CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Vitaliteitsonderzoek Dagrecreatie en horeca Achterhoek

Algemene raadscommissie 16 mei 2024, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Beleidsvisie Recreatie en Toerisme Winterswijk 2024 ‘Groeien in balans’13.448 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Figuur 5.1 geeft een overzicht van het vitaliteitsmodel met de indeling van de verschillende segmenten.

41

RAPPORTAGE ACHTEROEK VITALITEIT DAGRECREATIE SECTOR EN HORECA

Figuur 5.1 Vitaliteitsmodel met indeling van segmenten: donkergroen = voorlopers, lichtgroen = hoge middenmoters, geel = lage middenmoters, oranje = zorgenkindjes en rood = achterblijvers.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Opmerking bij de onderzoeksmethodiek In dit onderzoek zijn alle bedrijven die binnen de afbakening vielen online benaderd voor het invullen van een enquête. Van de deelnemende bedrijven is óf online, óf op locatie de vragenlijst afgenomen bij de ondernemer, manager, beheerder, vereniging van eigenaren of andere vertegenwoordiger van het bedrijf. Alle deelnemende bedrijven zijn vervolgens door ons bezocht om op locatie rond te kijken en eventueel aanvullende vragen te stellen. Deze informatie hebben we aangevuld met deskresearch (bijvoorbeeld als het gaat om gast-reviews op het internet). De door de respondent gegeven antwoorden hebben we echter niet kunnen verifiëren. Door de bedrijven ook te bezoeken zijn we wel in staat geweest om een zo volledig mogelijk beeld te krijgen van het bedrijf en onduidelijkheden uit de vragenlijst nogmaals uit te vragen.

42

RAPPORTAGE ACHTEROEK VITALITEIT DAGRECREATIE SECTOR EN HORECA

In dit hoofdstuk gaan we in op de deelsector dagrecreatie. We geven voor deze sector de belangrijkste resultaten weer. We beginnen met de vitaliteitsscores en geven daarna een beschrijving van de sector. In paragraaf 5.6 gaan we in op de deelsectoren.

Tabel 5.1 en figuur 5.2 dagrecreatie score vitaliteit Groep

Dagrecreatie

% van totaal bedrijven

% van totaal bezoekers

Voorlopers

12

11%

17%

Hoge middenmoters

64

59%

57%

Lage middenmoters

17

16%

20%

Zorgenkindjes

15

14%

6%

Achterblijvers

1

1%

0,1%

Totaal

109

100%

100%

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

43

RAPPORTAGE ACHTEROEK VITALITEIT DAGRECREATIE SECTOR EN HORECA

Dagrecreatie: Grotendeels vitaal

Het merendeel van deze bedrijven is vitaal. Slechts 15% is niet vitaal waarvan één bedrijf als achterblijver (net op de rand met zorgenkindje) wordt beschouwd. Gemiddeld scoort deze deelsector een 2,8 voor kwaliteit en een 2,7 voor perspectief.

Typering

In de vitaliteitsanalyse zijn 109 dagrecreatie bedrijven onderzocht. De omvang en aard van de bedrijven is erg divers; we zien voorzieningen met slechts 70 bezoekers per jaar, maar ook voorzieningen met ruim 170.000 bezoekers. Gemiddeld is het aantal bezoekers voor deze sector ongeveer 17.300 per jaar.

Wat gaat er goed?

Voor een groot deel gaat dit om goed onderhouden bedrijven, met een gunstige ligging. Meer dan de helft van de bedrijven weet zich goed te onderscheiden in de markt. Bedrijven die met online reviews vindbaar zijn, scoren bijna allemaal een 8,5 of hoger gemiddeld. Iets meer dan de helft van de organisaties is goed op de hoogte van veranderingen in de markt en we zien dat er over het algemeen goed wordt in gespeeld op actuele trends. Er wordt over het algemeen positief naar de toekomst gekeken. Zowel in bedrijfsresultaat als in bezoekersaantallen verwachten de meeste bedrijven een stijgende lijn te zien, alhoewel de verschillen per deelsector groot zijn.

Wat kan er beter?

Ondanks dat het onderhoud over het algemeen op orde is, zien we dat de eigentijdsheid van de dagrecreatie niet altijd hoog scoort. Dit zien we ook terug in veelal gedateerde en verouderde websites, met weinig informatie voor (potentiële) bezoekers om zich te oriënteren. Verder zien we dat van ongeveer een derde van de bedrijven geen online reviews te vinden zijn. Veel organisaties geven aan zich op generieke doelgroepen te richten (zoals ‘ouderen’ of ‘gezinnen met kinderen’), zonder specificatie of plan om deze doelgroepen te bereiken. Echte innovatie of ondernemerschap komen we in deze sector lang niet altijd tegen. Dit is met name het geval bij organisaties die worden bestuurd door stichtingen of verenigingen. De gemiddelde leeftijd van deze besturen is vaak hoog en qua ondernemerschap ‘slapend’. Het lukt vaak niet om jongere vrijwilligers aan te trekken. Het op peil houden van het aantal vrijwilligers is ook vaak als belemmering genoemd. Hoewel de maatschappelijk functie van deze vorm van dagrecreatie vaak erg groot is, bestaat de kans dat de recreatieve functie voor de bezoeker afneemt. We zien dat het grootste deel van de bedrijven in meer of mindere mate bezig is met duurzaamheid, ongeveer een vijfde deel is hier nog niet, of nauwelijks mee bezig. Vaak ontbreekt het aan middelen om fors te investeren of zijn er beperkende regels en procedures.

Voor ongeveer 1/3e van de bedrijven is het moeilijk tot heel moeilijk om aan personeel te komen, met soms grote gevolgen: minder ruime openingstijden, minder service en minder omzet.

Opvallendheden

Opvallend is dat relatief veel bedrijven (ruim de helft) relatief weinig last hebben gehad van corona; dat wil zeggen: hun bedrijfsvoering of toekomstperspectief is er niet substantieel door onder druk komen te staan. Voor ongeveer een kwart van de bedrijven geldt dit wel in zekere mate. De verschillen per deelsector zijn hierbij echter groot.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

44

RAPPORTAGE ACHTEROEK VITALITEIT DAGRECREATIE SECTOR EN HORECA

Tabel 5.2 en figuur 5.3 horeca score vitaliteit Groep

Horeca

% van totaal bedrijven

% van totaal couverts

Voorlopers

17

19%

22%

Hoge middenmoters

56

64%

64%

Lage middenmoters

9

10%

10%

Zorgenkindjes

5

6%

4%

Achterblijvers

1

1%

0,3%

Totaal

88

100%

100%

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

45

RAPPORTAGE ACHTEROEK VITALITEIT DAGRECREATIE SECTOR EN HORECA

Horeca: vitaal

Op zes bedrijven na is deze deelsector vitaal. Gemiddeld scoort deze deelsector een 3,4 voor kwaliteit en een 3,5 voor perspectief.

Typering

88 bedrijven verdeeld over twee deelsectoren, vooral restaurants met diner-functie en zes theetuinen. De omvang van de bedrijven is erg divers. De kleinste voorziening serveert ongeveer 20 couverts per week, en de grootste 720 per week. Het gemiddelde ligt op ongeveer 275 couverts per week.

Wat gaat er goed?

De horeca bedrijven zijn over het algemeen goed onderhouden en eigentijdse bedrijven op een aantrekkelijke locatie. We zien ook regelmatig goed ondernemerschap wat zich uit in zicht op de trends en ontwikkelingen in de sector en het inspelen op veranderingen in de markt. Het komt weinig voor dat bedrijven geen online reviews hebben en meestal hebben bedrijven een gastoordeel van boven de 8,5. Een groot deel van de horeca bedrijven doet veel investeringen. Ook zijn ze positief gestemd wat betreft het bedrijfsresultaat en de bezoekersaantallen (de meeste bedrijven verwachten een stijging) en zien ze geen of slechts beperkte belemmeringen voor de toekomst.

Wat kan er beter?

De bedrijven in deze deelsector vinden het vaak lastig zich te onderscheiden in de sterk concurrerende markt. Ook hebben ze niet altijd een specifieke doelgroep voor ogen (slechts een klein aantal bedrijven heeft een zeer specifieke doelgroep keuze gemaakt). De websites van deze bedrijven is niet altijd van hoge kwaliteit en vaker wat gedateerd. Verder heeft deze sector erg te lijden gehad onder de coronacrisis. Vaak hebben ondernemers moeten teren op hun reserves en is er veel energie gegaan naar het realiseren van een afhaal of bezorg mogelijkheid. Daarnaast heeft de sector te kampen met een groot personeelstekort; ruim 2/3e van de bedrijven heeft hier in grote mate last van, met soms grote gevolgen: minder ruime openingstijden, minder service en minder omzet. We zien daarin geen significante verschillen tussen bedrijven die wel of niet met het onderwijs samen werken. Daarnaast hebben ondernemers te maken met snel stijgende energielasten. Ook dit vraagt weer veel van de ondernemers. Er valt in de sector nog veel winst te behalen met betrekking tot het thema duurzaamheid.

Opvallendheden

De horecasector heeft meer negatieve effecten ervaren door corona dan de dagrecreatieve sector (gemiddeld). Ruim 1/3e van de bedrijven heeft veel tot heel veel last gehad van corona; dat wil zeggen: hun bedrijfsvoering of toekomstperspectief is er substantieel door onder druk komen te staan. Voor ruim een kwart van de bedrijven geldt dit slechts heel beperkt.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

46

RAPPORTAGE ACHTEROEK VITALITEIT DAGRECREATIE SECTOR EN HORECA

De sector dagrecreatie bestaat uit vele deelsectoren. In de bijlage vindt u per deelsector de vitaliteitsscores. De belangrijkste bevindingen vindt u per deelsector hieronder weergegeven, qua vitaliteit en de belangrijkste aandachtspunten. ▪

▪

▪

Dagattracties (7 bedrijven) Hieronder vallen pret- en themaparken, dieren- en plantentuinen en grootschalige kinderboerderijen met speelvoorzieningen. Deze deelsector is op één bedrijf na vitaal en heeft vooral hoge middenmoters. Gemiddeld genomen zien we als belangrijkste aandachtspunten het onderhoud en de eigentijdsheid, het relatief lage investeringsniveau en de relatieve afwezigheid van online reviews. De bedrijven in deze sector hebben relatief weinig last gehad van corona. Wellness en zwembaden (11 bedrijven) Hieronder vallen binnen- en buitenzwembaden, sauna- en wellnessbedrijven, al bestaat het merendeel van deze deelsector uit zwembaden. Het merendeel is vitaal, maar drie bedrijven vallen binnen de zorgenkindjes. De sector weet zich niet altijd goed te onderscheiden op de markt. De afhankelijkheid van subsidies is relatief groot en dat maakt de organisaties soms kwetsbaar van vaak een beperkt aantal subsidieverstrekkers. De stijgende energiekosten vormen voor sommige bedrijven een grote opgave. De bedrijven in deze sector hebben relatief weinig last gehad van corona. Indoor leisure (12 bedrijven) Hieronder vallen alle bedrijven die overdekte leisure activiteiten aanbieden (indoor speeltuinen, lasergamen, paintball, Family Entertainment Centers, trampolineparken, klim- en boulderparken en bowling). 10 van de 12 onderzochte bedrijven zijn vitaal.

Twee kleinere bedrijven behoren tot de zorgenkindjes, waarbij het perspectief (licht)

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

▪

▪

47

zorgelijk is. Bedrijven in deze deelsector scoren relatief minder hoog op onderhoud en eigentijdsheid. Ook hebben ze meer moeite zich te onderscheiden in de markt. Bedrijven zien vaker dan gemiddeld belemmeringen voor de toekomst; vooral vergunningsproblematiek wordt hierbij veel genoemd. Daarnaast zijn bedrijven minder bezig met het thema duurzaamheid en hebben ze vaker geen belangrijke maatschappelijke functie (als ontmoetingsplek voor omwonenden of in bijdragen aan instandhouding van cultuur en natuur bijvoorbeeld). De bedrijven in deze sector hebben relatief veel last gehad van corona. Cultuur en erfgoed (40 bedrijven) Een relatief grotere sector qua aantal bedrijven. Hieronder vallen monumenten en musea , (openlucht)theaters, bioscopen en filmhuizen. Dit is de minst vitale deelsector. Ongeveer een kwart is niet vitaal, dit gaat gemiddeld genomen wel om de kleinschaligere voorzieningen. Bedrijven in deze deelsector worden vaker gerund door stichtingen en verenigingen. De bedrijven hebben vaker een wat gedateerde uitstraling. Ook zien we gemiddeld genomen minder ondernemerschap, wat zich uit in minder marktbewustzijn, een minder scherpe doelgroepkeuze en iets vaker een lagere score op online uitstraling en vindbaarheid. Bedrijven hebben minder vaak voldoende online reviews voor de bezoeker om zich online te kunnen oriënteren.

De bedrijven zijn ook vaker minder positief over de toekomst: vaker dan gemiddeld verwacht men een daling van het bedrijfsresultaat en de bezoekersaantallen, ook na corona. Het aantrekken van vrijwilligers is hierbij ook soms lastig. Deze bedrijven houden zich minder vaak bezig met het thema duurzaamheid. De bedrijven in deze sector hebben relatief veel last gehad van corona en merken vaak nog dat bezoekers weg blijven. Sportief en outdoor (27 bedrijven) Ook hier vinden we relatief veel bedrijven. Hieronder vallen alle bedrijven die sportieve activiteiten in de buitenlucht aanbieden, RAPPORTAGE ACHTEROEK VITALITEIT DAGRECREATIE SECTOR EN HORECA

▪

▪

▪

waaronder klimbossen, outdoorbedrijven, outdoor lasergamen, Daarnaast hebben we nog zes bedrijven onderzocht die niet in één van golfbanen en verhuurbedrijven van bijzondere vervoermiddelen (zoals bovenstaande categorieën vallen. Deze zijn allemaal vitaal bevonden. tractoren of oldtimers) en actieve watersport (SUP of kanoverhuur). Dit is op één bedrijf na een vitale deelsector. Bedrijven in deze deelsector zien relatief vaker belemmeringen in de huidige bedrijfsvoering. Met name de duur en loop van het traject voor het verkrijgen of Er zijn aan alle bedrijven een aantal vragen gesteld over de effecten van de vernieuwen van vergunningen wordt als belemmering ervaren. Verder coronapandemie op de vitaliteit van het bedrijf. Hier bespreken we de zijn bedrijven minder bezig met het thema duurzaamheid en vervullen belangrijkste uitkomsten. ze vaker geen maatschappelijke functie (als ontmoetingsplek voor ▪ 12% van alle bedrijven maakt zich (heel) veel zorgen om het omwonenden of in bijdragen aan instandhouding van cultuur en voortbestaan van de organisatie als gevolg van de coronapandemie. natuur bijvoorbeeld). De bedrijven in deze sector hebben relatief Dit percentage ligt bij de horeca iets hoger en bij de dagrecreatie lager. weinig last gehad van corona. Opvallend is dat meer dan de helft van deze bedrijven hoge Watersport (4 bedrijven) middenmoters of voorlopers zijn.

En slechts een klein deel van deze Een kleine sector in de Achterhoek. Hieronder valt bootverhuur en bedrijven is op voorhand niet vitaal. Het valt op dat in de deelregio rondvaarten. Deze sector is in zijn geheel vitaal. De online uitstraling Oost Achterhoek bedrijven zich minder vaak (heel) veel zorgen maken. en vindbaarheid van deze bedrijven zijn vaak van lagere kwaliteit. Ook ▪ Iets meer dan de helft van de bedrijven maakt zich bijna geen zorgen hebben bedrijven vaker geen specifieke doelgroep voor ogen. De om het voortbestaan van de organisatie. afhankelijkheid van subsidies is relatief hoog. De bedrijven in deze ▪ Meer dan de helft van de bedrijven heeft een negatief bedrijfsresultaat sector hadden relatief minder last van corona dan gemiddeld. behaald in 2020. Dit geldt met name voor de horeca en in iets mindere Wijngaarden en bierbrouwerijen (12 bedrijven). mate voor de dagrecreatie. De financiële impact is dus echt groot. Hieronder vallen proeverijen en rondleidingen op wijngaarden en bij ▪ Bij bedrijven was ook veel onzekerheid over de toekomst. 38% van de bierbrouwerijen en bedrijven en organisaties die uitsluitend bedrijven verwachtten een daling van het bedrijfsresultaat in 2021. rondleidingen verzorgen.

Tien bedrijven zijn (zeer) vitaal, twee Slechts een vijfde van de bedrijven verwachtten geen daling van het bedrijven vallen onder de zorgenkindjes; dit betreffen twee bedrijfsresultaat in 2021. Dit percentage ligt fors lager bij de horeca en kleinschalige bedrijven. De bedrijven zijn niet allemaal even eigentijds. hoger bij de dagrecreatie. Ook zijn hier de regionale verschillen groot. Ook de website is vaker wat gedateerd en bevat over het algemeen In Zuidwest Achterhoek verwachtten relatief veel meer bedrijven een weinig informatie. Ook komt het vaker voor dat bedrijven geen daling van het bedrijfsresultaat en relatief veel minder bedrijven geen specifieke doelgroep keuze hebben gemaakt. Corona heeft wat daling. minder effect gehad op deze sector dan gemiddeld. Van de bedrijven die een daling in het bedrijfsresultaat verwachtten, verwachtte een vierde meer dan 50% daling van het verblijfsresultaat. Ruim de helft verwachtte een daling van tussen de 21% en 50%.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

48

RAPPORTAGE ACHTEROEK VITALITEIT DAGRECREATIE SECTOR EN HORECA

De impact van corona is dus echt groot geweest. Toch zien we dat de meeste bedrijven nog vitaal zijn. De indruk die we vanuit het onderzoek kregen, is dat de meeste bedrijven vanuit een gezonde positie startten toen de coronapandemie om zich heen sloeg, waardoor ze de enorme effecten van de maatregelen nog relatief goed konden opvangen. Naar de toekomst toe is het vooral spannend of dergelijke ingrijpende maatregelen weer nodig zullen zijn én wat de compensatie van de overheid zal inhouden. De sector is gelukkig nog grotendeels vitaal, maar de kwetsbaarheid bij een nieuwe coronagolf met grote maatregelen zal wel groot zijn.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

49

RAPPORTAGE ACHTEROEK VITALITEIT DAGRECREATIE SECTOR EN HORECA

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

50

RAPPORTAGE ACHTEROEK VITALITEIT DAGRECREATIE SECTOR EN HORECA

Regionaal behoeftemodel De Achterhoek is overal het algemeen goed voorzien qua dagrecreatief aanbod. De gemiddelde dichtheid aan voorzieningen is in de meeste deelcategorieën hoog en voor de meeste inwoners ligt het aanbod ook binnen bereisbare afstand. Er is dan ook vanuit deze benadering niet direct grote aanleiding om nieuw aanbod toe te voegen. We zien in de analyse wel enige kansen voor een aantal vooral sportieve voorzieningen, waarbij de accenten per deelregio verschillen. De kansrijkheid hangt sterk samen met het onderscheidend vermogen. Leefstijlanalyse Over het algemeen is het aanbod in de dagrecreatie en de horeca redelijk divers; maar we zien wel grote verschillen per sector en deelregio. Als we vraag en aanbod aan elkaar relateren, dan liggen er vooral kansen voor nieuwe initiatieven voor de stijl- en avontuurzoeker, maar in sommige sectoren en regio’s ook voor de inzichtzoeker en plezierzoeker. Door bestaande (of nieuwe) initiatieven zich (bewust) meer te laten richten op deze doelgroepen, kan beter ingesprongen worden op de vraag. Slechtweervoorzieningen Een vaak gestelde vraag is of er voldoende slechtweervoorzieningen in de regio aanwezig zijn.

Deze vraag is geen onderdeel van het onderzoek geweest, en is op basis van het onderzoek ook niet gemakkelijk te beantwoorden, omdat het lastig te beoordelen is wanneer er ‘voldoende’ voorzieningen zijn als het regent of erg koud is. Of het voldoende is of niet, hangt in onze ogen vooral sterk samen met de voorkeuren die gasten hebben. Zo zijn er verspreid over de Achterhoek in vele vormen ‘slechtweervoorzieningen’: musea, bioscopen, maar ook bijvoorbeeld indoor speeltuinen. De vraag is of deze qua beleving en aanbod interessant zijn voor de doelgroep. Zo zal een museum voor moderne kunst voor de ene bezoeker een prima ‘slechtweervoorziening’ kunnen zijn, terwijl deze voor de andere bezoeker helemaal niet aantrekkelijk zal zijn. We hebben daar in dit onderzoek niet nader naar gekeken.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

51

RAPPORTAGE ACHTEROEK VITALITEIT DAGRECREATIE SECTOR EN HORECA

Vitaliteit dagrecreatie Verreweg de meeste bedrijven in de dagrecreatie zijn vitaal. Voor een groot deel gaat dit om goed onderhouden bedrijven, met een gunstige ligging. Over het algemeen wordt goed ingespeeld op actuele trends en positief naar de toekomst gekeken. Zowel in bedrijfsresultaat als in bezoekersaantallen verwachten de meeste bedrijven een stijgende lijn te zien, alhoewel de verschillen per deelsector groot zijn. De aandachtspunten liggen onder meer in de eigentijdsheid, die niet altijd hoog scoort. Dit zien we ook terug in veelal gedateerde en verouderde websites, met weinig informatie voor (potentiële) bezoekers om zich te oriënteren. Verder zien we dat veel bedrijven geen scherpe doelgroep hebben geformuleerd. Voor ongeveer 1/3e van de bedrijven is het moeilijk tot heel moeilijk om aan personeel te komen, met soms grote gevolgen: minder ruime openingstijden, minder service en minder omzet. De minst vitale sector is de cultuur- en erfgoedsector, die relatief veel zorgenkindjes kent en ook zwaar te lijden heeft gehad onder corona. Het ondernemerschap binnen deze groep is beperkt, met name bij organisaties die worden bestuurd door stichtingen of verenigingen. De gemiddelde leeftijd van deze besturen is vaak hoog en qua ondernemerschap ‘slapend’. Het lukt vaak niet om jongere vrijwilligers aan te trekken.

Hoewel de maatschappelijk functie van deze vorm van dagrecreatie vaak erg groot is, bestaat de kans dat de recreatieve functie voor de bezoeker afneemt. Vitaliteit horeca De horeca is een duidelijk vitale sector in de Achterhoek. De horeca bedrijven zijn over het algemeen goed onderhouden en eigentijdse bedrijven op een aantrekkelijke locatie. We zien ook regelmatig goed ondernemerschap wat zich uit in zicht op de trends en ontwikkelingen in de sector en het inspelen op veranderingen in de markt. Een groot deel van de horeca bedrijven doet veel investeringen, is positief gestemd wat betreft het bedrijfsresultaat en de bezoekersaantallen. De aandachtspunten zijn onder meer dat slechts een klein aantal bedrijven een duidelijke doelgroepkeuze heeft gemaakt. De websites van deze bedrijven zijn niet altijd van hoge kwaliteit en vaker wat gedateerd. Verder heeft deze sector erg te lijden gehad onder de coronacrisis. Vaak hebben ondernemers moeten teren op hun reserves en is er veel energie gegaan naar het realiseren van een afhaal of bezorg mogelijkheid. Daarnaast heeft de sector te kampen met een groot personeelstekort; ruim 2/3e van de bedrijven heeft hier in grote mate last van, met soms grote gevolgen: minder ruime openingstijden, minder service en minder omzet. Daarnaast hebben ondernemers te maken met snel stijgende energielasten.

Bovendien valt in de sector nog veel winst te behalen met betrekking tot het thema duurzaamheid.

Als bureau hebben we op basis van het onderzoek een aantal opgaven benoemd en besproken tijdens een eerste werksessie met Achterhoek Toerisme, Koninklijke Horeca Nederland en de betrokken gemeenten. Daaruit kwamen uiteindelijk drie belangrijkste uitdagingen naar voren. In een tweede werksessie hebben we ook gekeken hoe de regio gezamenlijk in zou kunnen spelen op deze uitdagingen. De resultaten van beide werksessies: de uitdagingen met de acties die op het meeste draagvlak van de aanwezigen konden rekenen, staan hieronder genoemd. NB deze mogelijke acties zijn nog niet besproken met ondernemers zelf; de regio organiseert daarvoor nog aparte

bijeenkomsten met ondernemers. Deze bijeenkomsten moeten nog plaatsvinden en zijn dus niet verwerkt in deze rapportage.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

52

RAPPORTAGE ACHTEROEK VITALITEIT DAGRECREATIE SECTOR EN HORECA

1 Hoe bevorderen we ondernemerschap en kunnen ondernemers gefaciliteerd worden om in te springen op kansen in de markt? Alhoewel we gelukkig veel goede ondernemers in de dagrecreatie en horeca zijn tegengekomen, liggen er ook uitdagingen op het gebied van ondernemerschap. Bewustere doelgroepkeuze, bewuster inspringen op kansen in de markt, online marketing, een beter onderscheidend vermogen; al deze zaken hebben een sterke relatie met ondernemerschap. Hoe kunnen we het ondernemerschap bevorderen en stimuleren? Vanuit het onderzoek zijn enkele kansen benoemd voor nieuwe ontwikkelingen. Voor een deel liggen die in het toevoegen van ‘nieuw’ aanbod, maar vooral liggen er ook kansen om het bestaande aanbod beter te laten aansluiten bij de wensen van de consument. De analyse van de Leefstijlvinder kan daarbij behulpzaam zijn. Wat hebben ondernemers nodig om deze kansen te kunnen pakken? Hoe kunnen ze gefaciliteerd en gestimuleerd worden? Vanwege de grotere zorgen over de

vitaliteit binnen de culturele sector, is een specifieke actielijn of onderdeel daarvan, gericht op deze doelgroep, te overwegen.

Voorgestelde actielijn

Beschrijving Ondernemers kunnen worden ondersteund met kennis en kunde op een aantal thema’s. Hierbij kan worden aangehaakt bij thema’s die al op het Kennisplein van Achterhoek Toerisme worden aangeboden en het vitaliteitsprogramma verblijfsrecreatie dat momenteel wordt uitgerold over de regio. Een kennis- en coachingsprogramma kan de volgende onderdelen bevatten, die ook in logische samenhang kunnen worden gecombineerd:

Actielijn ondernemerschap

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

▪

Een ken-uw-gast traject, waarin de ondernemer aan de slag gaat met de Leefstijlvinder; niet tijdens een eenmalige workshop, maar tijdens een langer durend project. Het biedt ondernemers de kans om onder professionele begeleiding de Leefstijlvinder daadwerkelijk toe te passen op het eigen bedrijf en daarbij de uitkomsten uit voorliggend onderzoek te gebruiken.

▪

Een inspiratietour, waarin de ondernemer inspirerende voorbeelden van dagrecreatie en horeca voor bepaalde leefstijlgroepen bezoekt.

▪

Een inspiratiedocument om de ondernemer handvatten te geven voor kansrijke ontwikkelrichtingen.

▪

Het ingaan op ‘online competenties’: het omgaan met online reviews, het zorgen voor online vindbaarheid, uitstraling en beleving.

▪

Het aanbieden van een expertteam (met integraal advies zoals in vele regio’s in de verblijfsrecreatie al is opgezet) en/of een coachingsprogramma om ondernemers te begeleiden bij het (door)ontwikkelen van zijn/haar bedrijf.

53

RAPPORTAGE ACHTEROEK VITALITEIT DAGRECREATIE SECTOR EN HORECA

2 Hoe om te gaan met de personele uitdagingen van de bedrijven? We zien dat veel bedrijven in de dagrecreatieve en horeca sector moeite hebben om personeel te vinden. Voor ruim 2/3e van de bedrijven is dat momenteel een (grote) uitdaging. Hoe kunnen we de sector dusdanig faciliteren dat hun bedrijfsvoering niet in gevaar komt door deze uitdaging?

Voorgestelde actielijn

Beschrijving Een gezamenlijke aanpak om de sector onder de aandacht van personeel te brengen en minder afhankelijk te maken van personeel kan helpen om de sector minder kwetsbaar te maken. Een actielijn kan de volgende onderdelen bevatten, die ook in logische samenhang kunnen worden gecombineerd:

Actielijn personeel

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

▪

Samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven. Door vakscholen en bedrijven beter aan elkaar te verbinden, kunnen meer opleidingsplaatsen worden gecreëerd, waardoor er meer personeel beschikbaar komt in de gastvrijheidssectoren. De Vakschool 100% Gastvrij in het Vechtdal is hier een voorbeeld van en een dergelijk initiatief zou mogelijk ook opgezet kunnen worden in de Achterhoek.

▪

Talententuin horeca en dagrecreatie. Een talententuin toerisme en recreatie, een concept dat in meerdere sectoren al een bekend begrip is, zou de dagrecreatie en horecasector beter in beeld kunnen brengen als aantrekkelijke werkgever, niet alleen als bijbaan maar ook als ambitie.

▪

Kennistraject automatisering. Het personeelstekort zet de sector onder de druk. Automatisering kan het bedrijfsproces versnellen, waarbij het een aandachtspunt is dat de gastvrijheid (het persoonlijk contact) daarbij niet verloren gaat. Door het verzamelen van goede voorbeelden en deze kennis te delen, kunnen ondernemers gestimuleerd worden hiermee aan de slag te gaan, al dan niet onder begeleiding van een expert.

54

RAPPORTAGE ACHTEROEK VITALITEIT DAGRECREATIE SECTOR EN HORECA

3 Hoe kunnen we ondernemers stimuleren de bedrijfsvoering te verduurzamen? Ongeveer een derde van de bedrijven is nog niet bezig met duurzaamheid en veel bedrijven vinden het ook lastig om hiermee aan de slag te gaan. De verduurzamingsopgave komt echter ook op deze sector af en wordt met de stijgende energieprijzen voor een aantal deelsectoren des te dringender. Hoe kunnen we ondernemers faciliteren en stimuleren om hiermee aan de slag te gaan?

Voorgestelde actielijn

Beschrijving Er zijn in een aantal andere regio’s en provincies (bijv. Fryslân en Zeeland) programma’s en instrumenten om ondernemers te stimuleren met duurzaamheid aan de slag te gaan, omdat het vaak complex is voor de ondernemer en het lastig is een start te maken. Het bieden van inspiratie, handvatten, kennis en praktische mogelijkheden kan bijdragen aan een impuls van verduurzaming van de sector. Dat kan via een samenhangend actieplan om te werken aan een duurzame, circulaire vrijetijdssector, zoals in Friesland: http://www.circulairgastvrij.frl/, of op een iets minder uitgebreide manier. Bijvoorbeeld via onderstaande zaken, die ook in logische combinatie met elkaar kunnen worden ingezet:

Actielijn duurzaamheid

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

▪

Het bieden van kennis, informatie en inspiratie via een online portal.

▪

Het organiseren van inspiratiesessies over bijvoorbeeld duurzame verdienmodellen, vergroening en toeristische mobiliteit.

▪

Het organiseren van inspiratietours waarin bedrijven met een duurzame bedrijfsvoering in de dagrecreatie en horeca worden bezocht.

▪

Het opstellen van een stappenplan voor ondernemers die niet goed weten waar te beginnen: waar kan je aan denken bij verduurzaming, welke stappen kan je zetten en van welke subsidies en financieringsfondsen zou je eventueel gebruik kunnen maken?

55

RAPPORTAGE ACHTEROEK VITALITEIT DAGRECREATIE SECTOR EN HORECA

In de vorige paragraaf beschreven we drie actielijnen, die uit het onderzoek naar voren komen als de belangrijkste aandachtspunten voor de dagrecreatie en horeca in de Achterhoek. Deze aandachtspunten hebben door de actualiteit (zoals door de sterk stijgende energieprijzen en de steeds grotere zorgen over personeelstekorten na afloop van de onderzoeksperiode) nóg meer urgentie gekregen. We adviseren de regio dan ook met de actielijnen aan de slag te gaan. Regionale regie is hierbij van belang. Omdat de actielijnen vooral faciliterend en ondersteunend zijn voor de ondernemers zelf, kan deze regie niet bij de individuele ondernemers zelf worden neergelegd. Bovendien gelden de opgaven voor de gehele regio. De vrijetijdsagenda, waarin de regio al intensief met elkaar samenwerkt, lijkt hiervoor een juist aanknopingspunt: bij de uitwerking van een nieuwe uitvoeringsagenda kunnen de genoemde actielijnen een plek krijgen. Daarbij is de link met de verblijfsrecreatie ook van belang. Veel opgaven gelden immers niet alleen voor de dagrecreatie, maar zijn ook van belang voor de verblijfsrecreatie. Belangrijk is om bij uit de uitwerking na te denken over wie welke rol kan pakken (overheid, bedrijfsleven en/of onderwijs).

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

56

RAPPORTAGE ACHTEROEK VITALITEIT DAGRECREATIE SECTOR EN HORECA

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=98ff26c2-f58e-4635-857a-de35225de216