04. Jaarstukken 2023 Woudenberg 27 juni 2024.pdf

J a a r stukken 2 0 2 3

Gemeente Woudenberg

GEMEENTE WOUDENBERG Inhoudsopgave jaarstukken 2023 Jaarverslag 2023 Inleiding (inclusief eindcijfers rekening 2023) * Bestuurlijk kader * Samenvatting resultaat * Samenstelling resultaat * Financieringspositie Overzicht baten en lasten 2023 Leeswijzer jaarverslag Programmaverantwoording 1 – Samenleving 2 – Leefomgeving 3 – Veiligheid 4 – Ruimte, wonen en ondernemen 5 – Dienstverlening 6 – Algemene dekkingsmiddelen Paragrafen Paragrafen algemeen A – Lokale heffingen B – Weerstandsvermogen en risicobeheersing C – Onderhoud kapitaalgoederen D – Financiering E – Bedrijfsvoering F – Verbonden partijen G – Grondbeleid H – Openbaarheid Wet Open overheid Jaarrekening 2023 Overzicht baten en lasten 2023 Verschillenanalyse 2023 Balans per 31 december 2023 Toelichtingen * Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling * Toelichting op de balans per 31 december 2023 * Gebeurtenissen na balansdatum Rechtmatigheidsverantwoording B&W 2023 Bijlagen * Bruto verloop reserves * Bruto verloop voorzieningen * Autorisatie reserves * Bijlage exploitatiecijfers volgens uniforme taakvelden Lasten * Bijlage exploitatiecijfers volgens uniforme taakvelden Baten * Bijlage specificatie incidentele baten en lasten * Bijlage WNT-verantwoording 2023 * SiSa-bijlage Overige gegevens Programma-indeling Prestatie-indicatoren Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Bladzijde 3 3 7 9 10 11 12 14 29 42 53 63 80 88 90 97 106 122 129 135 152 159 161 163 174 175 181 202 203 206 216 222 226 228 230 233 235 245 249 252

-3-

INLEIDING (INCLUSIEF EINDCIJFERS) JAARREKENING 2023 1. Bestuurlijk kader De gemeente Woudenberg heeft over het jaar 2023 een stevig positief jaarrekeningresultaat. Voor de gemeentelijke overheden blijft structurele dekking voor uitgaven een probleem. Dit komt door de bekostiging vanuit het Rijk: steeds meer taken worden via SPUKS of andere incidentele vormen gefinancierd. Structurele financiering blijft onder de maat. De gemeenteraad is bekend met de terminologie van het ravijnjaar, vanaf 2026 wordt een stevige korting op het gemeentefonds voorzien. Dit betekent ook dat de gemeente terughoudend is met het toevoegen van meerjarige verplichtingen. We zien ook dat bij debatten in de gemeenteraad de financiële situatie zorgt voor voorzichtigheid, bijvoorbeeld omtrent het cultuurhuis. Het college vindt de financiering vanuit het Rijk onvoldoende. De taken die de gemeente uitvoert worden soms verzwaard of nemen in aantal toe, zonder dat hierbij voldoende financiële middelen ter beschikking worden gesteld. De stijgende kosten in het zorgdomein treft de gehele Nederlandse overheid. Ook de kosten voor zorg die onder de Rijksverantwoordelijkheid vallen, nemen toe. De gemeenten worden echter niet voldoende gecompenseerd voor stijgende kosten in Jeugdzorg, Wmo en de Participatiewet.

Het Rijk heeft bij de voorjaarsnota aangegeven dat voor de Wmo, in de toekomst, een eigen vorm van financiering wordt uitgewerkt. Deze financiering zal straks niet meer via het gemeentefonds plaatsvinden. Het college verwacht echter niet dat er gekozen wordt voor een open einde regeling; waar de kosten direct te verhalen zijn op de Rijksoverheid. We wachten deze gesprekken af en houden een vinger aan de pols via de VNG. Bij de VNG en het samenwerkingsverband van de K80 laten wij steeds ons geluid horen dat de financiering van de lokale overheid moet worden verbeterd, als we de dienstverlening van de lokale overheid op peil willen houden. Het grote overschot van 2023 wordt veroorzaakt door de overschotten voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen, meevallers in het Sociaal Domein en een aantal kleinere posten. Ook is er op een aantal budgetten sprake van onderuitputting; financiële middelen die zijn gereserveerd maar niet worden uitgegeven. Dit betekent een totaal overschot van € 4,2 miljoen. Het college vindt het essentieel dat het grootste deel van dit overschot wordt toegevoegd aan de algemene reserve. Daarnaast wil het college een aantal reserves aanvullen en een tweetal nieuwe creëren.

Bestemming jaarrekeningresultaat Het college stelt het volgende scenario voor qua resultaatbestemming: • Toevoeging algemene reserve • Toevoeging algemene reserve specifiek gereserveerd voor handhaving • Toevoeging reserve dorpsvoorzieningen • Toevoeging reserve duurzaamheid • Toevoeging reserve ontheemden • Toevoeging reserve opleidingskosten personeel Totaal

€ 2.834.939 € 150.000 € 350.000 € 500.000 € 300.000 € 32.000 € 4.166.939

Toevoeging algemene reserve € 2.834.939 De gemeente Woudenberg heeft de wens om de financiële gezondheid van de gemeente nu en in de toekomst in beeld te brengen en te houden. Hiervoor is in 2023 het dashboard financiële gezondheid gemaakt. Het dashboard bevat 22 indicatoren. De raad heeft besloten de resultaten van vijf belangrijke indicatoren de komende jaren te verbeteren. Twee van deze belangrijke indicatoren zijn het eigen vermogen per inwoner en het weerstandsratio. Bij de kadernota treft u in respectievelijk bijlage A en hoofdstuk vijf een actualisatie van het dashboard aan en een inhoudelijke toelichting hierop. Door een deel van het positieve jaarrekeningresultaat 2023 toe te voegen aan de algemene reserve zal het eigen vermogen per inwoner en de weerstandsratio verbeteren. Een aanvullend argument om een substantieel deel van het jaarrekeningresultaat 2023 te bestemmen voor de algemene reserve is gelegen in gewijzigde regelgeving. Op basis van deze nieuwe regelgeving is het namelijk onder voorwaarden toegestaan om een begrotingsjaar deels te

-4-

dekken met een begrote uitname uit de algemene reserve. De belangrijkste voorwaarde hiervoor is dat de algemene reserve van voldoende omvang moet zijn. Met de huidige omvang van € 6,6 miljoen aan algemene reserve en c.a. € 2,2 miljoen aan risico’s mag 10 % van € 4,4 miljoen (algemene reserve minus risico’s) = € 440.000 jaarlijks aan de algemene reserve worden onttrokken om de tekorten vanaf 2026 te verminderen. Zouden we nog een substantiële toevoeging aan de algemene reserve doen, ontstaat er meer ruimte om de tekorten vanaf 2026 deels te kunnen dekken. In de primitieve begroting 2023 is reeds besloten dat € 1 miljoen in ieder geval aan de algemene reserve zou worden toegevoegd. De toevoeging van € 1 miljoen is al verwerkt in bovengenoemd jaarresultaat. Zonder deze toevoeging zou het resultaat dan ook € 5,1 miljoen zijn. Alles overziend stelt het college voor om van het jaarrekeningresultaat een aanvullend bedrag van € 2.834.939 te bestemmen voor de algemene reserve. Met de aanvullende toevoeging krijgt de algemene reserve de omvang van € 9,4 miljoen. Toevoeging algemene reserve specifiek gereserveerd voor handhaving € 150.000 Het college stelt voor om € 150.000 extra aan de algemene reserve toe te voegen en dit bedrag specifiek te reserveren voor het project achterstand handhaving.

De gemeenteraad heeft tijdens de raadsvergadering van 21 maart 2024 de motie ‘Ongenoegen Raad’ aangenomen. Tijdens deze behandeling en eerdere behandelingen van bestemmingsplannen is door de gemeenteraad aangegeven dat zij extra inzet op handhaving wenselijk acht. Daarom wil het college middelen naar voren halen en aanvullen. Bij de begrotingsvaststelling voor 2023 en verder was voor de jaren 23, 24 en 25 incidenteel € 120.000 beschikbaar gesteld voor een kwaliteitsimpuls voor VTH. Vanwege tegenvallende jaarresultaten in de Kadernota is gekozen om dit bedrag voor 2025 uit de begroting te verwijderen. Vanuit het jaarresultaat 2023 wil het college voorstellen om een project in te stellen op het gebied van handhaving voor € 150.000. De focus ligt op het zo veel mogelijk beperken van de achterstand in het (succesvol) afronden van lopende handhavingsaanvragen en dossiers. Daarnaast worden nieuwe aanvragen vanzelfsprekend ook opgepakt, de handhavingsstrategie wordt in juli 2024 door de gemeenteraad vastgesteld. Met de financiële impuls van € 150.000 verwachten wij dat de handhavingslijst grotendeels kan worden opgepakt. Toevoeging reserve dorpsvoorzieningen € 350.000 Bij de vaststelling van de begroting 2024-2027 heeft het college, via een memo, aan de raad concreet aangegeven welke bestedingen eventueel uit de reserve dorpsvoorzieningen bekostigd kunnen worden.

Op basis van dit memo heeft de raad besloten dat vijf concrete bestedingen (van in totaal € 76.500) uitgevoerd mogen worden en dat het onderzoek toekomst sporten Woudenberg eerder dient plaats te vinden. In de kadernota welke gelijktijdig met deze jaarrekening aan uw raad voorligt, is in hoofdstuk zes een actualisatie van de reserve dorpsvoorzieningen opgenomen. In deze actualisatie is een concreet bedrag (te weten € 100.000) voor het onderzoek naar sporten in Woudenberg opgenomen. De reservering voor de subsidieaanvraag van Tennisvereniging ’t Schilt is verhoogd van € 100.000 naar € 150.000 en ten aanzien van een vijftal onderwerpen volgt geen uitname meer, is deze reeds gedaan of volgt dit op korte termijn. Ten aanzien van deze onderwerpen is het bedrag op € 0 gesteld (zie Kadernota 2025). Ten slotte stelt het college een nieuwe reservering voor om uit de reserve dorpsvoorzieningen te financieren. Dit is een bedrag van € 50.000 voor het actualiseren van de monumentenlijst. Hiervoor zal op een later moment een apart raadsvoorstel aan uw raad worden voorgelegd om de daadwerkelijke uitname te realiseren. Het college stelt voor om vanuit het jaarrekeningresultaat 2023 een bedrag van € 350.000 toe te voegen aan de reserve dorpsvoorzieningen. Toevoeging reserve duurzaamheid € 500.000 Op het gebied van duurzaamheid is de opgave groot.

Het Rijk heeft zich gecommitteerd aan de afspraken uit het Parijs-akkoord, waar een stevige reductie van CO2 is afgesproken. De gemeente ontvangt ten aanzien van duurzaamheid gelden van het Rijk die op dit moment alleen ingezet kunnen worden voor het aannemen of inhuren van personeel. Uitvoeringskosten voor relevante projecten dienen bekostigd te worden uit de reserve duurzaamheid of de algemene middelen. De reserve duurzaamheid wordt momenteel ingezet voor het digitale energieloket en bijdrage RAP. Daarnaast wordt voor de jaren 2024 en 2025 de regionale bijdrage RES bekostigd uit de reserve duurzaamheid en voor verschillende projecten waarvoor de gemeente gedeeltelijk subsidie vanuit het Rijk of provincie krijgt en waarbij de gemeente het resterende deel van de kosten dekt uit de reserve duurzaamheid.

-5-

Met alle verplichtingen die op dit moment lopen zit er, medio april 2024, nog globaal € 80.000 in de reserve duurzaamheid welke vrij besteedbaar is. Aangezien er medio april 2024 nog beperkte middelen (namelijk € 80.000) vrij beschikbaar zijn in de reserve duurzaamheid wordt geadviseerd een substantieel bedrag van het jaarresultaat 2023 toe te voegen aan de reserve duurzaamheid. Vooral de inzet op isolatieacties blijft de komende 10 jaar de basis. Gelijktijdig willen we inzet plegen op het gebied van de warmtetransitie en alternatieve warmtebronnen onderzoeken; gas als energiebron moet worden afgebouwd. Dit vraagt veel aandacht en geld. Daarnaast zal de focus de komende jaren liggen op het informeren en stimuleren van inwoners en het isoleren van woningen. Tot en met 2030 verwacht het college in ieder geval € 500.000 extra nodig te hebben om de kosten in de navolgende tabel te kunnen realiseren.

Reserve ontheemden € 300.000 De gemeente behaalt een positief resultaat op de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Op dit moment worden ongeveer 270 plekken aangeboden. Dit gebeurt op meerdere gemeentelijke locaties. Omdat wij de opvang efficiënt hebben weten te organiseren, is de regeling van het Rijk ruim voldoende om de opvang te creëren. Waar sommige gemeenten hebben gekozen voor opvang in bijvoorbeeld hotels, zijn de locaties van de gemeente Woudenberg in eigen beheer. Inmiddels wordt voor elke locatie wel huur betaald. Een deel van het werk dat plaatsvindt voor de doelgroep (koken en vertalen) vindt plaats door Oekraïense vluchtelingen die de gemeente Woudenberg in dienst heeft. Dit gaat om tijdelijke dienstverbanden, waarvan we weten dat we die ook alleen tijdelijk kunnen aanbieden. Dit is immers geen werk wat de gemeente blijvend zal uitvoeren. Het college stelt de raad voor om een deel van het overschot (ad. € 300.000) toe te voegen aan een reserve ontheemden. We voorzien vanwege de langdurige opvang, maar ook vanwege de mogelijke taakstelling uit de spreidingswet dat de gemeente kosten zal maken om ontheemden (Oekraïne en asiel) op te vangen. Door nu alvast een reserve te creëren, kan een deel van die kosten worden opgevangen.

Reserve opleidingskosten personeel € 32.000 Vanaf het moment dat de gemeenteraad tijdens de behandeling van de begroting 2023 (in het najaar van 2022) heeft vastgesteld dat er een uitbreiding van de loonsom zou plaatsvinden, zijn ongeveer 70 nieuwe medewerkers aangetrokken. Veel van deze medewerkers hebben minder ervaring binnen de gemeentelijke overheid. Intern zijn al een standaard training (hoe werkt de gemeente) en intervisie georganiseerd via eigen collega’s, zonder dat dit op het opleidingsbudget drukt. Onze vaste training (CiEP) wordt aan elke medewerker aangeboden. De wens is om in 2024 een schrijftraining aan alle (nieuwe) beleidsmedewerkers aan te bieden. Naast trainingen voor de gehele organisatie, zetten wij als gemeente ook in op de ontwikkeling van onze personeelsleden. Om mensen te binden en te boeien, zijn er voor individuele collega’s opleidingen bekostigd om

-6-

hen te laten doorgroeien in hun functie of in een nieuwe functie. Dit is essentieel om het verloop verder te beperken in de huidige arbeidsmarkt. We zien dat door deze inzet voor 2024 er een tekort ontstaat op het opleidingsbudget. De gemeenteraad heeft eerder gevraagd of het opleidingsbudget als dusdanig voldoende is. Het college heeft daarbij aangegeven dat hier bij de behandeling van de begroting voor 2025 en verder keuzes in worden gemaakt. Echter, vanwege de kerntakendiscussie en het ravijnjaar 2026, kiezen wij er op dit moment voor om de reserve te vullen met incidenteel geld en de discussie over het opleidingsbudget te betrekken bij de kerntakendiscussie. Zodoende stelt het college voor om een bedrag van € 32.000 toe te voegen aan de reserve opleidingskosten personeel.

-7-

2. Samenvatting resultaat De gemeente Woudenberg sluit het jaar 2023 af met een voordelig resultaat van € 4.166.939. Een stijging met € 4.068.889 t.o.v. de primaire begroting die in de maanden april t/m september 2022 is opgesteld en oktober 2022 door de gemeenteraad van Woudenberg is vastgesteld. De opvang van Oekraïne zorgt ervoor dat wij een flink positief saldo hebben (positieve invloed = € 3,8 miljoen). In de loop van 2022 en 2023 bent u via verschillende rapportages op de hoogte gehouden van de beleidsmatige en financiële ontwikkelingen. Saldo

Cumulatief

Primaire begroting

€ 98.050

€ 98.050

Mutatie voorjaarsrapportage

€ 841.084

€ 939.134

Mutatie najaarsrapportage

€ 1.071.366

€ 2.010.500

Jaarrekening

€ 2.156.439

€ 4.166.939

Totaal resultaat

€ 4.166.939

Het resultaat is als volgt opgebouwd: Resultaatbepaling Saldo van baten en lasten uit de normale bedrijfsvoering

Jaar 2023

Jaar 2022

2.323.000 V 114.000 V

2.608.000 V 747.000 V

Buitengewone baten en lasten

3.690.000 V

1.833.000 V

Saldo voor resultaatbestemming

6.127.000 V

5.188.000 V

Jaar 2023

Jaar 2022

Totaal stortingen in reserves

-4.077.000 N

-3.631.000 N

Totaal onttrekkingen uit reserves

2.117.000 V

1.694.000 V

Resultaat bestemming

-1.960.000 N

-1.937.000 N

Saldo na resultaatbestemming

4.167.000 V

3.251.000 V

Saldo van baten en lasten uit het grondbedrijf

Resultaatbestemming Mutaties in reserves

Specificatie incidentele baten en lasten / afrekeningen vorige dienstjaren Progr.

Buitengewone lasten

1

Kosten toeslagenaffaire

-17.619

N

1

Uitkering energietoeslag

-481.259

N

1

Kosten opvang Oekraïners

-1.836.340

N

1

Kosten Transitie div. panden opvang Oekraïners

-1.159.866

N

1

Lasten NPO gelden

-88.458

N

1

Lasten IZA SPUK regeling

-22.843

N

1

Dementie

-23.986

N

1

Zorgadministratie Amersfoort afr. 2022

-12.552

N

1

Afrekening Jeugdzorg kosten oude jaren

247.039

V

1

Opstartkosten MetMaya

-31.354

N

1

PGB Jeugd oude jaren

-24.093

N

1

Afrekening WMO kosten oude jaren

187.000

V

-8-

1

PGB WMO oude jaren

15.000

V

3

Afrekening Corona vergoedingen oude jaren

16.470

V

4

Omgevingswet incidentele kosten

-77.033

N

4

Voorbereiding Zuid-Oost

-15.135

N

4

Voorbereiding WDB Oost/ Parallelweg

-13.611

N

4

Visie Dorpsranden

33.024

V

4

Duurzame Vouchers Islatiemaatregelen

-88.778

N

4

Soorten Management Plan

-57.156

N

4

CDOKE gelden

-202.261

N

5

Herziening voorzieningen pensioen- en wachtgeld oud-wethouders

-126.000

N

5

Kosten Business case Cultuurhuis

-32.564

N

5

Onvoorziene lasten

-132.468

N

-3.944.843

N

Totaal buitengewone lasten Buitengewone baten 1

Vrijval voorziening sportpark de Grift

190.000

V

1

Uitkering toeslagenaffaire

31.598

V

1

Verwachte vergoeding opvang Oekraïners

4.181.517

V

1

Verwachtte vergoeding Transitie Europaweg opvang Oekraïners

1.156.866

V

1

Baten NPO gelden

88.458

V

1

Baten IZA SPUK regeling

114.277

V

2

Vergoeding SPUK regeling verkeersmatregelen 2022

12.500

V

3

Afrekening Corona vergoedingen oude jaren

1.711

V

4

Duurzame Vouchers Isolatiemaatregelen

79.800

V

4

CDOKE

202.261

V

4

Winstnemingen Grondexploitaties

113.640

V

4

Vrijval voorziening N224

1.235.000

V

5

Voorziening OZB verrekening 2023

70.000

V

5

Vrijval voorzieningen wachtgeld oud-wethouders

28.929

V

5

Vergoeding uitlenen personeel t.b.v. transitiekosten Oekraïne

61.183

V

5

Onvoorziene baten

81.897

V

5

Opbrengst verkoopt gronden/groenstroken

21.000

V

6

Algemene uitkering, bijstellingen 2021 - 2022

-36.006

N

Totaal buitengewone baten

7.634.631

V

Saldo buitengewone lasten en baten

3.689.788

V

Exploitatieopzetten grondbedrijf In april 2024 zijn de grondexploitaties van Spoorzone A2, Hoevelaar fase 1 en Nijverheidsweg herzien. Tevens zijn het Groene Woud en Amalialaan definitief afgesloten De exploitatieopzetten laten de volgende resultaten zien: • Het Groene Woud 4.153 voordelig • Hoevelaar fase 1 87.500 voordelig • Hoevelaar fase 2 20.500 voordelig • Spoorzone A2 1.486 voordelig Totaal 113.639 voordelig

-9-

Eindcijfers EINDIJFERS REKENING VAN BATEN EN LASTEN 2023 LASTEN (inclusief toevoegingen aan de reserves) BATEN (inclusief onttrekkingen aan de reserves) VOORDELIG REKENINGSALDO

52.609.328 56.776.267 4.166.939

3. Samenstelling resultaat In de financiële najaarsrapportage was rekening gehouden met een voordelig resultaat van € 2.010.500. De jaarrekening sluit met een voordelig resultaat van € 4.166.939. Saldo jaarrekening 2023 4.167.000 V Saldo begroting na wijziging (financiële najaarsrapportage 2023) 2.011.000 V Te analyseren verschil werkelijk ten opzichte van begroot 2.156.000 V De grotere verschillen op product (groep) zijn: VERSCHILLEN REALISATIE 2023 TEN OPZICHTE VAN BEGROTING 2023 in € 1.000 Prg

Omschrijving afwijking

Nadelig

Voordelig

1

Sport

1

Onderwijs

1

Gezondheidszorg

139.000

1

Sociale kracht samenleving

13.000

1

Participatie

12.000

1

Nabije en Lichte ondersteuning

101.000

1

Opvang ontheemden Oekraïners

352.000

1

Specialistisch aanbod

814.000

1

SPUK Gala regeling

8.000

2

IBOR

9.000

2

Overig beheer leefomgeving

40.000

2

Afval, riool, begraven

119.000

3

Integrale veiligheid

3

Fysieke veiligheid

19.000

4

Ruimtelijke ordening

39.000

4

Omgevingswet structurele kosten

15.000

4

Omgevingswet incidentele kosten

111.000

4

Projecten/ ontwikkeling

84.000

4

Volkshuisvesting

8.000

4

Economie

4

Duurzame samenleving

83.000

4

WABO vergunningen

18.000

4

Grondbedrijf

5

Basisregistraties

5

Bestuur

242.000 46.000

9.000

7.000

1.313.000 46.000 3.000

- 10 -

5

Griffie

14.000

5

Vastgoed

21.000

5

Algemene baten en lasten

124.000

5

Bedrijfsvoering

25.000

5

HRM

54.000

5

Overheadskosten

59.000

6

Belastingen

6

Algemene Uitkering

157.000

6

Treasury

47.000

7

Mutaties Reserves

alg

Salarissen

alg

Inhuur

alg

Kapitaallasten, doorberekening rentekosten

alg

Overige

43.000

28.000

Totaal

1.936.000

4.092.000

3.000

1.529.000 15.000 120.000 139.000

Saldo

2.156.000

Voor een uitgebreidere toelichting op de verschillen : zie toelichting programma 1 tot en met 5 en in de verschillenanalyse 2023.

4. Financieringspositie De financieringspositie van de gemeente geeft per 31 december 2023 het volgende beeld (bedragen in € 1.000): 2023 Vaste activa / voorraden • Immateriële vaste activa • Materiële vaste activa • Financiële vaste activa • Voorraden (gronden) Totaal

2022

A.

B.

0 22.856 2.027 -1.204 23.679

2.440 22.702 2.297 -1.726 25.713

Financiering met eigen en vreemd vermogen • • •

Reserves Saldo jaarrekening Voorzieningen

16.658 4.167 8.552

11.446 3.252 8.457

•

Opgenomen langlopende leningen

4.205

8.924

Totaal

33.582

32.079

Financieringstekort (A-B) Financieringsoverschot (B-A)

9.903

6.366

Het financieringsoverschot ten opzichte van 2022 is flink toegenomen. De vaste activa is flink gedaald ten opzichte van 2022 als gevolg van grondverkopen. De financieringszijde is per saldo toegenomen als gevolg van stijging van reserves en aflossing van langlopende geldleningen.

- 11 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN OVER HET JAAR 2023 IN DE JAARREKENING Bedragen x € 1.000 Groot totaal Programma's Samenleving Leefomgeving Veiligheid Ruimte, wonen en ondernemen Bestuur en dienstverlening Totaal Programma's Algemene dekkingsmiddelen Lokale heffingen Algemene uitkeringen Treasury Totaal Algemene dekkingsmiddelen Overige Overhead Heffing VPB Onvoorzien Totaal Overige Resultaat voor mutaties reserves (saldo van baten en lasten) Mutaties reserves Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Totaal Mutaties reserves Resultaat na mutaties reserves Gerealiseerde resultaat Totaal Resultaat na mutatie reserves

Realisatie begrotingsjaar Lasten Baten Saldo 56.776 56.776 0

Raming begrotingsjaar na wijziging Lasten Baten Saldo 42.584 42.584 0

Raming begrotingsjaar voor wijziging Lasten Baten Saldo 35.926 35.926 0

Lasten 48.967

Jaarrekening 2022 Baten Saldo 48.967 0

19.019 5.426 1.338 14.333 2.105 42.221

9.459 3.621 5 14.250 299 27.634

9.560 1.805 1.334 83 1.806 14.587

18.387 5.365 1.348 4.935 2.024 32.060

7.271 3.351 0 3.273 188 14.082

11.116 2.015 1.348 1.662 1.837 17.977

16.789 5.149 1.080 3.520 1.648 28.185

4.249 3.351 0 2.348 188 10.136

12.539 1.798 1.080 1.172 1.460 18.049

17.123 4.926 1.086 11.489 2.150 36.775

6.790 3.576 6 10.488 540 21.400

10.333 1.350 1.080 1.001 1.611 15.374

1 0 90 90

3.440 22.649 208 26.298

3.44022.64911926.208-

0 0 70 70

3.442 22.492 141 26.075

3.44222.4927126.006-

0 0 46 46

3.317 21.210 41 24.568

3.31721.2105 24.523-

1 0 43 43

3.363 21.827 96 25.286

3.36221.8275425.242-

6.061 84 76 6.221

646 0 82 728

5.415 84 65.493

6.163 0 84 6.247

540 0 120 660

5.623 0 365.587

5.922 0 0 5.922

469 0 0 469

5.453 0 0 5.453

5.192 1085 5.266

571 0 16 587

4.621 1069 4.679

48.532

54.660

6.128

38.377

40.817

2.440

34.153

35.173

1.020

42.084

47.273

5.189

4.077 4.077

2.117 2.117

1.961 1.961

2.197 2.197

1.766 1.766

431 431

1.675 1.675

752 752

923 923

3.631 3.631

1.694 1.694

1.937 1.937

4.167 4.167

0 0

4.167 4.167

2.010 2.010

0 0

2.010 2.010

98 98

0 0

98 98

3.252 3.252

0 0

3.252 3.252

- 12 -

Leeswijzer Jaarstukken Wettelijk kader Dit zijn de jaarstukken 2023 van de gemeente Woudenberg. De jaarstukken zijn een uitvloeisel van de Wet Dualisering Gemeentebestuur en is tevens opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Het BBV schrijft de gemeente de indeling van de jaarstukken voor. De jaarstukken de gemeente Woudenberg zijn als volgt ingedeeld: Jaarverslag Jaarrekening - Balans - Programmaverantwoording - Paragrafen - Toelichting Balans - Analyse verschillen werkelijke en raming bedragen - Balans in € 1.000 - Overzicht van de baten en lasten - Toelichting op de balans - Diverse bijlagen - Diverse bijlagen - Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Leeswijzer Wat vindt u waar in dit jaarverslag? Wij geven u een korte toelichting op de inhoudsopgave: Inleiding In de inleiding geven we aan hoe het resultaat tot stand is gekomen. Daarnaast wordt een analyse gegeven van het werkelijke resultaat 2023 ten opzichte van het geraamde resultaat bij de financiële najaarsrapportage 2023. Tot slot wordt een voorstel tot bestemming van het voordelig resultaat 2023 gedaan. Programma’s De kern van het jaarverslag vormen vijf programma’s.

Hierin worden per programma de drie W-vragen beantwoord: Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? Wat heeft het gekost? Algemene De programma’s leveren een negatief resultaat op (de lasten zijn hoger dan de baten). Daartegenover staan de algemene dekkingsmiddelen die dekkingsmiddelen en worden gevormd door de algemene uitkering, de gemeentelijke belastingen en uitkering van dividenden. Aan het resultaat van deze posten onvoorzien wordt in dit hoofdstuk aandacht besteed. Daarnaast wordt een verantwoording gegeven over de overige posten die niet in een beleidsinhoudelijk programma zijn opgenomen. Paragrafen Een aantal financiële aspecten in de jaarrekening gaat over de programma’s heen. Deze komen terug in de zeven voorgeschreven paragrafen. Een voorbeeld hiervan is de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. De onderhoudslasten zijn verspreid over alle programma’s en worden in de paragraaf toegelicht. Overzicht van de baten en Dit hoofdstuk geeft het resultaat van de programma’s en de algemene dekkingsmiddelen weer ten opzichte van de begroting (primitief en na lasten wijziging). Tevens worden de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves conform het BBV apart in beeld gebracht. Balans Toelichting balans Bijlagen

Dit hoofdstuk vormt de kern van de financiële verantwoording. Het geeft de financiële positie van de gemeente Woudenberg weer op 31 december 2023. De balans geeft een overzicht van de waarden van bezittingen, schulden en eigen vermogen op deze datum. In dit hoofdstuk worden de activa en passiva nader uitgewerkt en bieden we inzicht in de mutaties in het jaar 2023. In de bijlagen vindt u onder andere een verdere specificatie van financiële posten die in de balans genoemd staan, overzichten van overige gegevens (waaronder gegevens welke volgens een vooraf bepaald format ter verantwoording aan het Rijk verstrekt dienen te worden) en verantwoording van specifieke uitkeringen aan het Rijk.

- 13 -

P R O G R A M M AVERANTWOORDING

- 14 -

Samenleving Programma 1 Visie van het programma Inwoners doen naar vermogen mee en zien om naar elkaar. Samen met inwoners en maatschappelijke organisaties komt de gemeente tot collectieve en individuele oplossingen voor het activeren van inwoners en het bieden van ondersteuning en zorg. Waarbij het vertrouwen in de mogelijkheden van de inwoners centraal staat.

Wat houdt het programma in? Het programma Samenleving omvat alle inspanningen die de gemeente verricht rond sport, cultuur, onderwijs, werk, participatie en zelfredzaamheid, zorg en jeugd. Dit mede op basis van de Wmo 2015, de Participatiewet en de Jeugdwet. Denk bij deze wetten aan onder meer: handhaving bij leerplicht, het voorkomen van vroegtijdig schoolverlaten, passend onderwijs, leerlingenvervoer, armoedebeleid, de reguliere en bijzondere bijstand, schuldhulpverlening en (jeugd)gezondheidzorg.

- 15 -

Trends en ontwikkelingen In 2023 kwam de sociale kracht score van Woudenberg uit op een 7,5, wat lager is dan de scores in 2021. Onderdelen die hierin een belangrijke rol spelen zijn afname in sociale samenhang, participatie, en zelfredzaamheid en de toename van de mate van eenzaamheid. • • • • • • •

Sociale Samenhang: mogelijk heeft de coronapandemie ervoor gezorgd dat mensen in die periode meer voor elkaar zorgden, wat de hogere score op sociale samenhang in 2021 kan verklaren; Participatie: lager opgeleiden en jongeren laten de grootste daling in de participatiescore zien vergeleken met voorgaande metingen; Mate van eenzaamheid: alleenstaanden, 60 tot 75-jarigen en 75-plusserservaren meer eenzaamheid en hebben minder mensen om op terug te vallen. Alleenstaanden hebben bijv. minder mensen met wie zij zich verbonden voelen (92% versus 67% gemiddeld) en voelen vaker een leegte om zich heen (21% versus 8% gemiddeld). Zelfredzaamheid: op zelfredzaamheid scoort Woudenberg lager dan in 2021 (8,1 versus 8,4). De scores voor zelfzorgend vermogen zijn het hoogst en voor zelforganiserend vermogen het laagst. In 2023 is het lokale minimabeleid geëvalueerd. Naast verbeterpunten blijkt hieruit dat het lokale aanbod van regelingen overeenkomt met gemeenten van vergelijkbare grootte. Het Kindpakket en de Participatieregeling zijn ruimhartig opgesteld. Het aantal inwoners dat een beroep moet doen op een bijstandsuitkering is aanzienlijk lager dan het Nederlands gemiddelde. Het Nederlands gemiddelde is 4,7%. Lokaal is dat slechts 1,8%.

In 2021 is de Nieuwe Wet Inburgering gestart en zijn gemeenten verplicht om regie te voeren op het inburgeringstraject van een statushouder in de gemeente. Momenteel zijn er 15 statushouders in Woudenberg die op grond van deze wet begeleiding en regie ontvangen bij het inburgeren in onze gemeente.

Landelijke ontwikkelingen in 2023: •

•

In het GALA hebben de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), GGD GHOR Nederland1, Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en het ministerie van VWS gezamenlijk afspraken gemaakt op het gebied van gezondheid en welbevinden. Daarmee bouwen we aan het fundament voor een gerichte lokale en regionale aanpak van preventie, gezondheid en sociale basis. We geven op samenhangende wijze uitvoering aan de doelstellingen uit het coalitieakkoord en het Nationaal Preventieakkoord. Doel is het bevorderen en behouden van de fysieke en mentale gezondheid vanaf het prille begin, de eerste 1000 dagen, waarbij speciale aandacht uitgaat naar mensen in kwetsbare situaties. We dragen hiermee bij aan de beweging van ziekte en zorg, naar gezondheid en preventie. De zogenaamde ‘beweging naar de voorkant’. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft afspraken gemaakt met 13 partijen in de zorg om de zorg toegankelijk, betaalbaar en van goede kwaliteit te houden. Dit jaar zijn de zorgpartijen in samenwerkingen met onder andere alle gemeenten gestart met het uitwerken van de afspraken en heeft geresulteerd in een regioplan voor onze regio Eemland.

Wettelijke ontwikkelingen in 2023: •

In 2023 is de wet Breed Offensief van kracht geworden. De wet heeft als doel de arbeidskansen van mensen met een arbeidsbeperking te vergroten. De vereisten uit deze wet hebben we doorgevoerd in onze verordening. Dit heeft er vooral voor gezorgd dat het voor werkgevers en werknemers duidelijker is wélke ondersteuning zij van de gemeente kunnen ontvangen. Zo is bijvoorbeeld vastgelegd welk proces we gebruiken voor het verstrekken van loonkostensubsidie en de mogelijkheid van maatwerkondersteuning uitgewerkt. Daarnaast is met Breed Offensief ook de kostendelersnorm voor 27-minners gewijzigd. Deze tellen niet meer mee als kostendelende medebewoner.

- 16 -

Maatschappelijk effect 1 – Gezondere leefstijl van de inwoners en meer maatschappelijk en sociaal actieve inwoners

Wat wilden we bereiken? We wilden bereiken dat meer inwoners een positieve, gezonde leefstijl hebben en dat meer inwoners duurzaam maatschappelijk actief zijn, hun talent ontwikkelen en zich deel voelen uitmaken van de samenleving en/of zich daarvoor inzetten. We hebben daarbij zoveel mogelijk volgens het concept ‘positieve gezondheid’ gewerkt, waarbij we vooral uit zijn gegaan van het potentieel van de mensen en zijn of haar vermogen om met veranderende omstandigheden om te kunnen gaan. Door zo vroeg mogelijk (de kans op) problemen te signaleren en waar mogelijk collectieve en laagdrempelige ondersteuning aan te bieden, wilden we de kans op zwaardere problematiek verminderen. Ook wilden we optimale ontwikkelkansen voor jeugdigen aanbieden zodat een goede basis voor de toekomst wordt gelegd. Om dit alles te realiseren werkten we samen met inwoners, maatschappelijke partners, verenigingen, kerken, vrijwilligers en zorgprofessionals.

Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2023 zijn we verdergegaan met de realisatie van de doelen uit het sport- en leefstijlakkoord. Het sportakkoord is herijkt en we hebben ingezet op continuering van de eerdere doelstelling en het toevoegen van nieuw aanbod waaraan gezamenlijk met maatschappelijke partners wordt gewerkt. Dit in lijn met de zes landelijk vastgestelde ambities uit het sportakkoord (Inclusie en diversiteit, Sociaal veilige sport, Vitale sportaanbieders, Vaardig in bewegen, Ruimte voor sport en bewegen, Maatschappelijke waarde van topsport). Een voorbeeld hiervan is de inzet van een clubkadercoach voor de sportverenigingen waardoor trainers en coaches begeleiding ontvangen op didactisch en pedagogisch gebied. In de verdere realisatie van het leefstijlakkoord hebben we met behulp van de interventie van JOGG (jongeren op gezond gewicht), ingezet op een leefstijltransitie, van ongezond naar gezond, bij kinderen van 0 t/m 18 jaar. Een resultaat hiervan is dat één van de basisscholen het predicaat "Gezonde School" heeft ontvangen. Een ander voorbeeld is de start van 'de Woudlopers', waar inwoners worden gestimuleerd zijn/haar fysieke, mentale of sociale gezondheid te bevorderen door te wandelen onder begeleiding van een diëtist, fysiotherapeut en buurtsportcoach.

Binnen het thema inclusie hebben we in 2023 de samenwerking opgezocht met de Woudenbergse sportclubs, trainers en de jeugdige sporters. Er is een plan van aanpak opgesteld om samen een vuist tegen discriminatie te vormen, met als doel een positief effect op het sportklimaat en gevoel van sociale veiligheid in de club te bewerkstelligen. Deelnemende trainers zijn in het afgelopen jaar geschoold om het gesprek met hun sporters aan te kunnen gaan over discriminatie, bestaande

- 17 vooroordelen en inclusie om zo de acceptatie te vergroten. Het college is cultuur- en sportverenigingen tegemoet gekomen met energiecompensatie vanwege de sterk gestegen energierekeningen. In 2023 hebben vier verenigingen eenmalig een bedrag hiervoor ontvangen. Met behulp van de SPUK (specifieke uitkering) ‘gezonde leefstijl en mentale vitaliteit’ van het Rijk hebben we ook in 2023 uitvoering geven aan Welzijn op recept. Dit is een alternatief voor mensen met psychosociale klachten. In plaats van het 'traditionele pilletje' voor te schrijven, verwijst de huisarts deze patiënten door naar een welzijnscoach. In 2023 zijn er meer dan 70 mensen doorverwezen en zijn de zorgpartijen enthousiast over deze interventies. Vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) heeft het Rijk financiële middelen beschikbaar gesteld om vanuit een integrale samenwerking met verschillende partijen uit het sociale en medische domein intensief met preventie aan de gang te gaan. Deze integrale benadering moet bijdragen aan onder andere het lokaal terugdringen van gezondheidsachterstanden, met speciale aandacht voor de doelgroep kwetsbaren. Woudenberg heeft zich in 2023 gericht op het verstevigen van bestaande interventies zoals 'Woudenberg beweegt' en 'Buurtgezinnen', maar er zijn ook nieuwe initiatieven opgestart. Een voorbeeld daarvan is de ontwikkeling van de ketenaanpak valpreventie.

Er is een lokale werkgroep gestart bestaande uit huisartsen, fysiotherapeuten, buurtsportcoaches, diëtist, de ergotherapeut en de gemeente. Gezamenlijk is er een plan van aanpak opgesteld waarvan de eerste pilot in december 2023 heeft plaatsgevonden. De eerste resultaten warenpositief, zowel volgens de zorgprofessionals als de 35 deelnemende inwoners. Vanuit het rijk zijn ten behoeve van het Integraal Zorgakkoord (IZA) middelen beschikbaar gesteld voor ambtelijke inzet voor het opstellen van het regioplan Eemland. Dit regioplan is opgeleverd in december 2023 en is het vertrekpunt voor de benodigde samenwerking en geeft richting aan het doel van de IZA: het goed, toegankelijk en betaalbaar houden van de zorg van de toekomst. Door betere samenwerking en het anders organiseren van zorg, komen inwoners op het juiste moment op de juiste plek terecht voor ondersteuning en zorg. Publieke gezondheid is meer dan niet ziek zijn: het gaat ook over het bevorderen van gezondheid door aandacht voor gezond gedrag en preventie. Samen met de GGDrU is in 2023 een start gemaakt met invulling te geven aan de preventieketen Kansrijke start. Kansrijke start is een preventieketen die zich richt op de periode voor de zwangerschap, de zwangerschap en de periode daarna.

Het doel is een lokale coalitie te starten waarbij professionals in het medische en sociale domein samenwerken en kwetsbare gezinnen ondersteunen zodat kinderen kansrijk kunnen opgroeien. Het inclusiviteitspanel is later gestart dan verwacht maar is positief van start gegaan. Samen met de panelleden zoeken we naar een passende inclusieve werkvorm. Het college betrekt graag de jongeren uit Woudenberg actief bij de ontwikkeling van beleid. Het animo onder jongeren hiervoor blijft gering maar we blijven hier op inzetten.

- 18 -

Maatschappelijk effect 2 – Samen met inwoners komen tot meer lokale, passende en integrale antwoorden op hun ondersteuningsvragen

Wat wilden we bereiken? Zoveel als mogelijk en wenselijk worden ondersteuningsvragen dichtbij het huishouden en in het netwerk opgepakt. We proberen het probleem niet ergens anders op te lossen (locatie van een professional) maar gaan waar mogelijk naar het huishouden toe. In gezamenlijkheid komen we tot een passend plan van aanpak. Dit betekent: eerst samen helder in beeld brengen wat er nodig is en daarna met het huishouden en het netwerk formuleren waar de ondersteuning aan moet voldoen en welke effecten worden beoogd. Vervolgens volgen we met elkaar of de gewenste effecten worden bereikt. Ondersteuning aan huishoudens dient één aaneensluitend traject te zijn vanuit alle levensdomeinen en gebaseerd op één plan van aanpak.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Om ook in de toekomst in te kunnen spelen op de ondersteuningsvragen van onze inwoners heeft de gemeente in 2023 deelgenomen aan het werkatelier Steunsystemen. Een steunsysteem is een georganiseerd netwerk van mensen, diensten en voorzieningen waar inwoners (hulpvragers en -gevers) zelf deel van uitmaken. Door dit netwerk worden inwoners ondersteund en wordt deelname aan de samenleving gestimuleerd. Met inwoners, formele, informele zorg- en ondersteuningspartijen is er in dit werkatelier onderzocht hoe een steunsysteem voor Woudenberg kan werken. Hierin is de ambitie meegenomen om te komen tot meer laagdrempelige ontmoetingen. Al dan niet op een eigen plek of juist gefaciliteerd door onze (in)formele partners. Ook benodigde financiële borging vormt een belangrijk onderdeel van dit onderzoek. Begin 2024 worden de resultaten van dit onderzoek gedeeld en wordt al dan niet besloten om verder te gaan met de implementatiefase. Voor het onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de exploitatie (inclusief het beheer, onderhoud en verduurzaming op lange termijn) van het vastgoed waar nu het Cultuurhuis is gevestigd en de toekomstbestendigheid van het huidige construct met subsidiepartijen, heeft de raad begin 2023 een krediet beschikbaar gesteld.

Vervolgens heeft een extern bureau een rapport opgesteld waarbij de vaste gebruikers van het Cultuurhuis bij het opstellen van het rapport nauw betrokken zijn geweest. In het rapport zijn een viertal scenario's met elkaar vergeleken. De raad heeft in het najaar 2023 het college de opdracht gegeven om ten aanzien van een aantal scenario's met een dekkingsplan te komen alvorens een definitieve keuze voor de toekomst gemaakt kan worden. Het opstellen van het dekkingsplan wordt in 2024 verder opgepakt. In 2023 zijn de diverse deelopgaven uit de Woudenbergse Bezuinigingsdialoog doorgezet. Zo zetten we in op demedicalisatie en substitutie ten aanzien van opgroei- en opvoedingsvraagstukken, somberheid onder jongeren en echtscheidingsproblematiek.

- 19 In 2023 speelden er in relatie tot de Jeugdwet twee landelijke thema’s die vragen om een doorontwikkeling van de lokale teams in de regio. Zo is 'stevige lokale teams en toegang' één van de opgaven uit de Hervormingsagenda Jeugd. Er wordt gevraagd naar het verder vergroten van de expertise van het sociaal team, het uitbreiden van de begeleidingsfunctie en een meer uniforme werkwijze in de regio. Het tweede thema dat speelt is het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. In dit scenario wordt gewerkt aan een structuuraanpassing die zal leiden tot meer samenhangende hulp en steun voor gezinnen, bij veiligheidsvraagstukken. Het lokale team heeft hierin een belangrijke positie: de medewerker van het lokale team wordt de vaste professional die langdurig bij een gezin betrokken blijft. Afgelopen jaar zijn we doorgegaan met het ondersteunen van het aanbod voor mensen met dementie in onze gemeente. Dit heeft geresulteerd in een samenwerking tussen de verschillende ouderenzorgpartijen die hun aandeel willen leveren bij de realisatie en structurele borging van DemenTalent. Ook hebben we in 2023 zicht gekregen op de lokale woon-zorgopgaven rondom de verwachte toename van de vraag naar zware zorg voor ouderen in 2040 en de beperkingen van de zorg om dit te kunnen bieden (personeelstekorten, onvoldoende intramurale plekken en daling van het mantelzorgpotentieel).

Voor Woudenberg geldt dat er in 2040, zonder aanvullend beleid er een tekort ontstaat aan 99 zware verpleegzorgplekken (al dan niet thuis geboden). Dit is het eerste resultaat van het werkatelier Wonen en Zorg 2040, waarin ouderenzorgpartijen, woningbouwvereniging, huisartsen, CDKS en meerdere domeinen van de gemeente (Wonen, Ruimtelijke Ordening en Sociaal Domein) toewerken naar een meerjarenplan om deze opgave aan te pakken. Met de instroom van Oekraïense vluchtelingen vanaf 2022 heeft de gemeente zich ingezet om deze vluchtelingen te ondersteunen bij het vinden van betaald werk. In 2023 is gebleken dat deze doelgroep volledig zelfredzaam is: er zijn lokaal geen ondersteuningsaanvragen ontvangen. Oekraïense vluchtelingen hebben dus niet langer ondersteuning nodig bij het vinden van betaald werk. In 2023 zijn financiële middelen opgenomen om de toegang tot de minimaregelingen te verbeteren. We hebben de inkomensgrens van 110% naar 130% van het wettelijk minimumloon verruimd. Hierdoor kunnen we meer inwoners in financiële nood bereiken. Aanvullend hierop heeft gemeente Woudenberg in 2023 het minimabeleid geëvalueerd. Hieruit komen concrete aanbevelingen naar voren om het bereik, communicatie en gebruik van de minimaregelingen nog verder te verbeteren.

- 20 -

Maatschappelijk effect 3 – Minder inzet van specialistische zorg door het stimuleren van innovatieve en adequate zorgverlening

Wat wilden we bereiken? Door lokale, passende en integrale ondersteuning (maatschappelijk effect 2) wilden we de inzet van specialistische, individuele voorzieningen (jeugdhulp, Wmovoorzieningen, re-integratietrajecten en schuldhulpverlening) voorkomen. Indien specialistische voorzieningen toch nodig waren, wilden we dit graag zoveel als mogelijk lokaal, passend en collectief inzetten, zo snel mogelijk op de juiste plek en weer afbouwen zodra het kon.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Het jaar 2023 was het overgangsjaar waarin de aanbesteding voor specialistische jeugdhulp heeft plaatsgevonden. Voor deze aanbesteding werd uitgegaan van taakgerichte contractering van 1 consortium. Dit betekent dat de zorgaanbieder de taak krijgt voor de specialistische zorg en/of ondersteuning en dat deze aanbieder de vrijheid heeft om naar eigen inzicht de taak in te vullen. Er wordt dus niet betaald per handeling, cliënt of uitkomst maar voor de dienst die beschikbaar is of waar gebruik van gemaakt kan worden. Zo wordt de expertise van de zorgprofessionals optimaal benut en een integrale benadering van zorgvragen gerealiseerd. Voor de aanbesteding van Specialistische Jeugdhulp resulteerde dit in de contractering van MetMaya, een nieuwe aanbieder die per 1 januari 2024 van start gaat. Zo kunnen ouders de ouderschapscursus Triple P volgen bij Coöperatie De Kleine Schans, kunnen jongeren de training MINDSET volgen om positiever in het leven te staan, en kunnen stellen die overwegen uit elkaar te gaan bij een Anders Samen-bijeenkomst ondersteund worden om dat op een gezonde manier te doen. De aanbesteding voor Wmo -incl. Opvang met noodzakelijk verblijf (Omnv [1])- is na verkennende gesprekken met zorgaanbieders uitgesteld. De ambitie binnen dit perceel om met 1 contract en 1 aanbieder te werken bleek in het afgelopen jaar niet haalbaar.

Er wordt nu toegewerkt naar een nieuwe aanbesteding met invoerdatum 2026. In de tussentijd worden contracten van aanbieders verlengd of nieuwe kortdurende contracten afgesloten. Voor de maatschappelijke opvang loopt inmiddels een aparte aanbesteding. De vrouwenopvang wordt later middels een afzonderlijke aanbesteding ingekocht. De doordecentralisatie OMNV die in 2023 plaats zou vinden is uitgesteld naar 1 januari 2025. Dit komt omdat de invoering van het woonplaatsbeginsel en het nieuwe verdeelmodel voor Beschermd Wonen (of Omnv) opnieuw door het Rijk zijn uitgesteld. Deze maatregelen zijn nodig omdat deze ervoor zorgen dat we als gemeente verantwoordelijk blijven voor de ondersteuning van onze eigen inwoners en daarvoor ook de passende middelen uit het gemeentefonds zullen ontvangen. Ondanks dit uitstel hebben we ons als gemeente in het afgelopen jaar ingezet om deze woon-zorgopgave voor Woudenberg beter in beeld te krijgen. Zo werkten we samen met de provincie aan een (boven)regionale Woon- Zorganalyse waarvan we de resultaten verwachten in Q2 2024. Daarnaast hebben we ons ingezet voor het verstevigen van de

- 21 sociale basisinfrastructuur door bijvoorbeeld onze deelname aan het werkatelier Steunsystemen (zie maatschappelijk effect 2), waardoor ook de meer (psychisch) kwetsbare Woudenbergers in de toekomst beter ondersteund kunnen worden. [1] Ondersteuning met noodzakelijk verblijf (OMNV) heette voorheen Beschermd wonen (BW).

Indicatoren

Indicatoren

Definitie

Wijze van meten

Norm

In hoeverre zijn inwoners zelf in staat om hulp in het eigen netwerk te regelen om problemen in het dagelijks leven aan te pakken. In hoeverre nemen inwoners deel aan de maatschappij d.m.v. (on)betaald werk, het volgen van een opleiding of deelname aan het verenigingsleven.

Score zelfredzaamheid. Deze score is opgebouwd uit drie sub-scores: 1. Zelf-zorgend vermogen, 2. Zelf-organiserend vermogen en 3. Weerbaarheid. Score participatie. Deze score is opgebouwd uit zes sub-scores: 1. Zelfstandig werkzaam, 2. Voltijd opleiding 18-plussers, 3. Vrijwilligerswerk, 4. Actief bij een vereniging, 5. sociaal actief of in een reintegratieproject en 6. Geen participatie. Score mate van eenzaamheid. Deze score is opgebouwd uit zes sub-scores: 1. Het kunnen terugvallen op mensen, 2. Het kunnen vertrouwen op mensen, 3. Het nauw verbonden voelen met mensen, 4. Het ervaren van leegte, 5. Het missen van mensen en 6. Het in de steek gelaten voelen. Overall cliënttevredenheidsscore ten aanzien van de Coöperatie, Jeugdzorg, Wmo en participatiewet.

Tweejaarlijkse sociale kracht monitor

In hoeverre voelt men zich verbonden en heeft men sociaal contact met familie, vrienden/kennissen en buurtbewoners.

In hoeverre is men tevreden over de geleverde informatie, ondersteuning en zorg in het kader van de Jeugd, Wmo en Participatiewet.

1 Voor Wmo is geen rapportcijfer uitgevraagd.

2023

2022

Streefwaarde > 8,1 (2019)

2021

8,2 (situatie 2017)

8,4 ( 2021)

8,4 ( 2021)

Tweejaarlijkse sociale kracht monitor

8,2 (situatie 2017)

8,2 (2021)

8,2 (2021)

> 8,5 (2019)

-

Tweejaarlijkse sociale kracht monitor

8,2 (situatie 2017)

8,3 (2021)

8,3 (2021)

> 8,2 (2019)

-

Clientervaringsonderzoek

7 jeugdwet (jongeren) 7.5 jeugdwet (ouders) 7.5 participatiewet (alle cijfers gaan over 2019 meetmoment 2020)1

-

> nulmeting

-

- 22 -

Verbonden partijen / Relevante samenwerkingspartners

Verbonden partijen: Coöperatie De Kleine Schans, RWA, GGDrU. Relevante samenwerkingspartners: onderwijs, voorschoolse voorzieningen, welzijnswerk, sport- en cultuurverenigingen, kerken, zorgaanbieders, bedrijven.2

2 Zie ook bijlagen uitvoeringsprogramma.

- 23 Wat heeft het gekost?

In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. VERSCHILLEN REALISATIE 2023 TEN OPZICHTE VAN BEGROTING 2023 in Lasten € 1.000 Prg

Omschrijving afwijking

Baten

Nadelig

Voordelig Nadelig

Voordelig Saldo

REALISATIE PROGRAMMA 1

19.019

9.459

9.560

BEGROTING PROGRAMMA 1

18.387

7.271 2.188

11.116 -1.556

TOTAAL VERSCHILLEN

632

TOTAAL VERSCHILLEN

1.792

1.160

227

2.415

-1.556

Algemene verschillen

83

15

0

5

63

Alg

Salarissen

4

4

Alg

Inhuur

75

75

Alg

Kapitaallasten, doorberekening rentekosten

4

4

Alg

Kleine verschillen < € 10.000 Sport

15 6

1

Vrijval voorziening sportpark de Grift naar reserve

1

Rijksuitkeringen

6

Kunst & Cultuur

0

1

51

0

51 0

0

5

-20

197

-242

190

-241

7

-1

0

0 0

- 24 -

Onderwijs

99

1

Leerlingenvervoer, vervoerskosten

55

1

Leerplicht

1

Subsidie uitgave VVE

1

Vrijval voorziening VVE naar overlopende passiva

1

Rijksvergoeding VVE

1

Nationaal Programma onderwijsbeleid

37

Gezondheidszorg

23

1

Sisa gelden preventieakkoord

10

1

GGD

1

IZA spuk regeling regio Amersfoort

13

Jeugd en Jongerwerk

0

8

152

197

1

56 9

8 151 151 0

-144 151

37

0

131

-139

17

-7

31 0

-9 -8

7

31

46

-31 0

114

-101

0

0

1

0 Sociale kracht van de samenleving

0

13

0

0

-13

1

Inclusie

6

-6

1

Ondersteuning vrijwilligers

7

-7

Participatie

235

1

Overige kosten bijstandverlening

51

1

Uitkeringen participatiewet

8

1

Levensonderhoud BBZ

20

1

Levensonderhoud startende ondernemers

1

Kapitaalverstrekking BBZ (buiten invordering stellen debiteuren)

1

Kapitaalverstrekking BBZ (rijk afr. Oude jaren)

1

BBZ TOZO regeling

1

Kindertoeslagaffaire (sisa) Bijzondere bijstand, lagere verstrekkingen / verhaal verstrekkingen / uitv. Kst

1

81

51

217

-12 51

10 8

-12 21

6

-18

13

-21 7

19 30

-19 30

1

15

-14

13

14

-1

- 25 -

1

Bijzondere bijstand, energietoeslag

43

43

1

Re-integratie, kosten verstrekkingen en uitvoering

12

-12

1

Inburgering (oude regeling)

35

-35

1

Inburgering (Wet 2021)

127

Nabije en Lichte ondersteuning

51

131

24 24

138

-11

45

-101

1

Beleid lichte ondersteuning

10

1

Adviesraad

5

-5

1

Kwaliteitsbeleid

23

-23

1

onafhankelijke clientondersteuning

26

-26

1

innovatiebudget

67

-67

1

Subsidie Coöperatie De Kleine Schans

51

Nabije en Lichte ondersteuning Opvang ontheemden Oekraïners

1.081

1

Kosten opvang Oekraïners

16

1

Reguliere vergoeding Uitkering opvang ontheemden Oekraïners

1

Transitiekosten Diverse panden

765

1

Afdracht aan rijk deel uitkering 2022 Opvang Ontheemden

300

Specialistisch aanbod

22

1

WMO 2023

22

1

WMO oude jaren

202

-202

1

Jeugd 2023

405

-405

1

Jeugd oude jaren

223

-223

SPUK GALA regeling

192

1

Kosten GALA regeling

192

1

SPUK GALA regeling uitkering rijk

0

0

14

45

6

1.433

-352 16

692

-692

741

24 300

830

0

0

0

6

-814

6

16

184

8 192

184

-184

- 26 -

Toelichting op de grotere verschillen tussen gerealiseerde cijfers en de definitieve begroting over 2023. Salarissen en inhuur: Verschillen op salarissen en inhuur worden kort toegelicht in paragraaf E bedrijfsvoering.

Sport: Op advies van de accountant is per 1 januari 2023 de voorziening Sportpark De Grift omgezet naar de reserve sportpark De Grift. De vrijval van de voorziening levert hier een voordeel op van 241K dat toegevoegd is aan de reserve.

Onderwijs: De voorziening VVE (Voor- en vroegschoolse educatie) is op advies van de accountant omgezet naar een balans post overlopende passiva. Deze vrijval loopt wordt in mindering gebracht op de ontvangen rijksvergoeding zodat het hier geen invloed heeft. Het aantal leerlingen dat gebruikt maakt van het vervoer voor het schooljaar 2023-2024 is sterk gestegen. Hierdoor zijn deze kosten gestegen en vallen 55K hoger uit dan geraamd bij de najaarsnota. Wat de consequenties zijn voor komende jaren wordt onderzocht. Intern wordt nog onderzocht of Woudenberg invloed kan uitoefenen op de gestegen kosten.

Gezondheidszorg Bijstelling GGDrU In de najaarsrapportage is aangegeven dat de bijdrage van de GGD Regio Utrecht van gemeente Woudenberg met ruim 71K was verhoogd. Van deze 71K hebben we in totaal 14K kunnen declareren binnen de SPUK IZA en SPUK GALA subsidies. Het tekort uit de najaarsrapportage is hiermee teruggebracht tot 57K. Dit betekent voor de jaarrekening een voordeel van 14K. Op andere GGD posten wordt 17K overgehouden waardoor het voordeel op 31K komt.

Specifieke uitkering Integraal Zorgakkoord (Gezondheidszorg - SPUK IZA) Gemeente Amersfoort heeft voor de regio een SPUK IZA ontvangen van 2,4 miljoen euro. Aangezien de subsidiebeschikking vanuit het Rijk pas laat in het jaar verstrekt is aan de gemeente heeft Amersfoort ons verzocht kosten die gerelateerd zijn aan de doelen van de subsidie te declareren bij gemeente Amersfoort. De incidentele meevaller van 110K die we van gemeente Amersfoort ontvangen was nog niet voorzien in de najaarsnota van het jaar 2023.

Sociale kracht van de samenleving: In 2022 en 2023 is 2x € 3.000 ontvangen vanuit de regio voor inclusietrajecten. Deze € 6.000 valt vrij en is opgenomen in de reserve overlopende kredieten.

Participatie: Participatie betreft kent diverse plussen en minnen die tezamen een voordeel geven van 12K. Veel posten worden gedekt uit speciale rijksbijdragen zoals de BUIG of de nieuwe wet inburgering 2022.

- 27 Aan energietoeslag is 43K meer uitbetaald dan verwacht. Deze 43K komt uit de reserve overlopende kredieten. Voor het afhandelen van de laatste aanvragen is nog 59K beschikbaar in de reserve overlopende kredieten.

Nabije en lichte ondersteuning: Coöperatie De Kleine Schans De begrotingsoverschrijding van de coöperatie is het gevolg van de nieuwe CAO Zorg en Welzijn die van 1 juli 2023 geldig is. De totale overschrijding is op het jaarresultaat van CDKS is 126K. Dit is 51K hoger dan begroot. Een deel van de extra kosten (45K) worden gedeclareerd via de NPO gelden. Overige De posten Kwaliteitsbeleid, onafhankelijke clientondersteuning en het innovatiebudget zijn samen voor 116K onderbenut en geven een voordeel op het jaarresultaat. Deze onderbenutting is het gevolg van onderbezetting van en wijzigingen binnen het team.

Nabije en lichte ondersteuning Opvang ontheemden Oekraïners: Bij het vaststellen van de jaarrekening 2022 heeft de raad besloten om 300K uit her resultaat terug te geven aan het ministerie van Justitie. Deze teruggave komt als kosten terug in 2023 met daartegenover een onttrekking uit de algemene reserve. Voor de transitiekosten van diverse panden is 765K meer uitgegeven dan begroot. Via de SPUK regeling wordt 741K hiervan vergoed. De reguliere kosten voor opvang stijgen met 16K. De werkelijke vergoeding van het rijk per opvangplek is 692K hoger dan eerder begroot. Per saldo is er 352K extra voordeel op de opvang ontheemden Oekraïners.

Specialistisch aanbod: WMO, Huishoudelijke hulp De zorgorganisaties hebben aangegeven dat het huidige tarief onvoldoende de Cao salaris wijzigingen ondervangt. Een extern bureau (Berenschot) is aangetrokken om de het kost prijs tarief van alle huishoudelijke hulp aanbieders uit de regio na te calculeren. Op basis van een eerste prognose reserveren we 90K, om te compenseren over het jaar 2023. De werkelijke afrekening verwachten we in 2024.

Jeugdhulp 2023 De zorgkosten van jeugd vallen 405K lager uit dan begroot. Dit heeft o.a. te maken met de opgenomen stelpost van 688K voor indexering groei. Blijkbaar vallen de indexeringen mee of is er minder zorg verleend. Op dit moment kunnen wij geen verdere analyse hiervan maken.

Vrijval balanspost reservering zorgfacturen oude jaren. Zorginstellingen kunnen tot 5 jaar na uitvoering een factuur sturen aan gemeente Amersfoort. Gemeente Amersfoort berekent deze kosten uit het verleden door aan de gemeente Woudenberg. Om deze zorgkosten uit het verleden te kunnen betalen reserveert onze gemeente ieder jaar een bedrag op de balans. Dit bedrag is gebaseerd op de prognose van Amersfoort over het totaal aan verwachte uitgaven van het vorige jaar (inschatting totaal) en de betalingen die reeds door Amersfoort bij Woudenberg in rekening zijn gebracht (kasstelsel).

- 28 Gemeente Amersfoort heeft over het boekjaar 2023 slechts enkele facturen uit het verleden doorbelast en heeft aangegeven dat de zorgadministraties van de diverse zorgaanbieders inmiddels volledig bij zijn. Daarnaast heeft gemeente Amersfoort een positieve correctie gestuurd van door Woudenberg teveel betaalde voorschotten en een positieve herverdeling van de regionale algemene kosten. Het totale voordeel en vrijval bedraagt 425K waarvan 90K is ontvangen vanuit gemeente Amersfoort en 335K is vrijgevallen uit de balans opgebouwd als reservering van de zorgfacturen over de jaren 2018 t/m 2022.

Specifieke uitkering GALA (SPUK GALA) Aangezien de subsidiebeschikking pas in het tweede kwartaal van 2023 is afgegeven heeft de gemeente een deel van de 15 categorieën uit de SPUK GALA subsidie pas in de tweede helft van het jaar kunnen opstarten. Conform de SPUK GALA voorwaarden mogen we 20% van de niet uitgevoerde categorieën overhevelen naar het volgende jaar (2024). De 20% van de niet uitgevoerde kosten (€ 10.104) zullen in de voorjaarsrapportage toegevoegd worden aan de betreffende vier SPUK GALA categorieën. (Valpreventie, Kansrijke omgeving, Mantelzorg en Coördinatiekosten regionale aanpak. Omschrijving Beschikking Realisatie subsidiabele kosten 2023 Maximaal over te hevelen naar 2024 Restant Het restant van € 10.895 zal in 2024 worden terugbetaald.

Bedrag € 202.352 € 181.352 € 10.104, 0 € 10.895

- 29 -

Leefomgeving Programma 2 Visie van het programma Inwoners en ondernemers voelen zich thuis en participeren in een veilige leefomgeving. Een ruimte waar een ieder vrij in kan bewegen, die ook beleefd en gevoeld wordt als gemeenschappelijk, als openbaar, als van ons allen.

Wat houdt het programma in? Het programma leefomgeving omvat een diversiteit aan beleidsterreinen op het gebied van een veilige, functionele en een toekomstbestendige leefomgeving. Het gaat om lokaal beleid en de uitvoering van diverse wettelijke taken. De integraliteit van het beleid en uitvoering krijgt steeds meer vorm in een nieuw wettelijk kader via de toekomstige Omgevingswet. Het programma heeft diverse raakvlakken met onderdelen van andere programma’s.

- 30 -

Trends en ontwikkelingen

Maatschappelijke ontwikkelingen en vraagstukken raken de fysieke leefomgeving. Dit is de ruimte waar we met z’n allen gebruik van maken en ook benut kan worden om bij te dragen aan de oplossing(en) rondom deze vraagstukken. Voorbeelden van trends en ontwikkelingen hierin zijn: • Energietransitie; • circulaire economie; • klimaatverandering; • omgevingswet; • inclusieve samenleving; • veranderingen op het gebied van afval en grondstoffen; • beleefbare natuur en een groene leefomgeving.

- 31 -

Maatschappelijk effect 1 – Een veilige openbare ruimte

Wat wilden we bereiken? De openbare ruimte vervult belangrijke functies die bijdragen aan het welzijn van mens, milieu, economie en natuur. Het beheer van de openbare ruimte dient een evenwichtig verdeelde aandacht te geven aan deze functies. We richten ons op integraal en kwaliteit gestuurd beheren van de openbare ruimte. Hiermee wordt een goed ingerichte, optimaal en duurzaam beheerde openbare ruimte beoogd die intact, schoon, veilig en groen is. De term ‘IBOR’ (‘Integraal Beheer Openbare Ruimte’) is de noemer waaronder gemeente Woudenberg deze ontwikkelingen schaart en deze dragen bij aan de visie van het programma Leefomgeving.

Integraal beheer openbare ruimte staat voor alle maatregelen om de openbare ruimte op de gewenste kwaliteitsniveau te krijgen en in stand te houden . Deze benadering gaat ervan uit dat de openbare ruimte als één geheel wordt ervaren en dat de inrichtings-, onderhouds- en gebruikskwaliteit bij elkaar moeten passen. Kwaliteit van onderhoud, inrichting en gebruik openbare ruimte (alle aspecten):

CROW Woudenberg 2022 ‘gemiddeld’

A+

A

B

A+=Zeer goed, A=Goed, B= voldoende, C=matig, D=slecht We hanteren de B/C-norm voor de kwaliteit van de openbare ruimte.

C

D

- 32 -

In het groenbeleidsplan wordt onderscheid gemaakt in de volgende beeldkwaliteitsniveaus Beeldkwaliteit: Functie: A B B/C C

Kijkgroen Groenaankleding Recreatiegroen Natuurgroen

Wat hebben we daarvoor gedaan? We blijven ons inzetten om de gehanteerde streefwaarde B/C voor de kwaliteit van de openbare ruimte te behouden. Dit doen we door middel van regulier beheer. We geven uitvoering aan de herinrichting van formele en informele speellocaties in de wijken. Na de speellocaties in wijk Nieuwoord, De Grift en Laanzicht is afgelopen jaar de wijk Nico Bergsteijn uitgevoerd. In de jaren daarna verwachten we ook de overige wijken ('t Zeeland en Het Groene Woud) te voorzien van herziene formele en informele speellocaties. De herinrichting komt tot stand met de inwoners (jong en volwassenen) van de wijken. Samen met onze inwoners werken we, op basis van het Groenbeleidsplan+, aan de thema’s die ons vandaag de dag bezig houden: klimaatadaptatie, natuur en biodiversiteit, innoveren en verduurzamen en burgerparticipatie. In het uitvoeringsplan staan de maatregelen om de doelen voor eerder genoemde thema’s op het gebied van openbaar groen en landschap te halen. Een deel van de maatregelen is door bezuinigingsmaatregelen on-hold gezet tot er betere tijden aanbreken. Er is (samen met partners) gewerkt aan het vergroten van het belang van klimaatbewustzijn en biodiversiteit in eigen tuin met verschillende acties zoals tegelwippen (tegel eruit, plantje erin) en Heuvelrugtuinen.