04. Beleidsbegroting Gemeente Woudenberg 2023-2026.pdf

Beleidsbegroting 2023-2026

Inhoud ALGEMENE TOELICHTING Bladzijde Strategie kaart Bestuurlijk kader Procedure begrotingsbehandeling

6 13

Beleidsbegroting

Financiële begroting Bladzijde

Bladzijde De programma’s 1. Samenleving 2. Leefomgeving 3. Veiligheid 4. Ruimte, wonen en ondernemen 5. Dienstverlening Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Reserves en Voorzieningen

16 27 38 45 53 67 71

De paragrafen Algemeen A. Lokale heffingen B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing C. Onderhoud kapitaalgoederen D. Financiering E. Bedrijfsvoering F. Verbonden partijen G. Grondbeleid Grondprijsbrief

PA 2 PA 4 PA 9 PA 19 PA 37 PA 44 PA 47 PA 59 PA 66

Bijlagen I. Verplichte indicatoren II. Programma-indeling III. Overzicht kaderstellende beleidsnota’s

BIJ 01 BIJ 03 BIJ 05

Overzicht lasten en baten 2023 Structureel begrotingssaldo 2023-2026 Totaaloverzicht lasten en baten 2023-2026 Budgetaanpassingen per programma t.o.v. 2022 Overzicht reserves en voorzieningen Mutaties reserves 2023 t/m 2026 Mutaties reserves 2023 Belastingtarieven Voorbeelden lastendruk 2023 t.o.v. 2022 Kerngegevens Balansramingen EMU-saldo Kosten en opbrengsten per taakveld (BBV)

FB 02 FB 03 FB 04 FB 05 FB 11 FB 12 FB 14 FB 15 FB 16 FB 17 FB 18 FB 19 FB 20

STRATEGIEKAART Algemene visie We hebben vertrouwen in onze inwoners, ondernemers en organisaties en samen gaan we efficiënt aan de slag voor een sociaal en veilige toekomst voor ons dorp. Wij staan voor een zelfstandig Woudenberg en dagelijks werken wij aan het in balans houden van onze financiële situatie. Een dorp waar iedereen mee kan doen, we omzien naar elkaar en iedereen zich thuis voelt. De gemeente is een dienstverlener en partner die passend binnen haar mogelijkheden meedenkt, participeert en faciliteert.

Uitvoering binnen weten regelgeving

Wat is onze visie voor de komende jaren? Samenleving

Leefomgeving

Inwoners doen naar vermogen mee en zien om naar elkaar. Waar nodig komt de gemeente samen met inwoners en maatschappelijke organisaties tot collectieve en individuele oplossingen voor ondersteuning en zorg.

Inwoners en ondernemers voelen zich thuis en participeren in een veilige leefomgeving. Een ruimte waar een ieder vrij in kan bewegen, die ook beleefd en gevoeld wordt als gemeenschappelijk, als openbaar, als van ons allen.

M. van de Graaf en D.J. de Kruif

M. van de Graaf en D.J. de Kruif

Veiligheid

Woudenberg is een gemeente waarin inwoners zich veilig voelen, weerbaar zijn, omzien naar elkaar en waar respect de norm is. Overlast en (ondermijnende) criminaliteit zijn een uitzondering en worden integraal opgepakt.

M. Jansen

Ruimte, wonen en ondernemen Een vitaal Woudenberg met ruimte voor wonen, werken en samenleven.

M. Jansen, H.J. Molenaar, M. van de Graaf en D.J. de Kruif

Dienstverlening

Inwoners, ondernemers en organisaties ervaren de gemeente Woudenberg als dienstverlener en partner.

M. Jansen en H.J. Molenaar

Wat zijn onze maatschappelijke effecten de komende jaren? Samenleving

Gezondere leefstijl van de inwoners. Meer maatschappelijk en sociaal actieve inwoners. Samen met inwoners komen tot meer lokale, passende en integrale antwoorden op hun ondersteuningsvragen.

Leefomgeving

Een veilige openbare ruimte. Borgen verkeersveiligheid. Geen toename van wateroverlast door klimaatontwikkelingen.

Veiligheid

Een veilig Woudenberg. Verbinding tussen zorg en veiligheid. Beperken ondermijnende criminaliteit.

Minder inzet van specialistische zorg door het stimuleren van innovatieve en adequate zorgverlening.

M. van de Graaf en D.J. de Kruif

Ruimte, wonen en ondernemen Vitaal dorp met ruimte voor het ontwikkelen van passend woning- en bedrijfsaanbod.

Ja, mits als basis voor vergunningverlening en ruimtelijke plannen en het faciliteren van particulier initiatief. Duurzaamheid voor mens, milieu en markt

M. van de Graaf en D.J. de Kruif

M. Jansen

M. Jansen, H.J. Molenaar, M. van de Graaf en D.J. de Kruif

Dienstverlening Ondersteunen van bewonersinitiatieven die minimaal kostenneutraal zijn. Meedenken, participeren en faciliteren van de inwoners, ondernemers en organisaties, passend bij de mogelijkheden. Digitale dienstverlening waar mogelijk en persoonlijke dienstverlening waar nodig. Zorgvuldig beheer en gebruik van gegevens van inwoners, ondernemers en organisaties. Effectieve en efficiënte bedrijfsvoering.

M. Jansen en H.J. Molenaar

-6-

Bestuurlijk kader Voor u ligt de eerste begroting van de raadsperiode 2022-2026; een frisse start. Op 19 mei jl. is het nieuwe college geïnstalleerd. De gemeente Woudenberg stond in 2021 onder preventief toezicht. Het Tweede Herstelplan is in december 2021 door de gemeenteraad vastgesteld en vervolgens voorgelegd aan de toezichthouder, de Provincie Utrecht. Onze toezichthouder heeft de maatregelen uit het Tweede Herstelplan als voldoende hard en haalbaar beoordeeld en besloten dat Woudenberg sinds 1 januari 2022 weer onder het gebruikelijke repressieve toezicht valt. De derde reden waarom deze begroting als frisse start kan worden gezien is het structureel positieve resultaat van deze begroting. 2026 is in dit kader een bijzonder jaar wat hierna verder wordt toegelicht. Na de vaststelling van de begroting 2022 en het Tweede Herstelplan is de gemeente voortvarend aan de slag gegaan met de afgesproken maatregelen. De stand van zaken van de bezuinigingen wordt nader toegelicht in de Monitor bezuinigingen, welke u als bijlage kunt vinden bij deze begroting. Veel van de bezuinigingen liggen op schema of zelfs voor op schema. Voor 2023 en 2024 is de huidige prognose dat de bezuinigingen vanuit de bezuinigingsdialoog op een aantal onderdelen niet gehaald wordt. Het tekort van € 110.000 voor 2023 en het beperkte tekort van € 7.000 voor 2024 zijn verwerkt in deze begroting.

De voortvarende aanpak van de bezuinigingen is één van de redenen waarom zich nu een positief resultaat aftekent. Ook de meicirculaire heeft een stevig positief resultaat opgeleverd voor de gemeente Woudenberg. Dit is voornamelijk het gevolg van een hogere algemene uitkering. Het Rijk heeft voor de komende jaren namelijk hoge uitgaven gepland staan en door de huidige trap-op-trap-af-systematiek stijgt de algemene uitkering voor gemeenten hierdoor flink. Voor 2026 heeft het Rijk deze trap-op-trap-afsystematiek losgelaten. Het huidige kabinet wil een besluit hierover namelijk overlaten aan het volgende kabinet. Hierdoor is voor 2026 nog veel onduidelijk. Zowel de VNG als provincies zijn hierover in gesprek met het Rijk. In dit kader heeft het Rijk toegezegd om in september meer duidelijkheid te bieden en met oplossingen te komen. Daarnaast is het nog onduidelijk hoe de provinciale toezichthouders omgaan met het laatste jaar van deze meerjarenbegroting, aangezien alle Nederlandse gemeenten eenzelfde beeld laten zien qua achteruitgang van hun inkomsten. Tegelijk met het structureel positieve resultaat voelt het college een grote verantwoordelijkheid om de financiële positie van de gemeente blijvend in het oog te houden. We zijn terughoudend met structurele uitgaven toe te voegen aan de begroting en willen de reservepositie verbeteren.

In het coalitieakkoord dat wij als fundament voor deze periode gebruiken, is die focus ook vastgelegd. Zodoende stelt het college voor om het positieve resultaat te investeren in de volgende pijlers: 1. 2. 3. 4.

Het investeren in inwoners en ondernemers door het verbreden van de toegang voor minimaregelingen voor inwoners die minder dan 130% van het minimumloon verdienen en door de jaarlijkse extra 1% OZB-stijging voor woningen en niet-woningen als maatregel uit het Eerste Herstelplan 2021, te laten vervallen; Door een stelpost van € 150.000 in de begroting op te nemen, de raad om kaders te vragen zodat in december 2022 een voorstel wordt voorgelegd om bezuinigingen uit het verleden terug te draaien dan wel geplande bezuinigingen vooralsnog niet door te voeren; Het continueren van de opgave om de reservepositie te versterken; Investeren in de ambtelijke organisatie.

Hierna worden deze pijlers inhoudelijk toegelicht evenals aanvullende wijzigingen welke in deze begroting zijn opgenomen.

-7-

Investeren in inwoners en ondernemers In de begroting zijn financiële middelen opgenomen om de toegang tot de minimaregelingen te verbreden. De gemeente ondersteunt haar inwoners met deze regelingen als ze minder dan 130% van het minimumloon verdienen. Voor sommige regelingen betekent dit een verhoging van 20% en voor andere regelingen 10%. Er komt dus één uniforme maatstaf waarmee wordt beoordeeld of inwoners recht hebben op de regelingen. Niet alleen wordt de toegang tot de regelingen verbreed, met actieve communicatie willen wij meer Woudenbergse inwoners van deze doelgroep bereiken. De aanvullende middelen voor dienstverlening die bij de meicirculaire 2022 beschikbaar zijn gesteld, worden ingezet voor de personele inzet die nodig is om deze regelingen door te voeren. Behalve ondersteuning voor minima, hecht het college er grote waarde aan om in deze financieel zware tijden alle inwoners en ondernemers van ons dorp tegemoet te komen. Zodoende stelt het college voor om de jaarlijkse extra verhoging van 1% OZB voor woningen en niet-woningen te stoppen. In het Eerste Herstelplan is als aanvullende herstelmaatregel tot deze jaarlijkse 1% stijging besloten en deze is vervolgens in de begroting 2022 financieel verwerkt. Nu de begroting de financiële ruimte biedt en deze maatregel daarmee niet nodig is, wil het college deze graag terugdraaien.

Daarnaast worden, om de algehele lastendruk niet verder te verhogen, de tarieven voor afvalstoffenheffing voor 2023 niet geïndexeerd. Heroverwegen bezuinigingen uit het verleden Belangrijke uitgangspunten welke in 2021 door de raad gehanteerd zijn bij het vaststellen van de uiteindelijke bezuinigingen is “snoeien, niet uitroeien” en dat bezuinigingen “zo mogelijk omkeerbaar” moesten zijn. De redenatie daarbij was dat als de financiële situatie op enig moment gunstiger zou zijn, bekeken kon worden welke bezuinigingen teruggedraaid kunnen worden in plaats van dat bepaalde voorzieningen reeds opgeheven waren. Op dat moment was niet te voorzien dat de financiële situatie van de gemeente een jaar later al dusdanig positief is, dat dit gesprek gevoerd kan worden. In dit kader heeft het college een stelpost van € 150.000 in de begroting opgenomen. Graag wil het college uw raad vragen om kaders mee te geven hoe deze stelpost in te vullen met bezuinigingen die worden teruggedraaid dan wel geplande bezuinigingen vooralsnog niet door te voeren. Aansluitend volgt in december 2022 een concreet voorstel met bezuinigingen die worden teruggedraaid met een gezamenlijke grootte van ongeveer € 150.000. Wel met een slag om de arm; de uitkomsten van de septembercirculaire zijn dan immers bekend en kunnen worden meegenomen in de afweging in december.

Voor deze conceptbegroting komt de septembercirculaire te laat en is – zoals altijd – gewerkt met de meicirculaire. Continueren versterken reservepositie Zowel in de begroting 2022 als in het Tweede Herstelplan zijn toevoegingen opgenomen om de reservepositie van de gemeente te versterken. In totaal zou door alle toevoegingen over de periode 2022 tot en met 2025 de reservepositie met ruim € 2 miljoen worden gevoed. Voor de jaren 2023, 2024 en 2025 stelt het college voor om deze toevoegingen in stand te houden. Voor 2026 staat het begrotingsresultaat de toevoeging aan de reserve evenwel niet toe. Om dit te compenseren stelt het college voor om de toevoeging van 2026 te verschuiven naar 2023 om het versterken van de reservepositie zo veel mogelijk vorm te geven. Voor het onzekere jaar 2026, waar een terugval in inkomsten is te zien vanwege de eerder genoemde redenen, is een uitname uit de reserve voorzien. Het Rijk, de provincies, waterschappen en gemeenten zijn hierover in gesprek, omdat alle drie de decentrale bestuurslagen met hetzelfde probleem worstelen. De verwachting is ook dat het Rijk dit (deels) repareert. Hierover verstrekt het Rijk op korte termijn meer duidelijkheid. Investeren in ambtelijke organisatie Het college heeft bij de besluitvorming van de Kaderbrief 2023-2026 uw raad geïnformeerd over de huidige staat van de ambtelijke organisatie.

In de toenmalige bijlage “Memo aanvullende middelen personeel” is aangegeven waarom aanvullende middelen voor 2022 nodig waren en de toezegging gedaan dat bij de begroting 2023-2026 meer duidelijkheid zou zijn over structurele middelen die nodig zijn om de organisatie op een minimumniveau te krijgen. De directie heeft een nulmeting gedaan naar de huidige bezetting in de organisatie ten opzichte van de loonsom. Daarnaast vindt u in deze begroting voorstellen die het college doet voor extra financiële middelen voor de gemeentelijke organisatie. De directie heeft een concept organisatieplan vastgesteld in juli 2022 en voorgelegd aan het personeel. De ondernemingsraad heeft de op- en

-8-

aanmerkingen van het personeel opgehaald en aangeboden aan de directie. Het organisatieplan wordt op basis van dat commentaar aangepast, de verwachting is dat het organisatieplan eind oktober definitief is en voor een advies aan de OR kan worden voorgelegd. In het onderliggende formatieplan zijn meerdere nieuwe functies opgenomen. Hier liggen onderzoeken aan ten grondslag over de werkbelasting en de taken die in verschillende domeinen spelen. Aanvullende noodzakelijke personele inzet is voorzien op het gebied van veiligheid, maar ook het sociaal domein, de ondersteuning van (fysieke) projecten, de juridische kwaliteit, de bodediensten en groen komen aan bod. Daarnaast wordt een investering van drie jaar gedaan om het proces van vergunningverlening, toezicht en handhaving te verbeteren. Door de middelen die van het Rijk zijn verkregen bij de meicirculaire voor extra BOA-inzet te verdubbelen wordt ruimte gecreëerd om een tweede FTE BOA aan te stellen. De zelforganisatie die in 2020 is ingevoerd, wordt deels verlaten door een hybride model in te voeren. Daarbij wordt een management team gecreëerd van de gemeentesecretaris en drie andere functionarissen. Dit nieuwe organisatiemodel is afhankelijk van de vaststelling van de begroting door de gemeenteraad met daarin deze budgetten. De personele organisatie wordt verder verantwoord in paragraaf Bedrijfsvoering.

De OR heeft toegezegd dat zij u nog een eigen advies zenden over deze stappen. Het ziekteverzuim in de gemeentelijke organisatie is ten opzichte van maart 2022 teruggelopen, maar nog steeds historisch gezien aan de hoge kant. Dit komt door meerdere langdurig zieke collega’s. Mede daarom is er nog steeds sprake van inhuur op essentiële functies. Het college en de directie blijven zich inzetten om het ziekteverzuim verder terug te dringen. Daarnaast zijn de afgelopen maanden veel vacatures vervuld en zijn er meer dan tien nieuwe vaste collega’s verwelkomd. Er is ook een tijdelijk budget toegevoegd voor de organisatieverandering zelf. Met deze stappen in de conceptbegroting doet het college aan uw raad een voorzet voor een stevige investering in de ambtelijke organisatie. Dit om er voor te zorgen dat de gemeentelijke organisatie (weer) meer kwaliteit kan leveren en onze inwoners en ondernemers kan ondersteunen. In deze begroting is ook de maatregel genomen om de budgetten voor de griffie, zowel personeelsbudgetten als middelen ter ondersteuning van uw raad, apart in de begroting op te nemen. Dit geeft uw raad meer inzicht in en regie op de financiële middelen die worden ingezet op dit vlak en het stelt de griffier in staat dit budget zelfstandig te beheren. Dit past volgens het college in het duale bestel waarmee de gemeente wordt bestuurd.

Overige relevante mutaties Een andere belangrijke mutatie welke in deze begroting is opgenomen, is de vluchtelingenopvang voor Oekraïners aan de Europaweg 2b. Het Rijk heeft de toezegging gedaan dat zij in 2022 de kosten dragen voor de verbouwing van de opvanglocatie en dat zij vanaf 1 januari 2023 minimaal één jaar het normbedrag garanderen voor het totaal aantal plekken dat wordt opgeleverd. Dus ook als de regelingen voor opvang van Oekraïners landelijk ophouden voor 31 december 2023, krijgt onze gemeente nog steeds het normbedrag (in totaal circa € 2,5 miljoen) uitgekeerd. Deze afspraak geldt niet voor de huidige andere drie gemeentelijke opvanglocaties. Daarom zijn de inkomsten van deze andere locaties ook niet meegerekend in de begroting, want zij zijn onvoldoende zeker. Hierbij moet opgemerkt worden dat de vluchtelingenopvang op dit moment wordt gerealiseerd binnen het huidige normbedrag. Niet alleen de batenkant van de inzet is opgenomen, de gemeente houdt ook rekening met circa € 1,5 miljoen aan uitgaven. Het gaat hier om personele inzet, leefgeld voor de vluchtelingen, het verstrekken van voedsel, middelen voor maatregelen in de omgeving en overige uitgaven.

Verder wil het college uw raad de suggestie doen om de Rekenkamercommissie een onderzoek te laten doen naar de reservepositie van de gemeente, waarin ook uitspraken kunnen worden gedaan wat een gezonde staat van de reserves en voorzieningen is. Daarmee is er de mogelijkheid tot een onafhankelijk onderzoek door een adviesorgaan van uw raad. Met zo’n advies kan tijdens het begrotingsproces van de begroting 2024-2027 een betere inschatting worden gemaakt van de benodigde reservepositie voor de gemeente Woudenberg. De reserve dorpsvoorzieningen is tijdens de behandeling van de jaarstukken 2021 niet verder uitgeput, waardoor de gemeente er nu nog over kan beschikken. Het college stelt voor om een deel van de reserve dorpsvoorzieningen om te vormen naar een reserve co-financiering. Bij veel financieringsmogelijkheden van het Rijk en de provincie

-9-

zijn eigen middelen van de gemeente nodig. Door een reserve hiervoor aan te leggen kan de gemeente zulke financieringen inzetten als ‘verdubbelaar’ en kan daadwerkelijk gebruik gemaakt worden van beschikbare subsidies. Het andere deel van de reserve dorpsvoorzieningen blijft in stand. Het college voorziet in ieder geval een onderzoek naar een verbetering van de verkeersveiligheid. Daarvoor komen wij met een apart voorstel in 2023. Op het gebied van sport is de gemeente voornemens een work-out veld aan te leggen om beweging en sporten actief te stimuleren. Dit veld is onderdeel van de openbare ruimte en daarom van ons allemaal. Het college krijgt signalen dat ook voor culturele- en sportverenigingen de stijgende energielasten voor snel oplopende kosten zorgen. In de begroting is eenmalig € 50.000 opgenomen in 2023 om cultuur- en sportverenigingen in dit kader tegemoet te komen in het betalen van de sterk gestegen energierekeningen. Er wordt nog onderzocht wat in dit kader de meest eenvoudige manier is om dit te doen. Vanwege dezelfde problematiek is er voor gekozen om de servicekosten in het Cultuurhuis (waarbij de gemeente optreedt als verhuurder) niet te verhogen. Nog in 2022 wordt gestart met onderzoek naar een businesscase voor het Cultuurhuis. In deze begroting zijn daarvoor nog geen middelen opgenomen, het college komt hierover met aparte voorstellen naar de gemeenteraad.

Verder wil het college inwoners op nieuwe manieren betrekken en wordt meer ingezet op de inspraak van inwoners. Zodoende is voor deze extra inzet op participatie een structureel budget opgenomen. Het college wil zich inzetten voor samenwerking binnen de regio. Met de regio FoodValley zijn de eerste bestuurlijke gesprekken gevoerd. Binnen de regio Amersfoort wordt ook gekeken naar de wijze en bekostiging van de samenwerking. Het college heeft in haar eerste weken het college van Gedeputeerde Staten mogen ontvangen en een rondleiding gegeven langs belangrijke projecten en een innovatieve ondernemer. Voor onderwijshuisvesting is in deze begroting opgenomen een extra budget, door middel van afschrijving, voor de uitbreiding van de scholen De Wartburg en De Olijfboom. Door stijging van de bouwkosten wordt voorgesteld het beschikbare investeringskrediet voor De Wartburg daarop aan te passen. Betreffende de uitbreiding van De Olijfboom is een businesscase gemaakt. Op basis van deze businesscase en de extra ruimtebehoefte, als gevolg van hogere leerlingenprognose, wordt voorgesteld het beschikbare investeringskrediet voor De Olijfboom flink te verhogen en een apart investeringskrediet beschikbaar te stellen voor de infra rondom De Olijfboom. De businesscase is als bijlage bij de begroting gevoegd. Ten slotte is het college bezig met het opstellen van het collegewerkprogramma.

Naar aanleiding daarvan wordt de strategiekaart van de gemeente met de visie en maatschappelijke effecten voor de komende jaren, gedurende 2023 aangepast. In deze begroting is dan nog de strategiekaart opgenomen welke bij het Tweede Herstelplan is aangepast. Het college is er van overtuigd dat deze concept-begroting een goede balans kent tussen sparen en investeren. Hierna volgt een overzicht van de uitgangspunten en daarna een samenvatting van de begrotingsresultaten voor de jaren 2023 tot en met 2026. Aansluitend volgt een inhoudelijke toelichting.

- 10 -

Uitgangspunten samenstellen begroting Voor de jaren 2023-2026 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: 2023

2024

2025

2026

1. Aantal inwoners

14.100

14.250

14.400

14.550

2. Aantal woonruimten

5.675

5.775

5.875

5.975

3. Salarissen (cao-verhoging)

3,6%

-

-

-

4. Prijsstijging kosten derden

div

-

-

-

5. Prijsstijging energiekosten

div

-

-

-

6. Renteomslag

0,00%

0,0%

0,0%

0,0%

7. Rente nieuwe investeringen

0,00%

0,0%

0,0%

0,0%

8. Rente grondexploitaties

0,00%

0,0%

0,0%

0,0%

9. Tarief OZB woningen

2,4%

jaarlijks opnieuw bepalen

10. Tarief OZB niet woningen

2,4%

jaarlijks opnieuw bepalen

11. Tarief rioolheffing gebruiker

2,4%

jaarlijks opnieuw bepalen

12. Tarief rioolheffing eigenaar

2,4%

jaarlijks opnieuw bepalen

13. Tarieven afvalstoffenheffing

0,0%

jaarlijks opnieuw bepalen

14. Tarief toeristenbelasting (per overnachting)

2,4 %

jaarlijks opnieuw bepalen

15. Tarief hondenbelasting (per hond)

2,4 %

jaarlijks opnieuw bepalen

Toelichting uitgangspunten 1. 2. 3. 4. 5.

Aantal inwoners: Inschatting op basis van werkelijk aantal inwoners medio mei 2022 en verwachte toename aantal nieuwbouw woningen in de periode 2022-2025. Aantal woonruimten: Inschatting aantal woonruimten gesplitst in woonfunctie, logiesfunctie, personen zorginstelling en uitwonende studenten. Vooral op basis van werkelijk aantal per 1 januari 2022 en verwachte toename aantal nieuwbouw woningen in de periode 2022-2025. Salarissen (cao-verhoging): Inschatting op basis van raming Centraal Planbureau maart 2022 (loonvoet sector overheid 2023). Dit percentage is ook benoemd in de meicirculaire 2022 van het rijk. Prijsstijging kosten derden: Waar nodig worden budgetten bijgesteld als gevolg van prijsstijgingen. De budgethouder doet daar een voorstel voor. Prijsstijging energiekosten: De energiebudgetten van de gemeentelijke gebouwen en de openbare verlichting zijn aangepast naar de tarieven die medio juli 2022 bekend zijn voor het jaar 2023. Het energiecontract elektra van de DVEP loopt nog door tot en met 31 december 2023. Recent is voor gas met ingang van 1 oktober 2022 een contract afgesloten met Vattenfall welke loopt tot en met 31 december 2023. In de periode juli t/m november 2022 worden door het energiecollectief, waar Woudenberg bij is aangesloten, de prijzen vastgelegd voor het jaar 2023.

- 11 -

De verwachting is dat de energieprijzen voor gas en elektra 5 á 6 keer zo hoog zullen zijn als het tarief voor de 1e helft van 2022. Circa 1/3 deel van de energiebudgetten betreft verbruikskosten waar de energietarieven op van toepassing zijn. Het overig deel van de energiebudgetten betreft transportkosten en energiebelasting. 6. Renteomslag: Wordt op 0% ingeschat. 7. Rente nieuwe investeringen: Wordt op 0% ingeschat. 8. Rente grondexploitaties: Wordt op 0% ingeschat. 9. Tarief OZB woningen: 2,4% is inschatting op basis van raming Centraal Planbureau maart 2022 (inflatie, nationale consumentenprijsindex cpi 2023). Dit percentage is ook benoemd in de meicirculaire 2022 van het rijk. 10. Tarief OZB niet woningen: 2,4% is inschatting op basis van raming Centraal Planbureau maart 2022 (inflatie, nationale consumentenprijsindex cpi 2023). Dit percentage is ook benoemd in de meicirculaire 2022 van het rijk. 11. Tarief rioolheffing gebruiker: In het Waterplan 2020-2024 is aangegeven dat 100% kostendekkendheid wordt gerealiseerd bij een tarief van € 238,82 (excl. inflatie). Het tarief voor 2022 (gebruiker en eigenaar bij elkaar opgeteld) bedroeg € 241,80. Voorgesteld wordt het tarief voor 2023 alleen nog te laten stijgen met het inflatiepercentage aangezien de kans groot is dat het tarief nu 100% kostendekkend is. Dat zal duidelijker worden bij het nieuwe Waterplan 2025 e.v.

Het percentage van 2,4 is een inschatting op basis van raming Centraal Planbureau maart 2022 (inflatie, nationale consumentenprijsindex cpi 2023). 12. Tarief rioolheffing eigenaar: In het Waterplan 2020-2024 is aangegeven dat 100% kostendekkendheid wordt gerealiseerd bij een tarief van € 238,82 (excl. inflatie). Het tarief voor 2022 (gebruiker en eigenaar bij elkaar opgeteld) bedroeg € 241,80. Voorgesteld wordt het tarief voor 2023 alleen nog te laten stijgen met het inflatiepercentage aangezien de kans groot is dat het tarief nu 100% kostendekkend is. Dat zal duidelijker worden bij het nieuwe Waterplan 2025 e.v. Het percentage van 2,4 is een inschatting op basis van raming Centraal Planbureau maart 2022 (inflatie, nationale consumentenprijsindex cpi 2023). 13. Tarief afvalstoffenheffing: Op basis van geschatte uitgaven en inkomsten 2023 kunnen de tarieven voor afval gelijk blijven ten opzichte van 2022. 14. Tarief toeristenbelasting: Inschatting op basis van raming Centraal Planbureau maart 2022 (inflatie, nationale consumentenprijsindex cpi 2023). 15. Tarief hondenbelasting: Inschatting op basis van raming Centraal Planbureau maart 2022 (inflatie, nationale consumentenprijsindex cpi 2023).

- 12 -

Begrotingsresultaten 2023-2026 Deze begroting 2023 – 2026 bevat voor alle jaren een structureel sluitend meerjarenperspectief waarbij de beginstand van de begroting 2023-2026 gelijk is aan de eindstand van de vastgestelde begroting 2022-2025, het Tweede Herstelplan (raad van december 2021) en de tussentijdse raadsbesluiten van november 2021 tot en met juli 2022 welke gevolgen hebben voor de begroting 2023 en de volgende jaren. De totstandkoming van de begroting 2023-2026 ziet er financieel als volgt uit: Begrotingsresultaten (x € 1.000) Vaststelling begroting 2022-2025 (raad oktober 2021)

2023

2024 8

2025 22

2026 14

Totaal 14

58

Tussentijdse aanpassingen naar aanleiding van raadsbesluiten

0

0

0

0

0

Begrotingsresultaten (inclusief tussentijdse raadsbesluiten)

8

22

14

14

58

Programma 1 Samenleving

-1.186

-1.009

-774

-632

-3.601

Programma 2 Leefomgeving

-196

-236

-236

-246

-914

Programma 3 Veiligheid

892

-108

-107

-107

570

Programma 4 Ruimte, wonen en ondernemen

169

126

126

126

547

Voorgestelde aanpassing budgetten:

Programma 5 Dienstverlening

-1.542

-754

-1.162

-1.251

-4.710

Algemene dekkingsmiddelen

2.860

2.583

2.797

1.299

9.539

Reserves

-906

-276

-291

855

-619

Begrotingsresultaten

98

348

366

58

871

+ = begrotingsoverschot - = begrotingstekort

- 13 -

PROCEDURE BEGROTINGSBEHANDELING De procedure van de begrotingsbehandeling zal als volgt verlopen: I. Aanbieden begroting Uiterlijk 15 september 2022 wordt de beleidsbegroting 2023 digitaal (per mail) aangeboden aan de raad. Uiterlijk 22 september 2022 worden de commissiestukken via de reguliere weg, het RIS/de GO-app, aangeboden aan de raadscommissie en gepubliceerd op de website. II. Indienen technische vragen Uiterlijk maandag 26 september 2022 voor 09.00 uur kunnen de raadsfracties technische vragen en hun inbreng voor de Algemene Politieke Beschouwingen indienen bij Duncan Ruseler (directeur/gemeentesecretaris) en de griffie (Eva Lemaier/Ilona Prins) . De emailadressen d.ruseler@woudenberg.nl, Griffie@woudenberg.nl. III. Schriftelijke beantwoording technische vragen Vrijdag 30 september 2022 wordt digitaal (per mail) de beantwoording van de technische vragen via de raadsgriffier aangeboden aan de raad. IV. Behandeling in de raadscommissie Behandeling beleidsbegroting 2023 vindt plaats in de raadscommissievergadering van dinsdag 4 oktober 2022 om 19.30 uur met een uitloopmogelijkheid op dinsdag 11 oktober om 19.30 uur. V.

Vaststelling in de raad Tenslotte is donderdagavond 20 oktober 2022 vanaf 20.00 uur de raadsvergadering gepland, waarin aan de orde komen: • alle stukken met betrekking tot de begroting 2023 en de meerjarenbegroting t/m 2026; • de voorstellen inzake vaststelling van de begroting 2023 en de meerjarenbegroting t/m 2026.

- 14 -

Beleidsbegroting

- 15 -

De programma’s

16

Samenleving Programma 1 Visie van het programma Inwoners doen naar vermogen mee en zien om naar elkaar. Waar nodig komt de gemeente samen met inwoners en maatschappelijke organisaties tot collectieve en individuele oplossingen voor ondersteuning en zorg.

Wat houdt het programma in? Het programma samenleving omvat alle inspanningen die de gemeente verricht rond werk, participatie en zelfredzaamheid, zorg en jeugd, op basis van de Wmo 2015, de Participatiewet en de Jeugdwet en aanverwante taken. Denk aan onder meer: handhaving bij leerplicht, het voorkomen van vroegtijdig schoolverlaten, passend onderwijs, leerlingenvervoer, de reguliere en bijzondere bijstand, schuldhulpverlening en (jeugd)gezondheidzorg.

17

Trends en ontwikkelingen • • • • •

In 2023 hebben we in het sociaal domein te maken met het herstel van de gevolgen van de coronapandemie; de financiële kwetsbaarheid van inwoners neemt toe door de stijgende inflatie en hogere energiekosten; de groep ouderen wordt groter en er zijn meer ‘oudere’ ouderen doordat mensen langer blijven leven. Dit zorgt voor een stijging en verandering van de zorgvraag onder ouderen; Woudenberg heeft relatief veel inwoners onder de 18 jaar en ook hier zien we de aanhoudende landelijke tendens dat steeds meer jongeren een zorgvraag hebben; net zoals in heel Nederland groeit in Woudenberg het aantal mensen met een migratieachtergrond. In 2015 had 8,5% van de Woudenbergers een migratieachtergrond in 2020 was dat 10,6% in 2021 was dat 12,1%. Daarnaast vangen we in Woudenberg vluchtelingen uit Oekraïne op.

Maatschappelijk effect 1 – Gezondere leefstijl van de inwoners en meer maatschappelijk en sociaal actieve inwoners Wat willen we bereiken? We willen bereiken dat meer inwoners een positieve, gezonde leefstijl hebben en dat meer inwoners duurzaam maatschappelijk actief zijn, hun talent ontwikkelen en zich deel voelen uitmaken van de samenleving en/of zich daarvoor inzetten. We werken daarbij zoveel mogelijk volgens het concept ‘positieve gezondheid’, waarbij we vooral uitgaan van het potentieel van de mensen en zijn of haar vermogen om met veranderende omstandigheden om te kunnen gaan. Door zo vroeg mogelijk (de kans op) problemen te signaleren en waar mogelijk collectieve en laagdrempelige ondersteuning aan te bieden, willen we de kans op zwaardere problematiek verminderen. Ook willen we optimale ontwikkelkansen voor jeugdigen aanbieden zodat een goede basis voor de toekomst wordt gelegd. Om dit alles te realiseren werken we samen met inwoners, maatschappelijke partners, verenigingen, kerken, vrijwilligers en zorgprofessionals. Wat gaan we ervoor doen? In 2023 gaan we verder met de realisatie van de doelen uit het sport- en leefstijlakkoord. Een voorbeeld hiervan is passend sporten, waarbij we inzetten op inclusiviteit op het gebied van sporten voor jongeren, ouderen, LHBTIQ+ en gehandicapten.

Een ander voorbeeld is Centering pregnancy (een vorm van prenatale zorg waarbij zwangere vrouwen tijdens een aantal groepsbijeenkomsten ervaringen met elkaar uitwisselen en elkaar kunnen ondersteunen bij een gezonde leefstijl). Ook is de gemeente Woudenberg in het kader van dit leefstijlakkoord aangesloten bij de methodiek Gezonde jeugd, gezonde toekomst. In combinatie met de gezonde school van de GGDrU worden in 2023 initiatieven opgezet om de gezonde leefstijl bij de jeugd te stimuleren. Op het gebied van sport is opgenomen dat de gemeente een work-out veld gaat aanleggen om beweging en sporten actief te stimuleren. Dit veld wordt onderdeel van de openbare ruimte en daarom van ons allemaal. Een ander onderdeel vanuit het coalitieakkoord waar in 2023 op ingezet gaat worden is het bezoek van basisscholen aan agrarische bedrijven. Verder wil het college de cultuur- en sportverenigingen graag tegemoet komen in het betalen van de sterk gestegen energierekeningen. Zodoende is hiervoor in 2023 eenmalig een bedrag voor opgenomen in de begroting. Er wordt nog onderzocht wat in dit kader de meest eenvoudige manier is om dit te doen. Met behulp van de SPUK (speciale uitkering) ‘gezonde leefstijl en mentale vitaliteit’ van het Rijk kunnen we ook in 2023 uitvoering geven aan Welzijn op recept. Dit is een alternatief voor mensen met psychosociale klachten.

In plaats van het 'traditionele pilletje' voor te schrijven, verwijst de huisarts deze patiënten door naar een welzijnscoach. Publieke gezondheid is meer dan niet ziek zijn: het gaat ook over het bevorderen van gezondheid door aandacht voor gezond gedrag en preventie. In afstemming met de GGDrU is het bevorderen en beschermen van de gezondheid verdeeld over drie inhoudelijke pijlers, waar wij samen op gaan inzetten:

18

• Kansrijk opgroeien • Een gezonde en veilige leefomgeving • Langer gelukkig en gezond zelfstandig In 2022 is een burgerinitiatief gestart in samenwerking met Team samenleving van Coöperatie De Kleine Schans (CDKS). Dit burgerinitiatief wil een laagdrempelige ontmoetingsplek realiseren voor alle inwoners van Woudenberg. Dit moet een toegankelijke plek worden waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, daar waarde aan hechten en van waarde zijn. In 2023 werken wij verder mee aan de realisatie en borging van dit initiatief. Hierbij willen we een brug slaan met de businesscase over het verbeteren van de exploitatie van het huidige Cultuurhuis met behoud van de functie. Verder wil het college jongeren actiever laten participeren om het gemeentebeleid beter voor jongeren te maken. Verschillende jongerengroepen worden benaderd. Met een eerste groep, LHBTIQ+ jongeren, zijn de gesprekken inmiddels gestart. Ten slotte is voor mensen met blaas- en darmproblemen vaak niet bekend dat in het dorpscentrum een openbaar toilet is in het Cultuurhuis. De bewegwijzering ontbreekt nu in het straatbeeld. Dit wordt in 2023 opgepakt. Daarnaast gaan we met winkeliers in gesprek of zij een duidelijk zichtbare sticker bij de ingang willen plaatsen met de boodschap dat hun toilet gebruikt mag worden.

Maatschappelijk effect 2 – Samen met inwoners komen tot meer lokale, passende en integrale antwoorden op hun ondersteuningsvragen Wat willen we bereiken? Zoveel als mogelijk en wenselijk worden ondersteuningsvragen dichtbij het huishouden opgepakt. We proberen het probleem niet ergens anders op te lossen (locatie van een professional) maar gaan waar mogelijk naar het huishouden toe. In gezamenlijkheid komen we tot een passend plan van aanpak. Dit betekent: eerst samen helder in beeld brengen wat er nodig is en daarna met het huishouden formuleren waar de ondersteuning aan moet voldoen en welke effecten worden beoogd. Vervolgens volgen we met elkaar of de gewenste effecten worden bereikt. Ondersteuning aan huishoudens dient één aaneensluitend traject te zijn vanuit alle levensdomeinen en gebaseerd op één plan van aanpak. Wat gaan we ervoor doen? Het vliegwiel in het systeem om bovenstaande doelstelling te realiseren, is Coöperatie De Kleine Schans. De medewerkers werken vanuit een integrale, generalistische en context-gebonden aanpak aan passende oplossingen op de gestelde ondersteuningsvragen. Naast de uitvoering van de Jeugdwet, Wmo, Participatiewet, leerplicht en leerlingenvervoer richt de coöperatie zich met haar leden op de opgave om te komen tot alternatief, lokaal en preventief aanbod dat beter aansluit bij de vragen van inwoners.

De lokale teams zijn tevens een cruciale spil in het realiseren van de veranderingen in het zorglandschap omdat zij de schakel vormen tussen de sociale basisinfrastructuur en de specialistische hulp. In 2023 gaan we hiermee verder door de realisatie van diverse deelopgaven uit de Woudenbergse Bezuinigingsdialoog. Zo zetten we in op demedicalisatie en substitutie ten aanzien van opgroei- en opvoedingsvraagstukken, somberheid onder jongeren en echtscheidingsproblematiek. Het laagdrempelige aanbod voor mensen met (beginnende) dementie moet in 2023 stevig verankerd zijn in het lokale ondersteuningsaanbod, zodat zij zolang mogelijk mee kunnen blijven doen in de maatschappij. Daarbij stemmen we ondersteuning voor Woudenbergers met (beginnende) dementie en het ontlasten van hun mantelzorgers beter op elkaar af.

19 In 2023 spelen er twee thema’s die vragen om een doorontwikkeling van de lokale teams in de regio. Zo vraagt de Inkoop 2023 (zie maatschappelijk effect 3) om het verder vergroten van de expertise van het sociaal team, het uitbreiden van de begeleidingsfunctie en een meer uniforme werkwijze in de regio. Het tweede thema dat speelt is het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. In dit scenario wordt gewerkt aan een structuuraanpassing die zal leiden tot meer samenhangende hulp en steun voor het hele gezin. Het lokale team heeft hierin een belangrijke positie: de medewerker van het lokale team wordt de vaste professional die langdurig bij een gezin betrokken blijft en indien nodig wordt bijgestaan door een lid van een nieuw te vormen Regionaal Veiligheidsteam. Dit is een verandering die start in 2023 en in komende jaren verder ontwikkeld wordt. De opvang van vluchtelingen uit Oekraïne vanaf 2022 heeft naar verwachting ook voor het komende kalenderjaar gevolgen. Deze mensen zijn zogeheten “nuggers”, dat is iemand die werk zoekt, maar geen recht heeft op een uitkering. Wanneer zij zich inschrijven bij het UWV als werkzoekenden, komen zij in aanmerking voor ondersteuning bij re-integratie door de gemeente. Dit vraagt inzet van ons in het komende jaar.

Daarnaast verwachten wij in 2023 meer ondersteuning te moeten bieden op het gebied van financiële kwetsbaarheid en het voorkomen van schulden. Tot slot zijn in deze begroting de financiële middelen opgenomen om de toegang tot de minimaregelingen te verbreden. Door de sterk gestegen prijzen voor energie en boodschappen is dit onderdeel uit het coalitieakkoord extra urgent geworden. De gemeente ondersteunt haar inwoners met deze regelingen als ze minder dan 130% van het minimumloon verdienen. Voor sommige regeling betekent dit een verhoging van 20% en voor andere regelingen 10%. Niet alleen wordt de toegang tot de regelingen verbreed, met actieve communicatie zullen we proberen meer Woudenbergse inwoners van deze doelgroep te bereiken. Bij deze actieve communicatie worden ook de mogelijkheden voor bijvoorbeeld schuldhulpverlening betrokken. De aanvullende middelen voor dienstverlening die bij de meicirculaire 2022 aan gemeenten zijn verstrekt, worden gebruikt voor de personele inzet die nodig is om deze regelingen door te voeren.

Maatschappelijk effect 3 – Minder inzet van specialistische zorg door het stimuleren van innovatieve en adequate zorgverlening Wat willen we bereiken? Door lokale, passende en integrale ondersteuning (maatschappelijk effect twee) willen we de inzet van specialistische, individuele voorzieningen (jeugdhulp, Wmovoorzieningen, re-integratietrajecten en schuldhulpverlening) voorkomen. Indien specialistische voorzieningen toch nodig zijn, willen we dit graag zoveel als mogelijk lokaal, passend en collectief inzetten, zo snel mogelijk op de juiste plek en weer afbouwen zodra het kan. Wat gaan we ervoor doen? In 2022 zijn we gestart met het toewerken naar een taakgerichte inkoop van de percelen specialistische jeugdhulp, Wmo (inclusief Opvang met noodzakelijk verblijf (OMNV1)) en Maatschappelijke Opvang & Vrouwenopvang. We gaan hierbij uit van contractering van één consortium van aanbieders per perceel. Bij een taakgerichte contractering krijgt de zorgaanbieder de taak voor de specialistische zorg en/of ondersteuning en heeft deze aanbieder de vrijheid om de invulling van deze taak vorm te geven. Er wordt dus niet betaald per handeling, client of uitkomst maar voor de dienst die beschikbaar is of waar gebruik van gemaakt kan worden. Zo wordt de expertise van de zorgprofessionals optimaal benut en een integrale benadering van zorgvragen gerealiseerd.

2023 Wordt het overgangsjaar waarin we, na gunning van de aanbesteding op deze drie percelen, toewerken naar de start van het contract per 1 januari 2024. Behalve de hierboven beschreven gevolgen voor het lokale team, vraagt dit om de herinrichting van het accountmanagement. Zowel in de regio als op lokaal niveau.

1 Ondersteuning met noodzakelijk verblijf (OMNV) heette voorheen Beschermd wonen (BW).

20 Samen met de Breed Spectrum Aanbieders voor specialistische jeugdhulp (BSA) blijven we werken aan innovatieve en adequate zorgverlening. Zo breiden we de inzet van specialistische jeugdhulp op scholen (OSJ) uit in de regio en faciliteren we de versterking het onderlinge netwerk van pleeg- en gezinshuisouders (Gezinsparaplu). In 2023 zou de doordecentralisatie OMNV plaatsvinden. Dit betekent een herverdeling van de middelen in het gemeentefonds. De budgetten zouden vanaf dat moment niet meer uitgekeerd worden aan centrumgemeenten, maar aan de lokale gemeenten. Hiervoor is noodzakelijk om de oorspronkelijke woonplaats van de cliënten te achterhalen. De invoering van dit zogeheten woonplaatsbeginsel blijkt voor 2023 echter meer haalbaar. Daarom is de doordecentralisatie tot nader order uitgesteld. Ondanks dit uitstel blijven wij ook in 2023 inzetten op het verstevigen van de sociale basisinfrastructuur van onze gemeenten waar ook psychisch kwetsbare Woudenbergers terecht kunnen.

Indicatoren Indicatoren

Definitie

In hoeverre zijn inwoners zelf in staat om hulp in het eigen netwerk te regelen om problemen in het dagelijks leven aan te pakken. In hoeverre nemen inwoners deel aan de maatschappij d.m.v. (on)betaald werk, het volgen van een opleiding of deelname aan het verenigingsleven.

Score zelfredzaamheid. Deze score is opgebouwd uit drie sub-scores: 1. Zelf-zorgend vermogen, 2. Zelf-organiserend vermogen en 3. Weerbaarheid. Score participatie. Deze score is opgebouwd uit zes sub-scores: 1. Zelfstandig werkzaam, 2. Voltijd opleiding 18-plussers, 3. Vrijwilligerswerk, 4. Actief bij een vereniging, 5. Sociaal actief of in een reintegratieproject en 6. Geen participatie. Score mate van eenzaamheid. Deze score is opgebouwd uit zes sub-scores: 1. Het kunnen terugvallen op mensen, 2. Het kunnen vertrouwen op mensen, 3. Het nauw verbonden voelen met mensen, 4. Het ervaren van leegte, 5. Het missen van mensen en 6. Het in de steek gelaten voelen. Overall cliënttevredenheidsscore ten aanzien van de Coöperatie, jeugdzorg, Wmo en Participatiewet.

In hoeverre voelt men zich verbonden en heeft men sociaal contact met familie, vrienden/kennissen en buurtbewoners.

In hoeverre is men tevreden over de geleverde informatie, ondersteuning en zorg in het kader van de Jeugd, Wmo en Participatiewet.

Wijze van meten

Norm

2023

2024

8,3 (situatie 2021)

> 2021 (8,3)

-

> 2023

-

8,2 (situatie 2021)

> 2021 (8,2)

-

> 2023

-

Tweejaarlijkse sociale kracht monitor

8,3 (situatie 2021)

> 2021 (8,3)

-

> 2023

-

Cliëntervaringsonderzoek

7 Jeugdwet (jongeren) 7.5 Jeugdwet (ouders) 7.5 Participatiewet (alle cijfers gaan over 2019 - meetmoment 2020)2

7,5 Jeugdwet (jongeren)3 7.2 Jeugdwet (ouders)4 Participatiewet en Wmo geen rapportcijfer.

> 2022

> 2023

> 2024

Verbonden partijen: Coöperatie De Kleine Schans, RWA, GGDrU. Relevante samenwerkingspartners: onderwijs, voorschoolse voorzieningen, welzijnswerk, sport- en cultuurverenigingen, kerken, zorgaanbieders, bedrijven.5

3 Resultaat over 2020 4 Resultaat over 2020 5 Zie ook bijlagen uitvoeringsprogramma.

2026

Tweejaarlijkse sociale kracht monitor Tweejaarlijkse sociale kracht monitor

Verbonden partijen / Relevante samenwerkingspartners

2 Voor Wmo is geen rapportcijfer uitgevraagd.

2025

21

Wat gaat het kosten? Programma 1 Samenleving

Begroting

Begroting

Begroting

Bedragen

2023

2024

2025

2026

Lasten

-15.338.767

-15.220.140

-15.077.715

-15.237.119

Begroting

1.799.471

1.768.386

1.770.709

1.770.709

Resultaat progr. 1 voor bestemming

-13.539.296

-13.468.733

-13.449.431

-13.307.006

Resultaat in begroting 2022

-12.353.151

-12.459.766

-12.675.343

-12.675.343

Verschil begroting t.o.v. meerjarenbegroting 2022

-1.186.145

-1.008.967

-774.088

-631.663

Baten

22

Financiële toelichting programma 1 Programma 1 Samenleving

- = nadelig + = voordelig

Reïntegratie (2 herstelplan)

Verwerkt

2023

2024

2025

2026

kaderbrief Nee

39.500

39.500

39.500

39.500

Zorgadministratie Amersfoort (2e herstelplan)

Nee

30.000

30.000

30.000

30.000

Innovatiebudget (2e herstelplan)

Nee

-

10.000

50.000

50.000

Hulpmiddelen eigen bijdrage (2e herstelplan)

Nee

25.000

25.000

25.000

25.000

Zorgkosten Jeugd en Wmo (groei, loon- en prijsstijgingen)

Ja

-688.138

-688.138

-688.138

-688.138

Onderwijs (belastingen en heffingen)

Ja

-12.000

-12.000

-12.000

-12.000

RWA gemeentelijke bijdrage

Ja

15.000

15.000

15.000

15.000

Coöperatie De Kleine Schans (overheveling Meld - Adviespunt)

Ja

13.180

13.180

13.180

13.180

Kwaliteitsbeleid (overheveling Meld- en Adviespunt)

Ja

-10.180

-10.180

-10.180

-10.180

Gezondheidszorg (overheveling van innovatiebudget) Innovatiebudget (overheveling naar gezondheidszorg)

Ja

-3.500

-3.500

-3.500

-3.500

Ja Ja

3.500 -16.366

3.500 -

3.500 -

3.500 -

16.366

-

-

Kinderopvang toeslagenaffaire Rijksvergoeding kinderopvang toeslagenaffaire

Ja

Organiseren Monumentendag (1x in 3 jaar)

Nee

-3.000

Opstellen rapport leerlingenprognoses (1x in 2 jaar)

Nee

-2.000

-

Onderwijs (kapitaallasten uitbreiding De Olijfboom)

Nee

-31.520

-31.520

-31.520

-31.520

Onderwijs (kapitaallasten uitbreiding De Wartburg) Sport bijdrage Stichting ABC (indexering)

Nee Nee

-2.990 -1.092

-2.990 -1.092

-2.990 -1.092

-2.990 -1.092

Onderwijs huur sportzalen (indexering)

Nee

-1.500

-1.500

-1.500

-1.500

Kunst en cultuur bijdrage expl Cultureel Centrum (indexering) Energiecompensatie cultuur- en sportverenigingen Verhogen minimagrens naar 130%

Nee Nee Nee

-1.254 -50.000 -125.000

-1.254

-1.254

-1.254

-125.000

-125.000

-125.000

Coöperatie De Kleine Schans (begeleiding eigen jeugd)

Nee

-135.000

-

-

-

Investeringsmiddelen jeugdzorg (t.l.v. extra middelen jeugdzorg)

Nee

-202.679

-157.132

24.218

172.752

Inzetten Investeringsmiddelen jeugdzorg extra Bijdrage CDKS

Nee

135.000

Diverse Aanpassing bezuinigingsmonitor (zie bijlage)

Nee

-110.690

-10.319

3.979

3.979

Inzetten Investeringsmiddelen jeugdzorg deel aanpassing bezuinigingsmonitor

Nee

30.000 -27.637

GGD (gemeentelijke bijdrage)

Nee

-27.637

-27.637

-27.637

WSW (subsidie deel)

Nee

15.817

15.393

15.269

12.440

Verbeteren gemeentelijke dienstverlening (extra middelen rijk)

Nee

-51.846

-50.162

-50.807

-54.386

Loonkosten (verdeling per programma)

Nee

-38.900

-38.900

-38.900

-38.900

Kapitaallasten

Nee

784

784

784

6.083

-1.186.145

-1.008.967

-774.088

-631.663

Totaal

23 Re-integratie (2e herstelplan) Conform 2e herstelpIan Woudenberg (raad dec 2021) is het budget re-integratie structureel verlaagd met € 39.500. Zorgadministratie Amersfoort (2e herstelplan) Conform 2e herstelpIan Woudenberg (raad dec 2021) is het budget zorgadministratie Amersfoort structureel verlaagd met € 30.000. Innovatiebudget (2e herstelplan) Conform 2e herstelpIan Woudenberg (raad dec 2021) is het budget innovatiebudget verlaagd met € 10.000 in 2024 oplopend naar € 50.000 vanaf 2025. Hulpmiddelen eigen bijdrage (2e herstelplan) Conform 2e herstelpIan Woudenberg (raad dec 2021) is het budget hulpmiddelen (onderdeel eigen bijdrage) structureel verlaagd met € 25.000. Zorgkosten jeugdzorg en Wmo De zorgkosten jeugdzorg en Wmo welke in de jaarrekening 2021 zijn opgenomen, zijn doorgerekend met een indexering voor lonen en prijzen en een percentage voor de te verwachte autonome groei voor de jaren 2022 en 2023. Dit mede als gevolg van de groei van het aantal inwoners in Woudenberg. Voor de zorgpercelen zijn indexeringen voor loon- en prijsstijgingen toegepast van 1,56 % oplopend naar 5%. Verder is rekening gehouden met 3% autonome groei voor 2022 en 4% voor 2023. Onderwijs (belastingen en heffingen) Jaarlijks kunnen de schoolbesturen de OZB en rioolheffing declareren bij de gemeente.

Recent zijn de WOZ waarden van de schoolgebouwen geactualiseerd waardoor het te declareren bedrag aan OZB door de schoolbesturen flink is gestegen. De aanpassing voor de komende jaren bedraagt structureel € 12.000. RWA Door een gunstige begroting 2023-2026 van RWA Amfors verwachten we een lagere gemeentelijke bijdrage van € 15.000. Energiecompensatie cultuur- en sportverenigingen In de begroting is eenmalig € 50.000 opgenomen om cultuur- en sportverenigingen tegemoet te komen in het betalen van de sterk gestegen energierekeningen. Er wordt nog onderzocht wat in dit kader de meest eenvoudige manier is om dit te doen. Verhogen minimagrens naar 130% Op dit moment wordt ingeschat dat de budgetten voor de minimaregelingen in totaal met € 125.000 moeten worden verhoogd als gevolg van de verhogen van de grens voor minimaregelingen naar 130% van het minimumloon. Dit is evenwel een inschatting. De sterk gestegen prijzen voor energie en boodschappen, in combinatie met het actief informeren over deze beleidswijziging trekt mogelijk meer inwoners aan dan nu wordt verwacht. In 2023 wordt dit gemonitord indien nodig komt het college hier bij de begroting 2024 nader op terug. Coöperatie de Kleine Schans Het budget Meld- en Adviespunt Bezorgd wordt deels overgeheveld naar Kwaliteitsbeleid (programma 1) en deels naar Integrale Veiligheid (programma 3).

24 Kwaliteitsbeleid Het budget Meld- en Adviespunt Bezorgd bij CDKS (programma 1) wordt deels overgeheveld naar Kwaliteitsbeleid (programma 1) en deels naar Integrale Veiligheid (programma 3). Gezondheidszorg In verband met structurele uitgaven aan stevig ouderschap wordt binnen programma 1 € 3.500 overgeheveld van Innovatiebudget naar gezondheidszorg. Innovatiebudget In verband met structurele uitgaven aan stevig ouderschap wordt binnen programma 1 € 3.500 overgeheveld van Innovatiebudget naar gezondheidszorg. Kinderopvang toeslagenaffaire Betreft specifieke uitkering (SPUK) versterking gemeentelijke dienstverlening naar aanleiding van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvang (POK). Deze uitkering loopt tot en met 2023. Rijksvergoeding kinderopvang toeslagenaffaire Betreft specifieke uitkering (SPUK) versterking gemeentelijke dienstverlening naar aanleiding van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvang (POK). Deze uitkering loopt tot en met 2023. Organiseren monumentendag 1 keer per 3 jaar organiseert Woudenberg de openmonumentendag. In 2026 zal dit ook het geval zijn. Opstellen leerlingenprognoses Iedere 2 jaar worden er nieuwe leerlingenprognoses opgesteld. Ook in 2026 zal dit gedaan worden.

Onderwijs (kapitaallasten uitbreiding De Olijfboom) Op 28 mei 2020 heeft de gemeenteraad van de gemeente Woudenberg het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) vastgesteld. In het eerste tijdvak van dit IHP is de uitbreiding van De Olijfboom opgenomen. In het IHP is geadviseerd om een businesscase op te stellen voor de uitbreiding van De Olijfboom en de naastgelegen kinderopvang. Eind 2021 is aan PentaRho Huisvesting & Organisatie gevraagd de businesscase op te stellen. Uit de businesscase komt naar voren dat de uitbreiding in twee bouwlagen aan de achterzijde als voorkeurscenario wordt gekozen. Deze voorkeurscenario is gekozen om de volgende redenen: − Er hoeft geen tijdelijke huisvesting worden gezocht; − de uitbreiding kan compact in twee lagen worden gerealiseerd; − het gebied kan worden heringericht om de verkeersituatie rondom fietsers en auto’s veiliger te maken. De leerlingenprognoses oktober 2020 geven aan dat er een extra ruimtebehoefte is van 810 m2. In het IHP was er nog rekening gehouden met een extra ruimtebehoefte van 550 m2. In de begroting is rekening gehouden met een investering van € 1.297.000 gebaseerd op een uitbreiding van 550 m2 en bouwkosten prijspeil 2019. Door PentaRho is een nieuwe berekening gemaakt van de investeringskosten bij een uitbreiding van 810 m2 en bouwkosten prijspeil april 2022. De nieuwe investeringskosten

25 bedragen € 2.557.816. De investering wordt in 40 jaar afgeschreven. De extra afschrijvingskosten bedragen jaarlijks € 31.520. De businesscase is als bijlage bij de stukken van de begroting 2023-2026 gevoegd. Onderwijs (kapitaallasten uitbreiding De Wartburg) Op 28 mei 2020 heeft de gemeenteraad van de gemeente Woudenberg het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) vastgesteld. In het eerste tijdvak van dit IHP is de uitbreiding van De Wartburg opgenomen. In 2021 is gestart met de voorbereidingen van de uitbreiding. In de begroting is rekening gehouden met een investering van € 944.000 gebaseerd op een uitbreiding van 400 m2 en bouwkosten prijspeil 2019. Vanwege stijging van de bouwkosten is door de gemeente aan PentaRho gevraagd een nieuwe berekening te maken. De investeringskosten bij een uitbreiding van 400 m2 en bouwkosten prijspeil april 2022 bedragen € 1.063.590. De investering wordt in 40 jaar afgeschreven. De extra afschrijvingskosten bedragen jaarlijks € 2.990. Sport (bijdrage Stichting ABC) De gemeentelijke bijdrage wordt structureel verhoogd met € 1.092 (indexering 2023) conform de erfpachtovereenkomst. Onderwijs (huur sportzalen De Camp) De gemeentelijke bijdrage wordt structureel verhoogd met € 1.500 (indexering 2023) conform de erfpachtovereenkomst.

Kunst en cultuur (bijdrage exploitatie cultureel centrum) De gemeentelijke bijdrage wordt structureel verhoogd met € 1.254 (indexering 2023) conform de erfpachtovereenkomst. Coöperatie De Kleine Schans Betreft voortzetting van de innovatiesubsidie voor 2023 voor extra inzet in het sociaal team voor eigen begeleiding jeugd. Dit in het licht voorstel 80 en de uitgangspunten voor de inkoop 2023 waarbij de stip op de horizon is: eigen begeleiding tenzij. Het bedrag van € 135.000 wordt gedekt uit investeringsmiddelen jeugdzorg. Investeringsmiddelen jeugdzorg (t.l.v. extra middelen jeugdzorg) Op basis van de meicirculaire is berekend welke bedragen de gemeente Woudenberg van 2022 tot en met 2026 aan extra jeugdzorgmiddelen ontvangt. De baten voor 2023 ad. € 1.104.000 zijn verwerkt in de begroting bij de algemene dekkingsmiddelen (algemene uitkering). De baten voor 2024 tot en met 2026 zijn als stelpost opgenomen in programma 5 en bedragen € 961.000 in 2024 teruglopend naar € 279.000 in 2026. Tegelijk met het beschikbaar stellen van de extra middelen, is het Rijk, in samenspraak met de VNG gestart met het opstellen van een hervormingsagenda. Deze agenda heeft als doel een financieel beheersbaar jeugdhulpstelsel en een betere hulpverlening. Het opstellen van de hervormingsagenda heeft een tijd stil gelegen, maar is onlangs weer opgepakt.

Naar verwachting wordt de agenda eind dit jaar vastgesteld. Het is de bedoeling dat er met de realisatie van de hervormingen minder extra jeugdzorgmiddelen nodig zijn. Maar voor de uitvoering van de hervormingsagenda zijn investeringsmiddelen nodig. Vorig jaar hebben we daarom besloten de beschikbaar gestelde extra middelen van het Rijk voor het jaar 2023, voor de helft te reserveren als investeringsbudget. De verwachting is echter dat de benodigde investeringen het eerste jaar het grootst zijn en daarna stap voor stap afnemen. Dit is ook voor de extra jeugdzorgmiddelen het geval. Daarom hebben we in plaats van een vast bedrag nu voor ieder jaar de helft van de baten die als stelpost in programma 5 zijn opgenomen, in programma 1 opgenomen als investeringsbudget.

26 Het investeringsbudget houdt zo gelijke tred met de extra inkomsten vanuit het Rijk. Per jaar resulteert dit in het volgende investeringsbudget6: Jaar 2023

Hoogte investeringsbudget jeugd 547.348

2024

480.551

2025

287.951

2026

139.417

Aanpassingen bezuinigingsmonitor Als bijlage vindt u de voortgang van de bezuinigingsmonitor. De cijfers zijn aangepast aan de voortgang hiervan dit leidt 2023 tot een aanpassing van de begroting. In 2023 wordt een deel gedekt uit de investeringsmiddelen jeugdzorg. GGD (gemeentelijke bijdrage) De financiële bijdrage van de gemeente blijkt op basis van de begroting van de GGDrU 2023-2026 voor Woudenberg € 27.637 hoger dan begroot. De hogere gemeentelijke bijdrage is vooral het gevolg van de indexering voor loon- en prijsstijgingen. WSW (subsidie deel) De bijdrage RWA (WSW deel) is aangepast naar aanleiding van de meicirculaire 2022. De lagere algemene uitkering wordt één op één doorberekend aan de RWA. Verbeteren gemeentelijke dienstverlening (extra middelen rijk) Het rijk heeft als uitvloeisel van het rapport toeslagenaffaire kinderopvang, via de meicirculaire 2022, structureel extra middelen beschikbaar gesteld voor het verbeteren van de gemeentelijke dienstverlening ten behoeve van alle burgers. Loonkosten (verdeling per programma) De totale loonkosten worden jaarlijks toegerekend aan de diverse programma’s en projecten. Ten opzichte van 2022 wordt in 2023 € 38.900 meer loonkosten toegerekend aan programma 1. De loonkosten worden toegelicht bij de paragraaf Bedrijfsvoering verderop in de begroting.

Kapitaallasten Stijging/daling kapitaallasten op basis van actualisering investeringen programma 1. Tekort / overschot sociaal domein In het sociaal domein wordt van een tekort/overschot gesproken wanneer er op de diverse taakvelden Jeugdwet en WMO gezamenlijk meer/minder uitgegeven wordt dan het totaal begrootte budget op die taakvelden voor het betreffende jaar.

6 Het bedrag 2023 ad. € 547.348 is voor € 135.000 reeds toegeschreven aan het budget van Coöperatie de Kleine Schans (zie de hiervoor beschreven mutatie) en € 30.000 is gebruikt ter dekking van een niet behaalde bezuiniging uit de Monitor bezuinigingsopgave (zie de hierna beschreven mutatie). Zodoende staat in de financiële begroting bij investeringsmiddelen jeugdzorg € 382.348 opgenomen, zijnde het resterende bedrag.

- 27 -

Leefomgeving Programma 2 Visie van het programma Inwoners en ondernemers voelen zich thuis en participeren in een veilige leefomgeving. Een ruimte waar een ieder vrij in kan bewegen, die ook beleefd en gevoeld wordt als gemeenschappelijk, als openbaar, als van ons allen.

Wat houdt het programma in? Het programma leefomgeving omvat een diversiteit aan beleidsterreinen op het gebied van een veilige, functionele en een toekomstbestendige leefomgeving. Het gaat om lokaal beleid en de uitvoering van diverse wettelijke taken. De integraliteit van het beleid en uitvoering krijgt steeds meer vorm en een nieuw wettelijk kader via de toekomstige Omgevingswet. Het programma heeft diverse raakvlakken met onderdelen van andere programma’s.

- 28 -

Trends en ontwikkelingen Maatschappelijke ontwikkelingen en vraagstukken raken de fysieke leefomgeving. Dit is de ruimte waar we met z’n alle gebruik van maken en ook benut kan worden om bij te dragen aan de oplossing(en) rondom deze vraagstukken. Voorbeelden van trends en ontwikkelingen hierin zijn: • Energietransitie; • circulaire economie; • klimaatverandering; • omgevingswet; • inclusieve samenleving; • veranderingen op het gebied van afval en grondstoffen; • beleefbare natuur en een groene leefomgeving.

Maatschappelijk effect 1 – Een veilige openbare ruimte Wat willen we bereiken? De openbare ruimte vervult belangrijke functies die bijdragen aan het welzijn van mens, milieu, economie en natuur. Het beheer van de openbare ruimte dient een evenwichtig verdeelde aandacht te geven aan deze functies. We richten ons op integraal en kwaliteit gestuurd beheren van de openbare ruimte. Hiermee wordt een goed ingerichte, optimaal en duurzaam beheerde openbare ruimte beoogd die intact, schoon, veilig en groen is. De term ‘IBOR’ (‘Integraal Beheer Openbare Ruimte’) is de noemer waaronder gemeente Woudenberg deze ontwikkelingen schaart en deze dragen bij aan de visie van het programma Leefomgeving.

Integraal beheer openbare ruimte staat voor alle maatregelen om de openbare ruimte op het gewenste kwaliteitsniveau te krijgen en in stand te houden. Deze benadering gaat ervan uit dat de openbare ruimte als één geheel wordt ervaren en dat de inrichtings-, onderhouds- en gebruikskwaliteit bij elkaar moeten passen.

Kwaliteit van onderhoud, inrichting en gebruik openbare ruimte (alle aspecten):