04. Jaarstukken 2025 raadscommissie

Integraal beheer openbare ruimte staat voor alle maatregelen om de openbare ruimte op het gewenste kwaliteitsniveau te krijgen en in stand te houden. Deze benadering gaat ervan uit dat de openbare ruimte als één geheel wordt ervaren en dat de inrichtings-, onderhouds- en gebruikskwaliteit bij elkaar moeten passen. Kwaliteit van onderhoud, inrichting en gebruik openbare ruimte (alle aspecten):

A+=Zeer goed, A=Goed, B= voldoende, C=matig, D=slecht

We hanteren de B/C-norm voor de kwaliteit van de openbare ruimte.

- 31 In het groenbeleidsplan wordt onderscheid gemaakt in de volgende beeldkwaliteitsniveaus Beeldkwaliteit: Functie: A Kijkgroen B Groenaankleding B/C Recreatiegroen C Natuurgroen Wat hebben we daarvoor gedaan? We blijven ons inzetten om de gehanteerde streefwaarde B/C voor de kwaliteit van de openbare ruimte te behouden. Dit doen we door middel van regulier beheer. Samen met onze inwoners hebben we op basis van het Groenbeleidsplan gewerkt aan de thema’s die ons vandaag de dag bezighouden: klimaatadaptatie, natuur en biodiversiteit, innoveren en verduurzamen en burgerparticipatie. De projecten Heuvelrugtuinen en Groen aan de buurt- aanpak van versteende wijken, hebben geresulteerd in de uitbreiding van locaties waar inwoners actief zelf de buurt hebben vergroend en onderhouden. Ook hebben we in 2025 uitvoering gegeven aan de actie ‘Vergroen je straat’ waar verschillende inwoners zich hebben gemeld voor de realisatie en onderhoud van een minituintje op openbare grond waar eerder verharding lag. Daarnaast gaan wij verder met het bestrijden van invasieve exoten in onze gemeente. Dit doen wij samen met de inwoners; zij zijn onze ogen buiten en helpen ons bij het opsporen van exoten. Fixi gebruiken wij voor de registratie. Particulieren bestrijden invasieve exoten op hun eigen grond, de gemeente beheerst of bestrijdt dit op openbare grond.

Zo roepen we samen de opmars van deze soorten een halt toe. Speelruimte Wat willen we bereiken? We geven uitvoering aan de herinrichting van formele en informele speellocaties in de wijken. Bij speeltuinen focussen wij ons ook meer op inclusieve speeltuinen Wat hebben we daarvoor gedaan? De realisatie van 2 speellocaties in de 1e fase van het nieuwe wijk Hoevelaar zijn voorbereid. De inrichting van de speellocaties zijn tot stand gekomen in samenspraak met de bewoners (jongeren en volwassenen) van de wijk. Daarnaast zijn we gestart met het geven van uitvoering aan de motie ‘Prioritering uitvoering Speelruimten’. Hiervoor is aan een bureau opdracht gegeven voor het opstellen van een uitvoeringsplan met een meerjarenonderhoudsplan voor het beheer van de bestaande speelruimten. Afval en grondstoffen: Wat willen we bereiken? • •

Woudenberg ontwikkelt zich naar een circulaire gemeente, gericht op afvalpreventie, hergebruik en hoogwaardig recyclen (Grondstoffenbeleidsplan 2021‑2025, coalitieakkoord 2022‑2026). Met het in 2025 ondertekende koersdocument “Circulair denken, regionaal doen!” werkt Woudenberg binnen de cirkelregio aan acht actielijnen, waaronder een bijdrage aan de ontwikkeling van circulaire ambachtscentra.

- 32 Wat hebben we daarvoor gedaan? Uitvoering vond plaats volgens het Uitwerkingsplan Grondstoffenbeleid 2024‑2025, met nadruk op kwaliteitsverbetering, afvalpreventie en betere dienstverlening. Kwaliteitsverbetering grondstoffen, inzameling en voorzieningen • Uitrol pmd-optimalisatieplan, inzet voorlopers, monitoring pmd- en gft‑kwaliteit. • Deelname aan proef wegen op de zijlader ROVA. • Onderzoek naar uniformering inzameling voor hoogbouw (gft, pmd, opk). • Onderzoek invoering ja‑sticker voor reclamedrukwerk. • Verbetering inzameling bedrijfsafval; overleg met ondernemers, RUD Utrecht en inzamelaar; jaarlijkse informatiesessie voor DES voorgesteld. • Voorbereiding verbetering milieubrengstation (ROVA‑pas, betaalunit, betere scheiding en service). • Onderzoeken gericht op: o inzet en werking circulaire ambachtscentra, o reparatiemogelijkheden op de milieustraat (i.s.m. Repair Café), o toekomstbestendigheid van de milieustraat. Bewustwording en dienstverlening • Aanpak zwerfafval (o.a. Week van heel Woudenberg Schoon). • Educatieproject voor jeugd: deelname aan ROVA Natuurlijk Schoon. • Verbeterde communicatie via gemeente en ROVA. • Inrichting afvalinzameling nieuwbouwwijk Hoevelaar (fase 2). Landelijke ontwikkelingen – pmd • Actieve bijdrage aan de nieuwe landelijke pmd‑overeenkomst (VNG, NVRD, Verpact), in samenwerking met Verpact, Cirkelwaarde, AVU en ROVA.

• Resultaat: nieuwe deelnemersovereenkomst per 1 januari 2026, gericht op hogere kwaliteit, betere recyclebaarheid en een toekomstbestendige vergoedingssystematiek. Wat heeft het opgeleverd? • Door onder andere het delen van relevante en praktische informatie (via educatie, gemeentelijke communicatiekanalen en opschoonactiviteiten) maakten we het voor inwoners eenvoudiger om afval beter te scheiden. • Bewustwording belang afval-preventie en beter scheiden afval vergroot; • Uniforme afspraken pmd‑keten (VNG, NVRD, Verpact); draagt bij aan continuïteit en hogere verwerkingskwaliteit per 2026. Begraven Wat willen we bereiken? Voldoende capaciteit voor begraven op de algemene begraafplaats Wat hebben we daarvoor gedaan? De uitbereiding van de begraafplaats is 2025 afgerond. Door de extreme zomerhitte heeft de nieuwe aanplant het zwaar te verduren gehad. De verloren gegane beplanting zal in het eerstvolgende plantseizoen worden aangebracht.

- 33 Wandelpaden Wat willen we bereiken? Aantrekkelijke recreatieve wandelroutes door het buitengebied van Woudenberg en de regio. Om hiermee zowel in de inwoners als de (dag)toeristen te stimuleren tot een gezonde wandeling door het buitengebied van Woudenberg. Wat hebben we daarvoor gedaan? Wij hebben samen met de betrokken partijen, aandacht gehouden voor het in stand houden verbeteren van de klompenpaden in onze gemeente.

- 34 -

Effect 2- Borgen verkeersveiligheid

Maatschappelijk effect 2 - Borgen verkeersveiligheid Wat willen we bereiken? Vrijwel iedereen komt dagelijks in aanraking met verkeer en daarmee automatisch met verkeersveiligheid. Het belang van een goede verkeersveiligheid wordt onderstreept door de landelijke statistieken van stijgende verkeersdoden onder fietsongevallen met 75-plussers. Binnen het (landelijk) kader van ‘duurzaam veilig’ zetten alle overheden zich in voor een verbetering van de verkeersveiligheid. De gemeente Woudenberg heeft aandacht voor alle weggebruikers, waaronder de meer kwetsbare verkeersdeelnemers zoals fietsers en voetgangers. In Woudenberg zien we sinds 2014 een lichte daling van het aantal verkeersslachtoffers. • • •

In 2023 zijn er binnen Woudenberg 15 verkeersslachtoffers geregistreerd, waarvan 1 dodelijk slachtoffer. In 2024 waren dit 11 verkeerslachtoffers, waarvan 0 dodelijk. In 2025 zijn er 10 verkeersslachtoffers geregistreerd, waarvan 0 dodelijk. Hiervan vonden 7 ongevallen plaats op provinciale wegen, en 3 op gemeentelijke wegen.

Deze cijfers zijn gebaseerd op geregistreerde ongevallen door de politie.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Conform het recente wegbeheerplan (2023-2027) en de landelijke normen van het CROW voert de gemeente Woudenberg onderhoud uit aan bestaande wegen en paden. Dit onderhoud komt ten goede aan de verkeersveiligheid. Behalve door onderhoud aan bestaande wegen worden ook middelen ingezet voor de realisatie van nieuwe verkeersmaatregelen gericht op verkeersveiligheid zoals bijvoorbeeld verkeersdrempels, verkeersteller met display en fietsparkeervoorzieningen. Tevens zal in de komende jaren de aanpak van verkeersveiligheid en infrastructuur worden geïntensiveerd, dit resulteert in de volgende projecten/acties: • • •

Rotonde N224/N226, gemeente adviseert bij plannen provincie Utrecht Herinrichting verkeer en afwatering van het oostelijk deel van de bestaande wijk Laanzicht te combineren met uitvoering van de rioolvervangingen in het kader van de klimaatadaptatie. In 2025 is gestart met de werkzaamheden bij de Rembrandtlaan. Op een aantal wegen in het buitengebied het verharden van de bermen met grasbetonblokken. Dit is voor een deel in 2025 gebeurd, en zal in 2026 nadere worden uitgewerkt.

- 35 •

In 2025 is besloten het overkoepelend verkeersbeleid te koppelen aan de uitwerking van de omgevingsvisie, die in 2026 zal worden opgeleverd. Direct na oplevering van de omgevingsvisie zal worden gestart met het omgevingsprogramma verkeer & mobiliteit.

Deze projecten/acties zijn noodzakelijk om de verkeersveiligheid en de verkeersinrichting te borgen en het wegennet klaar te maken voor de toekomstige groei afkomstig van de nieuwe woonwijken. De aanpassing van de rotonde N224/N226 komt tot uitvoering (vanuit project VERDER). De provincie is trekker van het project en daarmee initiatiefnemer van de procedures. Naast het onderhoud van bestaande wegen en renovaties, is binnen diverse projecten (Nijverheidsweg, Hoevelaar, Griftdijk en diverse inbreidingslocaties) nadrukkelijk aandacht voor het ontwikkelen van een verkeersveilige leefomgeving. Verder zijn we in 2025 door middel van participatie in gesprek getreden met inwoners om meer zicht te krijgen op verkeersonveilige knelpunten in het dorp en verwerken we uitkomsten hiervan vervolgens in ons beleid. Op deze manier zijn o.a. samen met inwoners van de Zegheweg meerdere maatregelen getroffen om de veiligheid te verbeteren. Handhaving valt onder programma 3 ‘veiligheid’. De politie en de gemeentelijke Boa besteden aandacht aan verkeersveiligheid door, waar nodig, verkeersdeelnemers op gedrag aan te spreken en eventueel te handhaven. Hierbij wordt gehandeld vanuit het uitvoeringsprogramma integrale veiligheid. In samenwerking met de provincie Utrecht, Veilig Verkeer Nederland, Fietsersbond en andere gemeenten wordt ingezet op het aanbieden van permanente verkeerseducatie.

Per jaar worden verkeer educatieve activiteiten georganiseerd die zich richten op verschillende leeftijdsgroepen. Er werden in 2025 meerdere projecten gestart die de verkeersveiligheid in Woudenberg verbeteren. Hierbij hoort ook de evaluatie van de verkeersveiligheid op de Nico Bergsteijnweg. De opdracht hiervoor is in 2025 gegeven, en in januari 2026 is het onderzoek uitgevoerd. Met subsidies van het Rijk en de provincie Utrecht kon de gemeente uitvoering brengen aan de verbreding van Fietspad de Groep, om deze route zo veilig mogelijk te maken. Dit project is in 2025 succesvol afgerond. Daarnaast werden in 2025 voorbereidende stappen gezet voor de herinrichting van de rotonde Europaweg, hetgeen in 2026 zal worden uitgevoerd.

- 36 -

Effect 3- Geen toename van wateroverlast

Maatschappelijk effect 3 - Geen toename van wateroverlast door klimaatontwikkelingen. Wat willen we bereiken? Als gevolg van klimaatontwikkelingen ontstaan de laatste jaren in Nederland steeds vaker, steeds hevigere regenbuien. Als gevolg hiervan komt het vaker voor dat het rioolstelsel de neerslag tijdelijk niet kan verwerken, waardoor gedurende een korte tijd “water op straat” ontstaat. Het idee dat de neerslag altijd door het riool verwerkt kan worden, moet worden losgelaten. In de plaats hiervan wordt bij hevige regenbuien gekeken naar berging van de neerslag in de openbare ruimte (wegen, groenstroken, etc.) zonder schade aan gebouwen. Ook zetten we in op vergroening van de leefomgeving om de gevolgen van klimaatverandering niet toe te laten nemen. Wat hebben we daarvoor gedaan? Op basis van het BWKP (2020-2029) zijn projecten voorbereid en uitgevoerd. Zo is de herinrichting en rioolvervanging van de Rembrandtlaan voorbereid en de uitvoering is oktober 2025 gestart. Het opsporen van foutaansluitingen (afvalwater aangesloten op regenwaterriool) heeft in een deel van de wijk ‘t Zeeland en het bedrijventerrein Parallelweg plaatsgevonden. Geconstateerde foutaansluitingen zijn omgezet naar het vuilwaterriool of afgesloten van het regenwaterriool.

De samenwerkingen binnen het Platform Water Vallei en Eem, de gemeente Scherpenzeel en het Waterschap Vallei en Veluwe is verder voortgezet, met name om de kwetsbaarheid binnen de regio te verminderen en kennis te vergroten op het gebied van onder andere klimaatadaptatie.

- 37 -

Indicatoren

Indicatoren

Definitie

Wijze van meten

Norm

Beeldkwaliteit

Kwaliteit van onderhoud, inrichting en gebruik openbare ruimte (A= goed, B= voldoende, C= matig, D=slecht).

CROW-monitor openbare ruimte (jaarlijks in de maand oktober).

B/C

B/C

B/C

Streefwaarde B/C

Beleving beeldkwaliteit

Beleving van fysieke leefbaarheid openbare ruimte uitgedrukt in een rapportcijfer.

Onderdeel van de gemeentemonitor Woudenberg, om de twee jaar.

7,5

7,1

6,9

-

Verkeersveiligheid

Percentage van het gemeentelijk wegennet dat voldoet aan de inrichtingsprincipes van Duurzaam Veilig.

0-meting als onderdeel van omgevingsprogramma mobiliteit (2026).

Nog te bepalen

-

Zo hoog mogelijk percentage

Percentage bewoners dat te hard rijden als belangrijkste buurtprobleem aanduidt

Onderdeel van de Gemeentemonitor Woudenberg, om de twee jaar.

29% (2013) 26% (2017)

Niet meer opgenomen in gemeentemonitor 2025

Berekende oppervlak bebouwde kom dat voldoet aan het gestelde toetsingskader BWKP

Aanpassingen verwerken in rioleringsmodel en berekenen conform BWKP-methode.

Beleving verkeersveiligheid

Wateroverlast

2025

2023

39%

Zo laag mogelijk percentage

-

99% in 2030

41% (2019) 40% (2021) 91,8% 2018 97,3% 2023

-

- 38 -

Verbonden partijen/ samenwerkingspartners

Verbonden partijen: ROVA, AVU. Relevante samenwerkingspartners: Amfors, Waterschap, Platform Water Vallei en Veluwe, Provincie Utrecht.

Wat gaat het kosten?

In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. VERSCHILLEN REALISATIE 2025 TEN OPZICHTE VAN BEGROTING 2025 in € 1.000 Prg Omschrijving afwijking

Lasten

Baten

Nadelig Voordelig Nadelig Voordelig Saldo

REALISATIE PROGRAMMA 2

6.015

3.875

2.140

BEGROTING PROGRAMMA 2

6.109

3.685

2.424

-94

190

TOTAAL VERSCHILLEN TOEGELICHT

354

448

51

241

-284 -284

Algemene verschillen

31

151

0

0

-120

Alg Salarissen Alg Inhuur

38

-38

31

31

Alg Kapitaallasten, doorberekening rentekosten

109

-109

Alg Kleine verschillen < € 10.000

4

-4

IBOR

32

31

1

7

-5

2

Verkeersmaatregelen

10

-10

2

Kunstwerken

0

0

- 39 -

2

Onvoorziene uitgaven wegen en overige onderhoud wegen

2

onkruid op verharding en vegen wegen

2

Landschapsbeheer

10

2

Groenbeleid uitvoeringskosten

2

2

Speelvoorzieningen

1

2

Onderhoud begraafplaats

22

Overig beheer leefomgeving

0

8

-8

10

10 7

-17

1

-1 -1 22

92

0

10

-102

2

Openbare verlichting

11

-11

2

Sneeuwruimen

2

-2

2

Wegen Opbrengst Straatwerkbonnen

2

Onderhoud Wegen

59

-59

2

Gemeente Werf

20

-20

Afval, riool, begraven

10

291

174

50

-10

224

-57

12

-12

2

Dividend uitkering ROVA

2

Kwijtschelding afvalstoffenheffing

2

Opbrengsten afvalstoffenheffing

2

Opbrengsten grondstoffen afval

2

Toevoegen aan voorziening afval / onttrekken uit

2

Kosten inzameling afval

73

73

2

Kosten verwerking afval

9

9

2

Overige kosten afval

2

Overig resultaat afval

2

Kosten riolering

2

Extra overige opbrengsten

24

-24

2

Extra opbrengsten rioolheffing

30

-30

2

Toevoeging aan voorziening rioleringen

2

Overig resultaat riool

2

Kosten begraafplaats

2

Baten begrafenisleges

3

3 26

26 154

24

-154 24

1

-1 0

206

206

172

-172 0

1

-1 4

Toelichting op de grotere verschillen tussen gerealiseerde cijfers en de definitieve begroting over 2025. Salarissen en inhuur: Verschillen op salarissen en inhuur worden kort toegelicht in paragraaf E bedrijfsvoering. IBOR: Het totale IBOR budget valt iets gunstiger uit. Inzoomend zien we een nadeel van € 22.000 op groenonderhoud van de begraafplaats en een voordeel van € 17.000 op landschapsbeheer.

-4

- 40 Overige beheer leefomgeving: Onderhoud wegen voordeel van € 59.000 en opbrengst straatwerkbonnen van € 10.000 wordt toegevoegd aan de reserve wegen. Dit geeft voor programma 2 een voordeel maar wordt bij de reserves als nadeel geboekt. De algemene kosten van de gemeentewerf vallen € 20.000 lager uit. Dit zijn diverse zoals brandstoffen en onderhoud machines. Afval: Hogere opbrengsten op reststoffen (+€ 154.000) van met name oud papier en vergoeding over oude jaren zorgen voor een posiSef resultaat op afval. Daar tegenover staat dat ook de kosten voor verwerking en inzameling hoger uit vallen (€ 87.000). Dit wordt voor het grootste deel veroorzaakt door hogere indexering van de prijzen van ROVA en niet door meer tonnages afval. In tussenSjdse begroSngswijzigingen zijn extra kosten voor een voorloper en extra loonkosten opgenomen met als dekking een verhoging van de geraamde onTrekking aan de voorziening. Uiteindelijk was er geraamd dat we € 113.892 tekort zouden komen en aan de voorziening moesten onTrekken maar dit is door de hogere opbrengsten teruggebracht naar een tekort van € 58.270 De stand van de voorziening komt daarmee op € 295.080. Riolering: De opbrengsten op rioolheffing komen € 29.000 hoger uit. De bijdrage van derden vallen € 13.500 hoger uit.

De kosten voor onderhoud zijn € 204.500 hoger dan begroot In totaal leidt dit tot een aanpassing van toevoeging aan de voorziening. Was geraamd dat we € 436.229 konden toevoegen is dat teruggebracht tot € 264.446. Dit brengt de stand van de voorziening op € 6.820.046. Dit is overeenstemming met de verwachTe hoogte van de voorziening in het Waterplan(€ 6.830.000 eind 2025)

- 41 -

3. Veiligheid – Programma 3

Visie van het programma Woudenberg is een gemeente waarin inwoners zich veilig voelen, weerbaar zijn, omzien naar elkaar en waar respect de basisnorm is. Overlast en (ondermijnende) criminaliteit zijn een uitzondering en worden integraal aangepakt.

Wat houdt het programma in? Onder programma veiligheid valt de brandweerzorg (Veiligheidsregio Utrecht), voorbereidingen met betrekking tot rampen en crisisbeheersing, toezicht in het publieke domein en diverse samenwerkingsvormen, zoals Bureau Regionale Veiligheidsstrategie, het Veiligheidshuis en het RIEC. Kosten die verbonden zijn aan uiteenlopende initiatieven, maatregelen of projecten op het gebied van veiligheid worden gedekt uit het programma veiligheid.

- 42 -

Trends en ontwikkelingen

• •

•

•

• • •

•

•

Crime change: er is in Midden Nederland sprake van een verschuiving van de meer ‘traditionele’ criminaliteit naar de harde wereld van de drugscriminaliteit, cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. De afhankelijkheid en risico’s van digitalisering nemen toe. Mede door corona is de digitalisering in een versnelling terecht gekomen. De beveiliging ervan is echter niet altijd meegegroeid. Digitale criminaliteit verandert razendsnel: van WhatsApp-fraude en fraude met online aankopen naar helpdeskfraude en diefstal van cryptomunten. Jeugd is kwetsbaar voor gewelddadige ondermijnende criminaliteit. Midden-Nederland is een kraamkamer voor jongeren die verstrikt raken in de (drugs)criminaliteit. Dit komt vooral door de aanwezigheid van een grote hoeveelheid drugsclusters die geen enkel middel schuwen om kwetsbare jongeren te dwingen of te lokken zich te mengen in de drugswereld. Ook het feit dat drugs makkelijk verkrijgbaar is, samen met de aantrekkingskracht van het grote geld, en het hoge aandeel jongeren en jongvolwassen op de totale bevolking in Midden-Nederland spelen een rol. Maatschappelijk ongenoegen neemt toe. Wederzijds begrip en tolerantie nemen af en uitingen van ongenoegen gaan niet zelden gepaard met intimidatie, het plegen van strafbare feiten en bedreiging van mensen met een publieke taak, zoals hulpverleners, politiemensen, ambtenaren, politici en bestuurders.

Mensenhandel is een groot maatschappelijk probleem. We onderscheiden drie vormen: arbeidsuitbuiting, criminele uitbuiting en seksuele uitbuiting. De capaciteit van de hele veiligheidsketen - politie, Openbaar Ministerie en Rechtbank - staat sterk onder druk. Hierdoor moeten scherpe keuzes worden gemaakt aan welke zaken opvolging wordt gegeven. In 2024 is het Integraal Veiligheidsplan voor het basisteam Zeist, Bunnik, Leusden en Woudenberg vastgesteld. Eén van de speerpunten met extra Woudenbergse aandacht is om de meldingsbereidheid onder inwoners vergroten. Dit speerpunt loopt als een rode draad door het integraal veiligheidsplan 2024-2027. Het Integraal veiligheidsplan ZBLW sluit aan op het Veiligheidsstrategie 2023-2026. Naast meldingsbereidheid, is er vanuit het IVP inzet tegen georganiseerde ondermijnende (drugs) criminaliteit inclusief mensenhandel, verbetering van digitale veiligheid en aanpak cybercriminaliteit, tegen maatschappelijke onrust en verbetering van de maatschappelijke verbinding. Met het laatste speerpunt: zorg en veiligheid, gaan we in 2025 verder aan de slag door de processen van de persoonsgerichte aanpak binnen Woudenberg vorm te geven.

- 43 -

Maatschappelijk effect 1

Maatschappelijk effect 1 - Gezamenlijk aanpakken cybercrime Wat willen we bereiken? Cybercriminaliteit is een relatief nieuwe vorm van criminaliteit die steeds ergere vormen aanneemt. Bij cybercriminaliteit worden misdaden gepleegd met een ICT middel die gericht zijn op ICT. Bij digitale veiligheid gaat het om klassieke delicten die via een ICT-middel gepleegd worden en op de mens gericht zijn. Het is onze ambitie om de digitale weerbaarheid van inwoners, ondernemers en eigen organisaties te versterken.

Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben hiervoor ingezet op bewustwording, preventie, opsporing en vervolging. Daarnaast hebben we ons verder ontwikkeld op het gebied van kennis, samenwerking met andere partijen en het herkennen van nieuwe vormen van digitale criminaliteit en cybercrime. Dit hebben we bereikt door: • Weerbaarheid: We hebben de bewustwording en weerbaarheid van onze inwoners verhoogd, zoals bij ouderen, ondernemers en jongeren. Ook hebben we de kennis rond dit thema vergroot bij onze interne medewerkers én externe partners. Hierbij hebben wij gebruikgemaakt van nieuwe en innovatieve instrumenten en hebben wij samengewerkt met partners zoals het Platform Veilig Ondernemen (PVO) en het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (het CCV). • Meer inzicht vanuit politie en OM: We hebben meer inzicht gekregen in daders en slachtoffers. Samen met de veiligheidspartners hebben we gewerkt aan een aanpak gericht op preventie, repressie en nazorg voor slachtoffers. Hieronder zijn de acties die zijn uitgevoerd in 2025 toegelicht. Jeugd 8-12 jaar We hebben HackShield (verder) onder de aandacht gebracht bij de basisscholen binnen het basisteam. In de gemeente Woudenberg hebben we via het sociaal domein eerst een korte uitvraag gedaan om te peilen of scholen belangstelling hebben.

HackShield is een cybersecuritygame die kinderen van 8 tot 12 jaar weerbaar maakt tegen cybercriminaliteit. Het spel traint kinderen tot ambassadeur, die niet alleen zichzelf, maar ook hun omgeving beschermen tegen online criminaliteit. De definitieve officiële uitvraag, namens de burgemeester, volgt nog in de vorm van een brief.

- 44 Senioren We hebben binnen het basisteam, in samenwerking met RVS, onderzocht en besproken hoe workshops digitale weerbaarheid voor senioren kunnen worden ingezet. In deze workshops zouden deelnemers op een toegankelijke en laagdrempelige manier verschillende vormen van online fraude leren herkennen: hoe fraudeurs te werk gaan, hoe fraude voorkomen kan worden en welke stappen genomen moeten worden wanneer iemand toch slachtoffer is geworden. Deze mogelijke aanpak is meegenomen in ons nieuwe uitvoeringsplan, de uitvoering volgt nog. Ondernemers We hebben onderzocht hoe we samen met het Platform Veilig Ondernemen Midden-Nederland een cybercrime-training voor ondernemers konden organiseren in de Week van de Veiligheid 2025. Deze activiteit hebben we uiteindelijk niet uitgevoerd, omdat het thema van de Week van de Veiligheid hier onvoldoende op aansloot. Wel hebben we inmiddels de lijn met PVO gelegd om deze training verder uit te werken en op een passend moment vorm te geven. Risicoanalyse verstoring digitale processen De verantwoordelijkheid hiervoor is belegd bij de adviseurs crisisbeheersing, waarbij gebruik wordt gemaakt van de uitgebreide expertise en beschikbare materialen van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU).

- 45 -

Maatschappelijk effect 2

Maatschappelijk effect 2 – Bestrijding ondermijnende criminaliteit Wat willen we bereiken? Samen met professionals signaleren, voorkomen en bestrijden van de onzichtbare criminaliteit die het gezag ondermijnt en het vertrouwen van de samenleving in de autoriteiten aantast. Daarnaast willen we de gemeente Woudenberg en haar inwoners weerbaarder maken tegen ondermijnende criminaliteit.

Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben een persoonsgerichte aanpak gehanteerd op de toename van jonge criminelen en doorgroeiers; we hebben preventief en meer aan de voorkant gewerkt samen met partners als het onderwijs en het sociaal domein. Als het om complexe casuïstiek ging, is er samengewerkt met onder andere het Zorg- en Veiligheidshuis. De politie en het Openbaar Ministerie hebben zich beziggehouden met de strafrechtelijke aanpak rond ondermijning: • Het verstoren en terugdringen van criminele geldstromen door cruciale rollen aan te pakken en barrières op te werpen om drugsgeld in de bovenwereld te investeren. Gemeenten dragen bij via vergunningen, toezicht en handhaving, Wet Bibob en andere bestuursrechtelijk instrumentarium. Politie en het OM zorgen via strafrecht en bestuurlijke rapportages voor naleving van juridische eisen. • We hebben ons gericht op het aanpakken van branches en locaties die betrokken waren bij of kwetsbaar waren voor criminele samenwerkingsverbanden (csv) die drugs en geld produceerden en opsloegen. We hebben signalen over deze branches en locaties gedeeld in het lokale signaleringsoverleg en hebben integrale controles georganiseerd om meer inzicht te krijgen in illegale activiteiten. Op deze manier hebben we geprobeerd de invloed van csv’s op deze sectoren en gebieden te verminderen.

• We hebben meer zicht willen krijgen op de problematiek van mensenhandel binnen het Basisteam ZBLW. Het was van groot belang dat we ons bewust waren van de gevaren en het feit dat slachtoffer- en daderschap vaak in elkaar overlopen. Om dit aan te pakken, hebben we de juiste expertise ingeschakeld. Daarom hebben we samengewerkt met het Regionale Informatie- en Expertise Centrum (RIEC) en hebben we beleid ontwikkeld rondom dit thema. We hebben ernaar gestreefd om binnen het Basisteam ZBLW tot een uniform beleid te komen en hebben ingezet op bewustwording van signalen, met name onder leden van het sociaal wijkteam en toezichthouders/boa’s die veel zagen en signalen konden opvangen en delen.

- 46 •

•

Om tegen ondermijnende drugscriminaliteit op te kunnen treden is een specifieke handhavingsaanpak nodig met bijbehorende instrumentarium. Artikel 13b van de Opiumwet is een belangrijk juridisch instrument om bestuursrechtelijk op te treden tegen illegale drugshandel. Binnen het Basisteam ZBLW hebben we gezamenlijk gewerkt aan een zo uniform mogelijke uitwerking van deze bevoegdheid. Dit heeft geleid tot beleidsregels die ervoor zorgen dat de burgemeesters van de ZBLW-gemeenten op consistente wijze gebruikmaken van de bevoegdheden die artikel 13b biedt. We hebben twee integrale controle georganiseerd in het kader van ondermijning. Dat heeft goede samenwerking en afstemming gevergd binnen het gemeentehuis en met de vele externe partners, zoals de politie, RIEC, GGD en Douane.

Weerbare overheid In de pijler weerbare overheid willen we de organisatie en haar professionals (bestuurders, politici en ambtenaren) weerbaar maken tegen ondermijning, integriteitskwesties en intimidatie. In deze pijler is ingezet op het effectief inzetten van het instrument Bibob, het optimaal benutten van bestuurlijke maatregelen (bijvoorbeeld last onder dwangsom, sluiting van panden, etc.) en het versterken van bewustwording en training van professionals op signalen van ondermijning. Samen met het Basisteam ZBLW hebben we een uniform Bibob‑beleid opgesteld. Hieronder zijn de acties die zijn uitgevoerd in 2025 toegelicht. Experttafel jonge aanwas Er is verkend of een ‘experttafel jonge aanwas’ kan worden ingericht. De experttafel is nog niet ingericht. RIEC Straatwaarden neemt het initiatief om dit verder te verkennen, zodat dit traject op een later moment kan worden opgepakt. Meer zicht krijgen op de werking van criminele geldstromen Er is gewerkt aan het verkrijgen van meer zicht op de werking van criminele geldstromen. Op zowel lokaal als regionaal niveau was nog weinig bekend over de verschillende verschijningsvormen hiervan. Er is verkend hoe beter inzicht kan worden gekregen in de bedrijfsprocessen van criminele activiteiten, zodat duidelijk wordt op welke manier wij deze processen samen met onze partners kunnen verstoren. Dit traject is nog niet voltooid.

Het RIEC is hiermee aan de slag gegaan en neemt ons hierin mee binnen de ZBLW werkgroep Ondermijning, zodat dit onderwerp verder kan worden uitgewerkt. Hernieuwde versie van de risico- en gelegenheidskaart De eerdere risico‑ en gelegenheidskaart is komen te vervallen, en in plaats daarvan is een pilot Remote Sensing van het RIEC opgestart, waaraan Woudenberg heeft deelgenomen. Om beter zicht te krijgen op het buitengebied doen politie, gemeenten, RIEC Midden-Nederland en andere partners verschillende interventies. We brengen risicogebieden in kaart, bezoeken het gebied vaker en, als er aanleiding toe is, voeren we controles uit. Om die reden is onderzoek gedaan naar de bruikbaarheid van Remote sensing bronnen. Uit dit onderzoek blijkt dat het inderdaad mogelijk is om middels deze bronnen bepaalde signalen te detecteren die (kunnen) duiden op drugs- of milieucriminaliteit. Met deze signalen verstevigen we de reeds bestaande informatiepositie.

- 47 Signalen (mogelijke) mensenhandel Samen met het Basisteam ZBLW hebben we een uniform beleidsplan mensenhandel opgesteld en hebben we de signaalkaarten van het RIEC verkend. In het nieuwe UVP is opgenomen dat het basisteam, met ondersteuning van de RIEC‑projectleider Mensenhandel, een concreet handelingskader en handhavingsbeleid voor mensenhandel gaat opstellen, gericht op een uniforme aanpak van overtreders en de bescherming van slachtoffers.

- 48 -

Maatschappelijk effect 3

Maatschappelijk effect 3 - Verbindingen tussen zorg en veiligheid Wat willen we bereiken? De onderlinge verbinding tussen het zorg- en veiligheidsdomein versterken en verbeteren. We kennen elkaars aanpak, we maken afspraken en leren van casuïstiek en leggen lokaal en bovenlokaal benodigde verbindingen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Woudenberg kent, net als andere gemeenten, ook een groep inwoners die in kwetsbare situaties verkeren. Om deze inwoners te helpen en om de veiligheid(gevoelens) en overlast voor de omgeving beheersbaar te maken, is intensieve samenwerking nodig tussen het Sociaal Domein en team Openbare Orde en Veiligheid. Bij het dichter bij elkaar brengen van zorg en veiligheid hebben we de volgende uitgangspunten gehanteerd: • We zijn blijven inzetten op casusniveau effectief werken en het inzetten van beschikbare interventies op personen; • We hebben ingezet op preventie en vroegsignalering; • We hebben gewerkt aan een verdere kwaliteitsslag in de samenwerking tussen ketenpartners, zoals de GGZ, de politie, de Regionale Sociale Dienst en woningbouwcorporaties; • We hebben ingezet op meer ontwikkeling en verdieping op thema’s zoals personen met onbegrepen gedrag, nazorg ex-gedetineerden, radicalisering, huiselijk geweld en de persoonsgerichte aanpak van overlast gevende en criminele personen. Vanuit de basis hebben we ons gericht op verschillende doelgroepen, zoals jeugd, slachtoffers en daders van huiselijk geweld, mensen met onbegrepen en gevaarlijk gedrag en multiprobleemgezinnen.

In 2025 hebben we in dit kader verdere stappen willen zetten in de verbinding tussen zorg en veiligheid, en in het bijzonder in onze rol in het Zorg- en Veiligheidshuis, waar de multiprobleemcasuïstiek werd behandeld. De verbinding tussen het Zorg- en Veiligheidshuis en de gemeente is verder versterkt, zodat onze inwoners daar goed werden bediend en partners onderling goed hebben kunnen afstemmen. Een belangrijk thema in Woudenberg blijft ‘jeugd’.

- 49 Hieronder zijn de acties die zijn uitgevoerd in 2025 toegelicht. Lokaal persoonsgerichte aanpak Wij hebben een gestandaardiseerde lokale persoonsgerichte aanpak georganiseerd in gemeente Woudenberg en zijn ook al van start gegaan met een casus volgens de nieuwe persoonsgerichte aanpak. Voorheen keken wij per casus naar een passende aanpak. Complexe casuïstiek kan worden geëscaleerd naar het Zorg- en Veiligheidshuis. Learning Community Zorg & Veiligheid We hebben met de vier gemeenten uit het basisteam en ketenpartners een laagdrempelige Learning Community Zorg & Veiligheid gevormd, waarin we in gezamenlijkheid hebben willen leren van elkaars casuïstiek en aanpak. Het opgaveteam Zorg & Veiligheid van de gemeente Zeist heeft het initiatief voor de bijeenkomsten genomen.

- 50 -

Maatschappelijk effect 4 & 5

Maatschappelijk effect 4 & 5 – Adequaat reageren op maatschappelijke onrust & Verhogen meldingsbereidheid Wat willen we bereiken? Het doel bij het maatschappelijk effect ‘maatschappelijke onrust & maatschappelijke verbinding’: een wendbare en stabiele samenleving in vrijheid en verbondenheid. Daarnaast willen wij de meldingsbereidheid in Woudenberg verder vergroten.

Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben als gezamenlijke overheid willen weten wat er in onze buurten en wijken speelde. We hebben de dialoog gezocht met onze bewoners en we hebben in verbinding willen staan met de personen en organisaties die maatschappelijk ongenoegen ervaarden. We hebben gestreefd naar een gedeeld basisniveau waarmee we op een effectieve manier met maatschappelijke onrust omgingen. We hebben kennis gedeeld, oefeningen georganiseerd en hebben overlegd met lokale veiligheidspartners over rollen en samenwerking. Radicalisering en extremisme vallen ook onder maatschappelijke onrust. Het behouden, herstellen en versterken van de verbinding met de samenleving en de groepen daarbinnen was een continu proces. Mogelijke maatschappelijke dreiging wilden we vroegtijdig signaleren en een effectief overheidsoptreden bewerkstelligen. Dit betekende dat we als één overheid samenwerkten en als collectieven verbinding legden met de groepen waar het om ging: langs de lijnen die verbonden, met een open houding. Hieronder zijn de acties die zijn uitgevoerd in 2025 toegelicht. Voelsprieten in de wijk Wijkagenten, BOA’s en toezichthouders waren en zijn als ‘voelsprieten’ in de wijk zichtbaar en bereikbaar, en waren daardoor onder andere in staat om signalen snel op te merken.

Koude fase De focus heeft ook moeten liggen op de ‘koude fase’, waarin we preventief actief moesten zijn in onze samenleving. Woudenberg is aangesloten bij Meld Misdaad Anoniem (MMA) en we hebben dit verder willen uitbouwen om de meldingsbereidheid te vergroten. Ook zijn we blijven investeren in het oprichten van WhatsApp‑groepen in de buurt en het inzetten van Burgernet. De Bondgenotenmethodiek gaan we nog toepassen, deze komt in het volgende UVP terug.

- 51 Hieronder zijn de doorlopende acties toegelicht. Verbeterde proactieve communicatie over veiligheidsproblemen In 2025 lag de focus op het versterken van proactieve communicatie, waarbij het belang van actieve betrokkenheid van burgers steeds werd benadrukt. De boodschap werd en wordt afgestemd op de lokale veiligheidssituatie, met inzet van alle beschikbare communicatiemiddelen, van persoonlijk contact tot sociale media. Door te investeren in vertrouwen tussen gemeente, politie en inwoners blijft de verwachting dat de meld- en aangiftebereidheid verder toeneemt. Deze aanpak blijft doorlopend onderdeel van ons werk. De gemeente en politie gaan veel meer interactief werken In 2025 is sterker ingezet op een meer interactieve manier van werken, waarbij het opbouwen van vertrouwen via warme contacten centraal staat. In plaats van uitsluitend te benadrukken dat inwoners moeten melden, wordt gekozen voor laagdrempelig contact en directe uitleg over het belang van meldingen. Interactie tussen burgers en overheid blijft essentieel, waarbij we nadrukkelijk naar de mensen toe gaan, bijvoorbeeld door bewustwordingsbezoeken over ondermijning in het buitengebied. Deze werkwijze wordt structureel voortgezet.

- 52 -

Overige ontwikkelingen

Een belangrijke partner die een bijdrage levert aan een veilige fysieke leefomgeving is de Veiligheidsregio Utrecht (VRU). Samen met VRU wordt de brandweerzorg in Woudenberg en de crisisbeheersing georganiseerd, en verder organiseert de VRU advies en toezicht bij de leefomgeving. De VRU heeft in 2025 vijf toekomstscenario’s ontwikkeld. In deze toekomstscenario’s worden verschillende bestuurlijke keuzes gemaakt t.a.v. besparingen en investeringen. Het algemeen bestuur van de VRU (de 26 burgemeesters van de regio) heeft eind 2025 gekozen voor het toekomstscenario ‘op orde’. Bij dit scenario worden de benodigde middelen vrijgemaakt om de huidige taken uit te blijven voeren. Hierop volgt een zienswijze van de raad. Hiernaast vergelijkt de VRU nu op verzoek van het bestuur een aantal scenario’s waarbij de huisvesting in toenemende mate samen gedragen wordt. Een besluit hierover volgt later in 2026. Ook volgt nog besluitvorming over enkele bestuurlijke opdrachten en financieringsystematiek.

Bestuursagenda en Regionaal Crisisplan VRU 2024 - 2027 De wet veiligheidsregio’s schrijft voor dat het bestuur van de veiligheidsregio eenmaal in de vier jaar een beleidsplan (bestuursagenda) vaststelt. Het beleidsplan beschrijft de koers voor de komende jaren. In 2023 is naast de bestuursagenda tevens het Regionaal Crisisplan (RCP) 2024 -2027 vastgesteld. De bestuursagenda is gebaseerd op het Regionaal Risicoprofiel (RRP) uit 2023. Daaruit blijkt dat: • • • • •

Naast de klassieke flitsramp zal er steeds vaker sprake zijn van langdurige crises met een langere aanloopperiode of een ‘creeping’ crisis (een sluimerende, langzaam opkomende, sluipende en vaak langdurige crisis). Onder invloed van klimaatverandering worden weersomstandigheden extremer en minder voorspelbaar; natuurbranden en overstromingen vormen de grotere veiligheidsrisico’s. De energietransitie leidt tot de introductie van nieuwe energiebronnen en -dragers. Deze brengen nieuwe risico’s met zich mee die van invloed kunnen zijn op de hulpverlening. Als gevolg van extramuralisatie en vergrijzing zijn steeds meer mensen aangewezen op bijzondere voorzieningen of zorg in hun eigen woning en krijgt de VRU tijdens een crisis vaker te maken met verminderd zelfredzame mensen. De verdergaande digitalisering leidt tot meer digitale verstoringen met mogelijke maatschappelijke ontwrichting als gevolg.

In 2025 werd het thema veerkracht en weerbaarheid in toenemende mate belangrijk in de samenleving. Het gaat hier om de versterking van de voorbereiding op scenario’s die ontwrichtend

- 53 werken en impact hebben op iedereen, zoals een langdurige stroomuitval. Vanuit de NCTV is het boekje ‘bereid je voor op een noodsituatie’ eind 2025 verspreid bij iedere inwoner van Nederland. De VRU onderneemt diverse projecten die de bestuursagenda en de ontwikkelingen volgen, zoals het verbeteren van de vakbekwaamheid in het kader van de energietransitie. Hieronder volgen enkele projecten in 2025 waarbij Woudenberg betrokken is. Verder was in 2025 een belangrijke mijlpaal de ingebruikname van de meldkamer Midden-Nederland.

Bevolkingszorg De gemeente en de veiligheidsregio organiseren samen bevolkingszorg. Bevolkingszorg is de zorg bij een crisis voor de inwoners en omgeving. Voorbeelden zijn opvang van inwoners wiens huis (tijdelijk) niet bewoonbaar is, nazorg zoals een herdenking, omgevingszorg zoals hekken om een gevaarlijke situatie, en risicocommunicatie. In 2025 is de gemeentelijke crisisbeheersing aangepast op de nieuwe organisatie van bevolkingszorg, zo is het besluit genomen tot het hard piket voor crisiscommunicatie. Dit betekent dat er voor crisiscommunicatie altijd iemand bereikbaar is. Dit piket wordt samen georganiseerd met de gemeentes Amersfoort en Leusden. Bij een gaslekkage in Woudenberg eind 2025 heeft bevolkingszorg goed gewerkt.

Natuurbrandbestrijding Er loopt een groot regionaal project waarbij de voorbereiding en bestrijding op natuurbrand verbeterd wordt. Negen natuurbrandgemeentes, waaronder Woudenberg, en de VRU bundelen de krachten om de voorbereiding op een onbeheersbare natuurbrand op de Utrechtse Heuvelrug te versterken. Onderdeel zijn een repeterende publiekscampagne om inwoners en toeristen voor te lichten, een gebiedsgerichte aanpak van de 17 risicogebieden op de Utrechtse Heuvelrug met een gestapeld risico en een hoofdcompartimentering. Het Henschotermeer en omgeving is één van de 17 risicogebieden en hier is in 2025 de gebiedsgerichte aanpak gestart. Samen met de ondernemers in dit gebied, de gemeentes Utrechtse Heuvelrug en Woudenberg en de VRU wordt het gebied geanalyseerd en komt er een gerichte aanpak ter preventie voor een grote onbeheersbare natuurbrand en een update van het vluchtplan van dit gebied. In 2026 wordt deze analyse afgerond.

Veerkracht De VRU is in 2025 gestart met een project veerkracht met zeven thema’s waaronder informatie en noodsteunpunten, samenwerking bedrijfsleven en schaarsteverdeling. De scenario’s natuurbrand, cyber, militair hybride dreiging, langdurige stroomuitval en extreem weer worden hierin meegenomen. De gemeentes van de regio en de VRU werken samen aan veerkracht. Meerdere maatregelen worden tegelijk opgepakt en de gemeentes kunnen zo van elkaar leren en gebruik maken van elkaars ervaringen en/of producten. Woudenberg heeft in 2025 een plan van aanpak veerkracht geschreven en voert dit plan in 2026 uit. Belangrijke onderwerpen hierbij zijn bewustwording, activeren van de sociale netwerken in Woudenberg, noodsteunpunten en de kritieke processen van de gemeente zelf.

Wolf Begin 2025 is een inwonersavond georganiseerd om vragen te beantwoorden over de roedel wolven die vlakbij Woudenberg woont. Hier waren de burgemeester en wethouder, gedeputeerde van de provincie Utrecht, BIJ12 en een wolvenexpert aanwezig. Ook is er een werkwijze opgesteld om samen adequaat te handelen bij incidenten door de provincie Utrecht samen met de politie,

- 54 Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (RUD), gemeenten en terreinbeherende organisaties. Bij verschillende incidenten afgelopen zomer bleek deze werkwijze zeer behulpzaam. In de zomer van 2025 is een kind gebeten bij de Pyramide van Austerlitz. Hierop hebben de burgemeesters en provincie, n.a.v. het advies van de Zoogdierverenging, de inwoners geadviseerd het gebied tussen de A12 en A28 te mijden. Hiervoor zijn onder andere matrixborden geplaatst. De VRU heeft de bestuurlijke overleggen ondersteund met een technische voorzitter zoals gebruikelijk in de crisisbeheersing. De provincie heeft een vergunning aangevraagd om deze probleemwolf uit de roedel te nemen. Door DNA analyse bleek dit wolf GW3237m te zijn, deze heeft eerder al onacceptabel gedrag vertoond. Op 3 december 2025 is wolf GW3237m uit de populatie gehaald. Op 12 december 2025 (na bevestiging DNA-onderzoek) is op advies van wolvendeskundigen het mijdadvies per direct ingetrokken voor landgoederen en de bos- en natuurgebieden tussen de A12 en A28. De gemeente heeft inwonersvragen beantwoord, het advies bij de inwoners op het hart gedrukt, juridisch onderzoek gedaan in hoeverre bestuurlijke bevoegdheden eerder en breder ingezet kunnen worden, en de gevolgen voor ondernemers in dit gebied en agrariërs steeds weer op de agenda gezet.

Verder is in 2025 in het welpenseizoen ter voorkoming van incidenten een aanlijnplicht voor de hond van kracht geweest, deze was ingesteld door de terreinbeherende organisaties.

- 55 -

Indicatoren

Doel

Omschrijving

Bron

Realisatie 2022

Realisatie 2023

Realisatie 2024

Realisatie 2025

1.

Verwijzingen HALT (aantal per 1.000 jongeren) Winkeldiefstallen (aantal per 10.000 inwoners) Geweldsmisdrijven (aantal per 1.000 inwoners) Diefstal uit woning (aantal per 10.000 woningen)

Bureau Halt

2

5

3

2

CBS

5

15

4,1

3,4

CBS

0

0

2

2

CBS

15

20

8

9

CBS

38

25

14

25

Onderdeel van de gemeentemonitor Woudenberg, om de twee jaar

X

7,3

X

X

2.

3.

4.

5.

6.

Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte (aantal per 1.000 inwoners) Rapportcijfer veiligheid (Rapportcijfer over hoe de inwoner veiligheid ziet dan wel ervaart in de gemeente Woudenberg)

- 56 -

Verbonden partijen/Relevante samenwerkingspartners Verbonden partijen: Veiligheidsregio Utrecht. Relevante samenwerkingspartners: inwoners, ondernemers, politie, Openbaar Ministerie, Bureau Regionale Veiligheidsstrategie, Regionaal Informatie- en Expertisecentrum, Veiligheidshuis Amersfoort, Coöperatie De Kleine Schans, Omnia Wonen, maatschappelijke instanties, Bureau Halt, Buurtbemiddeling, Jeugdpunt, etc.

Wat gaat het kosten?

In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. VERSCHILLEN REALISATIE 2025 TEN OPZICHTE VAN BEGROTING 2025 in € 1.000 Prg Omschrijving afwijking

Lasten

Nadelig Voordelig Nadelig Voordelig Saldo

REALISATIE PROGRAMMA 3

1.376

26

1.350

BEGROTING PROGRAMMA 3

1.364

12

1.352

12

14

-2

TOTAAL VERSCHILLEN TOEGELICHT

23

11

0

14

-2

Algemene verschillen

7

2

0

0

5

Alg Salarissen

7

Alg Inhuur Alg Kapitaallasten, doorberekening rentekosten

Uitvoering beleid

6

Fysieke veiligheid

10

3

Crisis en rampenbestrijding

0 2

6

VRU 2025

0

0

Integrale veiligheid

3

7 0

Alg Kleine verschillen < € 10.000 3

Baten

0

9

-2 0

0

14

-8

14

-8

0

1

9 10

-9 10

Toelich@ng op de grotere verschillen tussen gerealiseerde cijfers en de defini@eve begro@ng over 2025. Salarissen en inhuur: Verschillen op salarissen en inhuur worden kort toegelicht in paragraaf E bedrijfsvoering.

- 57 -

Fysieke veiligheid: Vanuit de jaarrekening van de VRU worden eventuele teruggaven van gemeentelijke bijdrage opgenomen als nog te ontvangen.

Het saldo van de meer en minder kosten is nagenoeg nihil en behoeQ geen verdere toelichRng

- 58 -

4. Ruimte, wonen en ondernemen

Ruimte, wonen en ondernemen - Programma 4 Visie van het programma Een vitaal Woudenberg met ruimte voor wonen, werken en samenleven.

Wat houdt het programma in? Het programma ruimte, wonen en ondernemen omvat een diversiteit aan beleidsterreinen in het fysieke domein. Het gaat zowel om lokaal beleid, waarover gerapporteerd wordt via de diverse beleidsnota’s, maar ook over de uitvoering van diverse wettelijke taken. De integraliteit van het beleid krijgt steeds meer vorm via de Omgevingswet en de in 2026 op te stellen Omgevingsvisie. Het programma kent diverse raakvlakken met onderdelen van andere programma’s, zowel in het fysiek als sociaal domein.

Onderwerpen in dit programma; ruimtelijke ontwikkeling, erfgoedbeleid, faciliteren en ondersteunen ruimtelijke projecten, handhaving, milieubeleid, procedure Omgevingsplannen, vergunningverlening, beleid wonen en woonruimte verdeling en duurzaamheid en regionale samenwerking.

- 59 -

Trends en ontwikkelingen

•

• •

•

• • •

Alle taken en ontwikkelingen die verband houden met het klimaatakkoord, zoals de Regionale Energiestrategie (hierna: RES), het verduurzamen van panden, de uitvoering van de Warmtevisie, het omgaan met netcongestie, circulaire economie en de veranderingen in het fysiek domein die hiermee samenhangen. Druk op het buitengebied door nieuwe functies, wetgeving en de transitie van de landbouw, naast het belang van een gezond en vitaal platteland. Woudenberg is een aantrekkelijke woongemeente en merkt de druk op de woningmarkt. De samenstelling van de bevolking verandert, we vergrijzen net als andere gemeenten in Nederland, maar er is in Woudenberg geen sprake van ontgroening. Daarnaast is er ook in Woudenberg sprake van een huishoudensverkleining. Bij een goede woonomgeving past ook een sterke werkomgeving. De wenselijkheid van het versterken van de synergie tussen denkers en doeners in de beroepsbevolking, een goede bereikbaarheid, maar ook behoud en versterking van natuur en landschap, zijn ontwikkelingen, waar wij oog voor hebben. Provinciale sturing op bouwen bij knooppunten van OV en wegen is bepalend voor de lange termijn ontwikkeling van Woudenberg.

De beleidskaders over de ruimtelijke kwaliteit moeten ervoor zorgen dat geen sprake is van ad-hoc-aanpassingen maar een ontwikkeling die ook op de lange termijn bijdraagt aan Woudenberg als aantrekkelijke woon-, werk- en verblijfsgemeente. Het wettelijke kader is veranderd met de Omgevingswet en dat geeft zeker in de wettelijke overgangsperiode veel onzekerheden en vraagt om extra inspanningen zowel van de markt als van onze gemeentelijke organisatie. De Omgevingswet versterkt de speerpunten van de dienstverlening in het bijzonder op het terrein van vergunningverlening, toezicht en handhaving.

- 60 -

Maatschappelijk effect 1

Maatschappelijk effect 1 - Vitaal dorp met ruimte voor het ontwikkelen van passend woning - en bedrijfsaanbod Wat willen we bereiken? Goede en passende woonruimte bieden voor alle Woudenbergers, maar zeker ook de mensen met een kleinere portemonnee, is onze uitdaging. De woonwensen en woningbehoefte van al onze inwoners (starters, doorstromers en aandachtsgroepen zoals senioren, jongeren, volwassenen uit zorginstellingen en statushouders) willen wij zoveel mogelijk binnen onze gemeentegrenzen mogelijk maken. Een sterke lokale economie en gezond ondernemersklimaat zijn van belang voor onze inwoners en dragen bij aan de vitaliteit van de gemeente. Hier willen wij ons voor inzetten, door regie te nemen en te ondersteunen en faciliteren. Doel is dat het prettig wonen en werken is en blijft in Woudenberg voor iedereen. De druk op het buitengebied vanuit diverse belangen (wonen, werken, agrarisch gebruik, versterking natuurwaarden, recreatie en energietransitie) maakt dat een goede afweging nodig is tussen economische en natuur belangen. Een vitaal dorp is meer dan voldoende woningen en ruimte voor bedrijven, het is ook een dorp waar het fijn wonen is met passende voorzieningen. Onderdeel daarvan vormt het culturele erfgoed en het ruimtelijk raamwerk van dorp en buitengebied.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Begin 2025 is de Woonzorgvisie Woudenberg vastgesteld. In de visie wordt de groeiende woon- en zorgbehoefte van onze meest kwetsbare inwoners verkend. Daarnaast bevat de visie richtinggevende principes om de verbinding te leggen tussen wonen, zorg en welzijn. Hiermee is de opmaat uit de woonvisie verder uitgewerkt. Daarnaast is de Huisvestingsverordening Gemeente Woudenberg 2025 vastgesteld. Hiermee wordt verdere invulling gegeven aan het voornemen uit de woonvisie om lokale binding te belonen. De eerste fase van Hoevelaar fase 2 is afgerond en de bouw van de tweede fase van Hoevelaar fase 2 is gestart. Dit zal zijn vervolg krijgen in 2026 en 2027. Gelijktijdig is in 2025 een samenwerkingsovereenkomst afgesloten voor de ontwikkeling van Hoevelaar fase 3 en is aansluitend gestart met de voorbereidingen voor het omgevingsplan. In Hoevelaar fase 3 is ruimte voor circa 575 woningen die passen bij de woningbehoefte van Woudenberg. Zoals verwacht heeft Hoevelaar Fase 2 tot een toename van het aantal startersleningen geleid. In totaal zijn er in 2025 negen startersleningen toegewezen. De blijverslening is uiteindelijk niet herzien en is, mede vanwege de grote vraag voor startersleningen, ingericht op een klein budget.

- 61 Dorpsrand Zuid is in ontwikkeling met ruimte voor sport (het workoutveld is geopend), water en zal ook ruimte gaan bieden voor woningen en wordt de komende jaren verder uitgewerkt. Samen met Omnia is een projectbrief opgesteld, voor het gebied Noordoost (Beatrixstraat en omgeving) met als doel om in 2026 een gebiedsvisie op te stellen en daarna een besluit over een gefaseerde herontwikkeling van dit gebied. Eveneens zijn met Omnia Wonen en de SHOW (Stichting Huurders Omnia Wonen) de prestatieafspraken geëvalueerd en vertaald naar nieuwe prestatieafspraken voor 2026. Hierin is onder andere afgesproken dat er per 1 januari 2026 een verhuiscoach wordt ingezet in Woudenberg om doorstroming te vergroten. Vanuit de Visie op de Retail ten behoeve van Vitaal Dorpshart stimuleren wij de uitvoering van deelplannen in het centrum en continueren wij de taskforce centrum. Het Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT) en DES werken samen om meer toeristen naar het dorpscentrum te trekken. Er is een horecaonderzoek uitgevoerd, dat zichtbaar maakt dat de marktruimte voor nieuwe horeca beperkt is en dat een aantrekkelijk centrum een samenspel van retail en horeca moet zijn. De evaluatie van het verkeer in het centrum is opgeleverd en een motie van de gemeenteraad heeft de druk opgevoerd in de onderhandeling van de supermarkten aan Kostverloren.

De druk op het landelijk gebied en een transitie van de landbouw is groot. Samen met de gemeente Leusden en Renswoude is gewerkt aan een lokale uitwerking van het nieuwe instrument voor vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen (VAB). Deze is eind 2025 ter inzage gelegd voor inspraak en zal medio 2026 vastgesteld worden. De onzekerheden rond stikstof en het provinciale UPLG beperken de ontwikkeling van het landelijk gebied. De zogenoemde piekbelasters regeling heeft enkele Woudenbergse boeren ondersteund met het beëindigen van de bedrijfsvoering. Wij hebben daar de ruimtelijke procedures voor begeleid. In het programma wonen en werken 2025 van de provincie Utrecht is eindelijk de mogelijkheid opgenomen om een nieuw bedrijventerrein aan de Laagerfseweg te creëren, het projectplan is vastgesteld en er wordt gestart met een mobiliteits- en netcongestie verkenning. Het traject om de gemeentelijke monumentenlijst te actualiseren is vanwege het grote aantal lopende projecten, ruimtelijke procedures en initiatieven nog niet gestart en wordt in 2026 verder opgepakt.

- 62 -

Maatschappelijk effect 2

Maatschappelijk effect 2 - Ja, mits als basis voor vergunningverlening en ruimtelijke plannen en het faciliteren van particulier initiatief Wat willen we bereiken? De Structuurvisie 2030 en de vast te stellen omgevingsvisie vormen het kader van ons beleid in het fysiek domein. Plannen van particulieren, projectontwikkelaars en onze eigen organisatie worden daaraan getoetst, waarbij wij in de toetsing uitgaan van de ja, mits beoordelen. Kijken naar kansen en mogelijkheden, zonder de rechtszekerheid uit het oog te verliezen. Daarvoor is ook de nota ruimtelijke kwaliteit een basis ter zekerstelling van het behoud en versterking van de waarden van Woudenberg.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Gestart is met het proces om eind 2026 te komen tot een Omgevingsvisie. Op basis van een beleidsanalyse, een brede enquête en gesprekken is een Nota van Uitgangspunten tot stand gekomen. Aan diverse ontwikkelingen, binnen en buiten de kern, is doormiddel van de behandeling van een TAM-IMRO plan, een Bopa of vergunning medewerking verleend. Binnen het karakter van Woudenberg en de beleidsuitgangspunten, van ruimtelijke kwaliteit, landschappelijke inpassing, gezondheid, het convenant duurzame woningbouw en een goede balans tussen natuurwaarden en economische belangen. De participatiewijzer is de basis voor de brede betrokkenheid bij nieuwe ontwikkelingen. De RUD Utrecht is eind gefuseerd met ODRU en gaat vanaf 1 januari 2026 verder als ODU.

- 63 -

Maatschappelijk effect 3

Maatschappelijk effect 3 - Duurzaamheid voor mens, milieu en markt Wat willen we bereiken? Binnen Woudenberg streven we naar een zo goed mogelijk leefklimaat voor iedereen en zetten vol in op de energietransitie. Dat doen we samen met inwoners en organisaties zoals de Stichting Duurzaam Woudenberg (SDW), coöperatie ZonopWoudenberg, Omnia Wonen en projectontwikkelaars. Wij willen inwoners, de buitenruimte en onze eigen organisatie voorbereid hebben op een toekomst zonder fossiele warmte en energiebronnen. We werken aan vier grote duurzaamheidsthema’s, te weten energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie en biodiversiteit.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Het uitvoeringsplan Duurzaamheid 2024-2030 vormt de basis voor de diverse activiteiten op het gebied van duurzaamheid. Het toenemende effect van netcongestie vraagt daarbinnen om regelmatig bijstelling. Centraal staat daarom ook het stimuleren van gedragsverandering en voorbereiding op een samenleving zonder aardgas. Daarvoor is gestart met het opstellen van het warmteprogramma. Na de analyse, volgt in 2026 een brede participatie en uiteindelijk vaststelling. Door energiecoaches van SDW is uitvoering gegeven aan het stimuleren van verduurzaming van bestaande woningen. Ondersteunend daaraan is de campagne “Energie in Woudenberg”, waarin huiseigenaren worden ondersteund in het verduurzamen van hun woning. Gezien de schaarse middelen is deze campagne primair gericht op de bewoners met een laag inkomen, in koopwoningen en samen met Omnia Wonen in de huurwoningen. Om daarmee tevens bij te dragen aan het verminderen van energie armoede. De RES-opgave, bestaande uit zon op dak en grootschalige opwek, blijH lasIg te realiseren. Alle gemeentelijke daken worden nogmaals op geschiktheid onderzocht en binnen het kader van verduurzaming bedrijventerrein is bezien op welke wijze bedrijven uitvoering kunnen geven. NetcongesIe is hierbij een beperkende factor.

De eerste verkenning naar een Energie HUB op het bedrijventerrein, bleek door het geringe aantal groot aansluiIngen niet direct kansrijk. Zodra er mogelijkheid voor is, zal dit een vervolg krijgen. Ter uitvoering van de RES afspraak (juli 2024) is ingestemd met een opIe-aanbod, waardoor 2 jaar is om de haalbaarheid van 7 ha zon op land te onderzoeken. Naast deze opgave is de regionale RES-opgave groter geworden, nu een alternaIef gevonden moet worden voor het wegvallen wind langs de A28 op de Leusderheide, dit vraagt in 2026 nieuwe besluitvorming. ZonopWoudenberg heeH de kansrijkheid van solar carports onderzocht en verkent de mogelijkheden van aquathermie vanuit de GriH, waarbij wij ondersteuning verlenen.

- 64 Het convenant schoon- en emissieloos bouwen is ondertekend. Bij dit convenant zit een routekaart om emissieloos bouwen gefaseerd in te voeren en uit te vragen binnen onze projecten in de openbare ruimte en daarmee is gestart. Een belangrijke stap om fossiele brandstoffen af te bouwen en hernieuwbare energie te gebruiken voor onze projecten. Ook leveren we op deze manier een bijdrage aan de invulling van het Schone Luchtakkoord. In nauwe samenwerking met economische zaken en duurzaamheid zijn samen met door de provincie aangestelde adviseurs, drie sporen verkend: 1. De bovengenoemde HUB; 2. Een adviseur die verkend, via gesprekken met de ondernemers, wat er nodig is om de bedrijventerrein toekomstbestendig te maken. Dit loopt door in 2026; 3. Een adviseur die individueel advies geeH over het verduurzamen van het vastgoed en bedrijfsvoering van MKB- ondernemers, ook deze is in 2026 nog beschikbaar.

In het kader van de Rijksdoelstelling 100% Circulair in 2050, is in het voorjaar van 2025, in samenwerking met het Repaircafé, op de milieustraat onderzoek uitgevoerd. Er is onderzocht hoeveel e-waste er wordt ingeleverd op de milieustraat en hoeveel van deze apparaten nog te repareren is. Daarnaast is het koersdocument “circulair denken, regionaal doen” ondertekend. Dit is een samenwerking met de provincie Utrecht, waterschap, diverse gemeenten en ondernemers om afspraken te maken hoe we de aankomende jaren aan de slag gaan met de circulaire economie. Een mooie stap om gezamenlijk binnen de provincie op te trekken en te werken aan de circulaire doelstellingen. In het najaar van 2025 is Wauw!denberg weer georganiseerd in samenwerking met Stichting Duurzaam Woudenberg. Het thema was dit jaar Lang zal t’ leven om aandacht te vragen om spullen langer in gebruikt te houden. Er is een start gemaakt met het gemeentelijk plan voor het verduurzamen van de organisatie. Hierin worden de resultaten van de CO2 prestatieladder opgenomen. Daarnaast zal er aandacht zijn voor hoe wij als gemeente duurzaam kunnen inkopen. Hier komen de doelstellingen op energie en circulaire economie samen en kan de gemeente als organisatie ook zelf aan de slag. Oplevering van het plan wordt in 2026 verwacht.

- 65 -

Indicatoren

Doel

Omschrijving

Bron

Realisatie 2022

Realisatie 2023

Realisatie 2024

Realisatie 2025

1.

Nieuw gebouwde woningen

BAG/CBS (StatLine)

200

104

39

118

2.

Vestiging van bedrijven

1480

1590

1680

Nog niet bekend

3.

Hernieuwbare elektriciteit[KK2] (%)

Landelijk Informatiesysteem van Arbeidsplaatsen (LISA) Rijkswaterstaat

11,2 %

-

4.

Aantal overnachtingen*