01. Raadsvoorstel kadernota VRU 2027 en toekomstscenario's (geredigeerd).pdf

RAADSVOORSTEL

2026

Gemeente

Woudenberg

Datum

voorstel: Registratiekenmerk: Raadsvergadering Vergadering

van

Z.352039 26-02-2026

:

Commissie

10-02-2026

van:

Portefeuillehouder:

Burgemeester

Behandelend

ambtenaar:

(geanonimiseerd)

Onderwerp

voorstel:

Kadernota

Aan

de

/

8-1-2025

VRU

2027

en

toekomstscenario's

Raad.

Voorstel

Wij

stellen u voor de volgende zienswijze toekomstscenario’s en de kadernota VRU

in te dienen met 2027, en de VRU

betrekking

tot de hierover te informeren

met

bijgevoegde conceptbrief. De

gemeenteraad

en

accepteert de benodigde

waardeert

de

steunt,

inspanningen

ondanks

de

financiële

investeringen van

de

VRU

om

om

krapte, het toekomstscenario ‘op knelpunten op te lossen. De raad

de

kosten

te

orde’

faseren.

De raad is van mening dat de brandweerposten in de samenleving een belangrijke rol vervullen, niet alleen voor brandweerzorg, maar ook voor de veerkracht van de samenleving. Dit is daarom niet het moment is om het aantal brandweerposten in de regio te verminderen. Daarmee vallen de scenario’s ‘nullijn’ en ‘-3%/’ af. Gezien de financiële situatie van gemeenten acht de raad de scenario’s ‘op koers’ en ‘op kop’ niet realistisch en onbegaanbaar.

Bij

het op orde brengen van de VRU wil de raad voortvarende aanpak van digitale veiligheid, cyberveiligheid bij de VRU. en

het belang benadrukken gezien de resultaten van

van

een

de audit

snelle naar

Een waarschuwing is echter ook op zijn plaats: de kosten voor het ‘op orde’ scenario komen bovenop de loon- en prijsontwikkelingen in de kadernota VRU 2027. Het Gemeentefonds groeit wel mee met de loon- en prijsontwikkelingen, maar niet met de extra kosten voor dit scenario. Deze middelen moeten dus binnen de gemeente worden

Geprint op: 15-01-2026 09:21:43uur https://decos.woudenberg.nl/aspx/Dav/8FB201B0669E4025B0CDCF10375FFA88/336D445914 B77999435C5DCDAFEFAA477841DD9AA46BOCC24CO2AF9F70749A1COF8CF1B5/Raadsvoorstel _2.docx

vrijgemaakt , ten koste van andere doelen en wettelijke taken in de gemeente. Dit laat de komende jaren weinig ruimte meer voor andere ontwikkelingen in de VRU-financiën. Woudenberg heeft een actieve post met veel vrijwilligers , die de raad graag wil behouden en wil steunen. Bij het scenario ‘op orde’ gaat de tweede tankautospuit onder maatwerk vallen , waarvoor nog afspraken gemaakt moeten worden. Omdat vrijwilligers cruciaal zijn voor de (regionale) slagkracht , wil de raad de VRU vragen of er een mogelijkheid is dat een ander collectief voertuig terugkomt voor de tweede tankautospuit , zoals een bedrijfsvoeringsvoertuig.

Inleiding Bijgaand treft u de toekomstscenario’s en kadernota 2027 aan van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU). De toekomstscenario’s en kadernota 2027 worden door het bestuur van de VRU toegezonden aan de gemeenteraden. Het gaat over de volgende toekomstscenario’s: Toekomstscenario ‘-3%’: bezuiniging van -3% op de bijdragen van gemeentes Toekomstscenario ‘nullijn’: geen verhoging bijdragen gemeentes 2027-2030 Toekomstscenario ‘op orde’: knelpunten oplossen , huidige taken uitvoeren Toekomstscenario ‘op koers’: ambities bestuursagenda invullen Toekomstscenario ‘op kop’: reeds afgevallen Het algemeen bestuur van de VRU heeft unaniem gekozen voor het toekomstscenario ‘op orde’. De raad is gevraagd zijn zienswijze kenbaar te maken op de uitwerking van het toekomstscenario ‘op orde’ en de kadernota VRU 2027. Het voorstel dat voorligt is het resultaat van een omvangrijk en intensief traject. De verschillende toekomstscenario’s zijn uitwerkt en veelvuldig besproken. Zeker gezien het feit dat investeren op dit moment een grote uitdaging is gezien de financiële situatie van veel gemeenten , waaronder Woudenberg. Tegelijkertijd staan wij ook voor goede brandweerzorg , zorgvuldig voorbereide en uitgevoerde crisisbeheersing en is het een feit dat de Veiligheidsregio Utrecht juist extra taken krijgt , zoals rondom weerbaarheid.

Er is kritisch gekeken naar welke investeringen onontkoombaar zijn en in hoeverre deze gefaseerd kunnen worden ingevoerd. Hierdoor wordt de bijdrage in delen verhoogd , in plaats van in één keer. De VRU heeft een webinar gegeven over toekomstscenario’s op 27 november 2025 , hier heeft de raad de presentatie en terugkijklink van ontvangen. Verder zijn de toekomstscenario’s afgelopen jaar uitgebreid voorbesproken met het algemeen bestuur van de VRU. De toekomstscenario’s en VRU kadernota 2027 zijn voorbesproken in het raadsplatform (bijeenkomst van accounthouders van de raad). Ook waren er eerder al via een webinar en kennismarkt mogelijkheden voor de raadsleden informatie op te doen. De voorgestelde zienswijze is afgestemd met de raadsaccounthouders. Het college stelt de gemeenteraad voor om het toekomstscenario ‘op orde’ te steunen en de daarvoor benodigde investeringen om de knelpunten op te lossen , zodat de VRU de huidige taken kan blijven uitvoeren. Verhoging bijdrage 2026 In de kadernota 2027 wordt voor 2026 incidenteel budget gevraagd voor het oplossen van enkele knelpunten , los van het ‘op orde’-scenario (zie hoofdstuk 2). In totaal is in 2026 € 29, miljoen nodig om deze knelpunten op te lossen. Dit wordt deels gedekt door het inzetten van €12 , miljoen afkomstig uit het resultaat over 2025.

Het resterende bedrag van € 17, miljoen betekent voor de gemeente Woudenberg een extra bijdrage van € 14. 000 aan de VRU in 2026.

Geprint op: 15-01-2026 09:21:43 uur

2/6

Twee aandachtspunten zijn hierbij van belang. Ten eerste heeft de VRU vorig jaar aangegeven een overbruggingsreserve te willen vormen voor dit type problematiek. Het algemeen bestuur heeft destijds echter besloten een deel van de middelen terug te storten aan de gemeenten. Ten tweede was de kadernota van afgelopen jaar beleidsarm en bevatte deze geen nieuwe ontwikkelingen. Gezien de nu geconstateerde knelpunten blijkt deze benadering niet houdbaar. Het incidentele bedrag in 2026 werkt niet structureel door in de toekomstige investeringen binnen het ‘op orde’-scenario. Beoogd resultaat Doelmatige brandweerzorg , snel en professioneel optreden bij incidenten , een levendige en actieve brandweerpost Woudenberg , deskundige crisisbeheersing en robuuste risicobeheersing en een kloppende en gezonde toekomstbestendige financiële begroting. Kader • •

Wet Veiligheidsregio’s Gemeenschappelijke regeling VRU

Argumenten Investeringen in het toekomstscenario ‘op orde’ zijn nodig om knelpunten op te lossen om het huidige takenniveau te behouden. De VRU maakt dit in het document ‘toekomstscenario’s’ voldoende expliciet dat het oplossen van knelpunten noodzakelijk is. De grootste posten zijn de uitbreiding brandweerzorg Amersfoort , digitale veiligheid en structurele dekking , stijgende kosten en afschrijving van het wagenpark. Samen met andere thema’s benoemd in 3. 1 tot en met 3. 4 in de toekomstscenario’s betreft de totaalinvestering 10 miljoen euro in 2030. Sinds de oprichting van de VRU zijn er al verschillende bezuinigingsoperaties geweest van in totaal 19 miljoen euro. Het beleid van de VRU om incidentele meevallers maar beperkt te investeren in toekomstige ontwikkelingen en deze meevallers geregeld in het verleden terug te storten naar de gemeentes , is ten koste gegaan van de investeringsmogelijkheden. Dat heeft geresulteerd in beleidsarme begrotingen met een zo beperkt mogelijke stijging van de gemeentelijke bijdragen en een relatief ‘goedkope’ Veiligheidsregio , in vergelijking met andere Veiligheidsregio’s. Er zijn gerede zorgen over nationale ontwikkelingen , waarbij er een grotere kans is op langdurige complexe crises zoals een hybride militaire dreiging , cyberaanvallen , extreem weer (zoals natuurbranden en wateroverlast) en netcongestie (langdurige stroomuitval).

Al deze ontwikkelingen hebben zijn weerslag op de taken van de VRU. Een cyberveiligheidsaudit had een alarmerend resultaat. Er wordt binnen de VRU niet voldaan aan de minimale eisen in wet- en regelgeving. Maatregelen hiervoor kunnen niet wachten tot 2027 , daarom wordt een deel van bovengenoemde incidenteel budget voor 2026 hierin geïnvesteerd. Ook worden vanaf 2027 middelen vrijgemaakt voor dit knelpunt in toekomstscenario ‘op orde’. Zowel het nullijnscenario als het -3%-scenario leiden tot onaanvaardbare bezuinigingen De geschetste knelpunten moeten worden aangepakt en vragen om investeringen waarvoor de financiële middelen in beide scenario’s niet beschikbaar zijn. Dit betekent dat in de primaire taken er zeer grote bezuinigingen zouden plaatsvinden in de risicobeheersing en het aantal brandweerposten. In het nullijnscenario zouden 27 kazernes en posten geschrapt moeten

Geprint op: 15-01-2026 09:21:43 uur

3/6

worden , en in het -3%-scenario een nog veel groter aantal posten. Dat zou een onaanvaardbare impact hebben op de brandweerzorg in onze samenleving. De investeringen en mogelijkheden tot bezuiniging zijn kritisch beoordeeld De bestuursadviescommissies van de VRU (hierin nemen burgemeesters plaats) hebben de afzonderlijk thema’s - benoemd in 3. 1 tot en met 3. 5 in de toekomstscenario’s – getoetst. Daarbij is zowel gekeken naar de noodzakelijkheid en naar de mogelijkheden tot fasering. Zo is bij de punten bij 3. 5 duurzaamheid en risk factory besloten hier nu niet te investeren , conform eerdere zienswijze van onze raad. Ook bezuinigt de VRU op de eigen huisvesting. De huur van het hoofdkantoor in het Provinciehuis is opgezegd per 1 juli 2026. Kanttekeningen en risico’s 1.

De kadernota VRU 2027 is een kadernota met primair de loon- en prijsontwikkelingen. De schatting voor de loon- en prijsstijgingen in 2027 is aanzienlijk. Hier bovenop komen de kosten voor de investeringen om knelpunten op te lossen uit het toekomstscenario ‘op orde’. Dit staat weergegeven in bijlage 3 van de kadernota VRU 2027 (1c). Deze gelden zullen dus binnen de gemeente moeten worden vrijgemaakt ten opzichte van andere doelen in de gemeente. Dit laat de komende jaren weinig ruimte meer voor andere ontwikkelingen in de VRU-financiën. Zoals echter in de kanttekening hieronder wordt aangegeven , zijn er nog wel ontwikkelingen.

2.

De kosten voor de huisvesting en de financiële gevolgen van een mogelijk veranderde financieringssystematiek (volumecomponent , indexeringssystematiek en stoppen compensatiemechanisme) volgen de komende jaren nog. Ook volgt nog een besluit over de noodzaak van een 5 e natuurbrandbeheersing en de organisatie voor waterongevallen. Ook volgt de visie op de huisvesting nog.

3.

De gemeente Woudenberg ontvangt via het Gemeentefonds middelen voor het subcluster crisisbeheersing en brandweer. Deze middelen vormen de financiële basis voor de gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio Utrecht (VRU). De gemeente betaalt uit algemene middelen de bijdrage aan de VRU en eigen kosten zoals exploitatie brandweerpost , salariskosten personeel crisisbeheersing. Voor Woudenberg betekent dit dat de verhoogde bijdrage aan de VRU ertoe leidt dat de totale kosten voor crisisbeheersing en brandweer hoger zijn dan de middelen in het desbetreffende subcluster in het Gemeentefonds.

4.

Met het ‘op orde’ scenario valt de tweede tankautospuit van de Woudenbergse brandweerpost niet langer in het collectief , maar binnen het maatwerkregime , zie pagina 17 van de toekomstscenario’s (herziening vergoeding kosten maatwerk). Hier moeten nog afspraken over gemaakt worden tussen de VRU en ons als gemeente. De tweede tankautospuit is in het verleden in Woudenberg geplaatst vanwege de aanwezigheid van een BRZO-bedrijf. Dit bedrijf heeft inmiddels geen BRZO-status meer , maar de tankautospuit is nog wel aanwezig. De kosten voor de tweede tankautospuit vallen nu echter nog in het collectief. Als de gemeente Woudenberg de tweede tankautospuit wil behouden , zullen er maatwerkafspraken gemaakt moeten worden , waarbij de incidentele kosten (voor het vernieuwen van de tankautospuit , deze is verouderd) en structurele kosten voor rekening van de gemeente komen. Gezien de financiële situatie van onze gemeente is de inschatting - zonder dit besluit nu al te nemen – dat het niet realistisch is de tweede tankautospuit te behouden. Echter , het behoud van vrijwilligers is belangrijk voor regionale slagkracht en de post. Hiermee is het dan ook belangrijk om een verkenning met de VRU te starten voor mogelijkheden om een voertuig uit het collectief te krijgen in plaats van de tweede tankautospuit , bijvoorbeeld een bedrijfsvoeringsvoertuig.

Geprint op: 15-01-2026 09:21:43 uur

4/6

Maatschappelijk draagvlak Duurzaamheid: duurzaamheid wordt in de toekomstscenario’s in paragraaf 3.5.3 beschreven, in het scenario ‘op orde’ wordt geen structureel budget vrijgemaakt duurzaamheid.

e

Participatie: Inclusie:

e

Financiële LET OP!!!

n.v.t.

n.v.t.

consequenties

2026

dit voorstel wordt

niet

_|

op

(volledig) gedekt

|

Het

-

uit de

-€954.000|

beoordeeld

door

(geanonimiseerd) |

reguliere begroting

voorstel

€Ofminderinkomsten |_________

|

|

_ -€940.000| _ -€14.000|tekort op begroting |______________ |

Bovengenoemde bedragen betreffen Bovengenoemd totaal verschil wordt voorjaarsrapportage

-

juistheid

Verschil|Gevolg budget __Veorstel| _ €940.000| Begroot) _ €14.000jextrauitgaven €954.000| _ _ [VRU |

inkomsten -

voor

is dit te dekken

uit

het

incidentele uitgaven. aan de raad bekend gemaakt

via:

de

jaarresultaat.

Toelichting: stijging is alleen een incidentele ontwikkeling verwerkt voor 2026. Hierin zijn de ontwikkelingen op het gebied van digitale veiligheid, bedrijfs- en IT-continuïteit en de bijstelling van de roosterfactor voor het beroepspersoneel meegenomen. In deze bedragen is tevens de bestemming van het resultaat over 2025 ter hoogte van € 1,2 miljoen opgenomen. De totale impact voor de gemeente Woudenberg bedraagt € 14.000. In

deze

autonome

Financiële

consequenties

LET OP!!! dit voorstel wordt niet

inkomsten |______

(volledig)

gedekt uit de reguliere begroting

€ 940.000

|

€ 49.000 € 37.000

|

€ 1.026.000

beoordeeld

op

€ 989.000 € 37.000

juistheid

2027

„€ 940.000

[Loon

| Op

en

orde

door

(geanonimiseerd)

prijsbijstelling

scenario extrakfVRU_

|

O€Olminderinkomten | begroting ____

-€ 86.000

|

tekort op

Bovengenoemde bedragen betreffen structurele uitgaven. Bovengenoemd totaal verschil wordt aan de raad bekend gemaakt begroting Het voorstel is dit te dekken uit het jaarresultaat. -

_|

|

via:

de

effect

van

kadernota

-

Toelichting: Voor voor

2027 is een loon- en prijsbijstelling opgenomen met een financieel de gemeente Woudenberg vanuit de kadernota VRU 2027.

Geprint

op:

15-01-2026

09:21:43

uur

€

49.000

5/6

|

Verder is er een korting van het Rijk van 10% op de BDuR gelden. Dit is nu structureel opgelost in de kadernota VRU 2027 en wordt niet op de gemeentes afgewenteld. Financiële consequenties toekomstscenario ‘op orde’ VRU De financiële impact van het toekomstscenario ‘op orde’ is voor de gemeente Woudenberg afzonderlijk inzichtelijk gemaakt. Indien het toekomstscenario ‘op orde’ wordt vastgesteld , bedragen de structurele meerkosten voor de gemeente Woudenberg € 37. 000 in 2027 , € 7. 000 in 2028 , € 5. 000 in 2030 en € 36. 000 in 2031. De cumulatieve impact van het scenario 'op orde' staat in de onderste rij van de tabel. Over de periode 2027–2031 resulteert dit in totale structurele meerkosten van € 85. 000. Toekomstscenario ‘op orde’

2027

2028

Bedrag impact Structureel impact

€ 37. 000 € 37. 000

€ 7. 000 € 44. 000

2029

2030

2031

Totaal

€ 36. 000 € 85. 000

€ 85. 000

€ 44. 000

€ 5. 000 € 49. 000

Aanpak/uitvoering De Veiligheidsregio Utrecht wordt op de hoogte gebracht van het besluit van de gemeenteraad door middel van bijgevoegde conceptbrief. De ingediende zienswijzen worden besproken tijdens de vergadering van het algemeen bestuur op 30 maart 2026. In deze vergadering worden ook de ontwerpbegroting 2027 en de geactualiseerde begroting 2026 behandeld waar de financiële gevolgen van de scenariokeuze zijn verwerkt. Na deze bespreking wordt de ontwerpbegroting 2027 ter zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden. Voor een aantal ontwikkelingen volgt besluitvorming nog (kanttekening 2). Ook zal voor de tweede tankautospuit van Woudenberg nog verkenning en besluitvorming plaatsvinden. Communicatie Niet van toepassing. Bijlage(n) D. nummer D. 308673 D. 308675 D. 308674 D. 308676 D. 310258 D. 310255

Documentnaam Aanbiedingsbrief toekomstscenario’s en kadernota VRU 2027 Bijlage 1a. Toekomstscenario’s Bijlage 1b. Toekomstscenario’s – alle scenario’s toegelicht Bijlage 1c. Kadernota VRU 2027 Concept brief VRU Raadsbesluit

Geheimhouding

Actieve openbaarmaking

Burgemeester en wethouders van Woudenberg

Z. D. M. van den Boogaard Secretaris

Geprint op: 15-01-2026 09:21:43 uur

M. Jansen-van Harten Burgemeester

6/6