TVO Energy-Energiescan
Tekst van het document
Theater De Storm Haitsma Mulierweg 11 7101 BX Winterswijk
Arnhem, 17-05-2024 Opgesteld door T.V. Ottevanger In opdracht van Provincie Gelderland
Pagina 1 van 15 TVO Energy | Energiescan Project: Theater De Storm Winterswijk | Provincie Gelderland
Maatwerkadvies registratienummer:
Gegevens opdrachtgever Opdrachtgever: Contactpersoon opdrachtgever: Adres:
Gegevens van de locatie Contactpersoon: Adres:
85932670
Provincie Gelderland T.V. Ottevanger Markt 11 6811CG Arnhem
Verblijfsobjectnummer:
Marijt Helmink Theater De Storm Haitsma Mulierweg 11 7101 BX Winterswijk 0294010000423297
Gegevens MWA adviseur Maatwerkadvies opgesteld door: Adviseur: Vakbekwaamheid EPA-U: Certificaatnummer EPA-U MWA: Opnamedatum:
T.V. Ottevanger 77171727 7581.4996.4999 18-12-2023
Pagina 2 van 15
INHOUDSOPGAVE
1
Huidige situatie .................................................................................................................4 1.1 Beschrijving gebouw ................................................................................................4 1.2 Bouwkundige staat ...................................................................................................6 1.3 Installatietechnische staat ........................................................................................6 1.4 Energieverbruik ........................................................................................................7 2 maatregelen .....................................................................................................................8 2.1 Behoefte ...................................................................................................................8 2.2 Verbetermaatregelen................................................................................................8 2.2.1 Gevelisolatie binnenzijde (Rc = 4,7) ..................................................................8 2.2.2 Dakisolatie (Rc = 8,1) ........................................................................................8 2.2.3 Triple glas i.p.v.
dubbel- en enkelglas in nieuwe kozijnen ..................................8 2.2.4 Nieuwe LBK’s met wtw en koeling .....................................................................8 2.2.5 Hybride warmtepomp i.c.m. bestaande ketel .....................................................9 2.2.6 L/W warmtepomp i.p.v. bestaande ketels ..........................................................9 2.2.7 Zonnepanelen ...................................................................................................9 2.3 EML maatregelen ...................................................................................................10 2.4 Kosten ....................................................................................................................10 3 Energieconcepten ...........................................................................................................11 3.1 Scenario 1: Volledige renovatie (gasloos) conform Renovatieplannen ...................11 3.2 Scenario 2: Volledige renovatie (gasloos) met 450 zonnepanelen ..........................12 3.3 Scenario 3: Volledige renovatie (hybride) ...............................................................13 4 Advies ............................................................................................................................14 5 Projectplan
.....................................................................................................................14 Bijlage A: Rekenmethode
Pagina 3 van 15
1 HUIDIGE SITUATIE In deze rapportage wordt een energiescan gemaakt van het gebouw aan de Haitsma Mulierweg 11 in Winterswijk en worden verbetermaatregelen voorgesteld met als doel het gebouw te verduurzamen.
1.1
Beschrijving gebouw
Theater De Storm in Winterswijk is een cultureel centrum die met name de bewoners in regio oost-Achterhoek als doelgroep heeft. Het theater bestaat uit een grote zaal, een kleine zaal, een feestzaal, een foyer, kantoren en kleedruimten. Momenteel wordt het theater met name ’s avonds gebruikt voor voorstellingen. Het theater is verouderd en er zijn daarom plannen gemaakt voor een grootschalige renovatie waarbij verduurzaming van het gebouw een grote rol speelt. Adres: Haitsma Mulierweg 11, Winterswijk Bouwjaar: 1971 Oppervlakte (BAG): 4.120 m2 Theater De Storm is gebouwd in 1971 en is in de loop der jaren meerdere malen gerenoveerd en verbouwd. Zo is het dak nageïsoleerd en veel beglazing is reeds voorzien van HR++ glas. Het gebouw wordt verwarmd via radiatoren en via de luchtbehandeling met zes HR107 gasketels. De grote zaal, kleine zaal, feestzaal en foyer zijn voorzien van mechanische balansventilatie zonder warmteterugwinning. Alleen de kleine zaal en de bovenste kantoren zijn voorzien van koeling. De kantoren en de kleedruimten zijn voorzien van mechanische afzuigventilatie. Vrijwel alle ruimten zijn voorzien van LED verlichting die vooral centraal worden geregeld. Er zijn een aantal apparaten aanwezig die significant bijdragen aan het totale gas- en stroomverbruik.
Zo is er geluidsapparatuur en theaterverlichting in de zalen aanwezig en is in de keuken professionele keukenapparatuur aanwezig. Ook is de keuken voorzien van een gasgestookte boiler.
Pagina 4 van 15
Figuur 1: Plattegrond BG en 1e verdieping Theater De Storm in Winterswijk
Pagina 5 van 15
1.2
Bouwkundige staat
De vloeren en de gevels van het gebouw zijn niet nageïsoleerd. Het dak is wel nageïsoleerd naar een isolatiewaarde van minimaal 3,0 m2K/W. De meeste beglazing is voorzien van HR++ glas, maar op enkele plekken is dubbel en zelfs enkel glas geconstateerd. Bouwkundig Gevel Vloer Dak Beglazing
1.3
Rc/ U-waarde [m2K/W] / [W/(m2K)] Rc = 0.43 Rc = 0.86 Rc = 3.00 U = 5.10 U = 2.90 U = 1.80
Omschrijving Isolatie onbekend (bj 1971) Isolatie onbekend (bj 1971) Isolatie onderzoek (20190777) Enkel glas in houten kozijnen Dubbel glas in houten kozijnen HR++ in in houten kozijnen
Installatietechnische staat
Het gebouw wordt verwarmd via radiatoren en via de luchtbehandeling met zes HR107 gasketels. De grote zaal, kleine zaal, feestzaal en foyer zijn voorzien van mechanische balansventilatie zonder warmteterugwinning. Alleen de kleine zaal en de bovenste kantoren zijn voorzien van koeling. Hoewel er weinig gegevens over de luchtbehandeling bekend zijn, is op locatie geconstateerd dat de grote zaal wordt geventileerd door een LBK uit 1970. Dit duidt op een sterk verouderd ventilatiesysteem met zeer inefficiënte ventilatoren. De kleine zaal heeft dx koeling in de LBK en de bovenste kantoren zijn voorzien van multi-split airco’s. De kantoren en de kleedruimten zijn voorzien van mechanische afzuigventilatie. De meet- en regeltechniek in het gebouw zijn sterk verouderd, waardoor de installaties slecht functioneren. Dit zal een negatieve invloed hebben op het energieverbruik. Vrijwel alle ruimten zijn voorzien van LED verlichting die vooral centraal worden geregeld. Installatie Verwarming Koeling kleine zaal Koeling kantoren Ventilatie grote zaal, kleine zaal, feestzaal en foyer Ventilatie overig Warm tapwater Verlichting
Type HR107 ketels DX warmtepomp Multi-split Mech. Balans zonder wtw Mech. afzuig Close in boilers LED
Omschrijving 6x Remeha Quinta 115kW In LBK Airconditioning Fabrikant onbekend (bj 1970) Losse ventilatoren Itho Daalderop Centraal aan/uit
Er zijn een aantal apparaten aanwezig die significant bijdragen aan het totale gas- en stroomverbruik. Zo is er geluidsapparatuur en theaterverlichting in de zalen aanwezig en is in de keuken professionele keukenapparatuur aanwezig. Ook is de keuken voorzien van een gasgestookte boiler.
Pagina 6 van 15
1.4
Energieverbruik
Het werkelijke energieverbruik van de afgelopen jaren is beschikbaar: Verbruik Elektra [kWh/jaar] Gas [m3/jaar] Energielabel huidig:
2021 122.915 47.178
2022 157.817 48.227
Energielabel A
Verbruik gefit volgens NTA8800 methodiek berekend met software: Aardgas: Elektra:
47.178 m3 122.915 kWh
CO2-emissie:
154.132 kg/jaar
Pagina 7 van 15
2023 145.590 41.530
2 MAATREGELEN In dit hoofdstuk worden verschillende verduurzamingsmaatregelen voorgesteld om het gebouw te verduurzamen.
2.1
Behoefte
De behoefte is om te weten te komen welke verduurzamingsmaatregelen technisch en economisch mogelijk zijn. Hierbij wordt rekening gehouden met de reeds geïnventariseerde plannen om het gebouw te renoveren. De wens is om DUMAVA subsidie aan te vragen voor de verduurzamingsmaatregelen die in de renovatieplannen zitten.
2.2
Verbetermaatregelen
De maatregelen die zijn uitgewerkt zijn zowel bouwkundige maatregelen als installatietechnische maatregelen, gebaseerd op de renovatieplannen. 2.2.1 Gevelisolatie binnenzijde (Rc = 4,7) Deze maatregel bestaat uit het aanbrengen van PIR isolatie (d=100mm) met een metalstud voorzetwand aan de binnenzijde van de gesloten gevels. Het nieuwe samengestelde isolatiepakket heeft een Rc waarde van 4,7 m2K/W. 2.2.2 Dakisolatie (Rc = 8,1) Deze maatregel bestaat uit het aanbrengen van een PIR isolatieplaat (140mm) en het vervangen van de dakbedekking. Het nieuwe samengestelde isolatiepakket heeft een Rc waarde van 8,1 m2K/W. 2.2.3 Triple glas i.p.v. dubbel- en enkelglas in nieuwe kozijnen Deze maatregel bestaat uit het vervangen van alle dubbele en enkele beglazing door triple glas in nieuwe kozijnen. Het nieuwe triple glas heeft een maximale U-waarde van 0,8 W/m2K en is voorzien van een zonwerende coating. 2.2.4 Nieuwe LBK’s met wtw en koeling Bij deze maatregel wordt het hele gebouw voorzien van een nieuwe ventilatiesysteem. Er worden nieuwe LBK’s geplaatst met wtw en dx koeling/verwarming en de oude LBK’s en afzuigventilatoren worden verwijderd. Met het nieuwe ventilatie kan met laagtemperatuur verwarmd worden, zodat dit geschikt is voor een eventuele warmtepomp.
Het is aan te raden om de nieuwe LBK’s te voorzien van een CO2-regeling, zodat het ventilatiedebiet wordt geregeld op basis van de bezetting in het gebouw.
Pagina 8 van 15
2.2.5 Hybride warmtepomp i.c.m. bestaande ketel Bij deze maatregel zal het gebouw aan de cv-opwekzijde worden aangesloten op een nieuw te plaatsen lucht/water warmtepomp. De warmtepomp wordt de primaire opwekker en de gasgestookte HR107 cv-ketel blijft gehandhaafd om bij pieklast bij te dragen aan het te leveren vermogen. De nieuwe lucht/water warmtepomp zal weersafhankelijk op basis van een stooklijn tot circa 5°C buitentemperatuur de benodigde warmte leveren. Naar mate het buiten kouder wordt daalt het energetisch rendement van de warmtepomp waardoor het efficiënter is om met de gasketels te verwarmen. Bij deze maatregel hoeft het bestaande afgiftesysteem (radiatoren & stralingspanelen) niet vervangen of aangepast te worden. Het totaal vermogen van de warmtepomp zal circa 100 kW bedragen. Door toepassing van deze maatregel wordt een aanzienlijke energiebesparing gerealiseerd. Bij deze optie kan men niet van het aardgas worden afgesloten. 2.2.6 L/W warmtepomp i.p.v. bestaande ketels Bij deze maatregel zal het gebouw aan de opwekzijde worden aangesloten op een nieuw te plaatsen lucht/water warmtepomp. De warmtepomp wordt de primaire opwekker voor verwarming en koeling. De bestaande gasketels komen hierbij te vervallen. Het totaal vermogen van de warmtepomp dient van voldoende grootte te zijn om ook bij zeer koude buitentemperaturen te kunnen voldoen aan de warmtevraag.
De lucht/water warmtepomp voorziet in laagtemperatuur verwarming (maximaal aanvoer cvwater van circa 50°C). Omdat het gebouw in de huidige situatie is uitgelegd op een hoog temperatuurregime, zijn ook aanpassingen aan het distributienet en het afgiftesystemen noodzakelijk. Het gebouw is in de huidige staat ongeschikt om volledig door een warmtepomp te worden verwarmd. Dit kan pas als de het gebouw beter is geïsoleerd. De investeringskosten voor deze maatregel bestaan uit de volgende componenten: - Vervangen CV-ketels voor L/W warmtepomp - Vervangen radiatoren voor laag temperatuur radiatoren - Plaatsen LT-batterijen in LBK’s - Isoleren leidingen en appendages - Aanpassen meet- en regeltechniek. - Aanpassen elektrotechnische installaties. 2.2.7 Zonnepanelen Bij deze maatregel worden de platte daken voorzien van zonnepanelen. Zoals in de renovatieplannen vermeld dient onderzoek gedaan te worden of de dakconstructie geschikt is voor zonnepanelen. Ook is in het verleden gebleken dat de verzekering dwars ligt bij plaatsing van zonnepanelen. Eventuele meerkosten voor het versterken van de dakconstructie en/of aanvullende brandveiligheid is niet in de energiescan meegenomen. NB: Het gebouw heeft een grootverbruik aansluiting, waarbij terugleveren aan het net niet zomaar is toegestaan. Vanwege netcongestie in de omgeving is de verwachting dat dit op de korte termijn niet mogelijk is.
Het aantal zonnepanelen dient daarom afgestemd te worden op het werkelijke gemiddelde stroomverbruik van het gebouw, wat afhankelijk is van de maatregelen die worden uitgevoerd (koeling, mechanische ventilatie, (hybride) warmtepomp).
Pagina 9 van 15
2.3
EML maatregelen
Aangezien Theater De Storm een hoger verbruikt heeft dan 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m3 aardgas geldt een verplichting om alle energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder uit te voeren. Middels de informatieplicht worden deze maatregelen eens in de 4 jaar geïdentificeerd. Op 24-11-2023 zijn de EML maatregelen gerapporteerd. Referentienummer aanvraag: IPEB010392 Referentienummer locatie: LOC00009913
2.4
Kosten
In onderstaande tabel zijn de investeringskosten, kosten voor jaarlijkse onderhoud, herinvesteringskosten binnen 20 jaar en energiebesparing per individuele maatregel samengevat. De geraamde investering is exclusief btw en inclusief: Elektra tarief (t/m 10.000 kWh) Gas tarief (t/m 170.000 m 3) Terugleververgoeding
€ 0,229 € 1,183 n.v.t. op korte termijn
Marge/ risico Projectkosten Onvoorzien
3,3 % 18,6 % 5,0 %
Kosten individuele maatregelen Maatregel
Gevelisolatie binnenzijde Rc=4,7 Dakisolatie Rc=8,1 Triple glas in nieuwe kozijnen ipv enkel en dubbel glas Nieuw ventilatiesysteem met wtw en koeling Hybride warmtepomp 100kW LW warmtepomp (gasloos) PV 1250st PV 450st
Pagina 10 van 15
Investering [€]
Besparing [€/jaar]
ETVT [jaar]
Energie label [-]
Elektra besparing [kWh]
Gas besparing [m3]
CO2 besparing [kg]
166.500
4.637
36
A+
691
3.786
8.186
867.500
3.672
>50
A+
508
3.006
6.481
133.600
1.843
>50
A
275
1.505
3.254
917.200
21.987
42
A+
51.994
8.521
41.424
170.700
5.348
32
A+
-50.619
14.319
6.687
543.700
23.030
24
A++
-143.151
47.178
32.806
643.000 231.500
22.852 17.627
28 13
A+++ A+++
408.176 146.944
-
186.128 67.006
3 ENERGIECONCEPTEN In dit hoofdstuk wordt een maatregelpakket voorgesteld en wordt de investering en energiereductie in kaart gebracht. Ook is er een businesscase van dit maatregelpakket uitgewerkt. Uitgangspunten businesscase Rente financiering Looptijd financiering Eigen bijdrage
3.1
2,0 % 20 jaar €0
Scenario 1: Volledige renovatie (gasloos) conform Renovatieplannen
Scenario 1 bestaat uit alle maatregelen die zijn beschreven in paragraaf 2.2 exclusief de hybride warmtepomp. Dit komt neer op een volledige renovatie, waarbij alle gevels en daken worden geïsoleerd naar de renovatiestandaard en al het dubbele en enkele glas wordt vervangen voor triple glas in nieuwe kozijnen. Ook wordt het gebouw volledig gasloos verwarmd met een nieuwe LW warmtepomp en wordt het hele gebouw voorzien van mechanische balansventilatie met wtw en dx koeling/verwarming. Ook worden er 1.250 zonnepanelen geplaatst op het dak. Scenario 1 bestaat uit de volgende maatregelen: • • • • • •
Gevelisolatie binnenzijde Rc=4,7 Dakisolatie Rc=8,1 Triple glas i.p.v. enkel- en dubbelglas Nieuwe LBK’s met wtw en dx koeling/verwarming LW warmtepomp met LT-verwarming (gasloos) PV 1.250 st
Investering (incl. btw) Subsidies Inbreng eigen vermogen Bijdrage lening
€ 3.959.800 € 754.100 €0 € 3.205.700
Elektra [kWh/jaar] Gas [m3/jaar] Totale lasten [€/jaar] CO2-emissie [kg/jaar] Energielabel
Huidig 122.915 47.178 144.808 166.560 A
Kosten besparing na maatregelen [€/jaar] CO2-besparing na maatregelen [kg/jaar]
€ -120.325 101.587
Pagina 11 van 15
Na maatregelen -246.552 0 265.134 64.973 A+++++
3.2
Scenario 2: Volledige renovatie (gasloos) met 450 zonnepanelen
Scenario 2 bestaat uit alle maatregelen die zijn beschreven in paragraaf 2.2 exclusief de hybride warmtepomp. Dit komt neer op een volledige renovatie, waarbij alle gevels en daken worden geïsoleerd naar de renovatiestandaard en al het dubbele en enkele glas wordt vervangen voor triple glas in nieuwe kozijnen. Ook wordt het gebouw volledig gasloos verwarmd met een nieuwe LW warmtepomp en wordt het hele gebouw voorzien van mechanische balansventilatie met wtw en dx koeling/verwarming. Omdat het aantal zonnepanelen beschreven in de renovatieplannen erg hoog is, worden er in Scenario 2 450 zonnepanelen geplaatst. Scenario 2 bestaat uit de volgende maatregelen: • • • • • •
Gevelisolatie binnenzijde Rc=4,7 Dakisolatie Rc=8,1 Triple glas i.p.v. enkel- en dubbelglas Nieuwe LBK’s met wtw en dx koeling/verwarming LW warmtepomp met LT-verwarming (gasloos) PV 450 st
Investering (incl. btw) Subsidies Inbreng eigen vermogen Bijdrage lening
€ 3.461.700 € 604.200 €0 € 2.857.500
Elektra [kWh/jaar] Gas [m3/jaar] Totale lasten [€/jaar] CO2-emissie [kg/jaar] Energielabel
Huidig 122.915 47.178 143.679 166.560 A
Kosten besparing na maatregelen [€/jaar] CO2-besparing na maatregelen [kg/jaar]
€ -89.388 119.311
Pagina 12 van 15
Na maatregelen 14.680 0 233.067 47.249 A++++
3.3
Scenario 3: Volledige renovatie (hybride)
Scenario 3 bestaat uit alle maatregelen die zijn beschreven in paragraaf 2.2 exclusief de volledig gasloze warmtepomp. In Scenario 3 wordt rekening gehouden met netcongestie, waarbij de e-aansluiting niet verzwaard kan worden wat nodig is om een volledig gasloze warmtepomp te kunnen aansluiten. In Scenario 3 wordt een hybride LW warmtepomp van ca. 100 kW aangesloten i.c.m. de gasketels zodat de piekbelasting niet wordt overschreden.Ook wordt het hele gebouw voorzien van mechanische balansventilatie met wtw en dx koeling/verwarming. Er worden 300 zonnepanelen geplaatst. Scenario 3 bestaat uit de volgende maatregelen: • • • • • •
Gevelisolatie binnenzijde Rc=4,7 Dakisolatie Rc=8,1 Triple glas i.p.v. enkel- en dubbelglas Nieuwe LBK’s met wtw en dx koeling/verwarming Hybride warmtepomp (100 kW) i.c.m. bestaande ketels PV 300 st
Investering (incl. btw) Subsidies Inbreng eigen vermogen Bijdrage lening
€ 3.010.200 € 451.900 €0 € 2.558.300
Elektra [kWh/jaar] Gas [m3/jaar] Totale lasten [€/jaar] CO2-emissie [kg/jaar] Energielabel
Huidig 122.915 47.178 141.355 166.560 A
Kosten besparing na maatregelen [€/jaar] CO2-besparing na maatregelen [kg/jaar]
€ -101.068 92.524
Pagina 13 van 15
Na maatregelen 4.347 21.299 242.400 74.036 A++++
4 ADVIES Rekening houdend met de wens van Theater De Storm om het gebouw te renoveren zodat het aan de huidige theater standaarden voldoet is het advies om de maatregelen van Scenario 2 uit te voeren. In de oorspronkelijke renovatieplannen (Scenario 1) zijn dermate veel zonnepanelen beschreven dat veel meer stroom wordt opgewekt dan wordt verbruikt. De teveel opgewekte stroom kan zeer waarschijnlijk niet worden teruggeleverd en indien het wel kan worden teruggeleverd is dit vrijwel niets waard. Scenario 2 kan alleen worden uitgevoerd als de E-aansluiting kan worden verzwaard. Indien dit vanwege netcongestie niet mogelijk is, dan wordt geadviseerd om Scenario 3 uit te voeren zodat de maximale piekbelasting niet wordt overschreden. NB: Hoewel met de scenario’s geen positieve businesscase wordt bereikt, wordt het comfort in het gebouw wel enorm verhoogd. De verduurzamingsmaatregelen moeten dan ook worden gezien als een investering in het comfort en de kwaliteit van het gebouw.
5 PROJECTPLAN Theater De Storm in Winterswijk heeft in 2023 een haalbaarheidsstudie laten uitvoeren naar volledige renovatie van het gebouw. Uit deze studie is een kostenraming en een uitvoeringsplanning gekomen. Uit de haalbaarheidsstudie blijkt dat de volledige renovatie binnen twee jaar kan worden uitgevoerd. Het theater is voornemens om de renovatieplannen uit te voeren, afhankelijk van aanvullende eisen verzekering t.o.v. brandveiligheid door plaatsing zonnepanelen, capaciteit elektriciteitsaansluiting en financieringsmogelijkheden.
Pagina 14 van 15
Bijlage A: Rekenmethode Simulatieberekening Er is een simulatieberekening van het gebouw uitgevoerd met ‘VABI EPA’, conform de ISSO 75.1 en 75.2, ten behoeve van het financieel en energetisch doorrekenen van de verbetermaatregelen. De simulatieberekening is uitgevoerd conform de NTA8800 methodiek en is gebaseerd op de uitgevoerde inspectie en de ontvangen informatie van het gebouw. Het berekende elektra- en gasverbruik van de simulatieberekening is gefit naar het werkelijke verbruik (marge +/- 10%), zodat nauwkeuriger berekend kan worden wat de invloed is van de verbetermaatregelen op het energieverbruik. Kostenkentallen De investeringen van duurzaamheidsmaatregelen zijn geraamd aan de hand van een kostenkengetallenlijst. Deze lijst is gebaseerd op de kentallen van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland aangevuld met ervaringen met andere adviestrajecten en aanbestedingen. Hierbij is geen rekening gehouden met additionele financiering van de onrendabele top, subsidies, tenzij specifiek anders aangegeven. Milieueffect De CO2-besparing van de verduurzamingsmaatregelen is gebaseerd op de volgende emissiefactoren: CO2-emissiefactor gas: CO2-emissiefactor stroom:
2,085 kg CO2/m3 0,523 kg CO2/kWh
Disclaimer Aan deze rapportage kunnen geen rechten worden ontleend. TVO Energy heeft uiterste zorg besteed aan de betrouwbaarheid van dit rapport en de door de adviseur te gebruiken cijfers en berekeningen/rekenmodellen. Bij vragen kunt u de auteur van dit rapport raadplegen TVO Energy hanteert de leveringsvoorwaarden DNR-2011. TVO Energy is niet aansprakelijk voor schade, van welke aard dan ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op de inhoud van dit rapport. Pagina 15 van 15