01 RV PlanMER wind provincie Utrecht 273805_2 (geanonimiseerd).pdf

RAADSVOORSTEL

2024

Gemeente

Woudenberg

Datum

voorstel:

Registratiekenmerk: Raadsvergadering Vergadering

van

4

:

juli

juni

Portefeuillehouder:

D.

Boeve-de

Behandelend

ambtenaar:

(geanonimiseerd) |

Onderwerp

voorstel:

reactie

de

2024

2024

11

Aan

mei

Z.343692

Commissie

/

14

van:

2024

Kruif/

PlanMer

op

A.Kuik

wind

brief

provincie

Raad.

Voorstel

Wij

stellen

1 In

te

u

voor;

stemmen

gemeenten

op behoeve

2. Ten

met

de

van

beperkte afwijking onder

conclusie

Inleiding De provincie

de

gezamenlijke

PlanMER

van

reactie

het

het

(bijlage 2)

afwegingskader

van

de

regio

locaties

te

vinden

wind

toe

Amersfoort

Utrecht.

Provincie

punt 1, de inspanningen van

van

brief

om zon

en

te

te

staan,

vergroten zoals

en

een

verwoord

raadsvoorstel.

gebieden op het gebied van energie opwek gevraagd om voor de zomer van 2024 een te met reactie het achterblijven van de RES-resultaten. geven op een aantal vragen in verband Naar aanleiding daarvan hebben wethouders in het bestuurlijk overleg RES van Regio Amersfoort uitvoerig gesproken over de reactie op de brief van Provincie Utrecht. Daarbij is gesproken over de meerwaarde van een gezamenlijke reactie richting de provincie, de wijze waarop de regionale opgave onder gemeenten wordt verdeeld, het belang om de uitvoering concreter te organiseren en welke ondersteuning vanuit de provincie daarvoor nodig is. De resultaten uit deze gesprekken zijn verwoord in de gezamenlijke brief, welke wij u voorstellen doormiddel

om

vast

Utrecht heeft op 9 januari de kansrijke wind vastgesteld en alle gemeenten

van

te stellen. stellen wij u

Tevens

afwegingskader,

om

voor

om in te stemmen kunnen voldoen aan

met

te

het

een beperkte aanpassing van het geldende Woudenbergse aandeel in het regionale

de

de

beperkte afwijking

voorstel. Centrale Kunt

u

Geprint

vraag instemmen

op:

met

22-05-2024

regionale

13:42:25uur

brief

en

van

het

afwegingskader?

Document2

Beoogd resultaat (wat) Behalen van de doelstelling van de RES regio Amersfoort en zo bij te dragen aan de doelen van het klimaatakkoord. Kader Klimaatakkoord, besluit RES 1. 0, rapportage RES 2. 0, afwegingskader grootschalige zon en wind, PlanMER-wind provincie Utrecht. Argumenten De Regionale Energie Strategie (RES) is in 2021 vastgelegd. Het wordt steeds urgenter om de doelen die toen benoemd zijn tot uitvoering te brengen. Hiervoor is het nodig dat de plannen voor zonne- en windenergie concreet worden. In de RES is afgesproken dat de vergunningen voor windprojecten voor 2025 geregeld zijn zodat de plannen op tijd gerealiseerd kunnen worden voor 2030. Door de netcongestie is een goede balans zon-wind nog belangrijker geworden bij het behalen van de RES-doelen. De provincie heeft in 2023 een planMER onderzoek en participatieproces doorlopen om tot een afwegingskader te komen en de meest kansrijke gebieden voor windenergie in beeld te brengen. Naar aanleiding van deze uitkomsten heeft de provincie op 9 januari aan alle gemeenten een brief gestuurd en gevraagd om voor de zomer van 2024 een reactie te geven op een aantal vragen in verband met het achterblijven van de RES-resultaten. Op 18 januari 2024 is middels een Webinar voor raadsleden en andere stakeholders een toelichting gegeven op de keuze voor deze gebieden en het vervolgproces.

Aanvullend heeft de regio Amersfoort op 5 februari 2024 een regionale raadsleden bijeenkomst georganiseerd en op 17 april is tijdens een regionale raadsleden bijeenkomst toelichting gegeven op het voorstel van de regio bestuurders om een gezamenlijke reactie te geven op de brief van de provincie. Oproep van de provincie aan gemeenten De provincie heeft voorwerk verricht en roept de gemeenten om hier gebruik van te maken en tot concrete plannen te komen. Deze onderzoeken zoals het planMER en de adviezen van het burgerforum kunnen gemeenten helpen bij besluitvorming en planvorming van windenergie. De provincie roept colleges op om tot het zomerreces het gesprek met de gemeenteraad aan te gaan over hoe de afspraken uit de RES-regio voor wind en/of zon voor 2030 gerealiseerd kunnen worden. De provincie vraagt in dit gesprek de balans zon-wind te betrekken gezien het feit dat met wind meer duurzame energie opgewekt kan worden en efficiëntie ontstaat op het elektriciteitsnet. De provincie adviseert om hierbij te kijken naar de meest kansrijke gebieden, maar ook andere onderzoeksgebieden zijn mogelijk. Het halen van de RES-doelen kan ook met zonne-energie en daarom kan een gemeente ook kiezen om besluiten te nemen over (extra) zonne-energie locaties.

In de zomer 2024 stelt de provincie een tweede Tussenbalans op, op basis van alle genomen raadsbesluiten om te zien of de provincie op koers is voor het halen van 2,4 TWh duurzame opwek in de RES voor 2030. De tweede Tussenbalans wordt gebaseerd op feitelijke realisatie en op de genomen raadsbesluiten. Dat kan dus gaan om besluiten over grootschalige zon op dak, zonnevelden en windturbines. In maart 2024 heeft de provincie nogmaals opgeroepen dat van elke gemeente een reactie verwacht wordt. De stand van zaken van de RES regio Amersfoort en het grondgebied van Woudenberg staat weergeven in bijlage 1 van dit voorstel. Regionale bestuurlijke overwegingen Zoals wij voor Woudenberg bezien hebben welke opties er zijn en met welke overwegingen we geconfronteerd worden naar aanleiding van de brief van 9 januari van de provincie, hebben ook alle andere bestuurders van de regio Amersfoort een overweging gemaakt. Gezamenlijk is geconcludeerd dat het wenselijk is om als regio de regie te houden.

Geprint op: 22-05-2024 13:42:25 uur

2/8

Daarvoor is nodig om een gezamenlijk standpunt in te nemen op de brief van de provincie en te bezien op welke wijze het RES bod, zonder ingrijpen van de provincie, gerealiseerd kan worden. Per gemeente is bezien welke aanpassingen of versnellingen nodig en mogelijk zijn om het gezamenlijke bod te realiseren. Op het moment dat alle gemeenteraden instemmen met de brief (bijlage 2) en de acties die daarin per gemeente verwoord zijn, behoudt de regio de regie en wordt gezamenlijk op onderdelen ondersteuning van de provincie gevraagd. Wij stellen u voor om in te stemmen met het verzenden van deze brief. Onderdeel voorstel Woudenberg 1 Basis van het voorstel voor Woudenberg is gelijk aan alle andere gemeenten, vergroting van de inspanningen voor de realisatie van grootschalige opwek op dak. Wij gaan daarbij in eerste instantie uit van de daken in de bebouwde kom. Daarbij verwachten wij en vragen wij gezamenlijke ondersteuning vanuit de provincie. Daarnaast vragen wij de provincie voor extra ruimte voor bedrijventerreinen zodat er schuifruimte ontstaat. Daarbinnen gaan wij samen met Zon op Woudenberg bezien op welke wijze en waar meer zon op grote daken mogelijk wordt. 2 Aanvullend is nodig dat voor 2030 in Woudenberg ca. 10 hectare zon op land gerealiseerd wordt. Daarbinnen is een onderscheid: OER A12: de eerste verkenning geeft aan dat 2 hectare binnen Woudenberg kansrijk is.

Wij blijven ons inspannen om deze binnen het OER project tot ontwikkeling te krijgen. De uitvoering en snelheid wordt echter wel bepaald door dat project. Dit is ook zo met de regio gecommuniceerd. Zon op land: inspanning om voor 2030 ca. 8 hectare zon op land op restgronden te realiseren. Om dit te behalen verwachten wij dat een afwijking van de kaders van het afwegingskader zon en wind nodig is. Wij staan open voor initiatieven van eigenaren en zullen o. a. samen met Zon op Woudenberg actief onderzoeken welke locaties geschikt zijn. Waarna het afwegingskader aangeeft hoe een project gerealiseerd kan worden (landschappelijke inpassing, lokaal eigendom etc. ). 3 Als onderdeel van het regionale voorstel zal Woudenberg geen beroep doen op de provincie voor de windlocatie 93, Leusden/Woudenberg. Feit blijft dat realisatie afhangt van snelheid rijk (OERA12), netcongestie, bereidheid grondeigenaar en financiële- en praktische haalbaarheid van projecten. Maar als Woudenberg zullen wij actief grondeigenaren en gebouw eigenaren benaderen en wijzen op de mogelijkheid voor zon op dak en voor zon op land. Om daarmee tijdig, voor 2030, tot de 8 hectare zon op land te kunnen komen en waar mogelijk een substantiële bijdrage te kunnen leveren aan zon op dak.

Wij hebben geconcludeerd dat het voor de realisatie van de 8 hectare zon op land nodig is om duidelijker te verwoorden wat onder restgronden verstaand wordt. Wij stellen de raad dan ook voor om de definitie zoals opgenomen onder conclusie vast te stellen. Het areaal aan restgronden binnen Woudenberg is echter beperkt en het zijn veelal gronden van beperkte omvang die verspreid ligging. Projecten op 1 of 2 hectare zijn niet rendabel te maken. Wij stellen dan ook voor om het geldende beleid voor zon op land voor deze 8 hectare dan ook te verruimen en mogelijk te maken dat een project naast restgronden voor een kwart ook bestaat uit reguliere productieve landbouwgrond. Wij stellen u voor om in te stemmen met de uitwerking zoals verwoord onder conclusie. Conclusie: Wij stellen u voor om in te stemmen met de brief, bijlage 2. Om daarmee als regio regie te houden en het RES-bod te realiseren. Ten behoeve van het Woudenbergse aandeel in het regionale voorstel aan de provincie stellen wij voor om aanvullend aan de OER A12 hectaren, voor 2030 8 hectare zon op land in Woudenberg te realiseren en ten behoeve van de haalbaarheid daarvan in te stemmen met een beperkte afwijking van het afwegingskader nodig. Zie nader uitwerkt onder conclusie.

Geprint op: 22-05-2024 13:42:25 uur

3/8

Risico’s en kanttekeningen Op het moment dat er geen regionaal besluit is wordt de provincie gelegitimeerd om over te gaan op project besluiten. Daarom is van belang dat er een regio breed standpunt gedeeld wordt. De invulling van het RES-bod in Regio Amersfoort wordt aan alle gemeenteraden in RES Regio Amersfoort voorgelegd. Op dat brede speelveld spelen meerdere, soms tegenstijdige belangen. Dit vraagt om een houding waarbij partijen de gezamenlijk opgave én het gezamenlijke belang centraal stellen; vanzelfsprekend met behoud van democratische legitimiteit. De samenwerking met alle partners in de RES Regio Amersfoort maakt het mogelijk om de energietransitie te realiseren voor onze inwoners. Een alternatief is dat de provincie Utrecht projectbesluiten zal nemen voor windparken in de onderzochte voorkeursgebieden. De gemeentelijke bevoegdheid is dan beperkt tot formele inspraak- en bezwaarmogelijkheden. Het risico bestaat dat één of meer regiogemeenten niet in stemmen met het regionale voorstel. Dan vervalt het totale voorstel en zal dus opnieuw bezien moeten worden wat per gemeente wel of niet mogelijk is. Wij zullen dan wachten met het actief benaderen en toevoegen van reguliere productievere agrarische gronden aan restgrond zonneveld projecten. Voor wind wachten wij dan de reactie van de provincie af.

Ons afwegingskader zon en wind, kent een paragraaf over de financiële en betrokkenheid participatie voor windlocaties. Op het moment dat gebied 93 door provincie opgepakt wordt zijn de belangen van onze inwoners met ons afwegingskader zeker gesteld. Een groot risico voor Woudenberg is dat als er geen nieuwe opwek van duurzame energie komt er sprake kan zijn van een langer periode van netcongestie of zelfs stroomuitval. Duurzaamheid en inclusie De RES draagt bij aan de brede doelstellingen van het klimaatakkoord, in dat kader is het dan ook van belang om de doelstellingen als regio te halen. Maatschappelijke participatie Heeft provincie breed plaats gevonden en zal lokaal aan de orde zijn op het moment dat een kansrijk gebied tot ontwikkeling komt. Ook over aanpassing van het afwijkingen beleid zal participatie plaats vinden bij concrete projecten. Beoogd resultaat (hoe) Door een gezamenlijke brief behoudt de regio regie en door als Woudenberg meer ruimte te bieden voor op reguliere productievere agrarische gronden aansluitend aan restgronden wordt de kansrijkheid van haalbare zonnevelden die voor 2030 in productie gaan vergroot. Financiële consequenties Dit voorstel heeft geen financiële consequenties. De financiering van duurzame opwekprojecten is voor rekening van ontwikkelaars.

De gemeente levert in de uitvoering een ambtelijke bijdrage aan het projectmanagement en faciliteert in het vergunningentraject. De provincie kan ondersteunen bij de concretisering van zon op land plannen, bijvoorbeeld met subsidie voor participatieprocessen. Ook voor het aanjagen van zon op dak wil de provincie Utrecht eventueel een bijdrage leveren. Tenslotte kan de provincie worden verzocht om voor de vastgestelde windprojecten het bevoegd gezag op te pakken. De energietransitie biedt ook economische kansen. Denk aan werkgelegenheidseffecten, toename van investeringen en private en maatschappelijke opbrengsten. Aanpak/uitvoering Na instemming van alle gemeenteraden wordt de regionale brief verstuurd en starten wij de zoektocht naar geschikte locaties en bereidwillige eigenaren. Conclusie Wij stellen voor om in te stemmen met de regiobrief en de voorgestelde aanpassing van ons lokale beleid op onderstaande wijze: 1 Voor zon op restgronden uit te gaan van de volgende definitie:

Geprint op: 22-05-2024 13:42:25 uur

4/8

Restgronden zijn gronden met een agrarische bestemming die minder geschikt zijn voor het agrarisch gebruik. Daar kunnen meerdere redenen voor zijn: Er is sprake van een dubbel bestemming (bv waterberging); Gronden grenzen aan andere niet agrarische bestemmingen (recreatie, bebouwingsgebied (dorpskern), landgoederen, provinciale of rijkswegen, natuur, bos etc. ); De kavel is minder geschikt voor agrarisch gebruik (vorm, ligging, bodemgesteldheid etc. ); Er is sprake van pauzegrond (in afwachting toekomstige functie); Gronden die door ligging aansluitend aan het bedrijf of een andere gebruiksfunctie bijdragen aan systeem efficiëntie (opwek en gebruik op korte afstand). 2 Een zon op veld project op restgronden mag ten behoeve van de haalbaarheid deels bestaan uit agrarische productie gronden, zover het project voor 75% gebruik maakt van restgrond en voor 25% van reguliere productievere agrarische grond en aangetoond kan worden dat het project zonder de maximale 25% van reguliere productievere agrarische grond niet haalbaar is. Deze afwijking is van toepassing op de 8 hectare uit het regio voorstel. Communicatie Na besluitvorming van alle gemeenten en daarmee verzending van de regionale brief, zullen wij de aanpassing van het afwijkingen beleid communiceren en actief opzoek gaan naar geschikte locaties. Voor grootschalige opwek zon op dak zullen wij de communicatie intensiveren.

Bijlage(n) 1. Stand van zaken RES regio Amersfoort en Woudenberg 2. Regionale brief aan de provincie 3. Brief van de provincie. Zie ook stukken gedeeld op 11 januari 2024. Burgemeester en wethouders van Woudenberg

D. C. G. Ruseler Secretaris

Geprint op: 22-05-2024 13:42:25 uur

M. Jansen-van Harten burgemeester

5/8

Bijlage 1 Stand van zaken Woudenberg en RES Regio Amersfoort De RES Regio Amersfoort bevat een bod namens de gezamenlijke gemeenten en is niet gebaseerd op locaties die gemeentegrens gebonden zijn. De RES kent ook een lijn tot 2030 en voor de periode na 2030. Immers de doelstelling is 2050. De RES kent een bod van 0,5 TWh opwek in 2030 welke nader uitgewerkt is in treden. Een klein deel trede 1, gaat om de locaties die in uitvoering waren bij de vaststelling van RES 1. 0. Trede 2 zijn de locaties die richting uitvoering gingen. Trede 3 gebieden waar onderzoek gestart moest worden en een groot deel van de potentiele locaties en projecten is te plaatsen in trede 4, Verkenningsfase. Afspraak is dat gemeenten de locaties uit trede 3 en 4 meenemen in de afwegingen bij het opstellen van de lokale uitnodigingskaders en ook in de planMer Wind van de provincie. Bij de potentie en kansrijkheid van locaties in de RES 1. 0 is rekening gehouden met de maatschappelijke kosten, dus tot 2030 prioriteit bij opwek in de nabijheid van bestaande stations Stedin en bij de gebruikers. Bij de voortgangsrapportage RES 2. 0 is geconstateerd dat achtergelopen wordt op de verwachtingen bij het vaststellen van de RES, er is sindsdien ook weinig bijgekomen. Het achterlopen gaat niet alleen om de ambitie, maar ook de minimale variant die in de voorbereiding van RES 1.

0 vanuit de landelijke kaders als opgave voor het gebied gerekend was. Het achterblijven is het gevolg van de netcongestie maar ook door gebrek aan nieuwe besluiten. Op dit moment is slechts 0,083 TWh van 0,5 TWh gerealiseerd. Ten opzichte van de voortgangsrapportage zomer 2023 zijn alleen de verkenningen van de OER-projecten A28, A12 en A1 zijn een stap verder, maar deze geven nog geen inzicht dat er in 2030 opwek zal plaatsvinden. De gerealiseerde projecten zijn als volgt te verdelen: Grootschalig zon op dak: 0,053 van de 0,2 Twh Zon op land: 0,03 van de 0,1 Twh Wind: 0 van de 0,2 Twh Wat staat er in RES 1. 0 (voor Woudenberg) Hoewel de RES niet gebaseerd is op gemeentegrenzen, is een deel van de opgave wel te herleiden naar (mede) het grondgebied van Woudenberg. trede 2

Project aanduiding Zon op grote daken

3

Zon op dak buitengebied

3

Grootzalig Solar carports

Geprint op: 22-05-2024 13:42:25 uur

Stand van zaken Woudenberg Maximale inzet grootschalige zon op dak; zeker potentie in de gemeente en nog veel dak onbenut. Kleinschalig zon op dak gaat goed. Nodig om binnen onze ambtelijke capaciteit de focus te leggen op grootschalig. Gezien het bouwjaar van diverse panden op het bedrijventerrein is reëel te verwachten dat deze pas na 2030 veel gaan opleveren. Want eerst een aanpassing t. b. v. verduurzaming nodig. Extra bedrijventerrein ten behoeve van schuifruimte bedrijven kan helpen. Deel agrarische daken al voor eigen gebruik benut. Afweging brandveiligheid, verzekering en dierenwelzijn, maar ook netcongestie, gebrek aan goede regeling voor het delen van opwek en beperking staat van electranet maakt dat potentie voor lange termijn beschikbaar blijft maar tot 2030 beperkt benut zal worden. Geen of onvoldoende grootschalige parkeerterreinen. Wel samen met Zon op Woudenberg onderzoek mogelijkheden van

6/8

3

Wind A12

4 4

Wind omgeving Woudenberg Zon op land Gelderse Vallei

4

Zon langs provinciale wegen

4

Zon dorpsranden

kleinschalige Solar Carports, dus binnen de schaal van Woudenberg. Binnen OER A12 geen draagvlak andere gemeenten en planMER provincie laat zien dat locatie niet kansrijk is. Binnen de RES werd er al rekening gehouden met de afhankelijkheid van andere ontwikkelingen. Via PlanMER provincie is de kansrijkheid bezien. De motie zonnelint is opgenomen in OER A12, zie hieronder. In afwegingskader ruimte op restgronden, verder eerst andere gronden voordat agrarische gronden in aanmerking komen. Het afwegingskader zon- en wind van onze gemeente en de Nee-tenzij zon op land brief van het rijk, kennen een gelijke insteek, geen zon op agrarische gronden, tenzij sprake van restgronden, pauze landschap (grond in afwachting van gebiedsontwikkeling). Helaas heeft provincie aangegeven geen prioriteit te stellen aan die verkenning, omdat men energie richt op grootschalige zon en wind. Actie punt, als wegbeheerder ligt het primair bij provincie. Opgenomen in afwegingskader, nog geen zicht op grondeigenaren die hiermee aan de gang gaan.

Afwegingskader zon en wind Het afwegingskader grootschalige zon en wind, raad 23 maart 2023, geeft het kader voor de realisatie van zonnevelden en windturbines. Hierbinnen is de keuze gemaakt om eerst zon op dak, zon langs de kern, op pauze gronden en op restgronden te stimuleren, voordat agrarische gronden in aanmerking komen. Woudenberg heeft gekozen voor een afwegingskader en niet voor een uitvoeringskader met minimaal of maximaal te realiseren hectare zon of windturbines. Deze keuze is gemaakt omdat op voorhand geen locaties in beeld waren die meer of minder geschikt zijn dan anderen en dat de kansrijkheid mede bepaald wordt door de wens van eigenaren om de bestaande functie van een locatie te veranderen. Zon OER A12 Vanuit RES 1. 0 en de motie zonnelint, is onder leiding van Rijkswaterstaat en samen met de andere gemeenten binnen het traject Woerden – Veenendaal een verkenning gestart. Naar aanleiding van de eerste verkenning blijkt het hele tracé voldoende kansrijk en is na ondertekening van de intentieovereenkomst de onderzoeksfase gestart. De uitkomsten van de verkenning zijn ook bekend bij de provincie Utrecht, die deelneemt aan het project. Bestuurlijk en ambtelijk nemen wij actief deel aan dit project. Binnen de RES en onze eigen doelstellingen is dit het gebied dat het meest kansrijk is. De kans dat dit voor 2030 leidt tot een vergunde opweklocatie is echter klein.

Mede omdat binnen het tracé andere locaties liggen waar de afstand tot de gebruiker kleiner is en daarmee de investering in het energienetwerk goedkoper. Dat neemt niet weg dat het later alsnog kansrijk kan worden. Wind In de RES 1. 0 staat een zoekgebied wind bij de A12, met de nuancering dat deze alleen kansrijk is in samenhang met een ontwikkeling in de buurgemeenten langs deze weg. Binnen het OER A12 traject was geen bestuurlijk draagvlak om ook wind te verkennen. De PlanMER Wind van de provincie maakt zichtbaar dat er verschillende belemmeringen zijn (o. a. hoogspanningsleiding, ecoduct). Inzet op wind langs de A12 is op dit moment dan ook niet kansrijk.

Geprint op: 22-05-2024 13:42:25 uur

7/8

De planMER van de provincie maakt ook zichtbaar dat er op het grondgebied van Woudenberg geen ruimte is voor een grootschalig windpark. Wel kan mogelijk aangesloten worden bij een ontwikkeling van gebied 93 in Leusden. Zonder nader onderzoek is duidelijk dat het niet mogelijk is om alleen binnen het deel van gebied 93 op grondgebied Woudenberg een windlocatie te realiseren. Deze locatie vraagt dan ook om een regionale afweging. Ook kan bezien worden of gebied 95 op een of andere wijze samenhang zou kunnen krijgen als gebied 96 binnen Renswoude en Utrechtse Heuvelrug opgepakt zou worden. Dit lijkt echter op korte termijn niet realistisch. Voor de RES doelstellingen niet van belang, maar wel passend in de mogelijkheden van Woudenberg, zijn boerderijmolens en andere vormen van kleinschalige opwek met wind. Voor de boerderijmolen is in het afwegingskader zon en wind een regeling opgenomen. Komende jaren volgen wij de markt en ontwikkelingen of ook voor andere type kleinschalige wind een regeling gewenst is.

Geprint op: 22-05-2024 13:42:25 uur

8/8