02b. Bijlage bij memo hoogte tarief afvalstoffenheffing dec 22 - Memo overzicht afvalcijfers 2016-2020 (vs 6).pdf

Memo

Onderwerp

: Overzicht financiën afval 2016-2020

Verzonden aan: de raad Postregistratienummer:

Afzender: Pieter de Kruif Datum: 23 september 2019

Geachte raadsleden, In de raadscommissievergadering van 10 september 2019 heb ik u een meerjarenoverzicht van de kosten voor de afvalinzameling en afvalverwerking toegezegd. In bijgaand overzicht vindt u de cijfers van 2016, het jaar voor de invoering van diftar, tot en met de cijfers zoals die te vinden zullen zijn in de conceptbegroting van 2020. In 2018 is 64 kg restafval per inwoner ingezameld. De invoering van diftar heeft duidelijk haar vruchten afgeworpen en leidt nog steeds tot een verdere daling van het restafval. De landelijke Van Afval Naar Grondstof (VANG) doelstelling van 2020 is behaald (100 kg restafval) en het streven van 2025 (30 kg restafval) komt in zicht. Het scheidingspercentage in 2018 is 83%. De landelijke doelstelling van 75% in 2020 is daarmee ook gehaald. De streefwaarde van VANG is 90% in 2025. We zijn goed op weg. In onderstaande overzicht (tabel 1) zijn de ingezamelde hoeveelheden te zien voor de belangrijkste afval/grondstofstromen: Afvalstroom

Rest Grof GFT PMD Glas Papier Textiel

2016 (ton)

2.205 652 1.583 216 320 761 59

2017 (ton)

876 217 1.995 405 341 665 48

2018 (ton)

850 95 1.984 412 342 525 42

2019 geschat (ton) 1.000 200 2.000 400 300 800 42

2020 geschat (ton)

Tabel 1: Ingezamelde hoeveelheden afval/grondstofstromen van 2016 t/m 2018 en geschatte hoeveelheden 2019 en 2020 in Woudenberg, zoals ze zijn opgenomen in de jaarrekeningen en de begrotingen van de AVU.

900 200 2.100 400 300 700 42

De kosten voor de afvalstoffenheffing worden berekend op basis van het aantal huishoudens. Het aantal huishoudens in Woudenberg is sinds 2016 toegenomen (zie tabel 2)

Woudenberg Aantal huishoudens

2016 4850

2017 4911

2018 4995

2019 5111

2020 5225

Tabel 2: Aantal huishoudens in Woudenberg van 2016 t/m 2019.

In tabel 3 staan de daadwerkelijk gemaakte kosten voor de afvalinzameling en verwerking voor de jaren 2016 t/m 2018 en de geschatte kosten voor 2019 en 2020. In de zomernota 2019 is te lezen dat er voor 2019 een tekort is op de afvalbegroting. In 2020 wordt geschat dat dit tekort nog verder op zal lopen tot €277.519. De kosten zijn in tabel 3 per afvalstroom weergegeven, zodat het duidelijk te zien is waar de kosten verhoging zit. Graag willen we de belangrijkste oorzaken van de kostenverhoging voor u op een rij zetten. De belangrijkste gevolgen per afvalstroom • Restafval De invoering van diftar heeft ervoor gezorgd dat de hoeveelheid restafval minder dan de helft is dan in 2016 (voor de invoering van diftar). De verwerkingskosten zijn hierdoor sterk gedaald in 2017. De inzamelkosten van ROVA zijn iets lager dan de inzamelkosten van Wolfswinkel in 2016. Vanwege het toenemende aantal huishoudens (zie tabel 2) zijn de kosten in 2018 licht gestegen. Deze extra huishoudens zorgen uiteraard ook voor extra inkomsten. Sinds 2015 betalen de gemeenten een landelijke afvalverbrandingsbelasting over al het afval dat verbrand wordt, met name (grof)restafval. Vanaf 1 jan. 2019 heeft het Rijk de verbrandingsbelasting verhoogd van €13 naar €32,12. Dit zorgt voor een extra kosten post van ongeveer € 20.000.

Dit werd bekend op Prinsjesdag 2018 toen de stukken voor de begroting 2019 al richting de raad waren. De verwachting was op dat moment dat deze verhoging vanuit het egalisatiefonds gedekt kon worden.

•

Grof restafval en kosten milieustraat. De hoeveelheid grof restafval is met tweederde verminderd sinds de invoering van diftar. Sinds 2017 wordt het afval van de milieustraat door ROVA afgevoerd, waardoor de afvoerkosten ook omlaag gingen. In 2018 zijn de kosten weer gestegen door de aanpassing van de milieustraat ten behoeve van de plaatsing van de weegbrug. Deze kosten zitten deels in de kosten van 2018 en deels bij de kapitaalslasten van ROVA. In 2017 hebben we een aantal betaalde afvalstromen ingevoerd, waarmee we inkomsten genereren.

•

PMD De hoeveelheid PMD is bijna verdubbeld sinds de invoering van diftar en de PMD minicontainer. De kosten stegen in 2017 echter maar heel weinig. Dit komt doordat de inzameling voordeliger werd gedaan en we geen dure zakken meer hoefden te verstrekken voor de inzameling. De kosten zijn daarna nog

Pagina geprint op: 15 dec 20220 XXX 0000, 11:5800:00 uurPagina: 2 Voorstel: f:\team financien\afval\memo overzicht afvalcijfe

wel toegenomen doordat we 5 ondergrondse containers voor PMD hebben geplaatst. De kosten voor de sortering en vermarkting zijn toegenomen. Er is sprake van vervuiling van het PMD waardoor er afkeur (afval dat er niet in hoort) plaats vindt bij de overslaglocatie en ook blijft er meer residu (aanhangend restafval) over bij de verwerker dan in het contract is afgesproken. Dit leidt tot hogere verwerkingskosten en lagere opbrengsten van het PMD. Cirkelwaarde (samenwerking ROVA, AVU en Circulus Berkel) wil de voorkant van de PMD keten verbeteren. Minder verpakkingsafval en verpakkingsafval dat beter te recyclen is. •

Papier De inzameling van oud papier is van de AVU naar de ROVA gegaan. De opbrengsten werden eerst van de kosten van de AVU afgehaald, maar sinds 2019 staan alle opbrengsten van de afvalstromen bij de baten. Hierdoor lijkt het alsof de kosten van de AVU zijn toegenomen. De hoeveelheid papier neemt de laatste jaren af. De kosten voor de inzameling blijven gelijk, maar de inkomsten lopen terug. Dit komt door de lagere hoeveelheid en doordat de prijs per ton daalt. Buitenlandse markten als bijvoorbeeld China sluiten steeds vaker de grenzen voor oud papier, waardoor de Europese papiermarkt verzadigd raakt en de papierprijs daalt.

Pagina geprint op: 15 dec 20220 XXX 0000, 11:5800:00 uurPagina: 3 Voorstel: f:\team financien\afval\memo overzicht afvalcijfe

Tabel 3: Gemaakte kosten voor de afvalinzameling en verwerking in Woudenberg van 2016 t/m 2018 en geschatte kosten voor 2019 en 2020.

Pagina geprint op: 15 dec 20220 XXX 0000, 11:5800:00 uurPagina: 4 Voorstel: f:\team financien\afval\memo overzicht afvalcijfe

•

De overige lasten (incl. beleid en interne doorberekeningen) Onder de overige lasten van de gemeente vallen de kosten die we niet aan een afvalstroom kunnen toerekenen. Hieronder vallen o.a. personeelskosten, BTW, invordering belastingen en overheadkosten. De overige lasten zijn in 2017 verdubbeld vanwege invoeringskosten diftar, zoals uitvoering geven aan het project invoering diftar, incl. projecturen en het gehele communicatietraject.Daarnaast zijn de overige lasten gestegen vanwege gewijzigde toerekening van overheadkosten als gevolg van nieuwe regelgeving (dit is nader toegelicht in de Kadernota 2018-2021). Onder de overige baten vallen o.a. de opbrengsten van de activa die naar ROVA zijn gegaan en de inkomsten van projectontwikkelaars die betalen voor het plaatsen van nieuwe ondergrondse containers/ Door hogere kosten op de diverse posten gaat de BTW die we in het tarief mee moeten rekenen omhoog met €40.000. In de kadernota stond een tekort van €250.000 genoemd. Dit is in de beleidsbegroting 2020 (die in de raadscommissievergadering van 8 oktober wordt behandeld) opgelopen naar € 277.519. Het verschil van ca. € 27.000 betreft aanpassing kosten van de AVU welke nog niet inzichtelijk waren bij de verwerking van de afvalcijfers in de Kadernota. doordat er €25.000 in de kadernota gedekt werd vanuit de overige begroting.

•

Egalisatiefonds Het egalisatiefonds kende jarenlang een overschot. Daarmee werden de tekorten op de afvalbegroting van 2016, 2017 en 2018 (grotendeels) opgevangen. Op basis van de resultaten in 2017 werd verwacht dat er in 2019 nog een klein overschot in het egalisatiefonds zou zijn, waarmee de tekorten van 2019 ook opgevangen zouden kunnen worden. Vanwege de diverse eerder toegelichte ontwikkelingen bleek medio maart/april bij het verschijnen van de verschillende jaarrekeningen dat de voorziening eind 2018 leeg was en dat het tekort in 2019 niet vanuit de voorziening gedekt kan worden. Vandaar dat in de zomernota wordt voorgesteld het tekort van €198.151 in 4 jaar tijd door de inwoners te laten betalen via een tijdelijke verhoging.

•

Totaal afvalstoffenheffing De tekorten op de afvalbegroting nemen toe. Aangezien we van ROVA geen begrotingscijfers hebben voor 2020 en de aantallen huishoudens nog niet bekend zijn voor 2020 (in tabel 2 staat een schatting) hebben we die kosten voor 2020 alleen geïndexeerd. De opbrengst van de afvalstoffenheffing is nu gelijk gesteld aan de schatting voor 2019. De tekorten die dan ontstaan worden via de afvalstoffenheffing doorgerekend op basis van het verwachte aantal huishoudens. De kosten nemen toe, maar ook het aantal huishoudens dat die kosten dragen neemt toe.

Onzekerheden De afvalmarkt kent continu schommelingen. Dit betekent dat de voorgestelde cijfers van 2019 en 2020 niet vast staan en onderstaande onzekerheden nog niet zijn meegenomen in het financiële overzicht. Er moet rekening gehouden worden met de volgende onzekerheden: •

Begrotingswijziging 2019 en 2020 AVU Donderdag 12 september 2019 hebben we van de AVU een voorgestelde begrotingswijziging voor 2019 en 2020 gehad. Het betreft een tariefstijging vanwege dalende opbrengsten voor PMD en oud papier. De documenten zullen in een separaat voorstel naar de gemeenteraad worden gestuurd. De

Pagina geprint op: 15 dec 20220 XXX 0000, 11:5800:00 uurPagina: 5 Voorstel: f:\team financien\afval\memo overzicht afvalcijfe

doorrekening voor de afzonderlijke gemeenten hebben we nog niet ontvangen. Er vindt nog ambtelijk en bestuurlijk overleg plaats. De gemeenteraad heeft tot 1 december 2019 de tijd om een zienswijze in te dienen. •

Aanbesteding verwerking rest- en gft afval De AVU is momenteel bezig met de aanbesteding van een nieuw contract voor de verwerking van restafval en gft. Op dit moment hebben we een zeer laag verwerking tarief. De verwachting is dat dit zal gaan stijgen in het nieuwe contract. Het nieuwe contract gaat in op 1 januari 2021.

•

Nieuwe afspraken Raamovereenkomst Nedvang/Stichting Afvalfonds zijn momenteel bezig om een nieuw model op te stellen voor de vergoedingen van PMD, papier en glas. Momenteel zijn naast de inzameling van het PMD ook verantwoordelijk voor het transport, de overslag, sortering en vermarkting. Wij krijgen een vergoeding voor de daadwerkelijk gerecycelde hoeveelheden PMD. Alle risico’s van afkeur e.d. liggen volledig bij de gemeente. Het voorstel is om het systeem te vereenvoudigen per 1 januari 2020. Het verschijnt dit najaar en zijn zal aan u voorgelegd worden.

•

Afrekening 2017-2019 raamovereenkomst Verpakkingen Het huidige systeem van de raamovereenkomst levert veel discussie op tussen gemeenten, producenten en verwerkers met als gevolg dat de afrekening heel erg laat verschijnt. Zo hebben we de afrekening (met extra kosten) van 2015 en 2016 pas vlak voor de zomer in 2019 gehad. We moeten nog een afrekening krijgen voor 2017 en 2018. Dit probleem speelt landelijk. De VNG is namens de gemeenten bezig om hier verbetering in te brengen.

•

Kwaliteit van de grondstoffen De kwaliteit van de grondstoffen is helaas nog niet wat het zou moeten zijn. In 2018 hebben we te maken met een afkeur bij de overslaglocatie van het PMD van 17,5 %. Als een lading PMD afgekeurd wordt het samen met het restafval verbrand. In plaats van vergoeding voor de grondstoffen, moeten we betalen voor de verbranding. Hierdoor zijn we in 2018 ongeveer €60.000 aan inkomsten misgelopen en hebben we ongeveer € 5000 aan extra kosten gehad. Eén van de speerpunten van ROVA de komende jaren is om de kwaliteit van de grondstoffen te verbeteren. In afstemming met de gemeente wordt er een plan opgesteld om de kwaliteit te verbeteren. Hierin zullen o.a. inzicht in de cijfers, communicatie, toezicht en handhaving aan bod komen.

•

Afvalstoffenbelasting Het Rijk heeft in 2015 de verbrandingsbelasting ingevoerd op het verbranden van (rest)afval. In 2019 hebben ze de verbrandingsbelasting verhoogd met als doel meer afval scheiden en minder afval verbranden. Gezien het streven van het Rijk om in 2025 nog maar 30 kg restafval per inwoner per jaar te hebben, kan het best zo zijn dat de verbrandingsbelasting de komende jaren verder verhoogd wordt.

•

Luierinzameling Er lopen verschillende pilots om de verwerking van de luiers te ontwikkelen. Echter de opschaling van de pilots verloopt minder snel dan we gehoopt hadden. Er is simpelweg nog niet voldoende capaciteit om onze luiers apart te laten verwerken. Cirkelwaarde (samenwerking ROVA, AVU en Circulus Berkel) houdt de ontwikkelingen in de gaten en probeert waar het mogelijk en rendabel is om de verwerking van de luiers te starten.

Pagina geprint op: 15 dec 20220 XXX 0000, 11:5800:00 uurPagina: 6 Voorstel: f:\team financien\afval\memo overzicht afvalcijfe

Pagina geprint op: 15 dec 20220 XXX 0000, 11:5800:00 uurPagina: 7 Voorstel: f:\team financien\afval\memo overzicht afvalcijfe