04 Rapportage Toekomstbestendige buitendienst & milieustraat.pdf

Een toekomstbestendige buitendienst en milieustraat voor gemeente Woudenberg Voorbereid op de toekomst Een verkenning

9 december 2025

Inhoud Inleiding ....................................................................................................................................... 3 Toekomstbestendige buitendienst ................................................................................................. 4 Huidige werkzaamheden...................................................................................................................5 Veranderingen en toekomstige uitdagingen ........................................................................................5 Toekomstvisie voor de buitendienst ...................................................................................................6 Stapsgewijs naar nieuwe werkwijze ................................................................................................8 Toekomstige werkwijze ..................................................................................................................8 Samenvattend .............................................................................................................................10 Toekomstbestendige milieustraat ................................................................................................12 Huidige milieustraat .......................................................................................................................

12 Veranderingen en toekomstige uitdagingen ...................................................................................... 14 Toekomstvisie milieustraat .............................................................................................................. 15 Samenvattend .............................................................................................................................16 Verkenning van mogelijkheden circulair ambachtscentrum ...........................................................17 Samenwerking is noodzakelijk ......................................................................................................... 17 Drie kansrijke samenwerkingsopties ................................................................................................ 17 Samenvattend .............................................................................................................................19 Ruimtebehoefte, perceel en locatie gemeentewerf en milieustraat ................................................20 Huidige locatie ............................................................................................................................... 21 Voorkeur ligging gemeentewerf en milieustraat .................................................................................

21 CONCLUDEREND EN AANBEVELINGEN ........................................................................................22 Concluderend toekomstbestendige buitendienst ............................................................................. 22 Concluderend toekomstbestendige milieustraat .............................................................................. 22 Aanbevelingen buitendienst en milieustraat ..................................................................................... 23 Stappenplan buitendienst en milieustraat .................................................................................... 23

2 | 24

Inleiding De vraag om een onderzoek uit te voeren naar “Op welke wijze een toekomstbestendige buitendienst te realiseren?”, is voor het eerst gesteld in de zomernota van 2019. Aanleiding voor deze vraag waren klimaatverandering en de steeds verdergaande uitbreiding van het door de buitendienst te onderhouden en beheren grondgebied. Daarnaast is het huidige pand waar de buitendienst gevestigd is, sterk verouderd en aan vervanging toe. In 2023 is de vraag uitgebreid met een onderzoek naar “Op welke wijze een toekomstbestendige milieustraat op eigen grondgebied te realiseren?”. Dit vanwege de wens om een grotere bijdrage te leveren aan de circulaire economie. Deze rapportage gaat in op beide vragen en biedt in de vorm van een verkennend onderzoek inzicht in de strategische keuzes rondom •

De organisatievorm van de buitendienst,

•

De ruimtelijke behoefte voor een gemeentewerf ten behoeve van de buitendienst,

•

De inrichting van een milieustraat op eigen grondgebied,

•

Mogelijke regionale samenwerking om een grotere bijdrage te leveren aan de circulaire economie en

•

De ontwikkeling en ruimtebehoefte van de toekomstbestendige milieustraat op eigen grondgebied in relatie tot eventuele regionale samenwerking ten behoeve van een grotere bijdrage aan de circulaire economie.

De inzichten in dit rapport zijn gebaseerd op actuele ontwikkelingen, beleidsdoelen en de noodzaak tot efficiënte en duurzame inrichting van gemeentelijke taken. In deze rapportage worden de, in de vervolgfase van dit verkennend onderzoek te maken keuzes nader toegelicht. Deze toelichting geeft inzicht in het belang van de voorgestelde volgorde van te maken keuzes en stappen. Daarbij maakt deze toelichting helder welke ontwikkellijnen in 2026 moeten worden uitgewerkt om vervolgens tot een concrete invulling van de voor gemeente Woudenberg meest passende toekomstbestendige buitendienst en milieustraat te komen. Een financiële doorkijk naar de toekomst maakt geen onderdeel uit van deze verkenning. De parameters die noodzakelijk zijn voor een realistische financiële doorrekening zijn verbonden aan de keuzes die in de vervolgfase in 2026 worden gemaakt. U treft dan ook in dit rapport geen hoofdstuk financiën.

3 | 24

Toekomstbestendige buitendienst De buitendienst speelt nu en in de toekomst een cruciale rol in het beheer en onderhoud van de openbare ruimte in Woudenberg. Door nu te anticiperen op al ingezette en te verwachten ontwikkelingen, zorgt de gemeente dat zij ook in de toekomst de taken voor goed beheer en onderhoud op duurzame, efficiënte en functionele wijze kan uitvoeren. Voor dit deel van het onderzoek: “Op welke wijze een toekomstbestendige buitendienst te realiseren?”, zijn de volgende vier uitgangspunten meegegeven: 1. De buitendienst blijft behouden als onderdeel van de gemeentelijke organisatie Argumenten om de buitendienst te behouden zijn: •

Flexibiliteit; de flexibele inzet van de eigen medewerkers wordt ambtelijk en bestuurlijk gewaardeerd en moet behouden blijven. Een eigen dienst kan snel reageren op meldingen en calamiteiten.

•

Betrokkenheid en lokale kennis; eigen medewerkers zijn de ogen en oren van de gemeente. Zij zien wanneer een situatie ‘anders is dan normaal’. Medewerkers worden hierin ondersteund door bijvoorbeeld een bewustwordingssessie over ondermijning. 1 Daarbij zijn eigen medewerkers het visitekaartje naar onze inwoners toe en zijn zij vaak de eersten die worden aangesproken met vragen over de openbare ruimte.

•

Continuïteit; de werkzaamheden van de eigen dienst hoeven niet eens in de zoveel jaar opnieuw te worden aanbesteed.

•

Wendbaarheid; bij een wijziging in beleid kan de eigen dienst dit zonder contractaanpassingen oppakken.

•

Lokale werkgelegenheid; de meeste medewerkers van de buitendienst wonen in de regio.

2. Wijzigingen hebben geen gevolgen voor baanbehoud huidig personeel •

Ongeacht de voorgestelde toekomstige werkwijze en organisatievorm van de buitendienst, hebben deze veranderingen geen gevolgen voor het baanbehoud van het huidig personeel. Er vallen geen gedwongen ontslagen.

3. Geen bezuinigingsopgave •

Dit onderzoek is expliciet niet ingegeven als onderdeel van een bezuinigingsopgave. Er wordt daarom in dit onderzoek geen efficiency analyse gemaakt van de huidige werkwijze.

4. Sociale werkvoorziening vinden we belangrijk. •

De gemeente Woudenberg ziet het als een van haar taken om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt werk te blijven bieden.

1

Bewustwordingssessie 28 juli 2025

Huidige werkzaamheden De werkzaamheden van de buitendienst zijn gericht op beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Hiervoor worden drie wijkteams ingezet, die elk met een vaste bezetting een wijk beheren en onderhouden. Een wijkteam bestaat uit vier medewerkers, waaronder een medewerker van de sociale werkvoorziening. Binnen de drie wijkteams zijn per wijkteam alle benodigde specialismen aanwezig. Gedacht kan worden aan specialismen als bestraten, bomen zagen en plantsoenen aanleggen en onderhouden. Al deze werkzaamheden voeren de wijkteams daar waar nodig, uit met gebruik van de midikraan. Sinds 2016 werken de wijkteams in Woudenberg op beeldkwaliteit. Zij zijn verantwoordelijk voor een beeldkwaliteit B/C op alle onderdelen in de buitenruimte. Denk aan groen, bestrating, verkeersborden en straatmeubilair zoals banken en prullenbakken. Alleen de straatverlichting behoort niet tot het takenpakket van de buitendienst. Werken op beeldkwaliteit betekent dat de medewerkers de openbare ruimte schouwen/ visueel inspecteren aan de hand van zogenaamde ‘beeldmeetlatten’. Actie wordt ondernomen als de beeldkwaliteit onder B/ C dreigt te raken. Naast deze werkzaamheden handelen de medewerkers van de wijkteams fiximeldingen van inwoners af en worden zij ingezet bij festiviteiten, calamiteiten, gladheidsbestrijding en voor de bemensing van de milieustraat.

Taken die specifieke kwaliteiten of inzet vragen, worden niet binnen de wijkteams, maar door één hiervoor opgeleide medewerker uitgevoerd. Bijvoorbeeld het legen van prullenbakken of inspectie van speeltoestellen en bomen. Een deel van de werkzaamheden voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte in de drie wijken is uitbesteed aan externe partijen. Dit gebeurt om verschillende redenen: •

Kosten-efficiëntie: Sommige machines zijn duur in aanschaf en onderhoud, terwijl ze slechts incidenteel worden ingezet. Denk aan hoogsnoei van bomen, bladzuigen, bermmaaien, goten vegen, onkruid op verharding en kolken reinigen.

•

Betrouwbaarheid van materieel: Apparatuur zoals de heetwatermachine voor onkruidbestrijding of gazonmaaiers is storingsgevoelig. Bij een eventuele storing kan daardoor de door de gemeenteraad vastgestelde beeldkwaliteit niet worden gegarandeerd door de eigen buitendienst. Een externe partij heeft vaak meer machines om op terug te vallen.

•

Gebrek aan specialistische kennis: Voor bepaalde taken, zoals het delven van graven, is specifieke expertise vereist, welke momenteel niet binnen het team van de buitendienst aanwezig is.

Veranderingen en toekomstige uitdagingen Woudenberg staat voor een aantal veranderingen die invloed hebben op de organisatie van de buitendienst en haar werkwijze, namelijk: •

Areaaluitbreiding Door onder andere de ontwikkeling van de nieuwe woonwijk Hoevelaar neemt de te beheren en onderhouden oppervlakte toe. De ontwikkeling van Hoevelaar gaat in fasen, waardoor het gebied geleidelijk wordt overgedragen van de projectontwikkelaar naar de Woudenbergse buitendienst. Het door de buitendienst te beheren en onderhouden gebied wordt dus langzaamaan groter. In 2035 wordt de laatste overdracht van Hoevelaar verwacht. In dit verkennend onderzoek wordt

5 | 24

daarom 2035 aangehouden als het jaar waar naartoe wordt gewerkt voor de Woudenbergse toekomstbestendige buitendienst. •

Veranderende arbeidsmarkt en vergrijzing Het is momenteel moeilijk om personeel te vinden. Niet alleen in Woudenberg is dat moeilijk. Personeel vinden is een landelijk probleem en de verwachting is dat deze trend zich voortzet. Tot op heden is de buitendienst op sterkte gebleven, maar met de vergrijzing binnen het eigen team in zicht is het nu een goed moment om een koers uit te zetten waarmee de door de gemeenteraad vastgestelde beeldkwaliteit van de openbare ruimte ook in de toekomst is gegarandeerd.

•

Klimaatverandering Klimaatverandering is al jaren gaande. Het is in de afgelopen dertig jaar warmer, natter en zomers ook droger geworden. Ook is de kans op extremen in hitte, droogte en neerslag toegenomen. Dit alles is van invloed op het groei- en bloeiseizoen. Bloemen, planten, bomen en ook onkruid groeien steeds eerder in het jaar en over langere periode. Blad daarentegen valt steeds later in het jaar, maar ook over langere periode. In het najaar ‘laten de bladeren niet los’, zoals de medewerkers van de buitendienst dat zeggen. Zware regenperiodes verzadigen de bodem met water, waardoor maaimachines wegzakken en het gras kapotrijden. Dit maakt maaien onmogelijk. In periodes van extreme droogte is bewatering van planten noodzakelijk. Bovenstaande gevolgen van klimaatverandering vragen oplossingen. Gedacht kan worden aan het anders inrichten van de openbare ruimte door wateropvang mogelijk te maken en bij vervanging van beplanting en boomsoorten die soorten te kiezen die beter bestand zijn tegen extreme weersomstandigheden. De medewerkers van de buitendienst zijn degenen die deze nieuwe inrichting van buitenruimte gaan onderhouden en beheren. Dat vraagt om nieuwe kennis en vaardigheden van de medewerkers.

•

Verouderd gebouw buitendienst medewerkers In aanvulling op bovenstaande veranderingen en uitdagingen wordt opgemerkt dat het gebouw vanuit waar de buitendienst haar werkzaamheden verricht verouderd is en toe is aan vervanging.

Toekomstvisie voor de buitendienst De in de vorige paragraaf beschreven veranderingen en uitdagingen maken duidelijk dat de buitendienst zich moet voorbereiden en aanpassen om ook in de toekomst de door de gemeenteraad vastgestelde beeldkwaliteit te kunnen garanderen. Er is behoefte aan een flexibele, toekomstbestendige structuur die inspeelt op het toenemend areaal, de personele beschikbaarheid en de gevolgen van klimaatverandering. Om hierop te anticiperen is in dit verkennend onderzoek een passende organisatievorm voor de buitendienst onderzocht op basis van een evenwicht tussen het aantal medewerkers in de buitendienst, andere werkwijze en samenwerking met externe partijen.

6 | 24

Voor een eerste analyse van de meest passende organisatievorm voor Woudenberg wordt in dit verkennend onderzoek onderscheid gemaakt naar drie organisatievormen. Deze drie organisatievormen worden nader toegelicht in onderstaand kader.

1.

Een regie voerende buitendienst: In deze situatie is er geen gemeentelijke buitendienst meer. Alles is ondergebracht bij een commerciële partij of in een overheids NV (bijvoorbeeld ROVA). Kennis en ervaring ligt bij derden.

2.

Een klassieke buitendienst: Een buitendienst die zoveel mogelijk werkzaamheden in eigen beheer uitvoert. Deze buitendienst belegt het beheer en onderhoud grotendeels bij haar eigen medewerkers. Zij zijn de ogen en oren van de organisatie. Eventuele samenwerking met een sociale werkvoorziening is of geïntegreerd in de eigen teams of op afstand gezet/ uitbesteed. Kennis en ervaring ligt bij de ambtelijke organisatie.

3.

Een compacte buitendienst: De medewerkers van deze dienst zijn de ogen en oren van de organisatie. Zij zijn flexibel inzetbaar en voeren ‘kleine’ werkzaamheden uit, ook wel servicetaken genoemd. Werkzaamheden worden voor een groot deel uitbesteed. Toezicht op de uitbestede werkzaamheden ligt bij de buitendienst, om zo niet alle kennis en ervaring te verliezen en

“overgeleverd” te zijn aan externe partijen.

De in het kader omschreven eerste categorie “regievoerende buitendienst”, wordt niet geadviseerd in dit verkennend onderzoek. Deze organisatievorm sluit niet aan op het meegegeven uitgangspunt “De buitendienst blijft behouden”. Daarbij hebben argumenten voor behoud van de Woudenbergse buitendienst, zoals flexibiliteit, betrokkenheid en lokale kennis geen plek in een regievoerende buitendienst. Ook leidt deze organisatievorm tot verlies van vakkennis en ervaring, waardoor de gemeente Woudenberg het risico loopt dat zij op enig moment geen goede gesprekspartner meer is voor haar uitvoerende partij. De huidige buitendienst van Woudenberg wordt in dit onderzoek geschaard onder categorie 2, “klassieke buitendienst”. De buitendienst voert immers zoveel mogelijk werkzaamheden zelf uit en heeft medewerkers uit de sociale werkvoorziening in de eigen wijkteams geïntegreerd. Als gevolg van de eerdergenoemde veranderende arbeidsmarkt en vergrijzing, ondervindt de buitendienst van gemeente Woudenberg dat het moeilijk is de personele bezetting voor een klassieke buitendienst op sterkte te houden. Mede gelet op de vergrijzing in de eigen buitendienst ligt een verschuiving richting een compacte buitendienst, categorie 3, daarmee voor de hand.

Met als resultaat een hybride organisatievorm tussen twee categorieën in, namelijk categorie 2 “klassieke buitendienst” en categorie 3 “compacte buitendienst”. De toekomstbestendige hybride buitendienst van gemeente Woudenberg bestaat uit minder medewerkers dan nu, maar wordt niet zo klein dat sprake is van een compacte buitendienst, waarbij medewerkers alleen nog servicetaken uitvoeren. Voor een deel van het grondgebied van de gemeente Woudenberg blijft de hier voorgestelde hybride buitendienst het onderhoud en beheer in de openbare ruimte uitvoeren.

7 | 24

Door het verkleinen van de buitendienst ondervindt Woudenberg minder problemen met het op sterkte houden van haar buitendienst. Bij de keuze voor deze hybride organisatievorm speelt ook mee dat naar verwachting externe partijen meer inzet kunnen plegen op innovatie en het verwerven en behouden van nieuwe kennis en expertise die noodzakelijk is om te acteren op veranderingen in de openbare ruimte als gevolg van klimaatverandering. Denk aan het anders inrichten van de openbare ruimte op bijvoorbeeld wateropvang en gebruik van andere beplanting die beter bestand is tegen extreme weersomstandigheden. Stapsgewijs naar nieuwe werkwijze De hierboven voorgestelde verschuiving naar een hybride organisatievorm vraagt in de toekomst een andere werkwijze van de Woudenbergse buitendienst. Een werkwijze die passend is bij een kleinere, meer compacte eigen buitendienst. Deze andere werkwijze wordt niet van het ene op het andere moment ingevoerd. In dit verkennend onderzoek wordt voorgesteld om stapsgewijs, richting 2035, naar de nieuwe werkwijze toe te werken. Het jaar 2035 is immers, zoals eerder genoemd, het verwachte moment dat de wijk Hoevelaar volledig is overgedragen aan de buitendienst. Een uiteindelijk kleinere eigen buitendienst vraagt een andere verdeling van de werkzaamheden tussen eigen buitendienst en externe partijen.

Het tempo waarin deze stappen worden gezet, wordt bepaald door de toename van het te onderhouden en beheren areaal én het natuurlijk verloop van medewerkers. Zoals eerder genoemd, heeft ook de buitendienst van Woudenberg te maken met vergrijzing. Door het tempo van verandering aan te passen op die vergrijzing, vallen er geen gedwongen ontslagen. Het uiteindelijk beoogde resultaat is een kernteam dat nauw samenwerkt met externe partijen die uitbestede werkzaamheden uitvoeren én dat de regie voert over die uitbestede werkzaamheden. Op de A-locaties binnen Woudenberg zal altijd de eigen buitendienst ingezet blijven worden. Zij zijn de ogen en oren van onze gemeente. Ook de bemensing van de milieustraat op eigen grondgebied blijft een taak van de medewerkers van de buitendienst, zodat sprake is van vaste, goed geïnstrueerde medewerkers én kennis en ervaring behouden blijven binnen de organisatie. Toekomstige werkwijze Specialisatie waar het kan, multi-inzetbaar waar nodig Door de verschuiving naar een compacte buitendienst zal de werkwijze in de toekomst anders moeten dan nu. Met een kernteam kan niet meer gewerkt worden in wijkteams. Daar is een kernteam te klein voor. Daarom wordt in dit verkennend onderzoek voorgesteld om in de toekomst medewerkers van de eigen buitendienst vooral in te zetten op één of enkele specialismen.

Een specialisatie is dan bijvoorbeeld werken met de midikraan, bomen onderhouden, of de communicatie met inwoners naar aanleiding van vragen of meldingen. De verwachting is dat personeel gemakkelijker is aan te trekken voor werkzaamheden die zij interessant vinden en waar zij goed in zijn of kunnen worden door interne opleiding. Dit betekent niet dat zij buiten deze specialisaties geen andere werkzaamheden moeten kunnen verrichten. Als de omstandigheden daarom vragen moeten zij multi-inzetbaar zijn. Dit met uitzondering van die activiteiten waarvoor zij niet over de benodigde papieren beschikken. Op dit moment weet de buitendienst precies hoe de openbare ruimte eruitziet en waar wat staat. Als straks een groter deel van het werk wordt uitbesteed, zullen net als nu duidelijke afspraken gemaakt moeten worden met de externe partij en toezicht gehouden moeten worden door de eigen buitendienst medewerkers.

8 | 24

Digitaal werken Een andere in dit verkennend onderzoek voorgestelde verandering in werkwijze is dat de buitendienst meer digitaal gaat werken dan nu. Dat wil zeggen, meer gebruik gaat maken van de tablets. Door meer digitaal te werken heeft de buitendienst ‘realtime’ zicht op het areaal en op de frequentie waarmee werkzaamheden worden uitgevoerd. Hierdoor wordt in de loop van de tijd steeds inzichtelijker op welke wijze klimaatverandering gevolgen heeft voor de werkzaamheden en kan een betere planning gemaakt worden. Voor de buitendienst betekent digitaal werken onder andere dat per werkweek digitaal is aangegeven wat er moet gebeuren en dat de medewerkers ‘on-the-job’ aangeven wat zij hebben gedaan en welke veranderingen in het areaal zij eventueel hebben aangetroffen ten opzichte van dat wat digitaal is vastgelegd. Ook fixi-meldingen worden digitaal afgehandeld, evenals calamiteiten en werkzaamheden ‘die tussendoor’ komen. Op die manier wordt duidelijk voor welke werkzaamheden de buitendienst ongepland wordt ingezet en kan worden onderzocht of op een aantal punten een procedure kan worden opgesteld, waardoor de buitendienst eerder op de hoogte is. De voorgestelde nieuwe werkwijze en digitaal werken vraagt nieuwe vaardigheden en inzet van de medewerkers van de buitendienst. Een intern opleidingstraject is hiervoor gewenst

Medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt De laatste in dit verkennend onderzoek voorgestelde verandering in werkwijze van de buitendienst betreft het begeleiden van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt. De afgelopen jaren is gebleken dat de benodigde specifieke vaardigheden niet standaard aanwezig zijn bij medewerkers van de Woudenbergse buitendienst. Dergelijke vaardigheden zijn niet met alleen een scholing onder de knie te krijgen. Deze constatering in combinatie met het eerdergenoemde analyseresultaat waarin wordt voorgesteld om richting een hybride organisatievorm te bewegen, maakt dat integratie van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt binnen de eigen buitendienst in de toekomst niet vanzelfsprekend is. Dat betekent echter niet dat medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt geen rol meer hebben in het beheer en onderhoud van de openbare ruimte in gemeente Woudenberg. Een meer compacte buitendienst zal weliswaar meer werkzaamheden dan nu beleggen bij externe partijen, maar tegelijkertijd kan de gemeente Woudenberg eisen stellen aan het aantal medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt dat door deze externe partijen moet worden ingezet. Het verschil ten opzichte van de huidige werkwijze is dat de aansturing van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt dan bij de externe partij ligt.

9 | 24

Samenvattend In dit verkennend onderzoek is geconstateerd dat de buitendienst van gemeente Woudenberg, net als de rest van Nederland, moeite heeft de personele bezetting van haar klassieke buitendienst op sterkte te houden. Een verschuiving richting een hybride organisatievorm voor de eigen buitendienst tussen een “klassieke buitendienst” en “compacte buitendienst” in, aangevuld met de inzet van externe partijen ligt zodoende voor de hand. De toekomstbestendige hybride buitendienst van gemeente Woudenberg bestaat uit minder medewerkers dan nu, maar wordt niet zo klein dat sprake is van een compacte buitendienst, waarbij medewerkers alleen nog servicetaken uitvoeren. Voor dat deel van het grondgebied van de gemeente Woudenberg waar de gemeenteraad A-kwaliteit voor de openbare ruimte heeft vastgesteld, blijft de hier voorgestelde hybride eigen buitendienst het onderhoud en beheer in de openbare ruimte uitvoeren. Door het verkleinen van de buitendienst ondervindt Woudenberg minder problemen met het op sterkte houden van haar buitendienst. Daarbij speelt mee dat naar verwachting externe partijen meer inzet kunnen plegen op innovatie en het verwerven en behouden van nieuwe kennis en expertise die noodzakelijk is om te acteren op veranderingen in de openbare ruimte als gevolg van klimaatverandering.

Denk aan het anders inrichten van de openbare ruimte op bijvoorbeeld wateropvang en gebruik van andere beplanting die beter bestand is tegen extreme weersomstandigheden. De in dit verkennend onderzoek voorgestelde hybride organisatievorm tussen twee categorieën in, te weten de categorieën: klassieke - en compacte buitendienst, wordt stapsgewijs richting 2035 ingevoerd. Het tempo van verandering wordt bepaald door de toename van het te onderhouden en beheren areaal én het natuurlijk verloop van medewerkers. Hierdoor vallen er geen gedwongen ontslagen. Het uiteindelijk resultaat is een kleiner, meer compact team van de buitendienst; het kernteam. De verwachting is dat deze hybride organisatievorm passend is voor de gemeente Woudenberg en balans biedt tussen kwaliteit, flexibiliteit en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Deze hybride organisatievorm stelt de gemeente Woudenberg in staat om adequaat in te spelen op toekomstige ontwikkelingen en haar bestuurlijke ambities. Uitbesteding van werkzaamheden blijft bepaald worden aan de hand van de ook nu gehanteerde criteria, te weten: •

Kosten-efficiëntie;

•

Betrouwbaarheid van materieel;

•

Gebrek aan specialistische kennis.

De hier voorgestelde werkwijze en organisatievorm geven invulling aan de vier voor dit verkennend onderzoek meegegeven uitgangspunten, te weten: 1. Een eigen buitendienst blijft behouden. De eigen medewerkers blijven binnen het kernteam het visitekaartje van de gemeente én zij zijn de ogen en oren op de A-locaties. Daarbij houdt de buitendienst de regie over de uitbestede werkzaamheden, zodat kennis en ervaring behouden blijft. 2. Door stapsgewijs te werken richting een hybride buitendienst, waarbij het tempo van de verandering wordt bepaald door de toename van het te onderhouden en beheren areaal én het natuurlijk verloop van de medewerkers, zijn er geen gevolgen voor baanbehoud van het huidig personeel. Er vallen geen gedwongen ontslagen.

10 | 24

3. In dit verkennend onderzoek is geen analyse uitgevoerd van de huidige werkwijze. Ook worden hier geen efficiencyvoorstellen gedaan. Analyse van werkwijze en efficiencyvoorstellen zijn dan pas aan de orde op het moment dat de toekomstige werkwijze is vastgesteld. 4. De sociale werkvoorziening blijft onderdeel uitmaken van de uitvoering van beheer en onderhoud in de openbare ruimte. Dit met het verschil dat wordt geadviseerd om medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt in te zetten via de uitbestede werkzaamheden, zodat aansturing bij de externe partijen komt te liggen in plaats van bij de medewerkers van de eigen buitendienst. Regie op de werkzaamheden in de openbare ruimte blijft te allen tijde een taak van de buitendienst.

11 | 24

Toekomstbestendige milieustraat Huidige milieustraat Overeenkomstig de in 1979 geïntroduceerde ladder van Lansink, richt de huidige milieustraat van Woudenberg zich hoofdzakelijk op het recyclen van grondstoffen. In onderstaande weergave is te zien dat recyclen zich aan de bovenkant van de ladder bevindt. Hoe hoger op de ladder, hoe wenselijker. Van alle spullen die naar de milieustraat in Woudenberg worden gebracht, wordt 5 procent verbrand. De overige 95 procent wordt gescheiden in grondstoffen en gerecycled. Ladder van Lansink:

Voor dit deel van het onderzoek: “Op welke wijze een toekomstbestendige milieustraat op eigen grondgebied te realiseren?”, zijn drie uitgangspunten meegegeven: 1. Gevestigd op eigen grondgebied Bij een eventuele locatiekeuze voor de toekomstbestendige milieustraat is vestiging binnen eigen grondgebied op dit moment het uitgangspunt. De locatiekeuze maakt geen onderdeel uit van deze verkenning. In de toekomst kunnen eventuele ontwikkelingen met betrekking tot de Noordelijke dorpsrandzone een rol spelen als het gaat om de locatie van de milieustraat. De locatie van de milieustraat in combinatie met eventuele woningbouw op deze locatie, zijn ontwikkelingen die in de toekomst in gezamenlijkheid moeten worden afgewogen. Hoger gebruiksgemak en 3) veilig gebruik De huidige inrichting is niet optimaal. Verbetering van toegankelijkheid en doorstroming op het terrein van de milieustraat is noodzakelijk. Daarbij kent de huidige situatie knelpunten in veiligheid. Hierbij wordt met name gedoeld op de trappen naast de containers, waarop inwoners met hen af te geven spullen naar boven moeten om vervolgens de spullen in de container te deponeren. De inrichting van de toekomstige Woudenbergse milieustraat moet hier nadrukkelijk op inspelen.

12 | 24

Een milieustraat die voldoet aan de uitgangspunten 2) hoog gebruiksgemak en 3) veilig in gebruik kan op de volgende wijzen gerealiseerd worden: 1. De containers staan naast een verhoogd bordes op de grond (maaiveldniveau) De bezoeker rijdt in dit geval met zijn auto (en aanhanger) omhoog het bordes op en kan zijn spullen eenvoudig naar beneden laten vallen in de containers die naast het bordes op de grond staan. 2. De containers zijn ingegraven, zodat alleen de bovenkant nog boven de grond uitsteekt De bezoeker rijdt met zijn auto (en aanhanger) langs de containers die zijn ingegraven en waarvan alleen de bovenkant nog zichtbaar is. De bezoeker kan zijn spullen eenvoudig naar beneden laten vallen in de ingegraven containers. Beide inrichtingen hebben hun voordelen. In het eerste geval is het verhoogde bordes aan de binnenkant hol, zodat er ruimte ontstaat om materieel op te slaan. In de tweede hier beschreven inrichting is het mogelijk om de hele locatie waar de containers zijn ingegraven te voorzien van een overkapping. Een overkapping houdt de afval(producten)/ grondstoffen droog en dat komt de kwaliteit ten goede. Daarbij biedt een overkapping mogelijkheden voor duurzame maatregelen zoals wateropvang en zonnecellen.

De keuze voor de ene of andere inrichting en omvang van de nog te bouwen milieustraat, kan niet los gezien worden van de veranderingen en toekomstige uitdagingen, zoals beschreven in de volgende paragraaf.

13 | 24

Veranderingen en toekomstige uitdagingen De Europese en nationale visie stelt dat in 2050 afval niet meer bestaat. Als gevolg hiervan wordt de aan het begin van dit hoofdstuk genoemde ladder van Lansink uit eind jaren ’70 vorige eeuw, sinds begin jaren ’20 verdrongen door het 10R-model. In dit model, ligt de nadruk op hergebruik van producten en onderdelen in plaats van op recyclen van grondstoffen. Zie onderstaande figuur.

Het doel van de Europese en landelijke visie dat in 2050 afval niet meer bestaat, is ambitieus en heeft op gemeentelijk niveau geleid tot een impuls om kennis en ervaring uit te wisselen over hoe stappen richting dit doel gezet kunnen worden. De nationaal ingezette route richting een circulaire economie zet in op gebruik van (en samenwerking in) zogenaamde ‘Circulaire Ambachtscentra’. Zie onderstaand toelichting op Circulair ambachtscentrum.

Een circulair ambachtscentrum omvat een combinatie van activiteiten gericht op hergebruik van producten. De meest elementaire bouwstenen van een circulair ambachtscentrum zijn: kringloop en reparatie mogelijkheden, werkvoorziening binnen het sociaal domein, onderwijs en ambachtscentrum én een milieustraat gericht op hergebruik en recycling. Deze bouwstenen kunnen fysiek in een gebouw zijn gevestigd; een circulair ambachtscentrum. Alternatief is dat deze bouwstenen in samenwerking met verschillende partners binnen en/of buiten het eigen grondgebied zijn georganiseerd.

Eén van de bouwstenen in een circulair ambachtscentrum is een milieustraat. Door nu in dit verkennend onderzoek naar een toekomstbestendige milieustraat te anticiperen op de in deze paragraaf geschetste ontwikkelingen van circulaire ambachtscentra, kan de gemeente Woudenberg ook in de toekomst met haar milieustraat een bijdrage blijven leveren aan het milieu.

14 | 24

Toekomstvisie milieustraat Een toekomstbestendige milieustraat beweegt mee met veranderend beleid, technologische ontwikkelingen en de behoeften van gebruikers. Het uitbesteden aan een commerciële partij is in dat licht niet wenselijk. Een aanbesteding kent immers een beperkte looptijd, waardoor de uitvoerende partij weinig stimulans heeft om te investeren in innovatie of aanpassing. Bovendien vereist de aanbestedingswetgeving dat de opdracht periodiek opnieuw wordt aanbesteed, wat ten koste gaat van continuïteit en langetermijnvisie. Bij vestiging van een milieustraat op eigen grondgebied, wordt aangeraden om deze op hetzelfde terrein te vestigen als de gemeentewerf. Dit vanwege de synergie tussen deze twee activiteiten. Voor beide activiteiten wordt dan gebruik gemaakt van de voorzieningen in het gebouw dat is ingericht voor de medewerkers van de buitendienst. Denk aan kleedruimte en kantine. Gemeente Woudenberg is aangesloten bij het kennisnetwerk Coalitie Circulaire Ambachtscentra om de ontwikkelingen op het gebied van circulaire economie te volgen en ervaringen te delen. Begin 2028 worden de eerste inzichten van deze coalitie verwacht. Wél is, zoals zojuist vermeld, nu al bekend dat een toekomstbestendige milieustraat flexibel moet zijn en moet kunnen meebewegen met veranderend beleid, technologie en gebruikersbehoeften.

Die flexibiliteit kan gevonden worden in de onderdelen: •

Openingstijden

•

Bemensing

•

Aanbod

Openingstijden Om beter aan te sluiten op de behoeften van inwoners, wordt hier voorgesteld om naast de reguliere openingstijden, vrijdagmiddag en zaterdagochtend, ook bezoeken op afspraak mogelijk te maken. Deze aanvullende service biedt meerdere voordelen: inzicht in wie komt en wat wordt aangeleverd, gerichte ondersteuning door een medewerker bij het aanbieden van goederen en flexibele planning op rustige momenten of bij specifieke verzoeken. In het vervolgonderzoek kan worden overwogen alle bezoeken op afspraak in te zetten, dus ook vrijdagmiddag en zaterdagochtend. Ervaringen in Utrechtse Heuvelrug laten zien dat bezoeken op afspraak bijdragen aan een efficiëntere en klantvriendelijkere dienstverlening. Bemensing De bemensing van de milieustraat op eigen grondgebied blijft een taak van de medewerkers van de buitendienst. Dit biedt als voordeel dat sprake is van vaste, goed geïnstrueerde medewerkers en dat kennis en ervaring behouden blijven binnen de organisatie. De praktijk leert dat medewerkers bereid zijn maximaal één keer per maand een weekenddienst te draaien. Dit is mogelijk een aandachtspunt bij het bepalen van het minimale aantal medewerkers in de buitendienst.

Vanwege de voorgenomen veranderende werkwijze op de milieustraat met toegangspas die geautomatiseerd de slagboom bedient, de nog te maken keuzen in bezoeken op afspraak en de mogelijkheid van inhuur via een uitzendbureau is in deze fase geen indicatie te geven van het minimaal benodigd aantal medewerkers in de buitendienst.

15 | 24

Aanbod De toekomstbestendige milieustraat speelt een actieve rol in de circulaire economie en is zodoende een bouwsteen van een circulair ambachtscentrum. Dit betekent dat er niet alleen afval wordt ingezameld, maar ook ruimte wordt geboden voor bijvoorbeeld: •

Kringloopproducten;

•

Herbruikbare goederen die niet door de kringloop worden ingenomen;

•

Producten met waarde voor ondernemers;

•

Materialen waarvan onderdelen een tweede leven kunnen krijgen.

Daarnaast moet de milieustraat kunnen inspelen op veranderende wet- en regelgeving en aannamebeleid. Dit vraagt om een inrichting die flexibel is en eenvoudig aangepast kan worden. Denk aan modulaire zones en verplaatsbare containers. Gebruiksvriendelijkheid en veiligheid zijn daarbij randvoorwaarden.

Samenvattend Een belangrijke randvoorwaarde voor een toekomstbestendige milieustraat op eigen grondgebied is dat deze zowel veilig is als een hoog gebruiksgemak biedt aan de inwoners van Woudenberg. In dit verkennend onderzoek zijn twee mogelijke inrichtingsvarianten uitgewerkt die aan deze voorwaarden voldoen: een milieustraat met een verhoogd bordes en een variant met ingegraven containers. Uit voorliggend onderzoek blijkt dat de omvang en inrichting van de nieuwe milieustraat niet los gezien kunnen worden van Europese en nationale ontwikkelingen op het gebied van afvalverwerking en circulariteit. De nationaal ingezette route richting een circulaire economie maakt gebruik van zogenaamde ‘Circulaire Ambachtscentra’, waarbij de milieustraat één van de bouwstenen is. Hierdoor is het op dit moment nog te vroeg om een definitieve keuze te maken voor een specifieke inrichting van de milieustraat. Het advies aan gemeente Woudenberg is om eerst de mogelijkheden voor het inzetten van een circulair ambachtscentrum te verkennen. Pas daarna kan een goed onderbouwde invulling worden gegeven aan een toekomstbestendige milieustraat op eigen grondgebied. In het volgende hoofdstuk wordt ingegaan op de mogelijkheden voor een circulair ambachtscentrum in gemeente Woudenberg.

16 | 24

Verkenning van mogelijkheden circulair ambachtscentrum In het voorgaande hoofdstuk “Milieustraat”, is geconcludeerd dat pas invulling gegeven kan worden aan een toekomstbestendige milieustraat op eigen grondgebied, nadat een verkenning van de mogelijkheden voor een circulair ambachtscentrum heeft plaatsgevonden. In dit hoofdstuk worden die mogelijkheden verkend.

Samenwerking is noodzakelijk Als vuistregel wordt aangehouden dat voor een rendabel circulair ambachtscentrum ongeveer 70.000 inwoners nodig zijn. Gemeente Woudenberg is dus te klein om zelfstandig een rendabel circulair ambachtscentrum te realiseren en samenwerking is noodzakelijk. Zodoende wordt hier een eerste verkennend onderzoek gedaan naar mogelijke regionale samenwerking. Ook door andere gemeenten in de regio worden samenwerkingsverbanden onderzocht en zijn al samenwerkingen ontstaan. Zo wordt door de in de AVU deelnemende gemeenten onderzoek gedaan naar mogelijke regionale samenwerking en zijn de overheidsgedomineerde NV’s ACV en Circulus al vergevorderd in het ontwikkelen van circulaire ambachtscentra voor hun deelnemende gemeenten. 2,3 Onze samenwerkingspartner ROVA is geen initiatiefnemer in de ontwikkeling van een circulair ambachtscentrum. ROVA ziet haar rol op dit dossier meer als partijen met elkaar in contact brengen en meedenken over kansen voor product- en onderdelen hergebruik.

Drie kansrijke samenwerkingsopties In dit verkennend onderzoek worden drie samenwerkingsopties als meest kansrijk gezien voor gemeente Woudenberg. Deze drie opties staan hieronder kort vermeld, waarbij de meest interessante optie voor Woudenberg als eerste is beschreven. De drie samenwerkingsopties voor Woudenberg zijn: 1. Scherpenzeel – Utrechtse Heuvelrug – Woudenberg Het ontwikkelen van een gezamenlijk circulair ambachtscentrum voor gemeenten Scherpenzeel, Utrechtse Heuvelrug en Woudenberg op een centraal gelegen locatie binnen één van deze drie gemeenten, met goede bereikbaarheid voor alle inwoners. Bij deze optie is een heroverweging van de bouw of omvang van een milieustraat op eigen grondgebied logisch. Immers, een milieustraat is één van de bouwstenen van het centraal gelegen en nog gezamenlijk te ontwikkelen circulair ambachtscentrum.

2

Een overheid gedomineerde NV heeft geen winstoogmerk en heeft alleen overheidsinstellingen als aandeelhouder. Voorbeelden zijn de verschillende afvalinzamelbedrijven ROVA, ACV, HVC, Meerlanden, Circulus, Cyclus 3 De afkorting ACV is afgeleid van de oorspronkelijke naam van het bedrijf: Afvalcombinatie de Vallei. ACV omvat de gemeenten: Scherpenzeel, Renswoude, Ede, Renkum, Veenendaal, Wageningen. Circulus omvat 11 gemeenten, nl: Apeldoorn, Bronckhorst, Brummen, Deventer, Doesburg, Duiven, Epe, Lochem, Zutphen, Voorst en Westervoort.

17 | 24

2. Renswoude – Ede In gemeente Ede bouwt ACV een circulair ambachtscentrum, met gemeente Renswoude als partner. Gemeente Woudenberg kan als aandeelhouder van ACV aansluiten op dit circulair ambachtscentrum. Een nadere uitwerking van wat dit aandeelhouderschap exact inhoudt in relatie tot de afspraken van Woudenberg met ROVA zal in de volgende fase van het onderzoek moeten worden onderzocht. Voor zover nu bekend sluiten beide NV’s elkaar niet uit. Ook in deze optie is een heroverweging van de bouw of omvang van een milieustraat op eigen grondgebied logisch. Immers, een milieustraat is één van de bouwstenen van het circulair ambachtscentrum te Ede. 3. Amersfoort – Leusden In gemeente Amersfoort wordt een toekomstbestendige milieustraat ontwikkeld met kringloopinname, opslag en demontage. Een eventuele samenwerking met Amersfoort en Leusden zou daarom gezocht moeten worden in mogelijk logistieke voordelen. Gemeente Woudenberg zou rechtstreeks samenwerken met Amersfoort voor de circulaire verwerking. Zoals aan het begin van deze paragraaf gezegd, lijkt de eerste samenwerkingsoptie, Scherpenzeel - Utrechtse Heuvelrug, het meest interessant. Redenen hiervoor zijn: 1) De locatie voor bedoeld circulair ambachtscentrum moet nog in overleg worden vastgesteld. Bij voorkeur ergens tussen de drie gemeenten in en daardoor goed bereikbaar voor alle inwoners van de drie deelnemende gemeenten.

2) De ontwikkeling, inrichting, omvang en dergelijke van het circulair ambachtscentrum is nog vrij te bepalen. Hierdoor kunnen gemeentelijke wensen ten aanzien van binnen de gemeente opererende organisaties zoals kringloop en ondernemers worden geïntegreerd in het nog te ontwikkelen circulair ambachtscentrum. De ontwikkeling van een nieuw gemeenschappelijk circulair ambachtscentrum, kan onder de vlag van ACV plaatsvinden, maar zelfstandig is ook een optie. Het is evident dat zonder ACV als partner de drie gemeenten zelf kennis en capaciteit moeten organiseren.

18 | 24

Ten behoeve van dit verkennend onderzoek heeft ACV op verzoek een afwegingsdocument opgesteld voor de optie Renswoude – Ede met een al in ontwikkeling gezet ambachtscentrum en de optie Scherpenzeel Utrechtse Heuvelrug, waarbij nog niets is vastgelegd. Een samenvatting van dat afwegingsdocument is te zien in onderstaande tabel:

Samenvattend In dit onderdeel van het verkennend onderzoek wordt voorgesteld één van de hier genoemde mogelijke samenwerkingsverbanden in een circulair ambachtscentrum nader te verkennen, alvorens besluiten te nemen over omvang en inrichting van een milieustraat op eigen grondgebied. Dit omdat een milieustraat één van de bouwstenen is binnen een circulair ambachtscentrum. De samenwerking met de gemeenten Scherpenzeel en Utrechtse Heuvelrug onder de vlag van ACV, lijkt interessante mogelijkheden te bieden voor gemeente Woudenberg. Dat samenwerking in een circulair ambachtscentrum een grote ‘boost’ geeft aan de bijdrage van gemeente Woudenberg aan de circulaire economie behoeft geen betoog.

19 | 24

Ruimtebehoefte, perceel en locatie gemeentewerf en milieustraat Op basis van verkennende berekeningen is een indicatieve berekening gemaakt van de ruimtebehoefte voor vestiging van de buitendienst op de gemeentewerf. De ruimtebehoefte voor de gemeentewerf is opgebouwd uit de ruimte die nodig is voor: 1. Het gebouw, waarin onder meer is gevestigd: kantine, kantoor, toiletten, omkleedruimte en ruimte voor materieel dat droog moet blijven. Het huidige gebouw is verouderd en zal ook wanneer de gemeentewerf op de huidige locatie gevestigd blijft, vervangen moeten worden. 2. De opstelruimte voor materialen, wagens, kraan en ruimte om met wagens en aanhangers te kunnen manoeuvreren. De in dit verkennend onderzoek geschatte oppervlakte hiervoor is ca. 1.500 m². Voor een indicatie van de ruimtebehoefte van een volwaardige milieustraat waar inwoners gemakkelijk en veilig hun afval en grondstoffen kunnen afgeven, is aan een leverancier met veel ervaring een inschatting gevraagd. Inclusief manoeuvreerruimte voor inwoners met wagen en aanhanger en manoeuvreerruimte voor vrachtwagens die de containers transporteren is hierop een indicatie afgegeven van 6.000 m2. Bij vestiging van de milieustraat en gemeentewerf op hetzelfde terrein resulteren deze twee inschattingen in een benodigd perceel van 7.500 m2. De huidige locatie voldoet aan deze ruimtebehoefte.

Nogmaals deze cijfers zijn indicatief. Andere gemeenten hanteren uiteenlopende oppervlaktes: •

Gemeente Renswoude: 2.200 m² voor werf en beperkte milieustraat. Dit beperkte oppervlak wordt mogelijk gemaakt door de samenwerking in het circulair ambachtscentrum te Ede, waardoor een kleine eigen milieustraat volstaat. Zie vorige hoofdstuk. Daarbij heeft Renswoude veel werkzaamheden uitbesteed, zodat de gemeentewerf beperkt kan blijven.

•

Gemeente Wijk bij Duurstede: 8.200 m², en ervaart ruimtegebrek voor opslag. Deze gemeente heeft een volwaardige milieustraat waarbij de containers zijn ingegraven, zoals beschreven in de paragraaf “Huidige milieustraat” en een gemeentewerf die (nog) is toegespitst op een buitendienst die zo veel mogelijk in eigen beheer doet en daardoor veel materieel moet opslaan. Ook het materieel van projecten die niet door de buitendienst worden uitgevoerd staat opgeslagen op dit perceel.

De uiteindelijke ruimtebehoefte van gemeente Woudenberg hangt af van keuzes die in het vervolgonderzoek in 2026 worden gemaakt.

20 | 24

Huidige locatie De gemeentewerf en milieustraat zijn nu samen gevestigd in de De Bosrand aan de Noordelijke dorpsrand van Woudenberg. In de omgeving van deze locatie zijn gevestigd: een basisschool, een motorclub, een grote parkeerplaats, een zalen- en sportcentrum en een aantal woningen. Er is geen bekende overlast voor omwonenden en de locatie voldoet op dit moment aan alle wettelijke eisen. Er is geen directe aanleiding om te verplaatsen, tenzij toekomstige ontwikkelingen op de locatie dit noodzakelijk maken, bijvoorbeeld de wens hier nieuwbouwwoningen te ontwikkelen. Bij een eventuele verplaatsing van de milieustraat gaat de bestuurlijke voorkeur uit naar een locatie op het grondgebied van gemeente Woudenberg.

Voorkeur ligging gemeentewerf en milieustraat Als de huidige locatie door bouwontwikkelingen niet meer te gebruiken is voor vestiging van de buitendienst, dan zal binnen het grondgebied van Woudenberg een andere locatie gezocht moeten worden. Aangeraden wordt om rekening te houden met de vestiging van gemeentewerf en milieustraat op één terrein. Dit vanwege de synergie tussen deze twee activiteiten. Ook wanneer een beperkte milieustraat volstaat voor gemeente Woudenberg als gevolg van samenwerking in een circulair ambachtscentrum, zie hoofdstuk “Verkenning van mogelijkheden circulair ambachtscentrum”, is nog steeds sprake van synergie tussen buitendienst en milieustraat. Bij synergie moet gedacht worden aan: •

Het delen van voorzieningen, bijvoorbeeld opslagruimtes en sanitaire voorzieningen;

•

Medewerkers kunnen eenvoudig van buitendienst werkzaamheden inspringen op werkzaamheden van de milieustraat, zoals opruimen of inwoners die op afspraak langskomen helpen bij het op de juiste wijze aanbieden van afval en grondstoffen.

Voor de werkzaamheden van de buitendienst maakt de ligging van de gemeentewerf niet veel uit. Als de gemeentewerf in het noorden van Woudenberg is gevestigd, is het zuiden relatief ver weg en andersom. Wel is het zo dat in het hoofdstuk “Toekomstbestendige buitendienst”, onder paragraaf “Toekomstvisie buitendienst”, is voorgesteld dat de eigen medewerkers van de buitendienst de A-locaties blijven beheren en onderhouden. Dat zou betekenen dat een locatie meer voorkeur geniet naarmate deze zich dichter bij de A-locaties bevindt. Als de gemeente Woudenberg zich voor de keuze van een nieuwe locatie voor de milieustraat gesteld ziet, dan kan in het algemeen gesteld worden dat inwoners de voorkeur hebben om de milieustraat dicht aan de rand van het centrum van de gemeente te vestigen en het liefst in het centrum. Om praktische redenen verdient vestiging van de milieustraat verder weg gelegen van de kern vaak de voorkeur. Praktische redenen zijn minder hinder bij containervervoer, snellere toegang tot snelwegen en ruimere vergunningsmogelijkheden. Gemeenten met meerdere kernen kiezen vaak een locatie nabij één kern, omdat een plek in het buitengebied minder bezoekers trekt. Sommige gemeenten hebben geen milieustraat op eigen grondgebied en verwijzen inwoners naar buurgemeenten. Het aantal potentiële locaties waaruit gekozen kan worden is in werkelijkheid vrijwel nooit ruim.

De ruimtebehoefte in Woudenberg is afhankelijk van nog te maken beleidskeuzes en toekomstige ontwikkelingen.

21 | 24

CONCLUDEREND EN AANBEVELINGEN Concluderend toekomstbestendige buitendienst In antwoord op de onderzoeksvraag naar een toekomstbestendige buitendienst die onderdeel uitmaakt van de eigen organisatie en klaar is voor veranderingen en uitdagingen met betrekking tot 1) vergroting areaal, 2) veranderende arbeidsmarkt en 3) klimaatverandering, wordt in dit onderzoek een hybride organisatievorm voorgesteld voor de buitendienst, een kernteam, aangevuld met externe partijen. Deze organisatievorm bevindt zich tussen een “klassieke buitendienst” die zoveel mogelijk werkzaamheden zelf uitvoert en een “compacte buitendienst”. De eigen medewerkers blijven de ‘ogen en oren functie’ voor de gemeente vervullen. Een kernteam vraagt een andere werkwijze. In dit onderzoek zijn de voorgestelde pijlers van die andere werkwijze: •

Specialisatie waar het kan, multi-inzetbaar waar nodig;

•

Digitaal werken;

•

Meer werkzaamheden onder eigen regie uitbesteden aan externe partijen;

•

Inzet van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt borgen door inzet en aansturing onderdeel te maken van de opdrachtverlening aan externe partijen.

Geadviseerd wordt om stapsgewijs toe te werken naar een hybride organisatievorm voor de buitendienst en het tempo te laten bepalen door de toename van het te onderhouden en beheren areaal én het natuurlijk verloop van de medewerkers. Er vallen geen gedwongen ontslagen.

Concluderend toekomstbestendige milieustraat In antwoord op de onderzoeksvraag om de circulariteit van de milieustraat te verhogen, wordt voorgesteld om samenwerking in de regio te zoeken. In dit verkennend onderzoek wordt geadviseerd om als eerste samenwerkingsmogelijkheden te onderzoeken met overheids NV ACV en gemeenten Scherpenzeel en Utrechtse Heuvelrug in een circulair ambachtscentrum, met een milieustraat als één van de bouwstenen. Gemeente Woudenberg staat voor de uitdaging om een koers uit te zetten voor haar toekomstbestendige milieustraat, zodat zij aansluiting vindt op de op Europees en nationaal niveau ingezette verschuiving van een lineaire naar een circulaire economie. De toekomstige milieustraat moet in staat zijn om mee te bewegen met veranderend beleid, technologische ontwikkelingen en veranderingen in aannamebeleid van afval en grondstoffen. Flexibiliteit in de componenten waaruit de milieustraat is opgebouwd, is hiervoor de sleutel. Randvoorwaarde bij de realisatie van een nieuwe milieustraat zijn gebruiksgemak en veiligheid. Echter, voordat nagedacht kan worden over de omvang en inrichting van de milieustraat, wordt geadviseerd om de mogelijkheden voor samenwerking in een circulair ambachtscentrum te onderzoeken.

De milieustraat is één van de bouwstenen in een ambachtscentrum en mogelijk kan gemeente Woudenberg voor (een deel van) haar in te nemen stromen hiervan gebruik maken. Dit heeft zijn weerslag op de omvang van de op eigen grondgebied te realiseren milieustraat. In dit onderzoek wordt geadviseerd om als eerste het mogelijke samenwerkingsverband met gemeenten Scherpenzeel, Utrechtse Heuvelrug en overheids NV ACV nader te onderzoeken.

22 | 24

Aanbevelingen buitendienst en milieustraat Uit dit verkennend onderzoek komen vier ontwikkellijnen voort die richting geven aan de verdere uitwerking van een toekomstbestendige buitendienst en milieustraat: 1. Nieuwe werkwijze buitendienst uitwerken 2. Ruimtebehoefte gemeentewerf bepalen 3. Samenwerkingsmogelijkheden voor circulair ambachtscentrum onderzoeken 4. Ruimtebehoefte toekomstbestendige milieustraat uitwerken in relatie tot resultaten lijn 3. Deze lijnen worden uitgewerkt in vier concrete stappen, met elk de bijbehorende financiële consequenties voor de gemeente Woudenberg. Voor stap 1 wordt geadviseerd een extern bureau met relevante expertise in te schakelen. In deze stap wordt een complete analyse gemaakt van de huidige taken en het daaraan gerelateerde benodigd materieel. De andere stappen kunnen binnen de eigen formatie worden uitgevoerd. Het is wenselijk dat één medewerker de coördinatie van het totaalproces op zich neemt. Aanbeveling: Binnen het proces van de Noordelijke Dorpsrandzone dient in gezamenlijkheid tot een afweging gekomen te worden of de huidige locatie van de milieustraat passend is of dat woningbouw op deze locatie gewenst is. Stappenplan buitendienst en milieustraat Stap 1: Nieuwe werkwijze buitendienst uitwerken •

Maak een analyse van de huidige taken van de buitendienst om tot weloverwogen keuzes te komen richting 2035.

•

Bepaal het benodigde materieel en maak een plan voor elektrificatie, rekening houdend met netcongestie.

•

Stel een draaiboek op met een fasering van uitbesteden en zelf uitvoeren, gebaseerd op het tempo waarmee het areaal groter wordt en het verloop van medewerkers in de buitendienst.

•

Maak een plan om de overgang naar digitaal werken binnen de buitendienst te begeleiden.

Stap 2: Bepalen ruimtebehoefte gemeentewerf •

Onderzoek hoeveel ruimte nodig is en houd rekening met mogelijke uitbreiding van overleg- en werkruimtes.

•

Bepaal de ruimtebehoefte voor benodigd materieel van de buitendienst op basis van de werkzaamheden die bij het kernteam worden belegd.

•

Breng de impact op het gebouwontwerp van de vorige twee punten in kaart, inclusief gewenste overleg- en werkruimtes.

•

Bepaal de definitieve locatie van de gemeentewerf in relatie tot andere lopende projecten.

Stap 3: Samenwerking circulair ambachtscentrum •

Onderzoek samenwerking met ACV én gemeenten Scherpenzeel en Utrechtse Heuvelrug.

•

Breng de gevolgen hiervan voor de omvang en inrichting van de milieustraat op eigen grondgebied in beeld.

23 | 24

Stap 4: Ruimtebehoefte toekomstbestendige milieustraat •

Breng de ruimtebehoefte van een milieustraat op eigen grondgebied in kaart in relatie tot de resultaten van stap 3.

•

Bepaal de inrichting van de milieustraat op eigen grondgebied, rekening houdend met gebruiksgemak en veiligheid.

•

Bepaal de definitieve locatie van de milieustraat in relatie tot andere lopende projecten.

Planning en vervolg Voor de daadwerkelijke realisatie van een op de gemeente Woudenberg toegespitste toekomstbestendige organisatievorm van de buitendienst, gemeentewerf en milieustraat, wordt met onderstaand weergegeven planning erop gekoerst om aan de gemeenteraad een passende kredietaanvraag voor te leggen in de eerste helft van 2027.

Aanbeveling: Op korte termijn wordt voorgesteld om met college en management enkele milieustraten in de regio te bezoeken. Dit biedt een concreet beeld van de mogelijkheden en helpt in de vervolgfase bij het maken van goed geïnformeerde keuzes. 1. Woerden (verhoogd bordes), 2. Wijk bij Duurstede (verlaagde containers en overkapping), 3. Renswoude (beperkte milieustraat en samenwerking ACV te Ede), 4. Circulair ambachtscentrum Ede, ACV.

24 | 24