01. RV Kaderbrief 2023-2026 def.pdf

RAADSVOORSTEL 2022 Onderwerp

:

Datum voorstel:

Registratiekenmerk:

Z.336803

Raadsvergadering van :

30 juni 2022

Vergadering Commissie van:

14 juni 2022

Portefeuillehouder:

H.J. Molenaar

Behandelend ambtenaar:

Z.D.M. van den Boogaard

Onderwerp / voorstel:

Kaderbrief 2023-2026

24 mei 2022

Aan de Raad. Voorstel Wij stellen u voor de volgende bijlagen vast te stellen: 1. Eerste financiële tussenrapportage 2022 vast te stellen; 2. Notitie Meerjaren Prognose Grondexploitaties vast te stellen. De volgende bijlagen voor kennisgeving aan te nemen: 3. Financieel beeld 2023-2026; 4. Monitor Plan van Aanpak Financiële scan provincie Utrecht; 5. Monitor besparingsopgave 2020-2023; 6. Monitor bezuinigingen Tweede Herstelplan 2022 en bezuinigingsdialoog programma 1 Samenleving 2020-2021; 7. Kostenontwikkeling sociaal domein 2022-2026; 8. Notitie reservepositie en weerstandsvermogen Woudenberg; 9. Memo aanvullende middelen personeel.

Kaderbrief 2023 - 2026

Geprint op: 25-05-2022 14:16:07uur /var/websites/gemeentebestuur.woudenberg.nl/documenten/convert/652a4b07-46c1-4de59f08-3d92ea8c48c4.docx

Jaarlijks stelt uw raad voor de zomer de kadernota voor het daaropvolgende jaar vast. In de kadernota worden de ambities van het gemeentebestuur en nieuwe ontwikkelingen vertaald naar een (financieel) meerjarenperspectief. In de kadernota beantwoorden wij de vraag of de uitvoering van wet- en regelgeving, de ambities en nieuwe ontwikkelingen binnen het (financieel) meerjarenperspectief van de gemeente Woudenberg passen. De maartbrief 2022 van het rijk (doorkijk effecten regeerakkoord) laat zien dat er tot en met 2025 redelijk veel geld van het rijk vloeit richtingen gemeenten. Echter na 2025 vallen de baten voor de gemeenten fors terug van € 137 naar € 47 per inwoner. Dit maakt het voor alle gemeenten moeilijk om een betrouwbare voorjaarsnota of kadernota voor te leggen aan het bestuur. De kabinetsplannen reiken tot en met 2025. Voor gemeenten leiden die tot hogere baten uit het gemeentefonds door met name hogere accressen en het opschorten van een omstreden bezuiniging, de zogeheten opschalingskorting. Opgeteld zien de gemeenten tot en met 2025 hun inkomsten daardoor toenemen met € 2,44 miljard. Maar in 2026 vallen die baten sterk terug naar € 840 miljoen omdat het kabinet in het coalitieakkoord aangaf niet over het eigen graf heen te willen regeren. Voor Woudenberg betekent dit dat de inkomsten uit het gemeentefonds in 2026 € 1 miljoen lager zijn dan in 2025.

In de maartbrief is tevens opgenomen dat het ingroeipad van de herijking gemeentefonds voorlopig wordt beperkt tot drie jaar. In het eerste jaar bedraagt het maximale effect € 7,50 per inwoner, en in de twee daarop volgende jaren nog eens aanvullend € 15 per inwoner. Dat betekent dat gemeenten er in drie jaar maximaal € 37,50 per inwoner op vooruit of achteruit gaan. De invoering van het nieuwe model wordt tijdig geëvalueerd. Aan de hand van deze evaluatie besluit het kabinet over de invulling van het traject voor 2026 en daarna. Daaruit is op te maken dat de provinciale toezichthouders ermee instemmen dat gemeenten in 2026 mogen rekenen met een maximaal effect van € 37,50 per inwoner en niet nu al hoeven te anticiperen op een groter effect. Voor Woudenberg betekent dit een nadeel van € 37,50 per inwoner (= € 525.000) vanaf 2025. Alle gemeenten, en dus ook Woudenberg, hopen dat er voor 2026 en volgende jaren een stabiele financiering voor gemeenten komt vanuit het rijk. Daar wordt de komende periode door het rijk aan gewerkt. Ook hopen gemeenten dat de meicirculaire 2022 al wat meer duidelijkheid zal geven. Zoals uit bijlage 3 – financieel beeld 2023-2026 blijkt wordt het lastig om de begroting 20232026 structureel en reëel sluitend te krijgen. Het laatste begrotingsjaar 2026 heeft een tekort van bijna € 1 miljoen.

Woudenberg zal al vroeg met de toezichthouder, de provincie Utrecht, in overleg gaan om te kijken hoe de toezichthouder omgaat met begrotingsjaar 2026. Doordat het onlangs gepresenteerde coalitieakkoord niet verwerkt kon worden in deze financiële stukken, is besloten om, even als voorgaande jaren, geen kadernota ter besluitvorming voor te leggen. Met deze kaderbrief en de bijlagen geven wij u een zo compleet en onderbouwd mogelijk beeld van alle inhoudelijke en financiële ontwikkelingen die van belang zijn voor het financieel meerjarenperspectief van onze gemeente. Wat we nu weten is verwerkt in deze kaderbrief.

Dit inzicht in de inhoudelijke en financiële ontwikkelingen welke van belang zijn voor het financiële meerjarenperspectief zijn uitgewerkt in de volgende bijlagen bij dit voorstel: Bijlagen 1. Eerste financiële tussenrapportage 2022;

Geprint op: 25-05-2022 14:16:07 uur

2/8

2. 3. 4. 5. 6.

Notitie Meerjaren Prognose Grondexploitaties; Financieel beeld 2023-2026; Monitor Plan van Aanpak Financiële scan provincie Utrecht; Monitor besparingsopgave 2020-2023; Monitor bezuinigingen Tweede Herstelplan 2022 en bezuinigingsdialoog programma 1 Samenleving 2020-2021; 7. Kostenontwikkeling sociaal domein 2022-2026; 8. Notitie reservepositie en weerstandsvermogen Woudenberg; 9. Memo aanvullende middelen personeel.

Hierna vindt u de belangrijkste conclusies en wat dit betekent voor de begroting 2023-2026. 1. Financiële tussenrapportage 2022 Zowel bij de kaderbrief 2021 als de kaderbrief 2022 was een eerste financiële tussenrapportage gevoegd. Dit om een zo compleet mogelijk financieel inzicht te geven van de financiële situatie van dat moment. Omdat dit zowel de raad als het college goed bevallen is, is nu een eerste financiële tussenrapportage toegevoegd aan de P&C-cyclus. In tegenstelling tot de eerste financiële tussenrapportages 2020 en 2021, stellen we voor om de eerste financiële tussenrapportage 2022 wel te laten vaststellen. Alleen als deze rapportage door de raad is vastgesteld, kunnen de financiële mutaties verwerkt worden in de financiële administratie en zijn ze zichtbaar voor de budgethouders. Tevens komen deze afzonderlijk mutaties dan ook niet meer terug in volgende financiële rapportages wat de overzichtelijkheid van volgende rapportages, voor een ieder, ten goede komt. Op basis van deze financiële tussenrapportage 2022 resulteert het volgende voorlopige begrotingsresultaat voor 2022:

Saldo primitieve begroting 2022 Aanpassing eerste financiele tussenrapportage 2022 Voorlopig begrotingsresultaat 2022

2022 103.005 -2.011 100.994

Het saldo van de primitieve begroting 2022 was net iets meer dan € 100.000. Op basis van de mutaties welke in de rapportage zijn opgenomen, is het de verwachting dat dit financiële resultaat € 2.000 lager uitvalt. Hoewel voorlopig nog steeds een positief begrotingsresultaat wordt verwacht, is begrotingsjaar 2022 omgeven met een groot stuk onzekerheid. De grootste budgetwijzigingen betreffen: - Inhuur derden (negatieve mutatie – incidenteel); - Algemene uitkering (positieve mutatie – structureel); - Toeristenbelasting (positieve mutatie – structureel). Voor een toelichting op deze wijzigingen verwijzen wij u naar bijlage 1 – financiële tussenrapportage 2022.

Wat betekent dit voor het opstellen van de begroting 2023-2026? Een aantal mutaties in de eerste financiële tussenrapportage 2022 zijn structureel en daarom ook meegenomen in het financieel beeld 2023-2026 (zie bijlage 3). U moet hierbij denken aan : hogere opbrengsten toeristenbelasting, hogere algemene uitkering, lagere opbrengsten begrafenisrechten en hogere opleidingskosten personeel.

Geprint op: 25-05-2022 14:16:07 uur

3/8

In de eerste financiële tussenrapportage 2022 zijn de hogere kosten door prijsstijgingen en brandstof voorlopig op p.m. geraamd. We verwachten bij de volgende tussenrapportage hiervoor concrete bedragen in te kunnen vullen. De hogere kosten door prijsstijgingen en brandstof zullen ook meegenomen worden bij het opstellen van de begroting 2023-2026. In de eerste financiële tussenrapportage is geen bijstelling voor het sociaal domein meegenomen. De kostenontwikkeling sociaal domein 2022-2026 (bijlage 7) laat zien dat de kostenstijging voor 2022 minimaal is. Wij stellen u voor om de financiële tussenrapportage 2022 (bijlage 1) vast te stellen. 2. Notitie Meerjaren Prognose Grondexploitaties De Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) is een samenvattend document van alle ruimtelijke ontwikkelingsprojecten binnen de gemeente waar sprake is van het exploiteren van grond. Dit jaar bieden wij u de MPG separaat ter vaststelling aan omdat dit jaar geen kadernota ter vaststelling wordt aangeboden. Grondexploitaties bieden inzicht in de financiële verwachting voor de gemeente van de betreffende plannen. Bij vaststelling van een plan en bijbehorende grondexploitatie stelt de gemeenteraad de kaders vast waarbinnen de uitvoering van het project door het college plaats dient te vinden, welke door de gemeenteraad worden gecontroleerd.

In april 2022 zijn de herzieningen van de zes vastgestelde grondexploitaties aangeboden aan de raad. In april 2023 zal de volgende herziening plaatsvinden. Mochten er bijzondere ontwikkelingen zijn dan komen wij met eerdere herziening van het betreffende project. Per 1 januari 2023 lopen er nog vier grondexploitaties, namelijk : Nijverheidsweg, Spoorzone A2 en Hoevelaar fase 1 en 2. Wij stellen u voor de notitie Meerjaren Prognose Grondexploitaties vast te stellen. 3. Financieel beeld 2023-2026 De beginstand van het financieel beeld 2023-2026 is gelijk aan de eindstand van de vastgestelde begroting 2022-2025. Vanuit die cijfers is het financieel perspectief voor de begrotingsjaren 2023-2026 inzichtelijk gemaakt. Dit ziet er als volgt uit:

Saldo primitieve begroting 2022-2025 Mutaties Financieel Beeld 2023-2026 (indexering alleen voor 2023 verwerkt) Voorlopige begrotingsresultaten

2023 69.605 -233.584 -163.979

2024 69.505 -28 69.477

2025 2026 70.305 70.305 85 -1.024.054 70.390 -953.749

De volgende budgetwijzigingen springen hierbij het meest in het oog: - Zorgkosten jeugdzorg en Wmo (negatieve mutatie); - Opbrengst begrafenisrechten (negatieve mutatie); - Bijdrage VRU (negatieve mutatie); - Opleidingskosten personeel (negatieve mutatie); - Salariskosten (cao-verhoging - negatieve mutatie); - Algemene uitkering (positieve mutatie); - Herijking gemeentefonds (negatieve mutatie); - Opbrengsten toeristenbelasting (positieve mutatie).

Geprint op: 25-05-2022 14:16:07 uur

4/8

Voor een toelichting hierop verwijzen wij naar bijlage 3 – financieel beeld 2023-2026. Wat betekent dit voor het opstellen van de begroting 2023-2026? In de bijlage financieel beeld 2023-2026 hebben wij alle nu bij ons bekende ontwikkelingen op programmaniveau verwerkt. Een aantal ontwikkelingen is voorlopig p.m. geraamd aangezien bij deze op dit moment nog geen concrete bedragen te benoemen zijn. Voorbeelden hiervan zijn hogere budgetten a.g.v. hogere energieprijzen, uitvoering Omgevingswet, uitvoering klimaatakkoord, ICT, dienstverlening Veenendaal WOZ/belastingen en opbrengst OZB. De financiële consequenties van de herijking van het gemeentefonds zijn in het financieel beeld 2023-2026 verwerkt conform de maartbrief van het rijk. Het ingroeipad is voorlopig beperkt tot drie jaar. Dit betekent een nadeel voor Woudenberg van € 37,50 per inwoner (= € 525.000) vanaf 2025. Eerder was bekend dat het nadeel voor Woudenberg € 115 per inwoner zal zijn. Het verschil tussen € 115 en € 37,50 per inwoner is opgenomen in de risicoparagraaf. Op dit moment is nog niet duidelijk wat het effect is van een hogere inflatie op de uitkering uit het gemeentefonds.

Moeten de gemeenten de hogere inflatie opvangen binnen de huidige accresramingen? Of is het reëel om te veronderstellen dat de rijksuitgaven als gevolg van de inflatie verder stijgen en dat daardoor ook het gemeentefonds meestijgt? Hiervoor dienen de gemeenten de meicirculaire 2022 af te moeten afwachten. 4. Monitor Plan van Aanpak Financiële scan provincie Utrecht In 2021 heeft de gemeente Woudenberg in de pilotfase gebruik gemaakt van het aanbod van de provincie Utrecht om een financiële scan uit te laten voeren. De financiële scan is onderdeel van het programma Sterk Utrechts Bestuur. Dit programma is opgesteld door de provincie Utrecht met betrokkenheid van de gemeenten en waterschappen. Sterk Utrechts Bestuur wil bijdragen aan een succesvolle en slagvaardige samenwerking tussen gemeenten, waterschappen en provincie om zo opgaven verder te brengen. Er zijn steeds meer opgaven die worden gerealiseerd op een regionale schaal, waarbij een goede onderlinge samenwerking belangrijk is. Bij de kaderbrief 2022 heeft de raad de financiële scan provincie Utrecht voor kennisgeving aangenomen en de bevindingen en aanbevelingen zoals beschreven in de financiële scan, overgenomen. De bevindingen en aanbevelingen zijn vervolgens verwerkt in een Plan van Aanpak Financiële Scan welke als bijlage bij de Begroting 2022-2025 is gevoegd.

In bijlage 4 bij deze Kaderbrief treft u de monitor Plan van Aanpak Financiële scan provincie Utrecht aan. In de monitor wordt gerapporteerd over de voortgang van de verwerking en implementatie van de bevindingen en aanbevelingen aan. Wij stellen voor bijlage 4 – Monitor Plan van Aanpak Financiële scan provincie Utrecht voor kennisgeving aan te nemen.

5. Monitor besparingsopgave 2020-2023 Om tot een duurzaam solide financiële positie te komen en de gemeentelijke uitgaven en inkomsten meer in balans te brengen, is in de begroting 2020-2023 een besparingsopgave opgenomen. In de raadsvergadering van 31 oktober 2019 is het pakket met besparingsmaatregelen vastgesteld op een gemiddelde jaarlijkse besparing van € 277.616. Voor het meerjarenperspectief is van belang dat deze besparingsopgave wordt gehaald. Wij constateren dat voor 2022 de besparingsopgave voor 96% gerealiseerd is. Alleen ten aanzien van de besparing met betrekking tot het E-HRM functiewaarderingsysteem vinden in 2022 en 2023 nog werkzaamheden plaats. Vanwege de tijdelijke directie in 2021 en het feit dat de keuze voor een dergelijk systeem een gedragen keuze van de (vaste) directie moet zijn,

Geprint op: 25-05-2022 14:16:07 uur

5/8

worden de mogelijkheden in 2022 aan de nieuwe gemeentesecretaris voorgelegd. Aansluitend zal het betreffende systeem geïmplementeerd worden. De monitor besparingsopgave, welke in bijlage vijf is opgenomen, adviseren wij voor kennisgeving aan te nemen. 6. Monitor bezuinigingen Tweede Herstelplan 2022 en bezuinigingsdialoog programma 1 Samenleving 2020-2021 Bijlage 6 bestaat uit 2 onderdelen, namelijk : Monitor bezuinigingen Tweede Herstelplan 2022 en monitor bezuinigingsdialoog programma 1 Samenleving 2020-2021. Monitor bezuinigingen Tweede Herstelplan 2022 Na vaststelling van het Tweede Herstelplan (raad december 2021) zijn de betrokken portefeuillehouders en ambtenaren aan de slag gegaan met het realiseren van de bezuinigingen. In deze monitor wordt een overzicht van de stand van zaken weergegeven met peildatum 15 april 2022. De monitor laat zien dat 3 van 21 bezuinigingsvoorstellen nog gerealiseerd moeten worden. Dit betreffen : beeldkwaliteit in de openbare ruimte, privatiseren van de milieustraat en opzeggen lidmaatschap voor fairtrade gemeente. De overige 18 voorstellen zijn allemaal reeds uitgevoerd en/of geïmplementeerd. Contracten zijn opgezegd, begrotingsbudgetten zijn aangepast en de telefonische bereikbaarheid en de openingstijden van het gemeentehuis zijn aangepast. Voor 2022 is de bezuinigingsopgave dan ook helemaal gehaald. Voor de jaren 2023 e.v. is 99% gehaald.

De komende periode wordt verder gewerkt aan de uitwerking van de laatste drie onderwerpen. Monitor bezuinigingsdialoog programma 1 Samenleving 2020-2021 Na de raadsvergaderingen van juli en december 2021 zijn de portefeuillehouders met de betreffende ambtenaren gestart met het realiseren en implementeren van de voorstellen en denkrichtingen. In deze monitor wordt een overzicht van de stand van zaken weergegeven met peildatum 15 april 2022. De monitor heeft twee legenda’s. De eerste legenda geeft informatie over de mate waarin het voorstel of de denkrichting is uitgewerkt en doorgevoerd. De tweede legenda laat zien in hoeverre de verwachte besparing tot nu toe gerealiseerd is. De monitor laat zien dat de gerealiseerde besparingen € 33.000 bedragen in 2022 oplopend naar € 92.000 in 2025. Bij de begroting 2023-2026 volgt een nieuwe stand van zaken van de verschillende bezuinigingsopgaves. Wij stellen u voor bijlage 6 – Monitor bezuinigingen Tweede Herstelplan 2022 en bezuinigingsdialoog programma 1 Samenleving 2020-2021 voor kennisgeving aan te nemen. 7. Kostenontwikkeling sociaal domein 2022-2026 Het overzicht kostenontwikkeling sociaal domein 2022-2026 laat zien dat kosten sociaal domein in 2023 stijgen met € 688.000 oplopend naar € 2.676.000 in 2026 ten opzichte van de begroting 2022-2025. De kosten stijgen als gevolg van groei, loon- en prijsstijgingen.

In het financieel beeld 20232026 (bijlage 3) is alleen de stijging voor 2023, namelijk € 688.000, meegenomen. In de begroting van Woudenberg zijn de budgetten van het 1e begrotingsjaar (2023) gebaseerd op lopende prijzen en de overige 3 begrotingsjaren op constante prijzen.

Geprint op: 25-05-2022 14:16:07 uur

6/8

De kostenontwikkeling sociaal domein 2022-2026, welke als bijlage 7 is opgenomen, adviseren wij voor kennisgeving aan te nemen. 8. Notitie reservepositie en weerstandsvermogen Bij het beoordelen van de financiële positie van de gemeente spelen het weerstandsvermogen en de risico’s een belangrijke rol. In deze notitie komen de reservepositie en deze risico’s aan de orde. We geven aan bij welke reserves en voorzieningen per 1 januari 2022 een mutatie plaatsvindt als gevolg van de jaarrekening 2021 en al genomen raadsbesluiten. Daarna komt de reservepositie (reserves beschikbaar voor algemene middelen) en het weerstandsvermogen van de gemeente aan de orde. De risico’s voor de gemeente zijn licht afgenomen t.o.v. de begroting 2022. Deze zijn verwerkt in de risicoparagraaf. Vooral het risico “herijking gemeentefonds” daalt aangezien een deel van het nadelig effect herijking gemeentefonds verwerkt is het financieel beeld 2023-2026 (nadelig effect € 37,50 per inwoner). Het weerstandsvermogen is groter dan 1, namelijk 1,97 (in de begroting 2022-2025 was het weerstandsvermogen 1,63). Groter dan 1 duidt erop dat de beschikbare weerstandscapaciteit toereikend is om de gekwantificeerde risico’s op korte termijn af te dekken. Als we de onbenutte belastingcapaciteit niet meerekenen in de weerstandscapaciteit komt het weerstandsvermogen uit op afgerond 1,5.

Het weerstandsvermogen stijgt iets als gevolg van een hogere algemene reserve grondbedrijf (vrij aanwendbaar deel). Wij stellen u voor bijlage 8 - notitie reservepositie en weerstandsvermogen Woudenberg voor kennisgeving aan te nemen. 9. Memo aanvullende middelen personeel Tijdens het inwerkprogramma van de nieuwe gemeenteraad is een presentatie gehouden door de directie over de staat van de organisatie, dit aanvullend op een eerder gesprek tussen het presidium van uw raad en de vorige (interim) gemeentesecretaris. Daarbij is aangegeven dat bij de eerste tussenrapportage zou worden gevraagd om een incidentele bijdrage voor aanvullende personeelslasten. In het memo vindt u verdere achtergronden bij deze aanvraag. Wij stellen u voor bijlage 9 – Memo aanvullende middelen personeel voor kennisgeving aan te nemen. Conclusie Met deze kaderbrief en de bijlagen geven wij u een zo compleet en onderbouwd mogelijk beeld van alle inhoudelijke en financiële ontwikkelingen die van belang zijn voor het financieel meerjarenperspectief van onze gemeente. Wat we nu weten is verwerkt in de kaderbrief. Wel is deze kaderbrief omgeven met een groot stuk onzekerheid. Burgemeester en wethouders van Woudenberg

D.C.G. Ruseler Secretaris

M. Jansen-van Harten burgemeester

Bijlagen

Geprint op: 25-05-2022 14:16:07 uur

7/8

1. 2. 3. 4. 5. 6.

Eerste financiële tussenrapportage 2022; Notitie Meerjaren Prognose Grondexploitaties; Financieel beeld 2023-2026; Monitor Plan van Aanpak Financiële scan provincie Utrecht; Monitor besparingsopgave 2020-2023; Monitor bezuinigingen Tweede Herstelplan 2022 en bezuinigingsdialoog programma 1 Samenleving 2020-2021; 7. Kostenontwikkeling sociaal domein 2022-2026; 8. Notitie reservepositie en weerstandsvermogen Woudenberg; 9. Memo aanvullende middelen personeel.

Geprint op: 25-05-2022 14:16:07 uur

8/8