B03 - Ontplofbare oorlogsresten H2XP Woensdrecht

Plangebied tijdens de 80-jarige oorlog Tijdens de 80-jarige oorlog lag het plangebied onder water, wat uitsluit dat er overblijfselen van militair, historische waarde uit deze periode in het plangebied aanwezig zijn.

Plangebied tijdens de Tweede Wereldoorlog Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog was het plangebied gesitueerd in de Nieuw Hinkelenoord polder, in de gemeente Woensdrecht, provincie Noord-Brabant. Het plangebied bestond uit weiland en lag aan een weg die grofweg hetzelfde verloop heeft als de huidige Leidingstraat. Er zijn geen vaste, militaire stellingen, zoals bunkers of forten, teruggevonden binnen of nabij het plangebied.

Duitse inval 1940 In de meidagen van 1940 vielen Duitse troepen Nederland binnen aan de oostgrens en middels luchtlandingen op diverse plaatsen in Zuid-Holland en bij Moerdijk (Noord-Brabant). Op het moment van de capitulatie van de Nederlandse strijdkrachten op 15 mei 1940 waren de voorste Duitse grondeenheden tot aan de regio oostelijk van de stad Utrecht, tot aan het Friese gedeelte van de Afsluitdijk en vanuit zuidelijke richting tot in de regio Dordrecht-Rotterdam opgetrokken. Ook waren de Duitse troepen op 14 mei al voorbij het plangebied getrokken. In delen van Zeeland werd echter na de capitulatie van de rest van Nederland nog verder gevochten, in verband met de aanwezigheid van Franse troepen. Pas op 17 mei 1940 bereikten de Duitse troepen Vlissingen. Toen in 1940 bleek dat een Duitse aanval zeer waarschijnlijk was, werden in Nederland verdedigingslinies opgebouwd en in gereedheid gebracht. Op zo’n 3 km ten westen werd op en in de dijk van de Eerste Bathpolder de Bath-stelling opgebouwd. Deze stelling bestond uit kazematten, geschutstellingen met een tankgracht en draadversperringen.

afbeelding 1 Historische kaart waarop de locaties van de Bath Stelling en de Zanddijk stelling zijn weergegeven. Het plangebied ligt rechtsonder, onder Hoogerheide. Bron: www.oorlogzeeland.nl

Bezettingsjaren Tijdens de oorlogsjaren was vliegveld Woensdrecht geregeld doelwit van geallieerde bombardementen. Het vliegveld lag op ongeveer 5 kilometer ten oosten van het plangebied. Opgemerkt dient te worden dat vooral in de eerste jaren van de Tweede Wereldoorlog de door de Britse luchtstrijdkrachten uitgevoerde aanvallen erg inaccuraat waren, waardoor ook gebieden op enkele kilometers afstand van het doel getroffen konden worden. Verder zijn er in de gemeente Woensdrecht meerdere vliegtuigen en V.1-bommen neergestort ten tijde van de Tweede wereldoorlog.

Slag om de Schelde 1944 Het plangebied ligt in het operatiegebied van de Slag om de Schelde die plaatsvond in oktober en november 1944. Bij deze slag vonden meerdere militaire operaties plaats die allen gericht waren op het veiligstellen van de Westerschelde. Door de Westerschelde in handen te krijgen, konden de geallieerde troepen de Antwerpse haven gebruiken voor de aanvoer van materieel, manschappen en voorraden, die essentieel waren voor de verdere bevrijding van Nederland. Begin oktober 1944 begonnen de Canadese troepen vanuit het oosten met hun aanval richting ZuidBeveland. Eén van de doelen was het in handen krijgen van een smalle strook land, gevormd door de Krekerak polder, dat de enige landroute vormde richting het Zeeuwse eiland. Gedurende ruim twee weken vonden zware gevechten plaats zowel ten oosten van het plangebied in Hoogerheide en Woensdrecht als ten westen van het plangebied bij de voormalige Krekerak polder, waar de Duitse

troepen stevige weerstand boden. Bij deze gevechtshandelingen werd zwaar oorlogsmaterieel ingezet, zoals: artillerie, pantservoertuigen en gevechtsvliegtuigen. Ten gevolge van deze gevechten leden meerdere plaatsen in de omgeving grote schade, zoals Hoogerheide, zichtbaar in afbeelding 4. Op een luchtfoto van 12 oktober 1944 uit het Sweco-archief zijn ook tekenen van gevechtshandelingen zichtbaar in de vorm van geschutkraters op minder dan 500 meter afstand van het plangebied.

afbeelding 2 Kaart met Canadese aanvalslinies tijdens de Slag om de Schelde. Bron: Canada.ca

afbeelding 3 Luchtfoto van 12 oktober 1944 waarop verschillende (mogelijk) verstoringen door oorlogshandelingen zichtbaar zijn. Bron: Luftbild Databank

afbeelding 4 Oorlogsschade in Hoogerheide, Bron: BeeldbankWO2.nl, beeldnr: 124582

Conclusie en advies Er zijn bij Sweco en via de VEO Bommenkaart geen reeds uitgevoerde OO-onderzoeken teruggevonden die het plangebied dekken. Vanwege de ligging binnen het voormalige strijdgebied van de Slag om de Schelde in de herfst van 1944, adviseert Sweco een OO-vooronderzoek te laten uitvoeren voor het plangebied, zodat het risico betreffende de mogelijke aanwezigheid van OO in kaart kan worden gebracht. Afsluitend zullen er naar verwachting geen militair-historische overblijfselen van belang in het plangebied aanwezig zijn.