Verkeerskundig onderzoek Markt Winterswijk 9-1-2023
Tekst van het document
RAPPORT Verkeerskundig onderzoek Markt Winterswijk
Klant:
Gemeente Winterswijk
Referentie: BI6003-101-100-R001-F0.3 Status:
Definitief/0.3
Datum:
9 januari 2023
HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.
Jonkerbosplein 52 6534 AB Nijmegen Mobility & Infrastructure Trade register number: 56515154 +31 88 348 70 00 T info@rhdhv.com E royalhaskoningdhv.com W
Titel document: Verkeerskundig onderzoek Markt Winterswijk
Referentie: BI6003-101-100-R001-F0.3 Status: 0.3/Definitief Datum: 9 januari 2023 Projectnaam: Onderzoek verkeersluw maken Markt Winterswijk Projectnummer: BI6003
Classificatie Open
Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. HaskoningDHV Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever. Let op: dit document bevat mogelijk persoonsgegevens van medewerkers van HaskoningDHV Nederland B.V.. Voordat publicatie plaatsvindt (of anderszins openbaarmaking), dient dit document te worden geanonimiseerd of dient toestemming te worden verkregen om dit document met persoonsgegevens te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of regelgeving anonimiseren niet toestaat. 9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
i
Inhoud 1
Inleiding
2
1.1
Aanleiding
2
1.2
Onderzoeksvraag
4
1.3
Leeswijzer
4
2
Gemeentelijk beleid
5
3
Huidige situatie
6
3.1
Verkeersstructuur
6
3.2
Verkeerstroom over de Markt
6
3.3
Bevoorrading
8
3.4
Parkeren
8
3.5
Gebruik Markt
14
3.6
Ruimtelijke ontwikkelingen
19
4
Scenario’s herinrichting Markt
20
4.1
Overzicht scenario’s
20
4.2
Scenario 1: Optimale bereikbaarheid Markt
20
4.3
Scenario 2: Betere voetgangersverbinding noord- en zuidzijde Markt
21
4.4
Scenario 3: Voetgangersgebieden volledig aaneengesloten
27
5
Effectenanalyse
29
5.1
Effect verkeerscirculatie
29
5.2
Effect verdwijnen parkeerplaatsen Markt in scenario 3
35
5.3
Integrale beoordeling
35
6
Conclusie en aanbevelingen
40
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
1
1
Inleiding
1.1
Aanleiding
Winterswijk heeft een centrum dat vele lokale, regionale en Duitse bezoekers trekt. Overal in en om het centrum zijn diverse gratis parkeerterreinen op korte loopafstand van de centrumvoorzieningen. De automobilist is daarmee welkom in Winterswijk. Om het centrum verder te versterken heeft de gemeente Winterswijk samen met belanghebbenden een centrumvisie ontwikkeld. De herinrichting van de Markt vormt een onderdeel van dit plan. De ruimte op de Markt is beperkt en het huidige gebruik is divers: er vinden warenmarkten en evenementen plaats en er zijn terrassen en parkeervoorzieningen voor fietsers en auto’s. Daarnaast maakt de Markt onderdeel uit van de verkeerstructuur in het centrum. In de centrumvisie van Winterswijk is de verkeersproblematiek als volgt omschreven: “Op de markt zijn er verschillende verkeersbewegingen, met verschillende gebruikers: voetgangers, fietsers, autoverkeer, parkeervoorzieningen, warenmarkt en horecaterrassen. Dit zit elkaar op bepaalde momenten in de weg, in gemak, veiligheid en gebruik van de beperkte ruimte. Er is overlast van geparkeerde fietsen en de bestrating is niet voor iedereen toegankelijk. De gemeente Winterswijk wil dit beter inrichten en organiseren.” De Markt is populair. Velen willen er op hun eigen manier gebruik van maken.
Om te ondernemen, om zich te verplaatsen, om even uit te rusten, om inkopen te doen, om te genieten, om te bevoorraden, om van het ene deel van het centrum naar het andere te komen, of om er te wonen. Ieder wil dat op zijn eigen manier, en ieder heeft zijn eigen favoriete of belangrijke plek. Het is daarmee een smeltkroes van belangen. Reden voor de gemeente om zich af te vragen hoe ze al die belangen op verschillende momenten een eigen, passende plaats kan geven. Daarbij komt de vraag aan bod hoe de gemeente het verkeer zou moeten organiseren. Welke verkeersdeelnemers mogen op welke momenten welke delen van de Markt gebruiken?
Figuur 1: Verkeersbehoeftes Markt
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
2
Figuur 2: Ruimtevraag weekmark, winkelbezoek en terrassen Markt
De gemeente Winterswijk heeft al maatregelen genomen om de centrumbeleving te verbeteren. Zo hebben het Vrijheidspark en de Notaristuin de afgelopen jaren al een metamorfose gekregen, en is het parkeren aan de noordzijde van de Markt in de zomermaanden opgeheven. Daarnaast is een centrumvisie opgesteld waarin de ambitie is uitgesproken dat Winterswijk een centrum wil dat voor iedere leeftijdscategorie aantrekkelijk is, zowel voor jong als voor oud. Ook na sluitingstijd van de winkels moet het centrum haar sfeer behouden. In het centrum dient het authentieke, historische Winterswijk op een creatieve en subtiele manier ervaren te worden. “De gemeente ziet de markt als het centrale druktepunt van het stervormige centrum. De centrale ontmoetingsplek waar de verschillende winkelstraten naartoe leiden, met de kerktoren als karakteristiek baken. Het biedt een krachtige mix van verschillende functies, zoals de warenmarkt, gevarieerde horeca, winkels, kerk en evenementen.” Hierdoor staat de nut en noodzaak van verkeer op de Markt ter discussie. Daarom is in voorliggend rapport onderzocht wat de effecten zijn als de Markt anders wordt ingericht.
Figuur 3: Overzichtskaart Markt Winterswijk
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
3
1.2
Onderzoeksvraag
De gemeente Winterswijk wil bepalen wat de meest passende verkeerssituatie is op de Markt. Wat passend is hangt af van de ambities die de gemeente met ten aanzien van de Markt heeft. Om dit nader te verkennen zijn twee verkeerskundige ingrepen zijn bestudeerd, en vergeleken met de huidige situatie. Onderzocht is: • welke effecten een wijziging van de doorgaande verkeersroute heeft en of deze acceptabel zijn, daarbij rekening houden met verschillende momenten in het jaar (warenmarkt, evenement, seizoen); • of er in verschillende verkeerssituaties al dan niet verkeerstoenames ontstaan; • of en waar er parkeercapaciteit beschikbaar is om bij het eventueel (gedeeltelijk) opheffen van de parkeerplaatsen op de Markt deze te compenseren; • hoe het fietsparkeren en de fietsstromen geborgd kunnen worden; • hoe de bereikbaarheid voor aanwonenden en de bevoorrading van winkels en horeca geborgd wordt; • welke alternatieve oplossingen denkbaar zijn en wat daarvan de effecten zijn.
1.3
Leeswijzer
Het voorliggende rapport is als volgt opgebouwd: • Hoofdstuk 2 beschrijft het gemeentelijk verkeersbeleid en de centrumvisie van Winterswijk. • Hoofdstuk 3 geeft inzicht in de huidige verkeersituatie en het gebruik van de Markt. • In hoofdstuk 4 zijn verschillende scenario’s geschetst voor de herinrichting van de Markt vanuit verschillende verkeerskundige invalshoeken. • Hoofdstuk 5 beschrijft de verkeerskundige effecten van de verschillende scenario’s. • In het afsluitende hoofdstuk 6 zijn de eindconclusies beschreven en verdere aanbevelingen.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
4
2
Gemeentelijk beleid
Er is een korte beleidsanalyse uitgevoerd. Hierin is het Verkeersstructuurplan 2010 Winterswijk 1 en de Centrumvisie 'Hart van Wenters'2 bestudeerd. Verkeersstructuurplan 2010 Winterswijk In het verkeersstructuurplan 2010 zijn enkele problemen en ambities voor de Markt benoemd. Beschreven is dat er op de Meddosestraat vooral op Marktdagen overlast is van geparkeerde fietsen. Op die dagen zijn de parkeervoorzieningen voor fietsers niet toereikend. Inmiddels is er in de zomerperiode een tijdelijke fietsenstalling gecreëerd aan de noordzijde van de Markt. Verder staat beschreven dat er één groot voetgangersgebied gecreëerd kan worden als het parkeren van de Markt verdwijnt. De beoogde maatregelen voor de Markt zijn in het verkeersstructuurplan: herinrichten, autovrij maken, voetgangersgebieden samenvoegen en voldoende kwalitatief goede fietsenstallingen aanbrengen. In het verkeerstructuurplan zijn de effecten van deze maatregelen verder niet onderzocht. Het voorliggende onderzoek gaat hier wel nader op in. Centrumvisie 'Hart van Wenters' In de Centrumvisie 'Hart van Wenters' staat de toekomstvisie van het centrum beschreven als een levendig centrum. De gemeente wil een centrum dat voor iedere leeftijdscategorie aantrekkelijk is, zowel voor jong als voor oud. Ook na sluitingstijd van de winkels moet het centrum haar sfeer behouden.
In het centrum dient het authentieke, historische Winterswijk op een creatieve en subtiele manier ervaren te worden. De markt vormt het centrale druktepunt van het stervormige centrum. De centrale ontmoetingsplek waar de verschillende winkelstraten naartoe leiden, met de kerktoren als karakteristiek baken. Het biedt een krachtige mix van verschillende functies, zoals de warenmarkt, gevarieerde horeca, winkels, kerk en evenementen. Er zijn veel groepen gebruikers van de verkeersruimte op de Markt: voetgangers, fietsers, rijdende auto's, stilstaande auto's (in- en uitstappen, laden en lossen, en parkeren), warenmarkt, evenementen en horecaterrassen. Dit zit elkaar op bepaalde momenten in de weg: in gemak, veiligheid en gebruik van de beperkte ruimte. Er is overlast van geparkeerde fietsen en de bestrating is niet voor iedereen toegankelijk. Bij verbeterpunten van de inrichting van de Markt wordt gestreefd naar een betere verbinding tussen de Noord- en Zuidzijde van de Markt en betere verbindingen van de Markt met de aanloopstraten. Daarnaast wordt de Markt ervaren als een groot, kaal plein waarbij meer sfeer en groen gewenst is.
1 2
Verkeerstructuurplan 2010 Winterswijk ‘Voortvarend verder”, Akertech, kenmerk 2009123 RP 01 MW Centrumvisie gemeente Winterswijk 'Hart van Wenters' 2021
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
5
3
Huidige situatie
3.1
Verkeersstructuur
Figuur 4 geeft een overzicht van de huidige verkeerscirculatie in het centrum van Winterswijk. Momenteel loopt er een éénrichtingsweg van het noordwesten naar het zuidoosten over de Markt. Via een tweerichtingsweg over de markt kan autoverkeer de noordkant van de Markt bereiken.
Figuur 4: Verkeerscirculatie centrum Winterswijk
Om als automobilist vanaf de parkeerring bij de Markt te komen is de Burgemeester Bosmastraat de enige mogelijkheid. Het wegrijden vanaf de Markt naar de parkeerring kan via de Wheme of het Weeninkpad. De woonwijken aan de westzijde van het centrum kennen een structuur met verschillende eenrichtingswegen. De Gasthuisstraat vormt geen directe doorgaande noord-zuid verbinding in twee rijrichtingen. Vanaf het zuiden kan alleen via het Vrijheidspark naar het noorden gereden worden.
3.2
Verkeerstroom over de Markt
Verkeerstellingen Er zijn diverse tellingen beschikbaar van de hoeveelheid verkeer dat over de Markt rijdt. In het kader van de herinrichting van het Vrijheidspark zijn twee tellingen uitgevoerd t.h.v. van de Markt. Er is een telling 9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
6
uitgevoerd in het eenrichtingsgedeelte van de Torenstraat voorafgaand aan de afsluiting van het Vrijheidspark van vrijdag 4 juni 2021 t/m maandag 21 juni 2021. Er zijn toen 929 motorvoertuigen (mvt) per werkdag en 1637 fietsers per werkdag geteld. Voor de afsluiting van het Vrijheidspark is ook een herkomst-bestemmingsonderzoek uitgevoerd ter hoogte van het eenrichtingsgedeelte van de Wheme (uitgang Markt) van maandag 19 juli t/m zondag 25 juli 2021. Hierin zijn 597 mvt per werkdag geteld. Deze tellingen zijn tijdens de coronapandemie uitgevoerd. Mogelijk wijken de tellingen af van de huidige situatie. Na de afsluiting van het Vrijheidspark is er ook een herkomst – bestemmingsonderzoek uitgevoerd (op dezelfde locaties als voor de afsluiting) van maandag 27 september t/m zondag 3 oktober 2021. Er zijn toen 689 mvt per werkdag geteld. Tabel 1: Tellingen verkeer over de Markt
Datum telling
Aantal motorvoertuigen per etmaal
vrijdag 4 juni 2021 t/m maandag 21 juni 2021
929 mvt
maandag 19 juli t/m zondag 25 juli 2021
597 mvt
maandag 27 september t/m zondag 3 oktober 2021
689 mvt
Er zijn diverse tellingen uitgevoerd op verschillende tijdstippen en met verschillende meet methodes. Een onderzoek met een telslang is meestal betrouwbaarder dan een herkomst – bestemmingsonderzoek. De meting in de Torenstraat in juni 20201 is op die wijze uitgevoerd, en geeft het hoogste aantal motorvoertuigen. In deze rapportage wordt daarom als worst case aanname verder gerekend met de telling van juni 2021 toen er 929 motorvoertuigen over de Markt rijden. Er worden in 2022 door de gemeente Winterswijk nog nieuwe tellingen uitgevoerd, om de actuele verkeersdruk nog beter in beeld te krijgen. Herkomst en bestemming Er is Floating Car Data (data ingewonnen via telefoonsignalen en navigatieverbindingen) beschikbaar van de verkeerstroom over de Markt. Deze data geeft inzicht in de herkomsten en bestemmingen van verkeer dat over de Markt rijdt. In Figuur 5 is deze data gepresenteerd. De data geeft een beeld van de verderop gelegen herkomstgebieden en bestemmingen. Uit de beschikbare data valt af te leiden dat ongeveer 23% van het verkeer komt uit de woonwijken ten westen van de Markt. Ongeveer 39% heeft een bestemming rond de Wheme.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
7
Figuur 6: Herkomsten (links) en bestemmingen (rechts) van verkeer op de Markt, gemiddelde weekdag tussen 1/3/2022 en 6/6/2022 tussen 15 en 18 uur (Bron: TomTom)
3.3
Bevoorrading
Op de Markt gelden momenteel geen expeditietijden. Vrachtwagens kunnen de gehele dag laden en lossen op de parkeerplaatsen, op of naast de rijbaan. Dit is niet mogelijk gedurende de weekmarkt. In het voetgangersgebied rondom de Markt gelden wel venstertijden. Deze zijn van maandag tot en met vrijdag van 00:00 tot 12:00 uur en van 18:00 tot 24:00 uur. In het weekend is het niet toegestaan om te laden en lossen in de winkelstraten. Expeditieverkeer in de Meddosestraat rijdt achteruit de winkelstraat in via de Sellekamp. Expeditieverkeer uit de Misterstraat rijdt richting de Markt en vervolgt de route over de Wheme en de Wooldstraat. Expeditieverkeer naar de Wooldstraat rijdt aan via de Torenstraat en de Markt. Daarnaast zijn er ook laaden los locaties waar expeditieverkeer 24 uur per dag kunnen laden en lossen. Deze zijn weergegeven in Figuur 7.
Figuur 7: Laad en loslocaties rond de Markt
3.4
Parkeren
3.4.1
Parkeercapaciteit
Op dit moment zijn er diverse parkeerplaatsen langs de parkeerring van Winterswijk. Figuur 8 geeft een overzicht van alle parkeerplaatsen in het centrum van Winterswijk. In totaal zijn dat 2.100 parkeerplaatsen. Op de Markt zijn 32 parkeerplaatsen aanwezig aan de noordzijde en 26 parkeerplaatsen aan de zuidzijde. Dit is 2,7% van het totale parkeerareaal in het centrum van Winterswijk. Deze zijn gelegen in de blauwe
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
8
zone waar maximaal 2 uur geparkeerd mag worden. In de zomerperiode is het parkeren op de noordzijde van de Markt verboden. De parkeerplaatsen worden dan omgevormd tot fietsenstallingen. Er zijn verschillende parkeerterreinen gelegen in de directe omgeving van de Markt zoals Raadhuis, Blikbak, Wheme, Raadhuis, Zonnebrink en Weeninkpad.
Figuur 8: Huidig parkeeraanbod openbare parkeerplaatsen centrum Winterswijk3
Op de Markt is ook een ingang tot de parkeergarage Markthoek gelegen. Dit is een parkeergarage met 20 parkeerplaatsen voor uitsluitend bewoners. Daarnaast is er een parkeergarage onder het gemeentehuis voor bewoners van de appartementen en werknemers van de gemeente Winterswijk. Er zijn in totaal 88 parkeerplaatsen gereserveerd voor de gemeente waarvan er 8 gereserveerd voor elektrische voertuigen en 11 parkeerplaatsen worden gebruikt als opslag of voor handhaving. Er zijn nog 69 parkeerplaatsen gereserveerd voor de gemeente niet gebruikt worden in de avonden en het weekend. De gemeente verleent onder voorwaarden al toegang aan ondernemers en hun medewerkers. Maar er is nog capaciteit over. Daarom is het goed te bekijken of en hoe het gebruik nog geïntensiveerd kan worden.
3.4.2
Parkeerbezetting
Er zijn diverse parkeeronderzoeken uitgevoerd in 2018 en 2022 om een beeld te krijgen van de parkeerbezetting. Parkeertelling 2018 In 2018 is er een parkeeronderzoek uitgevoerd op donderdag 24 mei 2018 en op zaterdag 26 mei 2018. Dit is uitgevoerd in onderstaand gebied.
3
Uitvoeringsprogramma Parkeren Winterswijk 2020-2030, Royal HaskoningDHV kenmerk TPBH3204-100-100R001F01 d.d. 08-072020 9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
9
Figuur 9: Gebied parkeeronderzoek Winterswijk 20184
De gemiddelde parkeerbezetting op een donderdag in 2018 is weergegeven in onderstaande figuur. De parkeerbezetting van de parkeerterreinen op en rondom de Markt is hoger vergeleken met de parkeerterreinen aan de parkeerroute. Er zijn verschillende parkeerterreinen met een parkeerbezetting lager dan 75%. De gemiddelde parkeerbezetting op alle onderstaande getelde terreinen tussen 11:00 en 13:00 uur op donderdag bedraagt 64%.
Figuur 10: Gemiddelde parkeerbezetting donderdag 24 mei 20185 4
Parkeeronderzoek Centrum Winterswijk mei 2018, Bureau de Groot Volker, kenmerk 181181-02 Uitvoeringsprogramma Parkeren Winterswijk 2020-2030, Royal HaskoningDHV kenmerk TPBH3204-100-100R001F01 d.d. 08-072020 5
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
10
Onderstaand figuur geeft een overzicht van de gemiddelde parkeerbezetting op zaterdag 26 mei 2018 tussen 11:00 en 13:00 uur. Het is aanzienlijk drukker op deze zaterdag vergeleken met een de donderdag. Op alle terreinen binnen de parkeerroute ligt de bezettingsgraad boven de 75%. De bezettingsgraad bij De Storm (9%) en Parallelweg (54%) is substantieel lager. De gemiddelde parkeerbezetting op alle onderstaande getelde terreinen tussen 11:00 en 13:00 uur op zaterdag bedraagt 72%.
Figuur 11: Gemiddelde parkeerbezetting zaterdag 26 mei 20186
Parkeertelling 2022 In 2022 zijn er twee parkeertellingen uitgevoerd. Op zaterdag 2 juli 2022 zijn enkel de parkeerterreinen geteld die direct rond de Markt liggen, zie de bezetting in Figuur 12. Deze telling is uitgevoerd tussen 11:00 en 13:00 uur. Bij de parkeerplaats Sellekamp waren er werkzaamheden waardoor de parkeercapaciteit tijdelijk verminderd was. Ook viel op dat er zoekverkeer is rondom de parkeerplaatsen waarbij auto’s wachten op een parkeerterrein totdat er een parkeerplaats vrij is. Er is een hogere parkeerbezetting ten opzichte van 2018. Vergeleken met 2018 was er een hogere parkeerbezetting op de parkeerterreinen Spoorstraat en Weeninkpad. Een aantal terreinen is in de afgelopen jaren heringericht, waarbij de parkeercapaciteit vergroot is. Dit betreft de terreinen Jeugdkerkstraat, Burgemeester Vlamstraat en Raadhuis. De parkeerplaatsen die in het Vrijheidspark aanwezig waren zijn vervallen, en vervangen door de parkeervoorziening Jeugdkerkstraat. De gemiddelde parkeerbezetting van de in Figuur 12 getelde terreinen is 95%. Het is daarom gemiddeld genomen drukker dan in 2018. Hierbij moet wel de kanttekening vermeld worden dat niet exact dezelfde terreinen als in 2018 zijn geteld. Als er enkel gekeken wordt naar de terreinen die in 2018 t.o.v. 2022 onveranderd zijn dan is de parkeerbezetting gestegen van 93% naar 99%.
6
Uitvoeringsprogramma Parkeren Winterswijk 2020-2030, Royal HaskoningDHV kenmerk TPBH3204-100-100R001F01 d.d. 08-072020 9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
11
Figuur 12: Gemiddelde parkeerbezetting zaterdag 2 juli 2022
Op zaterdag 6 augustus 2022 is er opnieuw een parkeertelling uitgevoerd (zomervakantieperiode). Toen zijn dezelfde terreinen als in 2018 geteld, aangevuld met de terreinen die de afgelopen jaren zijn toegevoegd. De telling is op dezelfde tijdstippen uitgevoerd als in 2018 (om 11 en 13 uur). Bij de parkeerplaats Sellekamp waren er wederom werkzaamheden waardoor de parkeercapaciteit tijdelijk verminderd was. Daarnaast waren er ook voorbereidingen voor een evenement waardoor de parkeercapaciteit verminderd was. Ook op deze zaterdag werd weer veel zoekverkeer waargenomen. Daarnaast viel op dat er relatief veel campers op de parkeerplaatsen stonden. Deze zijn in juli niet geobserveerd. Ten opzichte van 2018 is er een toename van de parkeerbezetting op de parkeerplaatsen Peperbus, Blikbak, Spoorstraat, Weverstraat en Stationsstraat. Er is nog vrije capaciteit op de grotere en iets verderop gelegen parkeerterreinen Parallelweg, De Storm en Zonnebrink (ongeveer 350 parkeerplaatsen). De gemiddelde parkeerbezetting van de in Figuur 13 weergegeven terreinen is 75%. Als er enkel gekeken wordt naar de terreinen die in 2018 t.o.v. 2022 onveranderd zijn dan is de parkeerbezetting gestegen van 71% naar 74%. Op basis hiervan gaan we er in deze studie van uit dat de gemiddelde parkeerbezetting tussen 2018 en 2022 op alle parkeerterreinen met 3 procentpunt is gestegen.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
12
Figuur 13 Gemiddelde parkeerbezetting zaterdag 6 augustus 2022
In onderstaande tabel is een overzicht weergegeven van de parkeerbezettingen op de verschillende telmomenten op alle parkeerterreinen. Tabel 2 Parkeerbezetting per parkeerterrein
Parkeerterrein
Capaciteit
Peperbus Weeninkpad Wheme Blikbak Weverstraat Spoorstraat Sleeswijk Burgemeester Vlamstraat Stationsstraat Houtlading Torenstraat Sellekamp Raadhuis Jeugdkerkstraat Parkeerplaats station Parkeerterrein Schouwburg Zonnebrink
64 65 74 85 107 95 170 42 51 78 4 59 24 95 112 199 180
9 januari 2023
Donderdag 24-mei-18 85% 34% 78% 73% 54% 56% 87% 92% 60% 90% 90% 63% 72% 24% -
Parkeerbezetting Zaterdag Zaterdag 26-mei-18 2-jul-22 85% 91% 100% 93% 100% 97% 99% 72% 89% 100% 90% 97% 90% 90% 86% 120% 100% 88% 95% 96% 96% 77% 54% 9% -
BI6003-101-100-R001-F0.3
Zaterdag 6-aug-22 100% 100% 100% 100% 99% 98% 97% 96% 98% 94% 100% 96% 96% 81% 17% 8% 62%
13
3.5
Gebruik Markt
3.5.1
Winterperiode
De openbare ruimte op de Markt wordt gedurende de winter anders benut dan in de zomer. Figuur 14 geeft een overzicht van het functioneren van de Markt in de winter. Er zijn verschillende functies zoals woningen, horeca en winkels aanwezig. Daarnaast loopt er een doorgaande weg over de Markt. Het is toegestaan om te parkeren aan de noord- en zuidzijde van de Markt voor een periode van maximaal 2 uur. In de voetgangersgebieden is het toegestaan om te fietsen, behalve tijdens winkeltijden in de Wooldstraat en Misterstraat. Aan de randen van de Markt is beperkte ruimte gereserveerd voor terrassen.
Figuur 14: Gebruik Markt in de winter
3.5.2
Zomerperiode
Jaarlijks van 1 april tot 4 oktober is het verboden om te parkeren aan de noordzijde van de Markt. Dit is in het seizoen dat de terrassen uitgebreid mogen worden. Er zijn dan grotere terrassen vergeleken met de winterperiode. De parkeergarage Markthoek blijft bereikbaar voor bewoners en het laden en lossen blijft toegestaan aan de noordzijde van de Markt. Degenen die een ontheffing van de blauwe zone hebben voor deze zijde van de Markt hebben een vervangende ontheffing gekregen voor het parkeren aan de zuidzijde van de Markt. Op dit moment zijn er 17 ontheffingen afgegeven voor parkeren op de zuidzijde van de Markt. Er worden ter plaatse van de parkeervoorzieningen aan de noordzijde van de Markt fietsenstallingen geplaatst. Figuur 14 geeft de situatie in de zomer weer.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
14
Figuur 15: Gebruik Markt in de zomer
3.5.3
Weekmarkt
Op woensdag en zaterdag is er een weekmarkt aanwezig op de Markt. Op woensdag is de weekmarkt van 9:00 – 13:00 uur in de winter en tot 14:00 uur in de zomer. Dan is er enkel een weekmarkt aan de zuidzijde van de Markt. De weg is dan afgesloten voor al het verkeer. Ook is het niet mogelijk om te parkeren op de Markt. Bewoners naar de parkeergarage Markthoek mogen tegen de richting in rijden naar de parkeergarage. Expeditieverkeer vanuit de Misterstraat kan wegrijden via de Wooldstraat. Het is toegestaan om te fietsen als er weekmarkt is. De fietsenstalling aan de noordzijde van de Markt is toegankelijk. De terrassen zijn ook op woensdag aanwezig.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
15
Figuur 16: Gebruik Markt in de zomer tijdens de woensdag weekmarkt
Op zaterdag is de weekmarkt van 09:00 – 16:00 in de winter en 17:00 uur in de zomer. De weekmarkt vindt plaats aan de noord- en zuidzijde van de Markt. Tijdens de Markt wordt de fietsenstalling aan de noordzijde van de Markt weggenomen. Bewoners naar de parkeergarage Markthoek mogen via de Meddosestraat naar de parkeergarage rijden. Op zaterdag is geen expeditieverkeer toegestaan op de markt. Het is toegestaan om te fietsen als er weekmarkt is. Op de plaats van de fietsenstalling aan de noordzijde van de Markt is er Markt. Ook zijn de terrassen kleiner zoals in de winterperiode.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
16
Figuur 17: Gebruik Markt in de zomer tijdens de zaterdag weekmarkt
3.5.4
Evenementen
Er worden regelmatig evenementen georganiseerd op de Markt. De evenementen hebben een effect op verkeer. Er zijn vier soorten evenementen waarbij een deel van de Markt is afgesloten namelijk 1. Noordzijde Markt afgesloten (rood, zie Figuur 18) 2. Zuidzijde Markt afgesloten waarbij er geen parkeren is maar rijbaan is toegankelijk (blauw, zie Figuur 18) 3. Zuidzijde Markt afgesloten waarbij er geen parkeren is en de rijbaan niet toegankelijk is (blauw en paars, zie Figuur 18) 4. Volledige Markt afgesloten (rood, blauw en paars, zie Figuur 18) Elk evenement is uniek en heeft op details weer net een andere opzet. De exacte verkeerseffect en verschillen dan ook per evenement. Bij elk evenement beoordeelt de gemeente Winterswijk welke afsluitingen en verkeersmaatregelen noodzakelijk zijn.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
17
Figuur 18: Gebruik Markt tijdens evenementen
3.5.5
Tijd-ruimte diagram
Uit de figuren 13 t/m 17 blijkt al dat er een grote ruimtevraag is op de Markt vanuit verschillende functies en doelgroepen. Om de verschillende wensen per tijdsmoment nader inzichtelijk te maken is een tijd-ruimte diagram gemaakt. Hierin staat aangegeven op welke tijdstippen welke functies een ruimtevraag hebben. Zo heeft de weekmarkt een ruimtevraag op woensdag en zaterdagochtend. Terrassen hebben daarentegen een ruimtevraag als de horeca geopend is. Er zijn 17 ontheffingen afgegeven aan bewoners om te parkeren op de Markt. Deze bewoners hebben een vaste ruimtevraag voor parkeren en mogen gebruik maken van de rijbaan om bij hun woning te komen. Er zijn conflicten tussen de ruimtevraag van verschillende doelgroepen en de beschikbare ruimte. Daarom zijn er op dit moment al bepaalde maatregelen genomen. Zo is de Markt tijdens de weekmarkt afgesloten voor gemotoriseerd verkeer. Het tijd-ruimte diagram heeft als doel om de behoeften en conflicten inzichtelijk te maken van de verschillende doelgroepen. Los van de in het diagram opgenomen conflicten zijn er ook conflicten tijdens het wisselen van de functies. Zo zijn er in de huidige situatie klachten dat ondernemers de terrassen willen uitstallen terwijl de marktondernemers nog niet hebben opgeruimd.
Als het marktplein na afloop van de markt wordt schoongemaakt komen bijvoorbeeld ook de veegwagens direct in conflict met de nog volop aanwezig voetgangers en fietsers op de Markt.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
18
Ochtend Ruimtevraag: P B R
Ma, di, do,vrij, zo Middag Avond P B R P B R
Nacht P B R
Ochtend P B R
Woe, zat Middag Avond P B R P B R
P
Nacht B R
Horeca bezoekers auto/bevoorrading Terrassen Winkel bezoekers auto/bevoorrading Markt bezoekers auto/bevoorrading Marktkramen benodigde ruimte Evenementen Aanwonenden Markt Voetgangers Fietsers Mindervalide bezoekers centrum Parkeerplaatsen P Bevoorraden (op/naast rijbaan en parkeerterrein) B Rijbaan R
Niet gebruikt Wel gewenst, niet toegestaan Wel gewenst, wel toegestaan
Figuur 19: Tijd-ruimte diagram Markt
3.6
Ruimtelijke ontwikkelingen
In gemeentelijke stukken zijn wensen genoemd die mede invloed kunnen hebben op het aantal en de locatie van parkeervoorzieningen. Het project WoooW (Cultuurkwartier) en de structuurvisie van 2011 (zichtbaar maken van de Wheme) zijn daarvan de meest nabijgelegen voorbeelden. Die ontwikkelingen doorlopen een eigen besluitvormingstraject, en de gemeente beschouwt ook de herinrichting van de Markt als een apart spoor, namelijk uit de Centrumvisie. De effecten van deze ruimtelijke ontwikkelingen zijn daarom in voorliggende studie buiten beschouwing gelaten.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
19
4
Scenario’s herinrichting Markt
4.1
Overzicht scenario’s
Met behulp van het tijd-ruimte diagram zijn er drie scenario’s gemaakt vanuit verschillende invalshoeken: •
Scenario 1 is de huidige situatie waarbij er geen wijzigingen zijn. Kenmerk voor dit scenario is de optimale bereikbaarheid van de functies op en rondom de Markt.
•
Scenario 2 zet in op een betere verbinding tussen de voetgangersgebieden aan de noorden zuidzijde van de Markt. Dit is ook beschreven als ambitie in de centrumvisie. Hierbij wordt het doorgaand centrumverkeer van de Markt gehaald, maar blijft een autoroute over de Markt en het parkeren behouden. Verder komen er expeditietijden voor het laden en lossen op de Markt.
•
In scenario 3 worden de voetgangersgebieden volledig aaneengesloten. Hierbij verdwijnt naast het doorgaand verkeer ook de parkeerfunctie op de Markt. Ook in dit scenario zijn expeditietijden nodig voor het expeditie verkeer. Scenario 1: Optimale bereikbaarheid Markt
Aspect
Scenario 2: Betere voetgangersverbinding noord- en zuidzijde Markt
Scenario 3: Voetgangersgebieden volledig aaneengesloten
Voetgangersgebied
Voetgangersgebied onderbroken door rijbaan Markt
Voetgangersgebied noord-zuid verbonden
Voetgangersgebied volledig aaneengesloten en vergroot rondom Kerk
Parkeren
Handhaven bestaande parkeervoorzieningen noord- en zuidzijde
Handhaven parkeercapaciteit. Locatie parkeren verandert mogelijk wel vanwege herinrichting Markt.
Geen parkeren
Laden en lossen
Laden en lossen de hele dag toegestaan
Laden en lossen grote vrachtwagens tijdens expeditietijden. Kleiner expeditieverkeer de hele dag toegestaan
Laden en lossen tijdens expeditietijden
Doorgaand verkeer
Doorgaand centrumverkeer via Markt toegestaan
Doorgaand centrumverkeer via parkeerring
Doorgaand centrumverkeer via parkeerring
Parkeerverkeer
Verkeer naar diverse parkeerterreinen in centrum via de Markt
Enkel verkeer op de Markt voor het daar gelegen parkeerterrein
Geen parkeerverkeer toegestaan
Tabel 3: Kenmerken van de scenario's
4.2
Scenario 1: Optimale bereikbaarheid Markt
Scenario 1 is het handhaven van de huidige situatie. Hierbij worden er geen wijzigingen in de verkeerstructuur en parkeervoorzieningen doorgevoerd. Centrumbezoekers kunnen op de Markt gratis parkeren (max. 2 uur). De parkeerterreinen aan de oostrand van het centrum zijn bereikbaar vanaf de westzijde van het centrum.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
20
In dit scenario blijft er een doorgaande weg over de Markt aanwezig, waardoor de voetgangersgebieden niet aaneengesloten zijn. Daarbij is de voetganger en fietser in reguliere situaties ondergeschikt op het gemotoriseerd verkeer op de Markt. Wel is met een andere inrichting mogelijk om de Markt verkeersveiliger in te richten. Ook kan er gekozen worden voor andere verharding en inrichting, zodat oneffenheden en obstakels zo veel mogelijk vermeden worden en de toegankelijkheid toeneemt. Het gemotoriseerd verkeer blijft aanwezig op de Markt. Hierdoor zijn er conflictpunten met de verkeerstromen van het langzaam verkeer en levert dit een risico op qua verkeersveiligheid. Ook worden bewoners en bezoekers niet gestimuleerd om met de fiets te komen.
Figuur 20: Scenario 1: Optimale bereikbaarheid Markt
4.3
Scenario 2: Betere voetgangersverbinding noord- en zuidzijde Markt
Om de voetgangers meer ruimte te geven op de Markt zijn er twee keuzemogelijkheden; of het parkeren verdwijnt (scenario 2a) of de doorgaande route voor centrumverkeer wordt afgesloten (scenario 2b). Hierna zijn beide scenario’s verkend. Scenario 2a: Opheffen parkeerplaatsen In het scenario 2a verdwijnen de parkeerplaatsen en blijft de route voor doorgaand verkeer over de Markt behouden. Hierdoor neemt het voetgangersgebied in omvang toe maar blijven de voetgangersgebieden niet met elkaar verbonden. Om ervoor te zorgen dat mindervalide bezoekers de voorzieningen aan de Markt goed kunnen blijven bereiken wordt geadviseerd om parkeerplaatsen voor mindervaliden aan de randen van de Markt te realiseren. Daarnaast blijven in dit scenario nog verschillende opties open ten aanzien van de wijze waarop het laden en lossen wordt ingericht in combinatie met een herinrichting van de Markt en fietsparkeren.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
21
Figuur 21: Scenario 2a: Opheffen parkeerplaatsen
Scenario 2b: Opheffen rijbaan In scenario 2b is ervoor gekozen om de rijbaan op te heffen en de bestaande parkeercapaciteit in zowel de zomer- als winterperiode te behouden. De voetgangersgebieden aan de noord- en zuidzijde van de Markt worden in dit scenario aan de westzijde van de kerk verbonden. Aan de oostzijde kruist verkeer richting de parkeervoorzieningen nog steeds het voetgangersgebied. Daarnaast is er een route voor expeditieverkeer tijdens venstertijden door het voetgangersgebied noodzakelijk. Dit scenario biedt vrijheid aan het stedenbouwkundig ontwerp om het gebied anders in te richten, zodat meer op beleving en ontmoeting ingezet kan worden. Met name rondom de kruising van de Torenstraat / Misterstraat / Markt ontstaat meer ruimte om een plein-achtige inrichting te creëren. Daarmee draagt deze oplossing beter bij aan realisatie van de centrumvisie. De Torenstraat en Markt worden in dit scenario afgesloten met een digitale gebiedsafsluiting door middel van bijvoorbeeld camera’s met kentekenherkenning. Aan de oostzijde van de Markt wordt de Ratumsestraat opengesteld voor het verkeer naar de parkeerplaatsen op de Markt. Hiervoor moeten de paaltjes weggehaald worden en de terrassen herschikt worden.
Omdat de bochten in de route via de Ratumsestraat te krap zijn voor groot vrachtverkeer en ook ruimte voor terrassen beschikbaar moet blijven, wordt er een lengtebeperking ingesteld. In dit scenario blijft er de keuzemogelijkheid hoe de Markt precies ingericht wordt. Het parkeren zou aan zowel de zuidzijde als de noordzijde gerealiseerd kunnen worden. Er moet ook ruimte gemaakt worden voor laden en lossen en fietsparkeren.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
22
Figuur 22: Scenario 2b: Betere voetgangersverbinding noord- en zuidzijde Markt
Ondanks dat de rijbaan over de Markt verdwijnt blijven alle functies bereikbaar. Hierdoor blijven de conflicten vergeleken met de huidige situatie vergelijkbaar. In onderstaande figuur is het tijd-ruimte diagram met de aanwezige conflicten in dit scenario uitgewerkt.
Ochtend Ruimtevraag: P B R
Ma, di, do,vrij, zo Middag Avond P B R P B R
Nacht P B R
Ochtend P B R
Woe, zat Middag Avond P B R P B R
P
Nacht B R
Horeca bezoekers auto/bevoorrading Terrassen Winkel bezoekers auto/bevoorrading Markt bezoekers auto/bevoorrading Marktkramen benodigde ruimte Evenementen Aanwonenden Markt Voetgangers Fietsers Mindervalide bezoekers centrum Parkeerplaatsen P Bevoorraden (op/naast rijbaan en parkeerterrein) B Rijbaan R
Niet gebruikt Wel gewenst, niet toegestaan Wel gewenst, wel toegestaan
Figuur 23: Conflicten scenario 2b
Vergelijking scenario's 1 en 2a Door het behouden van de doorgaande route heeft scenario 2a een beperkte toegevoegde waarde ten opzichte van scenario 1. Er blijft een verkeerstroom over de Markt, waardoor voetgangers en fietsers een ondergeschikt gevoel behouden. Daarnaast beperkt de rijbaan de mogelijkheden voor herinrichting van het gebied en lukt het daardoor ook niet om de voetgangersgebieden beter te verbinden. Al met al draagt deze oplossing maar in beperkte mate bij aan de versterking van het centrum. Scenario 2a wordt daarom niet gezien als kansrijk scenario. Enkel scenario 2b ook meegenomen in de verdere beoordeling.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
23
Route naar parkeerterrein Markt Het aantal parkeerplaatsen in de zomer en winterperiode blijft in scenario 2b gelijk aan de huidige situatie. Om de parkeervoorzieningen op de Markt bereikbaar te houden zijn er enkele mogelijkheden: • tweerichtingsverkeer via de huidige weg Markt – Wheme; • tweerichtingsverkeer via de Ratumsestraat; • eenrichtingsverkeer aan de oostzijde van de Markt via de Ratumsestraat en Wheme. Hierna zijn de verschillende opties verkend. De rijloper op de verbindingsweg tussen de Markt en Wheme is 4m breed. De totale breedte van gevel tot gevel bedraagt 7,7m. De totale breedte exclusief terras is 5,4m. Er is daarmee onvoldoende ruimte voor een rijbaan in twee richtingen gecombineerd met grote stromen voetgangers en fietsers in twee richtingen. Eénrichtingsverkeer voor gemotoriseerd verkeer is wel mogelijk.
Figuur 24: Foto verbindingsweg Markt – Wheme
Aan de noordzijde van de Markt is de Ratumsestraat momenteel een voetgangerszone waar bestemmingsverkeer naar de Nieuwstraat is toegestaan. De Ratumsestraat kan opengesteld worden voor gemotoriseerd verkeer richting de Markt. De rijloper is 4,5 m. breed. De totale breedte van gevel tot gevel is 6,2m. Er is ook hier onvoldoende ruimte voor rijbaan in twee richtingen gecombineerd met voetgangers en fietsers in twee richtingen. Enkelrichtingsverkeer voor gemotoriseerd verkeer is wel mogelijk.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
24
Figuur 25: Foto Ratumsestraat
Er is ook onderzocht onder welke voorwaarden het mogelijk is om tweerichtingsverkeer via de verbinding Markt – Wheme of Ratumsestraat te realiseren. Een mogelijke oplossing is dat er een versmalling wordt gecreëerd op het punt waar het wegprofiel het minst breed is en dat auto’s op elkaar moeten wachten. (Om-en-om verkeer). Dit kan geregeld worden met verkeersborden of met verkeerslichten. Indien er met verkeersborden wordt gewerkt dan moet het zicht op het tegemoetkomende verkeer voldoende zijn. In beide gevallen moet er een wachtruimte voor de stilstaande voertuigen gecreëerd worden. Als er wordt gekozen om eenrichtingsverkeer in te stellen dan kan het autoverkeer vanuit het noorden via de route Ratumsestraat > Markt > Wheme naar het zuiden worden geleid, of in omgekeerde richting van zuid naar noord. Door de afsluiting van het doorgaande verkeer via de Markt ontstaat er extra verkeersaanbod vanuit het westen via de parkeerring. Dit verkeer kan vanuit het noorden via het Weeninkpad richting de Ratumsestraat rijden. Er ontstaat dan een soort van parkeerlus van noord naar zuid aan de oostzijde van het centrum. Momenteel is de route Markt – Wheme al eenrichtingsverkeer richting het zuiden, deze opzet kan dan ook behouden blijven. Een keuze tussen de 3 opties is niet zonder nader onderzoek te maken.
De exacte voor- en nadelen van de verschillende opties hangen af van de exacte inpasbaarheid en de gevolgen daarvan voor de verkeersveiligheid, doorstroming en de centrumfuncties langs de ontsluitingsroutes. Een nadere ontwerpuitwerking en verkenning op detailniveau is hiervoor nodig. Bij een eventuele keuze voor scenario 2b verdient het de aanbeveling om dit nader te onderzoeken.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
25
Figuur 26: Mogelijke nieuwe parkeerstructuur in scenario 2b
Routering expeditie verkeer Er zijn verschillende opties om bij herinrichting het expeditieverkeer over de Markt een goede route te geven. De exacte uitwerking is vooral afhankelijk van de stedenbouwkundige inrichting. Vanuit verkeerskundig perspectief dient met de volgende functionele wensen rekening te worden gehouden bij de herinrichting van de Markt: • Er zijn expeditie tijden nodig voor verkeer naar de Markt. Voorgesteld wordt om aan te sluiten bij de huidige expeditie tijden die ook gelden voor de andere voetgangersgebieden, daarmee ontstaat een eenduidig en simpel expeditie systeem. • Expeditieverkeer via de lus aan de oostzijde Markt naar het parkeerterrein is altijd toegestaan mits aan de geldende lengtebeperking wordt voldaan. • Expeditieverkeer uit de Misterstraat, Wooldstraat en Torenstraat moet via de Markt kunnen uitrijden naar de parkeerring. • Expeditieverkeer met een bestemming op de Markt moet naar de Markt kunnen rijden en kunnen verlaten. • Expeditieverkeer moet de noord- en zuidzijde van de Markt kunnen bereiken. • Maatgevend ontwerpvoertuig: vrachtwagen 10m /max 8t (conform huidige beperkingen in voetgangersgebied) en ontwerpvoertuig ‘branpolance’7. • Er moeten een locatie zijn aan de noord- en zuidzijde om te laden en lossen op de Markt
Toelichting: Hulpdiensten gebruiken voertuigen met verschillende kenmerken. Om die reden is het ontwerpvoertuig ‘branpolance’ (brandweer+politie+ambulance) ontwikkeld. In dit denkbeeldige voertuig worden de kenmerken van de verschillende hulpdienstenvoertuigen verenigd. Zie ASVV 2021; 5.2.9.1 7
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
26
4.4
Scenario 3: Voetgangersgebieden volledig aaneengesloten
In scenario 3 worden de voetgangersgebieden volledig aaneengesloten door de Markt autoluw in te richten. Daarmee ontstaat maximale ruimte om de openbare ruimte anders in te richten en de inrichting van het centrum verder te versterken. De automobilist wordt geweerd van de Markt waardoor de fietsers en voetgangers prioriteit krijgen. Ook is er meer ruimte voor o.a. evenementen, ondernemers en groen. In dit scenario is er geen mogelijkheid meer voor parkeren op de Markt. Automobilisten moeten parkeren op andere parkeerterreinen in het centrum. Om het gebruik hiervan te stimuleren is betere parkeerverwijzing en betere/duidelijkere voetgangersroutes naar het centrum noodzakelijk. De toegangen via de Torenstraat en Wheme worden afgesloten met een digitale afsluiting door middel van bijvoorbeeld camera’s met kentekenherkenning. De ontsluiting van de parkeergarage Markthoek vindt plaats via de Meddosestraat. Dit is momenteel al het geval op elke zaterdag tijdens de weekmarkt. Er moeten rondom de Markt parkeerplaatsen gereserveerd worden voor mindervalide automobilisten. Expeditieverkeer kan wel over de Markt rijden maar enkel tijdens de expeditie tijden. Ook moet er een plaats blijven voor fietsparkeren. De exacte locatie daarvan kan later bepaald worden in combinatie met het herinrichtingsplan voor de Markt.
Figuur 27: Scenario 3: Voetgangersgebieden volledig aaneengesloten
Doordat de rijbaan en het parkeren wordt opgeven in dit scenario is er minder ruimte beschikbaar en kan minder goed aan de ruimtevraag van de verschillende doelgroepen worden voldaan. In onderstaande figuur is het tijd-ruimte diagram met de aanwezige conflicten in dit scenario uitgewerkt.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
27
Ochtend Ruimtevraag: P B R
Ma, di, do,vrij, zo Middag Avond P B R P B R
Nacht P B R
Ochtend P B R
Woe, zat Middag Avond P B R P B R
P
Nacht B R
Horeca bezoekers auto/bevoorrading Terrassen Winkel bezoekers auto/bevoorrading Markt bezoekers auto/bevoorrading Marktkramen benodigde ruimte Evenementen Aanwonenden Markt Voetgangers Fietsers Mindervalide bezoekers centrum Parkeerplaatsen P Bevoorraden (op/naast rijbaan en parkeerterrein) B Rijbaan R
Niet gebruikt Wel gewenst, niet toegestaan Wel gewenst, wel toegestaan
Figuur 28: Conflicten scenario 3
Evenals bij scenario 2b zijn er verschillende keuzemogelijkheden t.a.v. de routering van het expeditie verkeer. Vanuit verkeerskundig perspectief dient met de volgende randvoorwaarden rekening te worden gehouden bij de herinrichting van de Markt: • Er zijn expeditietijden nodig voor verkeer naar de Markt. Voorgesteld wordt om aan te sluiten bij de huidige expeditie tijden die ook gelden op de andere voetgangersgebieden, daarmee ontstaat een eenduidig en simpel expeditie systeem. • Expeditieverkeer uit de Misterstraat, Wooldstraat en Torenstraat moet via de Markt kunnen uitrijden naar de parkeerring. • Expeditieverkeer met een bestemming op de Markt moet naar de Markt kunnen rijden en kunnen verlaten. • Expeditieverkeer moet de noord- en zuidzijde van de Markt kunnen bereiken. • Maatgevend ontwerpvoertuig: vrachtwagen 10m /max 8t (conform huidige beperkingen in voetgangersgebied) en ontwerpvoertuig ‘branpolance’. • Er moet een locatie zijn aan de noord- en zuidzijde om te laden en lossen op de Markt.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
28
5
Effectenanalyse
De effectanalyse is opgedeeld in drie delen. Eerst is onderzocht wat het effect is op de verkeerscirculatie. Daarna is beoordeeld wat het effect op van het verdwijnen van de parkeerplaatsen op de Markt. Als laatste zijn de drie scenario’s integraal beoordeeld.
5.1
Effect verkeerscirculatie
Uit de verkeerstelling van juni 2021 blijkt dat er momenteel 929 motorvoertuigen per werkdag over de Markt rijden. Al dit verkeer heeft een herkomst en bestemming. Met behulp van TomTom-data is onderzocht waar het verkeer vandaan komt. De globale herkomstgebieden zijn weergegeven in Figuur 29. De gegevens van TomTom zijn op een gemiddelde weekdag tussen 1/3/2022 en 6/6/2022.
Figuur 29: Herkomst- (links) en bestemmingsgebieden (rechts) verkeer Markt (mvt per etmaal en percentage van totaal)
In scenario 2 en 3 wordt de doorgaande route over de Markt afgesloten. Het verkeer dat nu over de Markt rijdt moet daarom een andere route nemen. Per herkomstgebied is een alternatieve route aangenomen naar een bestemmingsgebied. De betreffende aannames en herverdeling van het verkeer is weergegeven in Figuur 30 en mede gebaseerd op de bekende herkomst- en bestemmingsgebieden van verkeer op de Markt conform Figuur 29. De volgende aannames zijn toegepast: • Verkeer vanuit de woonwijken aan de westzijde dat nu over de Markt rijdt heeft hoofdzakelijk een bestemming in het centrum of ten oosten van Winterswijk. Voor zuidoostelijke gelegen bestemmingen zou immers logischerwijs gebruik worden gemaakt van de Gasthuisstraat. • Er is aangenomen dat 57% van het verkeer een bestemming heeft aan de oostzijde van het centrum (omgeving Wheme/Blikbak) en dat dit verkeer in de nieuwe situatie vanaf het noorden komt en over de parkeerring rijdt via het Weeninkpad om een parkeerplaats nabij de Markt te zoeken. • Er is aangenomen dat al het verkeer dat vanaf het zuiden komt en nu over de Markt rijdt op zoek is naar een parkeerplaats in het centrum. Dit verkeer herverdeelt zich richting de alternatieve parkeerterreinen aan de westzijde van het centrum.
• Verkeer vanuit het zuiden dat nu via de Markt rijdt zal op zoek zijn naar een parkeerplaats in het centrum en rijdt in de nieuwe situatie over de parkeerring rijdt via het Weeninkpad om een parkeerplaats nabij de Markt te zoeken.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
29
Figuur 30: Herverdeling toekomend verkeer Markt
Doordat het verkeer al op bepaalde wegvakken rijdt leidt de herroutering van het verkeer op bepaalde wegen tot een toename en op andere wegen tot een afname. De meeste paarse lijnen in bovenstaande figuur zijn toenames. Enkele zijn gelijk omdat het verkeer daar op dit moment al rijdt. Op zuidelijke helft van de ring is er een afname doordat een deel van het verkeer dat eerst op de Markt rijdt daarna via de Gasthuisstraat zal rijden. Dit is weergegeven in Figuur 31.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
30
Figuur 31: Toe of afnames routering verkeer bij afsluiting Markt voor doorgaand verkeer
Bovenstaande figuren resulteren in een totaalbeeld van de toenames en afnames in het projectgebied. Dit is te zien in Figuur 32. De figuur toont de totale herverdeling van het verkeer dat over de Markt rijdt. Hierin staat per wegvak aangegeven hoeveel verkeer er bij of af gaat. Ook is de relatieve verandering ten opzicht van het bestaande totale verkeersaanbod per etmaal aangegeven. Van de Wheme en het Weeninkpad zijn voor de bestaande situatie geen intensiteiten bekend en kan daarom geen procentuele toename bepaald worden. De figuur laat zien dat automobilisten niet meer in oostelijke richting over de Markt kunnen rijden. Daarom zijn automobilisten vaker aangewezen op de oostelijke parkeerterreinen. Daardoor zullen Singelweg en Vredensestraat extra verkeer te verwerken krijgen richtingen het zuid/oosten. In de tegengestelde richting is er juist sprake van een afname. De grootste afname is te zien bij de Burgemeester Bosmastraat.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
31
Figuur 33: Totaal herverdeling verkeer Markt
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
32
De mate van toe- of afname van het verkeer is beoordeeld op verschillende wegvakken. De beoordeelde wegvakken zijn hieronder weergegeven:
Figuur 34: Locatie wegvakken beoordeling effect verkeerscirculatie
In Tabel 4 is per wegvak de bestaande en verwachte toekomstige intensiteit weergegeven. Er is een afname van verkeer op de Markt, Wheme, Dingstraat, Stationsstraat en Burgemeester Bosmanstraat. Er is een toename op alle andere wegen. Deze toename is gemiddeld per doorsnede echter maar beperkt tot maximaal 4%. Enige uitzondering is het meest de Prins Hendrikstraat met een toename van 10%. De totale etmaal intensiteit blijft echter beperkt tot ca. 1.100 mvt/etm. Op het Weeninkpad is sprake een toename van ca +500 mvt/etm. Aangezien de bestaande intensiteit hier niet bekend is kan niet bepaald worden in hoeverre hier sprake is van een grote procentuele stijging. Op een zaterdag is de Markt momenteel al afgesloten. In de nieuwe situatie zal de hoeveelheid verkeer op de Gasthuisstraat door de week lager zijn dan op een zaterdag. Dit verschil komt omdat er zaterdag veel centrumbezoekers zijn. Op zaterdag is de parkeerbezetting hoog waardoor er meer verkeer via de Gasthuisstraat een parkeerplaats zal zoeken. Op de Burg. Bosmanstraat en de Wheme zal een sterke afname zijn van de hoeveelheid verkeer. Dit komt omdat de Markt niet meer bereikt kan worden en het verkeer via de parkeerring een alternatieve parkeerplaats zoekt. Op de andere straten is er op een doordeweekse dag meer verkeer dan op een zaterdag, omdat er dan ook veel woon-werk verkeer is.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
33
he ve rve rk de e M ers ling Veark aa nd rsct ee va hil n als l af g (m slu e vt/ itin vol w g g Be erk m sta da ark te an g) t lp de un t ( inte m n vt sit N w eit ieu er kd w te e ag lp in ) un te t ( nsi m te % ve vt/w it (m rsch erk da vt/ il g) In wer te kd ns a g i (m te ) vt) it z at er R da ich g tin (m te vt/ ns et ite m it Vo a ldo al) ric et ht int Be ens sta ite te an it? lp de un t ( inte m n vt sit N ieu sp eit its w te e uu lp in r) un te n C t (m site ap ac vt/w it ite er In it m kd te vt ag) ns p (m ite vt/ it/C er u ur uu a r) pa cit eit
%
R ich tin g
W eg va St knu ra m te m n er
1 Markt Totaal 2 Burg. Bosmanstraat Totaal 3 Prins Hendrikstraat Totaal 4 Gasthuisstraat Totaal 5 Singelweg Oost West Totaal 6 Singelweg Oost West Totaal 7 Vredensestraat Noord Zuid Totaal 8 Vredensestraat Noord Zuid Totaal 9 Zonnebrink Noord Zuid Totaal 10 Weeninkpad Noord Zuid Totaal 11 Wheme Noord Zuid Totaal 12 Haitsma Mulierweg Totaal 13 Dingstraat Totaal 14 Stationsstraat Totaal
-100% -77% 11% 16% 41% -43% -2% 55% -29% 26% -21% 63% 42% -11% 18% 7% -11% 18% 7% 0% 56% 56% 11% -44% -33% 5% -24% -22%
-929 -715 102 149 381 -399 -19 511 -269 242 -195 585 390 -102 167 65 -102 167 65 0520 520 102 -409 -307 46 -223 -204
929 2322 988 3675
12894
12894
9753
9753
9678
1387 9678 8364
0 -100% 1607 -31% 2886 1090 10% 917 3824 4% 4239 381 -399 12875 0% 10967 511 -269 13136 2% 10967 -195 585 10143 4% 9142 -102 167 9818 1% 9142 -102 167 9743 1% 8327 0520 520 Onbekend 102 -409 -307 Onbekend 1433 3% 979 9455 -2% 8704 8160 -2% 10107
5000 Ja 5000 Ja 5000 Ja 5000 Ja
0 196 97 323
0 1200 137 1200 105 1200 335 1200
0% 11% 9% 28%
15000 Ja
1092
1090 1800
61%
15000 Ja
1092
1112 1800
62%
15000 Ja
1014
1047 1800
58%
15000 Ja
854
859 1800
48%
15000 Ja
854
859 1200
48%
5000 Ja
Onbekend
43 1200
4%
5000 Ja 5000 Ja 15000 Ja 15000 Ja
Onbekend 262 898 743
-25 1200 266 1200 880 1800 726 1800
-2% 22% 49% 40%
Tabel 4 Beoordeling effect verkeerscirculatie Markt
Verder is beoordeeld of de richtintensiteit van de wegen worden overschreden. De richtintensiteit geeft een streefwaarde voor de maximale verkeershoeveelheid op een bepaald type weg. De streefwaarden zijn hoofdzakelijk ingegeven door wat vanuit verkeersveiligheid en leefbaarheid als maximaal toelaatbaar wordt geacht. De richtintensiteiten zijn gebaseerd op landelijke ervaringscijfers. Op een erftoegangsweg (nummer 1-4 en 10-12) bedraagt de maximaal wenselijk intensiteit 5.000 mvt per etmaal. Op een gebiedsontsluitingsweg (parkeerring: nummer 5-9 en 13-14) is dit 15.000 mvt per etmaal. De richtintensiteiten worden nergens overschreden. Naar verwachting is dit ook niet het geval op het Weeninkpad en de Wheme, de bestaande intensiteiten van deze wegen zijn echter onbekend. Als er wordt gekeken naar de intensiteit/capaciteit (I/C) verhouding dan is deze nergens hoger dan 62%. Indien dit hoger is dan 80% dan bestaat er kans op filevorming. De intensiteit van een erftoegangsweg is daarbij aangehouden op 1.200 mvt per uur en een gebiedsontsluitingsweg is 1.800 mvt per uur. De gemeente Winterswijk ontwikkelt momenteel een eigen verkeersmodel. Een verkeersmodel is het meest betrouwbare en nauwkeurige instrument om de verkeerseffecten in beeld te brengen. Wanneer dit model gereed is dient het dan ook de aanbeveling om de in dit rapport gepresenteerde resultaten nader te toetsen.
Met het model kan dan ook bekeken worden of de verwachte gewijzigde verkeerstromen op de kruispunten Singelweg/ Waliënsestraat en Singelweg/Vredenseweg goed afgewikkeld kunnen worden. Uit deze analyse blijkt dat het drukker wordt op bepaalde wegen rondom het centrum maar dat deze toename erg beperkt is. Vanwege de huidige relatief beperkte verkeersintensiteiten op de Markt blijven de toenames op de meeste omliggende beperkt tot 4%. Uitzonderingen zijn de Prins Hendrikstraat (+10%) en naar verwachting het Weeninkpad. Voor het Weeninkpad kan de procentuele toename niet bepaald 9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
34
worden, maar is deze naar verwachting wel relatief hoog gelet op de absolute stijging van +500 mvt/etm. Naar verwachting worden hier de richtintensiteiten echter niet overschreden. Aanbevolen wordt om dit op een later moment te toetsen met het verkeersmodel. Daarmee zijn de effecten op nauwelijks waarneembaar en leidt de afsluiting van de Markt nergens tot overschrijding of nadering van de richtintensiteiten. Er is dan vanuit dit perspectief ook geen reden om de doorgaande route te behouden.
5.2
Effect verdwijnen parkeerplaatsen Markt in scenario 3
Op de Markt zijn er 32 parkeerplaatsen aanwezig aan de noordzijde en 26 parkeerplaatsen aan de zuidzijde. Ook worden er 8 parkeerplaatsen in de Torenstraat opgeheven. Daarmee worden er in totaal 66 parkeerplaatsen opgeheven. Dit is 3,1% van het totaal aantal parkeerplaatsen in het centrum van Winterswijk. In de zomer zijn de parkeerplaatsen aan de noordzijde al afgesloten waardoor er dan slechts 34 parkeerplaatsen vervallen. Dit is 1,6% van het totaal aantal parkeerplaatsen in het centrum. In scenario 3 wordt het parkeren op de Markt opgeheven. Het opheffen van het parkeren op de Markt heeft enkel door de week en op zondag een effect, op zaterdag is het parkeren immers al verboden vanwege de aanwezige weekmarkt. Er is enkel in 2018 een parkeertelling door de week uitgevoerd. De toename van de parkeerdruk op zaterdag tussen 2018 en 2022 onderzocht. Indien enkel de parkeerterreinen in ogenschouw worden genomen dan was de gemiddelde parkeerbezetting op zaterdag 6 augustus 2022 74%. Op zaterdag 26 mei 2018 was de gemiddelde parkeerbezetting van dezelfde terreinen 71%. Er is daarmee een stijging tussen 2018 en 2022 van 3 procentpunt waarneembaar. Er wordt aangenomen dat er op donderdag tussen 2018 en 2022 ook een stijging is van 3 procentpunt is op alle parkeerplaatsen. De gemiddelde parkeerbezetting van donderdag 24 mei 2018 op alle in augustus 2022 getelde terreinen was 64%.
Wanneer wordt aangenomen dat hier de parkeerbezetting ook stijgt met 3 procentpunt dat betreft de parkeerbezetting gemiddeld 67% op een werkdag. Daarmee is er gemiddeld genomen nog ruim voldoende restcapaciteit wanneer de parkeerplaatsen op de Markt opgeheven worden. Als de parkeercapaciteit op een doordeweekse dag in de zomerperiode wordt verminderd met 36 dan stijgt de gemiddelde parkeerbezetting op het piekmoment op alle in augustus 2022 getelde terreinen van 67% naar 69%. Bezoekers zullen een parkeerplaats willen zoeken op de terreinen het dichtst bij de Markt. Op dat moment is er voldoende restcapaciteit bij de Weeninkpad (50 parkeerplaatsen vrij), Blikbak (20 parkeerplaatsen vrij) en Spoorstraat (39 parkeerplaatsen vrij) om de parkeervraag op te vangen. De bezettingsgraad op deze 3 terreinen stijgt dan van 59% naar 76%. Daarmee is er nog steeds voldoende restcapaciteit en centrumbezoekers hebben voldoende kans om relatief snel een vrije parkeerplaats te vinden op een doordeweekse dag.
5.3
Integrale beoordeling
Er is een integrale effectenanalyse gemaakt op verschillende criteria als parkeren, bereikbaarheid, beleving, leefbaarheid en kosten. Per criterium zijn subcriteria gemaakt om de verschillen tussen de scenario’s beter te kunnen duiden. De verschillen van scenario 2 en 3 zijn in de tabel hierna beschreven ten opzichte van de huidige situatie.
9 januari 2023
BI6003-101-100-R001-F0.3
35
Tabel 5: Integrale beoordeling
Hoofd Sub-criteria criteria
Parkeren
Verkeersveiligheid
Voetgang -ers Markt
Scenario 1
Scenario 2
Scenario 3
Huidige situatie blijft behouden
De bestaande autovrije voetgangersgebieden worden onderling verbonden aan de westzijde, zodat voetgangers in het centrumgebied minder vaak in conflict komen met het autoverkeer. Hierdoor verbetert de verkeersveiligheid. Conflicten tussen voetgangers en auto's aan de oostzijde van de Markt blijven bestaan. De conflicten tussen voetgangers en fietsers blijven in deze situatiebestaan.
De bestaande autovrije voetgangersgebieden worden onderling volledig verbonden, daarnaast wordt de gehele Markt toegevoegd aan het voetgangersgebied. Er ontstaat een geheel autovrij centrumgebied waardoor voetgangers in het centrumgebied niet meer in conflict komen met het autoverkeer. Hierdoor verbetert de verkeersveiligheid meer dan in scenario 2. De conflicten tussen voetgangers en fietsers blijven in deze situatie bestaan.
Fietsers Markt
Huidige situatie blijft behouden
Gemotoriseerd verkeer Markt
Huidige situatie blijft behouden
Ratumsestraat
Huidige situatie blijft behouden
Fietsers centrum
Huidige situatie blijft behouden
Gemotoriseerd verkeer centrum
Huidige situatie blijft behouden
Bewoners Markt
Huidige situatie blijft behouden
Bewoners centrum
Huidige situatie blijft behouden
Mindervalide bezoekers
Huidige situatie blijft behouden
Bezoekers centrum
Huidige situatie blijft behouden
9 januari 2023
Er is een autovrij gebied aan de westkant van Er is een autovrije Markt waardoor fietsers in de Markt, zodat fietsers in het centrumgebied het centrumgebied niet meer in conflict komen minder vaak in conflict komen met het met het autoverkeer. Hierdoor verbetert de autoverkeer. Hierdoor verbetert de verkeersveiligheid meer dan in scenario 2. De verkeersveiligheid. De conflicten tussen conflicten tussen voetgangers en fietsers voetgangers/fiets blijven in deze situatie blijven in deze situatie bestaan. bestaan. Het autoverkeer wordt enkel langs de zijkant van de Markt geleid naar de aanwezige parkeerplaatsen. De doorgaande west > oost Het autoverkeer verdwijnt van de Markt. Er zijn verbinding over de Markt verdwijnt, waardoor daardoor geen conflictpunten met fietsers en de verkeersintensiteiten zullen afnemen. Er voetgangers, waardoor de verkeersveiligheid zijn daardoor minder conflictpunten met verder toeneemt. fietsers en voetgangers, waardoor de verkeersveiligheid toeneemt. Er komt mogelijk extra verkeer op de Ratumsestraat waardoor er meer conflictpunten zijn, hierdoor neemt de Huidige situatie blijft behouden. verkeersveiligheid af. Het autoluwe karakter van de Ratumsestraat verdwijnt. Het gemotoriseerd verkeer zal op een andere route door het centrum rijden. Op de parkeerring is dit een beperkte toename van 2-5%. Hier zijn fietsvoorzieningen aanwezig.
Er zal een toename zijn van het verkeer op de Prins Hendrikstraat hier zijn geen fietsvoorzieningen. Dit heeft een negatief effect. Er is een afname van verkeer op de Burg. Bosmanstraat en Wheme. Dit heeft een positief effect op de verkeersveiligheid voor fietsers in het centrum. Het doorgaande autoverkeer dat van de Markt verdwijnt wordt hoofdzakelijk omgeleid via de parkeerring. De verkeerstoename op deze route bedraagt slechts 2-5%. Deze route is veilig ingericht en het meest geschikt voor het afwikkelen van de doorgaande verkeersstromen. Hierdoor ontstaat een positief effect. Een ander deel van het verkeer zal een plek vinden op de Gasthuisstraat, Wheme en/of Weeninkpad. Deze routes zijn ingericht als erftoegangsweg en daarmee gelijkwaardig aan de Markt. Parkeren op de Markt verdwijnt helemaal. Het aantal parkeerplaatsen op de Markt blijft Hierdoor stijgt de parkeerbezetting rond de gelijk. Bewoners met een ontheffing kunnen Markt en moeten bewoners van de Markt hier lang blijven parkeren. Hierdoor kunnen gemiddeld genomen verder lopen naar een bewoners van de Markt gebruik blijven maken parkeerplaats. Bewoners met een ontheffing van de parkeerplaatsen. mogen niet meer parkeren op de Markt. Parkeren op de Markt verdwijnt helemaal. Het aantal parkeerplaatsen op de Markt blijft Hierdoor stijgt de parkeerbezetting rond de gelijk. Hierdoor is er geen effect voor Markt.