03c.-kerncijfers-politie.pdf
Tekst van het document
Kerncijfers politie bij het eerste Halfjaarbericht 2022 Hoe ontwikkelt de Nederlandse politie zich en welke trends zijn daarin te zien? Onderstaande kerncijfers over de politie geven daar meer inzicht in. Achtereenvolgens komen de thema’s ‘Politie en de samenleving’, ‘De toerusting van de politieorganisatie’ en ‘De ontwikkeling van de taakuitvoering en het werkaanbod’ aan de orde. Dit overzicht verschijnt twee keer per jaar en wordt aan het ‘Halfjaarbericht politie’ toegevoegd.
In verband met de oprichting van de Nationale Politie in 2013 is dat jaar, zoveel mogelijk, als startpunt genomen. De grafieken zijn gebaseerd op de meest recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), maar ook op jaarverantwoordingen en begrotingen van het ministerie van Justitie en Veiligheid en van de politie.
Politie en de samenleving Slachtofferschap
Onveiligheidsgevoel
Er is sprake van een dalende trend van misdrijven. Logischerwijs neemt ook het aantal Nederlanders af dat in de Veiligheidsmonitor aangeeft slachtoffer te zijn geweest van een gewelds- vermogens- of vandalismedelict. In 2021 geeft 17,1 procent van de Nederlanders aan slachtoffer te zijn geweest van één of meerdere gewelds-, vermogens- of vandalismedelicten. Dit is een daling ten opzichte van het percentage in 2019.
De afgelopen jaren is het percentage van mensen dat aangeeft zich wel eens onveilig te voelen in de buurt afgenomen. In 2021 is dit percentage vergelijkbaar met het percentage van 2019.
Voelt zich weleens onveilig in eigen buurt
Bij cybercrimedelicten is juist een aantal jaar een stijging waarneembaar: in 2021 geeft 16,9 procent van de Nederlanders aan slachtoffer te zijn geweest. Online oplichting en fraude komt het meest voor, gevolgd door hacken, online bedreiging en intimidatie.
30,1%
26,9%
23,2%
20,9%
17,1%
16,9%
2013
2015
2017
2019
2021*
2021*
17,1%
15,6%
13,7%
13,9%
2013
2015
2017
2019
2021*
* De vragenlijst van de Veiligheidsmonitor 2021 is vernieuwd. Om de cijfers van 2021 te kunnen vergelijken met voorgaande jaren zijn (waar mogelijk) de cijfers van 2013 t/m 2019 omgerekend zoals door het CBS aangegeven.
Slachtoffer van cybercrime
Slachtoffer van traditionele criminaliteit
17,8%
Bron: Veiligheidsmonitor
Bron: Veiligheidsmonitor
Geweld Door Politieambtenaren (GDPA) In 0,12% van de incidenten werd geweld door politieambtenaren toegepast Ieder politieoptreden is erop gericht om situaties te de-escaleren. Het gebruik van geweld vormt voor de politie het laatste redmiddel. Door de aard van het politiewerk doen er zich altijd situaties voor waarin de politie genoodzaakt is geweld toe te passen. In 2021 was de politie bij 18.477 incidenten genoodzaakt om geweld in te zetten. In 0,12% van alle incidenten waarbij de politie is ingezet, werd geweld door politieambtenaren toegepast.
55% van de geweldstoepassingen betreft fysiek geweld De meest toegepaste vorm van geweld is fysiek geweld (55%) dat onder meer bestaat uit het toepassen van controletechnieken, duwen en trekken. Als met fysiek geweld het beoogde doel niet kan worden bereikt kunnen er ook geweldsmiddelen worden ingezet, waaronder het vuurwapen (8%), pepperspray (4%) en de uitschuifbare wapenstok (3%).
Bron: politie.nl
Geweld Tegen Politieambtenaren (GTPA) In 2021 is het aantal geweldsincidenten tegen politieambtenaren toegenomen met 3% ten opzichte van het aantal incidenten in 2020.
9.598
10.781
10.624
12.543
12.940
registraties in 2017
registraties in 2018
registraties in 2019
registraties in 2020
registraties in 2021*
*Als gevolg van registratie kunnen cijfers na het verstrijken van het jaar nog wijzigen.
Drie meestvoorkomende geweldsincidenten (2021)
#%$%
In 2021 betrof bijna driekwart (74%) van de aanleidingsincidenten belediging, wederspannigheid en woordelijke bedreiging.
Belediging 5.858
Wederspannigheid* 2.694
Bedreiging woordelijk 1.043
*Wederspannigheid: dit is gewelddadig verzet tegen een politieambtenaar, bijvoorbeeld tijdens een aanhouding Bron: politie.nl
Contact met de politie
2013
31,0%
2015
27,5%
2017
25,4%
2019
21,7%
Tevredenheid contact met politie in eigen gemeente
Het aantal Nederlanders dat contact heeft met de politie in de eigen gemeente neemt af. In 2021 is de tevredenheid over het laatste contact afgenomen ten opzichte van 2019. Het gaat bij deze contacten bijvoorbeeld om een melding of aangifte van een delict, een bekeuring of waarschuwing, of een praatje met een agent op straat.
Contact met politie
2021* 19,4%
Tevredenheid over het functioneren van de politie in de eigen buurt De tevredenheid over het functioneren van de politie in de eigen buurt was inde afgelopen jaren toegenomen en is in 2021 gedaald.
2021 66,8% 61,3% 2013
2019: 69,4% 2017: 65,0% 2015: 63,8%
34,7%
35,7%
37,2%
38,4%
36,8%
2013
2015
2017
2019
2021*
Bron: Veiligheidsmonitor
In de Veiligheidsmonitor is aan alle respondenten gevraagd hoe tevreden of ontevreden ze zijn over het functioneren van de politie in de buurt. In 2021 is ruim een op de drie (37 procent) (zeer) tevreden, 8 procent is (zeer) ontevreden, 28 procent is niet tevreden en niet ontevreden. Nog eens 28 procent geeft aan dit niet te kunnen beoordelen. * De vragenlijst van de Veiligheidsmonitor 2021 is vernieuwd. Om de cijfers van 2021 te kunnen vergelijken met voorgaande jaren zijn (waar mogelijk) de cijfers van 2013 t/m 2019 omgerekend zoals door het CBS aangegeven.
Bron: Veiligheidsmonitor
Ontvangen klachten
Disciplinaire onderzoeken Disciplinaire onderzoeken zijn interne onderzoeken die uitgevoerd worden omdat er een vermoeden is van gepleegd plichtsverzuim door politieambtenaren. In vergelijking met 2020 zijn er in 2021 minder disciplinaire onderzoeken uitgevoerd.
600
10.332
13.326
14.270
klachten in 2019
klachten in 2020
klachten in 2021
Burgers kunnen een klacht indienen over het optreden van politieagenten. De klachtbehandeling door de politie is gericht op het herstel van vertrouwen van burgers in de politie, op het leren van klachten en op imagoverbetering. De afgelopen jaren is er een toename van het aantal klachten ten aanzien van de politie. Kanttekening: niet alle klachten zijn ontvankelijk en zullen dus ook niet allemaal door de politie in behandeling worden genomen.
500 400 300 200
Bron: Jaarverantwoordingen politie 2019, 2020, 2021
100
530 520
461
401 461
2019
2020
2021
Drie meestvoorkomende klachten (2021)
0
De meeste ontvangen klachten in 2021 van burgers over de politie hadden betrekking op bejegening/ houding/ gedrag (23% van het totaal), gevolgd door geen/ onvoldoende actie (11%) en onjuiste actie (11%). Ook in 2020 waren dit de meest prominente klachtenrubrieken.
Disciplinaire onderzoeken
Bron: Jaarverantwoordingen politie 2019, 2020, 2021
Drie meestvoorkomende overtredingen die tot disciplinaire maatregelen leiden (2021)
Bejegening/ houding/ gedrag
In 2021 viel ruim driekwart van de opgelegde disciplinaire maatregelen binnen deze drie categorieën.
3.331
Geen/ onvoldoende actie
1.613
Onjuiste actie
1.508 Bron: Jaarverantwoordingen politie 2021
Lekken, misbruiken en/of achterhouden van informatie: 25,0%
Misbruik bedrijfsmiddelen en overtreding interne regels: 28,0%
Ongepaste gedragingen in privésfeer: 23,0%
Bron: Jaarverantwoordingen politie 2021
De toerusting van de politieorganisatie Uitgaven ministerie van Justitie en Veiligheid (waarvan deel naar de politie)* € 12,6 miljard
€ 12,4 miljard
€ 12,7 miljard
Additionele middelen:
€ 13,2 miljard
€ 13,1 miljard
€ 200 miljoen
€ 434 miljoen
€ 200 miljoen
Veiligheid
Ondermijning
Coalitieakkoord
€ 12,8 miljard
€ 13,7 miljard
€ 14,4 miljard
€ 15,0 miljard
Begroting
7 miljard
6 miljard 42% € 6,4 miljard
2022
5 miljard
40%
40%
39%
40%
45%
45%
45%
43%
43%
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
€ 5,0 miljard
€ 5,0 miljard
€ 4,9 miljard
€ 5,3 miljard
€ 5,9 miljard
€ 5,7 miljard
€ 6,1 miljard
€ 6,2 miljard
€ 6,4 miljard
4 miljard
*Dit is de bijdrage aan de politie onder artikel 31.2 van de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid (niet heel artikel 31.2)
Totale uitgaven van Justitie en Veiligheid
Uitgaven aan politie
Bron: Kamerbrief bestrijding georganiseerde criminaliteit, Jaarverslag (2013-2021), VI Justitie en Veiligheid Rijksbegroting 2022
De afgelopen jaren gaat bijna de helft van de uitgaven van het ministerie van Justitie en Veiligheid naar de politie. In 2021 ging 6,4 miljard euro, 43% van de uitgaven van het ministerie van Justitie en Veiligheid naar de Nationale Politie. In de begroting van 2022 is een soortgelijke opbouw berekend.
Het geld dat de politie jaarlijks ter beschikking staat, is sinds de start van de Nationale Politie sterk toegenomen. Deze toename wordt de komende jaren ook bestendigd, zoals te zien in de begroting. Vanaf 2022 is er extra geld voor ondermijning en veiligheid beschikbaar. Hiervan zal een deel ten goede komen aan de politie.
Verdeling uitgaven van de politie 21,9% 22,1%
2020
Personeel Materieel
23,4%
Als gevolg van de intensiveringen van het kabinet Rutte III is de operationele formatie van de politie verder verhoogd. Deze stijging zet zich tevens verder voort. De noodzakelijke afbouw van de overbezetting die was ontstaan, is reeds omgebogen naar een duurzame stijging van de bezetting. Er is thans nog sprake van onderbezetting, maar in 2024-2025 zal de formatie uiteindelijk gelijk zijn aan de bezetting.
2024-2025
2022
2021 78,1%
Bezettingsgraad operationeel personeel
76,6%
77,9%
Het merendeel van het politiebudget wordt uitgegeven aan vaste kosten voor personeel en materieel, in een stabiele verhouding. Materiële kosten bestaat onder andere uit kosten voor de fysieke politiebureaus, vervoersmiddelen en ICT. Personeelskosten uit kosten voor salaris, opleiding en vorming, inhuur en mutaties personeelsvoorziening. De begroting van 2022 beoogt een verschuiving ten gunste van de materiële uitgaven.
Formatie = Bezetting
Bron: Jaarverantwoording politie 2020, 2021, Begroting en beheerplan politie 2022-2026
54.000 53.000 52.000 51.000 50.000 49.000 48.000
46.000
2013
= Overbezetting = Formatie en bezetting gelijk = Onderbezetting
= Formatie = Bezetting = 2% Marge
47.000
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2025
2024
Bron: Jaarverantwoording politie (2013-2021) & Begroting en Beheerplan politie 2022-2026
Operationeel politiepersoneel in personeelscategorieën: bezetting Om de indeling van het operationeel politiepersoneel te kunnen tonen worden de werksoorten ´opsporing’ en ´informatiefunctie´ ingedeeld naar Landelijk Functiegebouw Nederlandse Politie (LNFP) functies en niet meer, zoals in eerdere communicatie wel het geval was, gedefinieerd volgens het Inrichtingsplan van 2012. Op deze wijze kan er inzicht worden geboden in hoeveel fte operationele politieambtenaren werkzaam zijn binnen deze werksoorten.
Intake & Service en Intake &Meldkamer: Service en 5.418 Meldkamer, 5.065
Opsporing: 10.764
Gebiedsgebonden Politie: 20.617
Overige operatioOverige nele operationele functies: functies, 1.988 1.541
Aspirant, 4.655
Bron: politie (peildatum: 31-12-2021)
Bezetting Gebiedsgebonden Politie (GGP) In veel teams is nog altijd sprake van onderbezetting, met name in de GGP in de basisteams (agenten die aanwezig zijn in de wijk en aanspreekbaar zijn voor de burger). Meer specifiek zit de onderbezetting voornamelijk bij het personeel dat belast is met incidentenafhandeling. Het zal waarschijnlijk nog enkele jaren duren voordat dit is hersteld.
Informatiefunctie, 3.907
Beveiliging: Leiding: Beveiliging, 2.400 1.025 832 2.155 Leiding,
Aspirant: 4.781
Opsporing, 11.065
Informatiefunctie: 3.977
Verzuim 2021
1.220 fte onderbezetting
In 2021 betrof het totale ziekteverzuim bij de politie 5,6% (12-maandsgemiddelde en berekening conform de CBS-methodiek).
21.837 Formatie 20.617 Bezetting
Ten opzichte van 2020 is het ziekteverzuim in 2021 nagenoeg stabiel gebleven. De dalende trend heeft in 2021 niet verder voortgezet. Met een verzuim van 5,6% blijft politie onder de norm van maximaal 5.9% ziekteverzuim.
5,6%
GGP
Ziekteverzuim 7,0%
6,8% 5,7%
Personeel belast met incidentenafhandeling
Wijkagenten
1.457 fte onderbezetting
36 fte overbezetting
15.206 Formatie
3.567 Formatie
13.749 Bezetting
3.603 Bezetting
2013
7,0%
6,1%
2014
2015
2016
2017
6,9% 6,3%
2018
* 6,2% 2019
norm
5,5%
5,6% 2023
2020
2021
* Met ingang van 1 januari 2019 is de politie overgegaan op de berekening zoals het CBS die hanteert. In deze nieuwe methode wordt verzuim langer dan 104 weken niet meegenomen. Als gevolg daarvan wordt met ingang van 2019 een lager verzuimpercentage gehanteerd.
Bron: politie (peildatum: 31-12-2021)
Bron: Jaarverantwoordingen politie
De ontwikkeling van de taakuitvoering en het werkaanbod Reactietijd prio-1 meldingen 112
Percentage Prio 1-meldingen onder 15 min
350.000
Het landelijk aantal prio 1-meldingen is in 2021 (totaal 284.909) licht gestegen ten opzichte van het totaal in 2020 (279.312). Dit aantal betreft de prio 1-meldingen dat via de regionale meldkamers zijn binnengekomen en waar inzet op is gepleegd. Bij 84% van het landelijk aantal prio 1-meldingen is de politie de afgelopen jaren binnen 15 minuten ter plaatse.
300.000 250.000
84,8%
85,0%
84,6%
84,5%
84,0%
2017
2018
2019
2020
2021
200.000 150.000 100.000 50.000
Bron: data.politie.nl
0
Misdrijven
Aangiften
Geregistreerde misdrijven zijn strafbare feiten die zijn vastgesteld in het Wetboek van Strafrecht of in andere wetten en welke door de politie, of voor een klein aandeel de Koninklijke Marechaussee, worden vastgelegd in een proces-verbaal. Na een aantal jaar een afname te hebben gezien van het aantal geregistreerde misdrijven, is er nu sprake van meer stabiliteit. Kanttekening: misdrijven kunnen ook na het verstrijken van het jaar nog geregistreerd worden, waardoor de verwachting is dat het aantal geregistreerde misdrijven in 2020 en 2021 nog zal toenemen.
In 2021 is het aantal aangiften gedaald ten opzichte van 2020. Sinds de oprichting van de Nationale Politie is een daling te zien in het aantal aangiften die de politie ontvangt.
1.200.000
Ook de criminaliteit is gedaald. Er is wel een stijging te zien in het aandeel internetaangiften. Dit is in 2021 gestegen van 51,6%, naar 53,0%. De eerder geconstateerde daling van internetaangiften was overigens deels te verklaren door de invoering in 2017 van de tweetraps-authenticatie. Dat heeft zich nu weer hersteld.
1.000.000
1.000.000
800.000
900.000 800.000
600.000
700.000
400.000
600.000
200.000 0
2013
500.000 400.000 2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020*
* Voorlopige cijfers
2021*
Bron: CBS Statline
300.000 200.000 100.000 0 2013
Geregistreerde verdachten Geregistreerde verdachten zijn personen die door de politie worden geregistreerd wanneer een ‘redelijk vermoeden van schuld’ aan een misdrijf bestaat. Een persoon die binnen een jaar meer dan 1 keer wordt geregistreerd, wordt slechts 1 keer meegeteld. Een verdachte wordt geregistreerd in het jaar waarin het misdrijf is gepleegd.** Kanttekening: verdachten kunnen ook na het verstrijken van het jaar nog geregistreerd worden, waardoor de verwachting is dat het aantal geregistreerde verdachten in 2020 en 2021 nog zal toenemen. 250.000 200.000 150.000
2014
2015
2016
2017
Aangiften totaal
2018
2019
2020
2021
Waarvan internetaangiften Bron: data.politie.nl
Ophelderingspercentage Het ophelderingspercentage betreft het aantal misdrijven waarbij ten minste één verdachte bij de politie bekend is, ook al is deze voortvluchtig of ontkent hij/zij het strafbare feit te hebben gepleegd, gerelateerd aan het totaal aantal geregistreerde misdrijven. Een opgehelderd misdrijf wordt geregistreerd in het jaar waarin het misdrijf is gepleegd.** Kanttekening: misdrijven kunnen ook na het verstrijken van het jaar nog opgehelderd worden, waardoor de verwachting is dat het ophelderingspercentage in 2020 en 2021 nog zal toenemen
100.000
27,7%
50.000
26,2% 0 2013
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020*
2021*
Bron: CBS Statline * Voorlopige cijfers ** De hier gebruikte berekeningswijze van het CBS verschilt met de berekeningswijze van de politie; de politie telt een verdachte mee in het jaar dat deze geregistreerd wordt.
26,5% 2014
25,4%
25,2%
2015
2016
26,1% 2017
2018
28,2% 2019
26,9% 2020*
24,6% 2021*
Bron: CBS Statline * Voorlopige cijfers ** De hier gebruikte berekeningswijze van het CBS verschilt met de berekeningswijze van de politie; de politie telt een opgehelderd misdrijf mee in het jaar dat het misdrijf is opgehelderd.
Dit informatieblad is een uitgave van het ministerie van Justitite en Veiligheid | Directoraat-generaal Politie en Veiligheidsregio’s | Postbus 20301 | 2500 EH Den Haag | Aan de inhoud van dit informatieblad kunt u geen rechten ontlenen.