat geeft dit het volgende beeld: Tabel 2.1 Septembercirculaire 2021 Bevriezen opschalingskorting Definitief bedrag extra middelen jeugdzorg 2022 Extra coronamiddelen Accresontwikkeling Diverse kleinere en doelspecifieke mutaties in algemene uitkering Overige ontwikkelingen algemene uitkering Totaal financieel effect septembercirculaire 2021

2022 165.000 215.000 19.000 358.000 -15.000 60.000 802.000

2023

2024

2025

394.000 3.000 -14.000 383.000

403.000 3.000 -47.000 359.000

459.000 3.000 -75.000 387.000

Verwerking septembercirculaire in begrotingsresultaten 2022-2025 Verwerking van voornoemde extra middelen uit de septembercirculaire 2021 in de begrotingssaldi zoals deze in tabel 1.3 zijn opgenomen, geeft de volgende begrotingsresultaten voor de jaren 2022 tot en met 2025: Tabel 2.2 Begrotingsresultaten incl. septembercirculaire

2022 866.000

2023 391.000

2024 381.000

2025 401.000

Voorstel college De begrotingsresultaten van tabel 2.2 geven een gunstig en positief beeld. Tegelijkertijd liggen diverse bezuinigingsopgaves voor en kent de risicoparagraaf van de begroting diverse reële risico’s waarvan de herijking van het gemeentefonds het meest in het oog springt. Verder heeft de provincie in haar brief over de toezichtsvorm de gemeente de opdracht gegeven om duidelijk te maken hoe zij ervoor zorgt dat het weerstandsvermogen op orde komt dan wel blijft. Deze verschillende aspecten hebben uiteindelijk tot het volgende voorstel van het college geleid wat betreft de verwerking van de extra middelen uit de septembercirculaire 2021. Halveren opbrengst 2022 voorstel 80 uit Witboek bezuinigingsdialoog 2020-2021 Tijdens de eerste en tweede bijeenkomst in de witboekfase van de bezuinigingsdialoog hebben de deelnemers voorstellen en denkrichtingen opgesteld. Vervolgens zijn deze door de interne adviseurs uitgewerkt door de effecten, opbrengsten en randvoorwaarden in kaart te brengen. Bij het bepalen van de opbrengsten is rekening 1 De opschalingskorting is destijds opgelegd omdat gemeenten door gedwongen herindeling efficiënter zouden gaan werken en aldus kosten

zouden besparen.

Pagina 7

Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021

gehouden met besluitvorming uiterlijk in juli 2021. Het tweede halfjaar werd daarbij als implementatiefase gezien. Ten aanzien van de denkrichtingen met en zonder geschatte opbrengst heeft het college bij het raadsbesluit van het Witboek bezuinigingsdialoog 2020-2021 de opdracht gekregen deze uit te werken en indien de impact substantieel is, dat wil zeggen dat de geprognosticeerde opbrengst hoger is dan € 25.000, ter besluitvorming aan de raad voor te leggen. Concreet heeft dit tot gevolg dat ten aanzien van een drietal denkrichtingen – gelijktijdig met de behandeling van dit Tweede Herstelplan – een apart raadsvoorstel ter besluitvorming voor ligt. De zowel inhoudelijk als financieel meest omvangrijke denkrichting uit het Witboek bezuinigingsdialoog 20202021 is voorstel 80. Dit voorstel ziet op het binnen jeugdzorg en Wmo meer inzetten op demedicaliseren en substitutie bij ambulante begeleiding en dagbehandeling. De geprognosticeerde opbrengst van deze denkrichting is in februari 2021 gesteld op € 319.600 in 2022 oplopend tot € 347.000 vanaf 2024. Nu de definitieve besluitvorming over deze denkrichting in december 2021 plaatsvindt in plaats van in juli 2021, wordt het niet realistisch geacht om de geschatte opbrengst voor 2022 op € 319.600 te houden.

De implementatiefase waarin het nieuwe beleid en de nieuwe werkwijze wordt ingevoerd en leden van het sociaal team de benodigde opleidingen en cursussen gaan volgen, is hiermee namelijk naar het eerste halfjaar 2022 verschoven. Zodoende stelt het college voor om een gedeelte van de extra middelen jeugdzorg voor 2022 in te zetten (€ 215.000 conform tabel 2.1) om de geprognosticeerde opbrengst van voorstel 80 voor 2022 te halveren (€ 159.800). Uiteraard wordt er alles aan gedaan om ook voor 2022 een zo hoog mogelijk opbrengst te halen. Voor de andere twee denkrichtingen (3 en 76) uit het raadsvoorstel Uitwerking denkrichtingen 3, 76 en 80 Bezuinigingsdialoog is het de inschatting dat de geprognosticeerde opbrengsten wel gehaald worden. Voorstel 3 ziet namelijk op 2023 en de implementatie van voorstel 76 is minder omvangrijk. Verlagen taakstelling programma 1 en bezuinigingsopgave programma’s 2-4 met 20% Als aanvullende herstelmaatregelen is bij het Eerste Herstelplan besloten tot een taakstelling voor programma 1 en een bezuinigingsopgave voor de programma’s 2 tot en met 4.

Gegeven de extra middelen uit de septembercirculaire en de wens van zowel het college als de raad om de begroting niet onevenredig hard te raken en zoveel als mogelijk het uitgangspunt “snoeien, niet uitroeien” te hanteren, stelt het college voor om de opbrengst uit de taakstelling programma 1 en de bezuinigingsopgave programma’s 2 tot en met 4 met 20% te verlagen. Hierdoor wordt de taakstelling voor programma 1 verlaagd naar € 40.000 in 2024 en € 80.000 in 2025. De opbrengst uit de bezuinigingsopgave voor de programma’s 2 tot en met 4 wordt hierdoor op € 60.000 in 2022, € 120.000 in 2023 en € 200.000 vanaf 2024 gesteld. Verdere verlaging van deze taakstelling en bezuinigingsopgave wordt niet aangeraden daar de risicoparagraaf van de begroting omvangrijke en reële risico’s bevat. Doorontwikkeling buitendienst Een toekomstbestendige buitendienst is nodig om aan de veranderende omstandigheden zoals klimaatverandering en areaaluitbreiding tegemoet te komen. Daarom is eerder een onderzoek gestart naar de toekomstbestendigheid van het organisatieonderdeel buitendienst met als opdracht “Hervormen van de buitendienst naar een meer flexibele organisatie, met hogere kwaliteit en meer gebiedsgericht werkend”. De verkennende fase is afgerond.

De bezuinigingsvoorstellen privatiseren milieustraat en wijzigen van de beeldkwaliteit openbare ruimte van B/C naar C vragen om een businesscase, die aansluit bij het toekomstbestendig maken van de buitendienst. De uitvoering hiervan vraagt incidenteel externe expertise en begeleiding van de implementatie. Het college stelt voor om € 150.000 van de extra middelen uit de septembercirculaire 2021 te reserveren voor deze doorontwikkeling. Organisatieontwikkeling De verschillende bezuinigingstrajecten, de invoering van de Omgevingswet en de krapte op de arbeidsmarkt hebben veel invloed op de ambtelijke organisatie. In het tweede kwartaal van 2022 volgt een uitgewerkt plan voor de ambtelijke organisatie. Dit plan vraagt om investeringen maar omdat de hoogte van de investeringen op dit moment niet bekend zijn, is dit als p.m.-post meegenomen in het voorstel van het college wat betreft de besteding van de extra middelen uit de septembercirculaire 2021. Pagina 8

Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021

Extra versterken reservepositie Ten aanzien van het restant van de extra middelen uit de septembercirculaire stelt het college voor om deze in te zetten ter verdere versterking van de reservepositie. De provincie heeft in haar brief over de toezichtsvorm de gemeente de opdracht gegeven duidelijk te maken hoe zij ervoor zorgt dat het weerstandsvermogen op orde komt dan wel blijft. Daarnaast is één van aandachtspunten uit de financiële scan welke in opdracht van de provincie Utrecht ten aanzien van de gemeente Woudenberg is uitgevoerd, om de reservepositie te verbeteren en het weerstandsvermogen te versterken door bijvoorbeeld de inzet van hogere baten. Een gezonde financiële huishouding heeft immers niet alleen betrekking op de lopende rekening maar ook op het vermogen om nietgeraamde kosten op te kunnen vangen. Zodoende is in de begroting 2022 reeds ruimte gecreëerd voor een jaarlijkse toevoeging aan de algemene reserve. Het doel daarbij is om de reservepositie te versterken door in de voorliggende periode van vier jaar ten minste € 800.000 aan de algemene reserve toe te voegen. Daar is de kanttekening bij geplaatst dat gezien de betrekkelijk lage stand van de reserves en de risico’s welke in de risicoparagraaf gedefinieerd zijn, verdere versterking noodzakelijk is. De extra middelen uit de septembercirculaire 2021 geven de gemeente deze mogelijkheid.

Vooral in 2022 is een forse extra toevoeging aan de algemene reserve mogelijk. Het college adviseert om deze mogelijkheid volledig te benutten. De herijking van het gemeentefonds is immers een groot financieel risico dat vrijwel zeker op ons afkomt. Op basis van de laatste bekende informatie is het effect voor Woudenberg op termijn € 115 nadelig per inwoner. Naar verwachting wordt het uiteindelijke effect in de meicirculaire 2022 opgenomen zodat de herijking per 1 januari 2023 in kan gaan. De bestuurlijke consultatie onder gemeenten welke voor dit najaar gepland stond, moet evenwel nog starten. De publicatie in de meicirculaire 2022 komt hiermee onder druk te staan en het vergroot de financiële onzekerheid voor gemeenten. De datum van invoering, het exacte financiële effect en informatie over een mogelijk ingroeipad zijn nodig om hier financieel goed op voor te kunnen sorteren. Zodoende is de herijking van het gemeentefonds enkel in de risicoparagraaf van de begroting opgenomen en niet financieel verwerkt. Een andere belangrijke kanttekening die bij de extra middelen uit de septembercirculaire geplaatst moet worden, is dat de accresontwikkeling onzeker is. Het Rijk moet de geplande uitgaven immers nog wel doen. Als het Rijk besluit bepaalde uitgaven uit te stellen of niet te doen, heeft dit direct effect op de algemene uitkering.

Zodoende stelt het college voor om de taakstelling programma 1 niet meer te verlagen, de bezuinigingsopgave voor de programma’s 2 tot en met 4 niet verder naar beneden bij te stellen en geen andere investeringen te doen dan de hierboven beschreven doorontwikkeling van de buitendienst. Rekening houdend met een beperkte marge in de begrotingssaldi van ongeveer € 100.000 positief, is het voorstel aldus om in de voorliggende periode van vier jaar € 1.120.000 extra aan de algemene reserve toe te voegen. Aangepaste begrotingsresultaten 2022-2025 Na verwerking van de voorgaande voorstellen resulteren de volgende begrotingsresultaten voor de jaren 2022 tot en met 2025: Tabel 2.3. Voorstel Halveren opbrengst 2022 voorstel 80 uit Witboek bezuinigingsdialoog 2020-2021 Verlagen taakstelling programma 1 met 20% Verlagen bezuinigingsopgave programma's 2-4 met 20% Doorontwikkeling buitendienst Organisatieontwikkeling Extra versterken reservepositie Eindtotaal (incl. sept.circ. en voorstel verwerking sept.circ.)

2022 -159.800 0 -15.000 -150.000 p.m. -430.000 111.200

2023 0 0 -30.000 p.m. p.m. -250.000 111.000

2024 0 -10.000 -50.000 p.m. p.m. -220.000 101.000

2025 0 -20.000 -50.000 p.m. p.m. -220.000 111.000

Als de invulling van de taakstelling programma 1 en de bezuinigingsopgave voor de programma’s 2 tot en met 4 conform het navolgende voorstel worden vastgesteld en het raadsvoorstel Uitwerking denkrichtingen 2, 76 en 80 Bezuinigingsdialoog wordt overgenomen, is naar de mening van het college sprake van een reëel en structureel sluitende begroting.

Pagina 9

Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021

3. Uitwerking taakstellende herstelmaatregelen Algemeen Zoals hiervoor in hoofdstuk één aangegeven, is voor de provincie een concrete invulling op productniveau van een taakstelling en bezuinigingsopgave vereist om te beoordelen of deze taakstelling en bezuinigingsopgave leiden tot een structureel en reëel sluitende begroting. In dit hoofdstuk volgen de voorstellen van het college voor de concrete invulling op productniveau van de taakstelling van programma 1 en van de bezuinigingsopgave voor de programma’s 2 tot en met 4. Voorstel college uitwerking taakstelling programma 1 Als aanvullende herstelmaatregel is in het Eerste Herstelplan een taakstelling voor programma 1 opgenomen van € 50.000 in 2024 en € 100.000 in 2025. Bij het opstellen van het Eerste Herstelplan werd qua invulling van deze taakstelling gedacht aan de uitwerking van denkrichtingen zonder geschatte opbrengst uit de bezuinigingsdialoog en onderzoek naar voorbeelden uit den landen. De verdere uitwerking van denkrichtingen zonder geschatte opbrengst en het onderzoek naar voorbeelden uit den lande (afgezien van de voorbeelden die gebruikt zijn bij de uitwerking van andere voorstellen uit het Witboek) hebben niet het gewenste resultaat opgeleverd. Daarom stelt het college stelt de volgende invulling van de taakstelling voor: 1.

Zorgadministratie Amersfoort Eén van de voorstellen uit het Witboek bezuinigingsdialoog 2020-2021 (voorstel 43) zag op het op een goedkopere manier laten plaatsvinden van de uitvoering van wettelijke taken. Een onderdeel van dit voorstel was om de zorgadministratie bij een commerciële partij onder te brengen. Voornamelijk vanwege de eenmalige grote investering die het uittreden van de zorgadministratie bij de gemeente Amersfoort met zich brengt, heeft uw raad uiteindelijk in juli jl. besloten om voorstel 43 voor zover het de zorgadministratie betreft, niet over te nemen. Omdat het oorspronkelijke voorstel gericht was op omzetting per 1 januari 2022 en hiervoor opzegging voor 1 juli 2021 vereist was, waren de gesprekken met de gemeente Amersfoort destijds al gestart. Deze gesprekken hebben ertoe geleid dat de door Amersfoort aan Woudenberg toe te rekenen kosten voor de zorgadministratie vanaf 2022 verlaagd worden met € 30.000 (op basis van begroting en prijspeil 2021) per jaar. Het voorstel van het college is om deze opbrengst toe te rekenen aan de taakstelling van programma 1. 2. Verlagen innovatiebudget In de begroting is een budget opgenomen voor de doorontwikkeling van de transformatie en innovatie van ingezette maatregelen. Dit budget is voor de jaren 2022 en verder op € 80.000 gesteld.

Het college stelt voor om het resterende deel van de taakstelling in te vullen door het innovatiebudget te verlagen. Dit in het licht van het feit dat een deel van de extra middelen jeugdzorg voor transformatie en innovatie wordt gereserveerd. Voor transformatie en innovatie op het gebied van preventie en Wmo acht het college het verlaagde budget toereikend. Het innovatiebudget is overigens niet door een ander voorstel uit de bezuinigingsdialoog geraakt. Financiële opbrengst In hoofdstuk twee van dit Herstelplan stelt het college voor om een gedeelte van de extra middelen uit de septembercirculaire 2021 in te zetten voor het verlagen van de taakstelling programma 1 met 20%. Hiermee wordt de opgave € 40.000 in 2024 en € 80.000 in 2025 en verder. Met de hiervoor beschreven concrete onderbouwing op productniveau wordt de taakstelling gehaald en wordt zelfs in de jaren 2022 en 2023 een opbrengst gerealiseerd. De financiële onderbouwing is als volgt: Tabel 3.1 Voorstel college invulling taakstelling programma 1 Gewijzigde financiële afspraken zorgadministratie Amersfoort Verlagen innovatiebudget Totaal

Pagina 10

2022 30.000 0 30.000

2023 30.000 0 30.000

Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021

2024 30.000 10.000 40.000

2025 30.000 50.000 80.000

Voorstel college uitwerking bezuinigingsopgave programma’s 2 tot en met 4 Als aanvullende herstelmaatregel is in het Eerste Herstelplan een bezuinigingsopgave voor de programma’s 2 tot en met 4 opgenomen van € 75.000 in 2022 oplopend tot € 250.000 vanaf 2024. De belangrijkste uitgangspunten welke de raad daarbij heeft meegegeven zijn “snoeien, niet uitroeien” en “zo mogelijk omkeerbaar”. Direct na de besluitvorming in juli is de ambtelijke organisatie in samenspraak met het dagelijks bestuur van de gemeente gestart met de benodigde onderzoeken om tot concrete uitwerking van de bezuinigingsopgave te komen. Gedurende de onderzoeksperiode zijn ook aanvullende voorstellen ten aanzien van programma 5 opgekomen. Met elkaar heeft dit geresulteerd in 49 voorstellen welke aan het college zijn voorgelegd. Na intensieve beraadslaging heeft het college de voorstellen uiteindelijk verdeeld in drie categorieën: 1. 2. 3.

Het voorstel van het college ter invulling van de bezuinigingsopgave (bijlage 1); De voorstellen welke sterk worden afgeraden door het college. Het college heeft deze voorstellen beoordeeld, gewogen en vervolgens beargumenteerd ter zijde gelegd (bijlage 2); Ten aanzien van twee voorstellen realiseert het college zich dat deze buiten het bereik van de besluitvorming van het college vallen. Zodoende zijn deze als aparte categorie opgenomen (bijlage 3).

Hierna volgt per programma een korte inhoudelijke toelichting waarna op de financiële opbrengst wordt ingegaan. Voor de meer gedetailleerde beschrijving van de voorstellen wordt verwezen naar de bijlagen 1 tot en met 3 bij dit Tweede Herstelplan. Programma 2 Een groot gedeelte van het budget binnen programma 2 ziet op het beheer van de openbare ruimte. Dit is een kerntaak van de gemeente en het verlagen van de beeldkwaliteit of de onderhoudsfrequentie heeft direct effect op de beleving van de openbare ruimte. Omdat de huidige financiële situatie van de gemeente om scherpe keuzes vraagt, zien diverse bezuinigingsvoorstellen op het verlagen van deze beeldkwaliteit. Voor de voorstellen is onderzocht wat mogelijk is en past bij het uitgangspunt “snoeien, niet uitroeien” en daarmee kan zonder direct kapitaal te vernietigen. De afgelopen jaren is met geld en in samenwerking met partners geïnvesteerd in het bevorderen en de instandhouding van natuur, landschap en biodiversiteit. Het beëindigen van deze activiteiten resulteert in het beëindigen van de opgebouwde samenwerking en de gedane investeringen worden hierdoor te niet gedaan. Afval en riolering worden bekostigd uit een doelbelasting. Besparingen op deze budgetten heeft tot gevolg dat de heffingen (afvalstoffenheffing en rioolheffing) verlaagd worden, waardoor de inkomsten met de uitgaven mee dalen.

Desalniettemin zijn in het voorstel van het college (bijlage 1) in dit kader twee voorstellen opgenomen. Deze twee voorstellen compenseren de negatieve gevolgen voor de inwoners van voorstel “dividend afval” enigszins. Omdat die twee voorstellen verder geen invloed hebben op het begrotingsresultaat, is voor deze voorstellen in de navolgende tabel 3.2 € 0 opgenomen als geschatte opbrengst. Alles overziend neemt het college dertien voorstellen over ter invulling van de bezuinigingsopgave (zie bijlage 1) en raadt het college zeven voorstellen sterk af (zie bijlage 2). Met de voorstellen welke het college voorstelt wel uit te voeren, kan in 2022 € 27.594 oplopend tot € 92.394 in 2023 en vanaf 2024 € 91.894 bezuinigd worden. Programma 3 Vanuit beleidsprogramma 3 zijn vier bezuinigingsvoorstellen opgesteld. Drie van deze voorstellen heeft het college overgenomen en ten aanzien van één voorstel vindt het college de tegenargumenten dermate zwaarwegend dat zij het voorstel sterk afraadt. In de bijlagen 1 en 2 zijn de uitwerking van de vier voorstellen opgenomen. Als de raad het voorstel van het college volgt wordt in 2023 € 21.100 bezuinigd oplopend tot € 22.300 in 2024. Door de eerdere bezuinigingen op dit programma is er geen (financiële) ruimte meer voor lokale initiatieven, bijeenkomsten of om op ontwikkelingen op het gebied van veiligheid in te springen.

Het budget in dit programma behelst na de bezuinigingen enkel de gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio Utrecht, aan samenwerkingsverbanden en als gevolg van wettelijke overeenkomsten en/of contracten.

Pagina 11

Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021

Programma 4 Binnen programma 4 is het mogelijk om binnen een beperkt deel van de budgetten keuzes te maken. Keuze in de mate van besparing, maar ook tussen de deelbudgetten. Conform het uitgangspunt “snoeien, niet uitroeien” is bij het uitwerken van de bezuinigingsvoorstellen de instandhouding van bestaande samenwerkingen en organisaties die een duidelijke meerwaarde hebben de inzet geweest en is het uiteindelijke voorstel gericht op het besparen op gelden voor projecten en extra’s. Het houdt de basis in stand en biedt op termijn ruimte voor een doorstart. Het zet op de korte termijn de meerwaarde van Woudenberg als partner in samenwerkingen wel onder druk en vraagt daarmee nog meer van de lijnbijdragen van medewerkers en bestuur. Ten aanzien van een tweetal onderwerpen binnen programma 4 zijn geen voorstellen uitgewerkt. Zo verlopen de voornaamste geldstromen in programma 4 via leges. Voor leges geldt de wettelijke eis dat deze kostendekkend moeten zijn waardoor een besparing nooit direct effect heeft op de begroting van de gemeente. Het zijn ook doelleges, alleen te betalen voor een bepaalde activiteit. Verhogen of verlagen van deze leges hebben geen invloed op het totaal van het gemiddeld besteedbaar inkomen van de inwoners. De effecten van deze leges zijn dan ook niet uitgewerkt. Daarnaast zijn de kosten en opbrengsten die samenhangen met het grondbedrijf niet uitgewerkt.

Voor- en nadelen in het grondbedrijf zijn moeilijk te bepalen en niet op korte termijn inzichtelijk te maken. Alles overziend neemt het college zeven voorstellen over ter invulling van de bezuinigingsopgave. Deze zijn opgenomen in bijlage 1. In bijlage 2 zijn vanuit programma 4 nog eens veertien voorstellen opgenomen. Gedeeltelijk betreffen het varianten op voorstellen uit bijlage 1 en daarnaast is een aantal aanvullende onderwerpen nader uitgewerkt. Het college raadt implementatie van deze veertien voorstellen sterk af. Met de zeven voorstellen welke het college voorstelt wel uit te voeren, met in achtneming van de overwegingen tussen besparen en minimaal behoud van taken en budgetten, kan in 2022 € 45.645 oplopend tot € 61.645 vanaf 2023 bezuinigd worden. Programma 5 In de overleggen welke na de besluitvorming over de bezuinigingsopgave voor de programma’s 2 tot en met 4 gestart, zijn ook vier aanvullende onderwerpen voor programma 5 naar voren gekomen. Twee van deze voorstellen zien op het verminderen van de openingstijden en de (telefonische) bereikbaarheid van de gemeente. Het college heeft deze voorstellen overgenomen in haar voorstel. Ten aanzien van twee onderwerpen realiseert het college zich dat deze buiten haar bereik van besluitvormingen vallen. Zodoende zijn deze in bijlage 3 apart opgenomen.

Financiële opbrengst In hoofdstuk twee van dit Herstelplan stelt het college voor om een gedeelte van de extra middelen uit de septembercirculaire 2021 in te zetten voor het verlagen van de bezuinigingsopgave voor de programma’s 2 tot en met 4 met 20%. Hiermee wordt de opgave € 60.000 in 2022 oplopend tot en € 200.000 in 2024 en verder. Met het voorstel van het college voor de concrete invulling op productniveau van de bezuinigingsopgave voor de programma’s 2 tot en met 4 (inclusief programma 5), wordt de bezuinigingsopgave gehaald. 2 Het voorstel van het college resulteert namelijk in de volgende financiële opbrengst:

2 In de voorstellen in de bijlagen wordt op productniveau aangegeven waar het betreffende voorstel op ziet. In de financiële begroting blijven

de betreffende kostensoorten beschikbaar en wordt, indien van toepassing, het budget op € 0 gezet. Hierdoor blijven de kostensoorten zichtbaar en kan, zodra de financiële situatie van de gemeente het toelaat, een benodigd budget weer aangevuld worden.

Pagina 12

Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021

Tabel 3.2 Voorstel college invulling bezuinigingsopgave programma's 2-4 2022 1. Beeldkwaliteit openbare ruimte van B/C naar C - wegenonderhoud 7.294 2. Beeldkwaliteit openbare ruimte van B/C naar C - vegen goten 0 3. Beeldkwaliteit openbare ruimte van B/C naar C - gazon minder vaak maaien 0 4. Beeldkwaliteit openbare ruimte van B/C naar C - minder obstakels en bosplantsoen maaien 5.000 5. Beeldkwaliteit begraafplaats van A naar B - hagen machinaal knippen 1.000 6. Voorlichting landschapsbeheer 1.000 7. Uitvoering onderhoudsplan derden 9.800 8. Communicatie groenbeleidsplan 1.500 9. Subsidie kringloop 0 10. Grondstoffenplan 0 11. Privatiseren milieustraat p.m. 12. Dividend afval 0 13. Reclame lichtmasten en rotondes 2.000 Subtotaal programma 2 27.594 14. Extra gemeentelijke bijdrage VRU - postcommandant brandweer Woudenberg 0 15. Subsidie Slachtofferhulp Nederland 0 16. Hackshield 0 Subtotaal programma 3 0 17. Duurzaamheid - lidmaatschap 0 18. Duurzaamheid - natuur- en milieueducatie 1.000 19. Duurzaamheid - uitvoering beleid 4.500 20. Economie - beleid 6.145 21. Recreatie en promotie 3.000 22. Vitaal buitengebied 6.000 23. RUD 25.000 Subtotaal programma 4 45.645 24. Telefonische bereikbaarheid KCC 20.000 25. Gemeentehuis op vrijdagmiddag sluiten 10.000 Subtotaal programma 5 30.000 Eindtotaal voorstel college invulling bezuinigingsopgave 103.239

2023 7.294 8.000 2.300 5.000 1.000 1.000 9.800 1.500 0 0 p.m. 55.000 1.500 92.394 19.000 300 1.800 21.100 1.000 1.000 4.500 6.145 3.000 6.000 40.000 61.645 31.000 14.000 45.000 220.139

2024 7.294 8.000 2.300 5.000 1.000 1.000 9.800 1.500 0 0 p.m. 55.000 1.000 91.894 19.000 700 1.800 21.500 1.000 1.000 4.500 6.145 3.000 6.000 40.000 61.645 31.000 14.000 45.000 220.039

2025 7.294 8.000 2.300 5.000 1.000 1.000 9.800 1.500 0 0 p.m. 55.000 1.000 91.894 19.000 1.500 1.800 22.300 1.000 1.000 4.500 6.145 3.000 6.000 40.000 61.645 31.000 14.000 45.000 220.839

Financiële samenvatting Zoals uit dit hoofdstuk blijkt, is de geprognosticeerde opbrengst van zowel de invulling van de taakstelling programma 1 als de taakstelling bezuinigingsopgave hoger dan de betreffende financiële opgaves. Voor de taakstelling van programma 1 resulteert het volgende begrotingsresultaat: Tabel 3.3 Taakstelling programma 1 Invulling taakstelling programma 1 Begrotingsresultaat taakstelling programma 1

2022 0 30.000 30.000

2023 0 30.000 30.000

2024 -40.000 40.000 0

2025 -80.000 80.000 0

2024 -200.000 220.039 20.039

2025 -200.000 220.839 20.839

Voor de taakstelling van de bezuinigingsopgave resulteert het volgende begrotingsresultaat: Tabel 3.4 Bezuinigingsopgave programma 2 tot en met 4 Invulling bezuinigingsopgave Begrotingsresultaat bezuinigingsopgave

2022 -60.000 103.239 43.239

2023 -120.000 220.139 100.139

De begrotingsresultaten uit de tabellen 3.3 en 3.4 samengevoegd met het begrotingsresultaat na verwerking van het voorstel van de extra middelen als gevolg van de septembercirculaire (tabel 2.3) geeft het volgende beeld: Tabel 3.5 Eindtotaal (incl. sept.circ. en voorstel verwerking sept.circ.) Begrotingsresultaat taakstelling programma 1 Begrotingsresultaat bezuinigingsopgave Eindtotaal

Pagina 13

2022 111.200 30.000 43.239 184.439

Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021

2023 111.000 30.000 100.139 241.139

2024 101.000 0 20.039 121.039

2025 111.000 0 20.839 131.839

Omdat het streven van het college gericht is op begrotingssaldi met een beperkte marge van ongeveer € 100.000 positief en de risicoparagraaf van de begroting, zoals eerder beschreven, reële en omvangrijke risico’s bevat, stelt het college voor om de extra opbrengsten zoals hiervoor uit tabel 3.5 blijkt, in te zetten als extra versterking van de reservepositie. Hierdoor kan in 2022 € 510.000 aan de algemene reserve worden toegevoegd in plaats van de eerder geschatte € 430.000 conform tabel 2.3. Ook voor de latere jaren zijn hierdoor extra versterkingen mogelijk. Financieel eindresultaat In dit Tweede Herstelplan doet het college drie voorstellen, te weten: • Een voorstel voor de verwerking van de extra middelen uit de septembercirculaire; • Een voorstel voor de invulling van de taakstelling programma 1; • Een voorstel voor de invulling van de bezuinigingsopgave programma’s 2-4. Na verwerking van deze drie voorstellen en de verwerking van het aanvullende voordelige resultaat uit de invullingen van de taakstelling programma 1 en de bezuinigingsopgave programma’s 2 tot en met 4 als extra versterking van de reservepositie, resulteren de volgende begrotingsresultaten voor de jaren 2022-2025: Tabel 3.6 Begrotingsresultaten incl.

septembercirculaire Voorstel verwerking septembercirculaire - Halveren opbrengst 2022 voorstel 80 uit Witboek bezuinigingsdialoog - Verlagen taakstelling programma 1 met 20% - Verlagen bezuinigingsopgave programma's 2-4 met 20% - Doorontwikkeling buitendienst - Organisatieontwikkeling - Extra versterken reservepositie Begrotingsresultaat taakstelling programma 1 - Taakstelling programma 1 - Invulling taakstelling programma 1 Begrotingsresultaat taakstelling bezuinigingsopgave - Bezuinigingsopgave programma's 2-4 - Invulling bezuinigingsopgave Eindtotaal begrotingsresultaten 2022-2025

2022 866.000

2023 391.000

2024 381.000

2025 401.000

-159.800 0 -15.000 -150.000 p.m. -510.000

0 0 -30.000 p.m. p.m. -390.000

0 -10.000 -50.000 p.m. p.m. -240.000

0 -20.000 -50.000 p.m. p.m. -250.000

0 30.000

0 30.000

-40.000 40.000

-80.000 80.000

-60.000 103.239 104.439

-120.000 220.139 101.139

-200.000 220.039 101.039

-200.000 220.839 101.839

Als uw raad akkoord de voornoemde voorstellen van het college en het raadsvoorstel Uitwerking denkrichtingen 2, 76 en 80 Bezuinigingsdialoog dat gelijktijdig aan u wordt voorgelegd, geheel overneemt resulteert naar de mening van het college voor de jaren 2022 tot en met 2025 een reëel en structureel sluitende begroting. Gevolgen voor strategiekaart De implementatie van de bezuinigingsvoorstellen heeft ook gevolgen voor het ambitieniveau van de gemeente. Zo kan de gemeente enkel passend binnen haar mogelijkheden nog meedenken, participeren en faciliteren in plaats van ook actief te stimuleren. Als gevolg is de strategiekaart van de gemeente aangepast. In bijlage 4 is de aangepaste strategiekaart opgenomen.

Pagina 14

Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021

4. Weerstandsvermogen Algemeen Zoals eerder aangegeven, heeft de provincie de gemeente in haar brief over de toezichtsvorm de opdracht gegeven duidelijk te maken hoe het weerstandsvermogen op orde komt dan wel blijft. Ook in de financiële scan welke in opdracht van de provincie ten aanzien van de gemeente Woudenberg is uitgevoerd, is één van de aanbevelingen op de reservepositie te versterken. In dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op dit versterken van de reservepositie en daarmee het weerstandsvermogen. Versterken reservepositie De opdracht van de provincie, de aanbeveling van de financiële scan en onze eigen ambitie van een gezonde financiële huishouding, hebben ertoe geleid dat in de begroting 2022 reeds ruimte gecreëerd is voor een jaarlijkse toevoeging aan de algemene reserve. Het doel daarbij is om de reservepositie te versterken door in de voorliggende periode van vier jaar ten minste € 800.000 aan de algemene reserve toe te voegen. De volgende verdeling is daarbij gehanteerd: Tabel 4.1 Versterken reservepositie zoals verwerkt in begroting 2022-2025 Totaal

2022 220.000 220.000

2023 140.000 140.000

2024 220.000 220.000

2025 220.000 220.000

Totaal 800.000 800.000

Omdat gezien de betrekkelijke lage stand van de reserves en de forse risico’s uit de risicoparagraaf verdere versterking van de reservepositie wenselijk is, is hiervoor in hoofdstuk twee voorgesteld om een groot gedeelte van de extra middelen uit de septembercirculaire extra aan de algemene reserve toe te voegen. Dit voorstel is vervolgens in hoofdstuk drie aangevuld met een extra opbrengst uit de voorstellen van het college ter invulling van de taakstelling programma 1 en de taakstelling van de bezuinigingsopgave. Het uiteindelijke voorstel is om in de voorliggende periode van vier jaar € 1.390.000 extra te doteren. De volgende verdeling is daarbij gehanteerd: Tabel 4.2 Voorstel extra versterken reservepositie extra middelen septembercirculaire (tabel 3.6) Totaal

2022 510.000 510.000

2023 390.000 390.000

2024 240.000 240.000

2025 Totaal 250.000 1.390.000 250.000 1.390.000

In totaal wordt door beide toevoegingen de reservepositie in de komende vier jaar versterkt met ruim € 2 miljoen: Tabel 4.3 Versterken reservepositie zoals verwerkt in begroting 2022-2025 Voorstel extra versterken reservepositie extra middelen septembercirculaire (tabel 3.6) Eindtotaal

2022 220.000 510.000 730.000

2023 140.000 390.000 530.000

2024 220.000 240.000 460.000

2025 Totaal 220.000 800.000 250.000 1.390.000 470.000 2.190.000

Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is in de begroting 2022 uitgedrukt in de volgende weerstandsratio: Ratio weerstandsvermogen =

beschikbare weerstandcapaciteit benodigde weerstandscapaciteit

=

4.700.475

=

1,63

2.877.268

Een weerstandsratio van 1,63 is hoger dan 1 en daarmee voldoende. Dit betekent dat de beschikbare weerstandscapaciteit toereikend is om de gekwantificeerde risico’s per 31 december 2022 af te dekken. Als de extra toevoeging conform het voorstel uit hoofdstuk twee van € 510.000 wordt meegenomen in de berekening van de weerstandsratio, resulteert de volgende berekening:

Pagina 15

Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021

Ratio weerstandsvermogen =

beschikbare weerstandcapaciteit benodigde weerstandscapaciteit

=

5.210.475

=

1,81

2.877.268

Met de extra toevoeging erbij resulteert een weerstandsratio van 1,81. Hetgeen voldoende is en meer ruimte biedt om de gekwantificeerde risico’s af te dekken. Tekort 2021 teruggebracht Het voorgaande is gericht op het toevoegen van extra middelen aan de algemene reserve om zo het weerstandsvermogen te verhogen. Tegelijkertijd is de afgelopen maanden het geprognosticeerde tekort van 2021 aanzienlijk teruggebracht waardoor voor 2021 geen uitname uit de algemene reserve nodig is. Het saldo van de primitieve begroting 2021 was ruim € 700.000 negatief. Bij de eerste tussenrapportage was dit tekort verder opgelopen tot ruim € 750.000. Dit resultaat, in combinatie met de betrekkelijk lage stand van de reserves, maakte dat het college de ambtelijke organisatie het afgelopen voorjaar de opdracht heeft gegeven om voor 2021 de uitgaven kritisch onder de loep te nemen en uit te stellen dan wel niet te doen waar mogelijk. De opgave die daarbij is meegeven is om voor 2021 € 400.000 te bezuinigen. Zoals uit de najaarsrapportage 2021 blijkt, is de bezuinigingsopgave ruimschoots gehaald. Tezamen met enkele incidentele voordelen welke zich hebben voorgedaan, is het tekort teruggebracht tot een klein overschot. Hierdoor is voor 2021 geen uitname uit de algemene reserve nodig hetgeen bijdraagt aan het op orde houden van het weerstandsvermogen.

Omdat het resultaat 2021 bij het opstellen van de begroting 2022 niet bekend was, is destijds het resultaat 2021 als p.m. meegenomen in de berekening van de weerstandsratio. Het feit dat het tekort nu is teruggebracht tot een klein overschot heeft zodoende geen invloed op voorgaande berekeningen van de weerstandsratio.

Pagina 16

Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021

5. Conclusie Bij de vaststelling van het Eerste Herstelplan zijn aanvullende herstelmaatregelen in gang gezet om tot een reëel en structureel sluitende begroting te komen. Als gevolg zijn (onder andere) twee taakstellingen in de begroting 2022 opgenomen. Om te beoordelen of de uitwerking van de taakstellingen daadwerkelijk tot een reëel en structureel sluitende begroting leiden, is het voor de provincie noodzakelijk om een concrete uitwerking van de bezuinigingsmaatregelen te ontvangen en beoordelen. In dit Tweede Herstelplan doet het college voorstellen ter onderbouwing van de taakstelling programma 1 en de bezuinigingsopgave over de programma’s 2 tot en met 4. Verder heeft de septembercirculaire 2021 een meerjarig positief financieel effect voor de gemeente. Zodoende heeft het college in dit Tweede Herstelplan ook een voorstel opgenomen voor de inzet van deze extra middelen. Deze drie voornoemde voorstellen tezamen met het separaat voorliggende raadsvoorstel Uitwerking denkrichtingen 2, 76 en 80 Bezuinigingsdialoog is de concrete onderbouwing op productniveau van de taakstellingen. Als uw raad deze voorstellen in het geheel overneemt, resulteren de volgende begrotingssaldi: Tabel 5.1. Begrotingsresultaten incl.

septembercirculaire Voorstel verwerking septembercirculaire - Halveren opbrengst 2022 voorstel 80 uit Witboek bezuinigingsdialoog - Verlagen taakstelling programma 1 met 20% - Verlagen bezuinigingsopgave programma's 2-4 met 20% - Doorontwikkeling buitendienst - Organisatieontwikkeling - Extra versterken reservepositie Begrotingsresultaat taakstelling programma 1 - Taakstelling programma 1 - Invulling taakstelling programma 1 Begrotingsresultaat taakstelling bezuinigingsopgave - Bezuinigingsopgave programma's 2-4 - Invulling bezuinigingsopgave Eindtotaal begrotingsresultaten 2022-2025

2022 866.000

2023 391.000

2024 381.000

2025 401.000

-159.800 0 -15.000 -150.000 p.m. -510.000

0 0 -30.000 p.m. p.m. -390.000

0 -10.000 -50.000 p.m. p.m. -240.000

0 -20.000 -50.000 p.m. p.m. -250.000

0 30.000

0 30.000

-40.000 40.000

-80.000 80.000

-60.000 103.239 104.439

-120.000 220.139 101.139

-200.000 220.039 101.039

-200.000 220.839 101.839

Zoals uit voorgaand overzicht blijkt, zijn de geprognosticeerde begrotingsresultaten voor de jaren 2022 tot en met 2025 ongeveer € 100.000 positief. Voor wat betreft de tweede opdracht van de provincie aan de gemeente, namelijk het duidelijk maken hoe de gemeente ervoor zorgt dat het weerstandsvermogen op orde blijft, zijn diverse maatregelen getroffen. In de begroting 2022 is reeds ruimte gecreëerd voor het versterken van de reservepositie. Vervolgens is een extra versterking van de reservepositie onderdeel van het voorstel van het college over de inzet van de extra middelen uit de septembercirculaire 2021. In totaal wordt door beide toevoegingen de reservepositie in de komende vier jaar versterkt met ruim € 2 miljoen. Ten slotte is het verwachte tekort voor 2021 tot een klein overschot teruggebracht waardoor geen verdere uitname vereist is, hetgeen het weerstandsvermogen ten goede komt.

Bijlagen 1. Voorstel college invulling bezuinigingsopgave programma’s 2-5; 2. Voorstellen sterk afgeraden door college; 3. Voorstellen buiten bereik besluitvorming college; 4. Aangepaste strategiekaart Woudenberg.

Pagina 17

Tweede Herstelplan financiën gemeente Woudenberg 2021