Stedenbouwkundig plan De Rikker Winterswijk d.d. 26 maart 2021
Tekst van het document
De Rikker Winterswijk
GROEP
Stedenbouwkundig plan 26 maart 2021
mei 2019
Colofon Titel:
De Rikker Winterswijk - Stedenbouwkundig plan
Opdrachtgever:
De Rikker Winterswijk BV
SAB Frombergdwarsstraat 54
Contactpersoon:
Lotte van Veldhuizen
Postbus 479, 6800 AL Arnhem
Projectnummer:
180318.01
T: 026-3576911 I: www.sab.nl
Datum:
2
26 maart 2021
E: info@sab.nl
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
Inhoud INLEIDING
5
1. BELEID
6
1.1 Provinciaal en regionaal beleid
6
1.2 Gemeentelijk beleid
7
2. ANALYSE RUIMTELIJKE STRUCTUUR
12
2.1 Landschappelijke structuur
12
2.2 Ruimtelijke structuur
16
2.3 Conclusies en uitgangspunten
21
3. STEDENBOUWKUNDIG PLAN
23
3.1 Ruimtelijk raamwerk
23
3.2 Proefverkaveling
25
3.3 Deelgebieden met eigen identiteit
27
3.4 Een duurzame ontwikkeling
37
3.5 Een plan dat voorziet in behoefte
41
Ligging locatie ten opzichte van grotere steden zoals Arnhem, Enschede en Doetinchem
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
3
n
a P.J. Oudla
Eerdere ontwikkelingen
g
we
uis th ch Ja
van het plan de Rikker
Plangebied
t
a ra rst
Meest recente ontwikkeling van
e ted
s
b Ko
de Rikker, voorheen bekend als fase VB
Groene noordzuid gerichte zone voor waterberging
eg
ew ens
d Vre Ligging van het plangebied in Winterswijk
4
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
De Bataaf
Inleiding Aanleiding
ontwikkeling van De Rikker. In hoofdstuk 3 komt het stedenbouwkundig
Aan de oostkant van Winterswijk ligt de Rikker. Dit is een grote
plan aan de orde. We starten daarbij met het ruimtelijk raamwerk,
uitbreidingswijk die vanaf 1995 stapsgewijs is ontwikkeld. Karakteristiek
waarin de belangrijkste ontwerpprincipes zijn vastgelegd. Vervolgens
voor De Rikker is dat veel buurten een sterk eigen karakter hebben
laten we een proefverkaveling zien, die aantoont dat er binnen deze
en onderling gescheiden worden door groenstructuren. De meest
principes een haalbaar plan te ontwikkelen is. Bij de proefverkaveling
recente ontwikkeling ligt ter hoogte van de kruising Vredenseweg –
komen diverse deelaspecten als programma, parkeren en fasering aan
Jachthuisweg (voorheen bekend als fase VB). Midden in de Rikker
bod. Hierin maken we ook de koppeling met de woningbouwbehoefte
liggen nog een aantal agrarische percelen die tot nu toe onontwikkeld
en laten we zien dat het plan een goed vertrekpunt vormt om een
zijn gebleven (voorheen bekend als De Rikker V en VI). De plannen die
duurzame woonwijk in WInterswijk te ontwikkelen.
De Kobstederstraat naar het westen
hiervoor destijds gemaakt zijn, zijn verouderd en sluiten bijvoorbeeld niet aan bij de huidige woningbouwbehoefte. Ook is er in de loop van de tijd de nodige wet- en regelgeving veranderd en is het ontwikkelen van een duurzaam plan niet langer een ambitie, maar een belangrijke randvoorwaarde. Daarnaast heeft er een verschuiving plaats gevonden in de ontwikkelende partijen en heeft het huidige College duidelijke groeiambities. Daarom heeft De Rikker Winterswijk BV aan SAB de opdracht gegeven een nieuw, duurzaam stedenbouwkundig plan te ontwikkelen De Kobstederstraat naar het oosten
dat aansluit bij de huidige woningbouwbehoefte en zorgvuldig landschappelijk is ingepast. In voorliggende presentatie lichten we het stedenbouwkundig plan toe. Dit document beoogt een aantrekkelijk kader te vormen voor verdere planvorming.
Leeswijzer In hoofdstuk 1 brengen we het relevante ruimtelijke beleid in beeld. Zo staan we stil bij het gegeven dat het plangebied onderdeel uitmaakt van Nationaal Landschap. Ook maken we de randvoorwaarden vanuit het woonbeleid (woningbehoefte) inzichtelijk. Hoofdstuk 2 gaat in op de belangrijkste karakteristieken van het plangebied. Zowel de landschappelijke als de ruimtelijke structuur komen aan
Ligging plangebied in Winterswijk
bod. De uitkomsten hiervan resulteren in een uitgangspunten voor de
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
Het plangebied heeft nu nog een agrarische functie
5
1. Beleid 1.1 Provinciaal en regionaal beleid
Nationaal landschap
1. Nationaal Landschap
De woningbouwlocatie maakt onderdeel uit van het Nationaal
De locatie is binnen de Omgevingsvisie Gelderland (2015) aangewezen
Landschap ‘Winterswijk’. Dit deelgebied kent de volgende
als Nationaal Landschap. Nationale Landschappen zijn de symbolen
kernkwaliteiten:
van het Gelderse cultuurlandschap. Deze gebieden geven op (inter)
•
Kleinschalig, organisch gegroeid halfopen landschap met
nationale schaal een afspiegeling van de landschappelijke kwaliteit en
afwisseling van bosjes, houtwallen, landbouwgrond, lanen, beken,
krijgen daarom speciale aandacht in het provinciale beleid. De provincie
boerderijen; oostelijke helft kleinschaliger dan westelijke helft;
Gelderland wil middels ruimtelijke ontwikkelingen samen met haar
•
duidelijke terrasrand (westzijde);
partners de kernkwaliteiten van de Nationale Landschappen behouden, herstellen en versterken en de landschappelijke samenhang vergroten.
Rijk aan microreliëf (steilranden, essen en eenmansessen), een
•
Meanderende beken in smalle dalen als doorgaande structuren, met natuurlijke begroeiing (elzen en essen) in halfopen landschap;
De Omgevingsverordening Gelderland heeft in artikel 2.7.4.2 de Het plangebied is binnen de Omgevingsvisie Gelderland aangewezen als nationaal landschap
•
tot Groenlo) en bijzondere broekgebieden
ambities ten aanzien van Nationale Landschappen juridisch vertaald. Dit betekent dat een bestemmingsplan dat betrekking heeft op gronden binnen een Nationaal Landschap alleen bestemmingen mogelijk
Fraaie, open essen (opvallend groot op de plateaurand van Aalten
•
De verspreid gelegen oude boerderijen hebben veelal een bijbehorende eenmanses.
mag maken die de kernkwaliteiten van het Nationaal Landschap niet Plangebied Korenburgerveen
Willinks Weust
aantasten of versterken. In afwijking hiervan zijn activiteiten die afbreuk
2. Natura 2000
doen aan de kernkwaliteiten of deze kernkwaliteiten niet versterken
Rondom het plangebied liggen vier Natura 2000 gebieden. De meest
mogelijk indien voldaan wordt aan de volgende voorwaarden:
dichtbij zijnde ligt op 2,8 km afstand (Willinks Weust). Voor ruimtelijke
a)
als er geen reële alternatieven zijn;
ontwikkelingen geldt dat deze tot effecten kunnen leiden die van invloed
b)
er sprake is van redenen van groot openbaar
zijn op de instandhoudingsdoelstelling van een Natura 2000-gebied,
belang; en
de kwaliteit van de natuurlijke habitats en de habitats van soorten.
er compenserende maatregelen worden getroffen
Aangezien de Natura 2000 gebieden op enkele kilometers afstand
ter waarborging van de kernkwaliteiten van de
van de Rikker liggen, zal in de te doorlopen planologische procedure
Nationale Landschappen zoals vastgelegd in
beoordeeld moeten worden of de beoogde ontwikkeling voor eventuele
Bijlage 6 Kernkwaliteiten Nationale Landschappen.
negatieve effecten op de Natura 2000-gebieden zorgt. Hierbij kan
c)
Bekendelle
voornamelijk het aspect stikstof een rol spelen.
Wooldsche Veen
Rondom het plangebied liggen vier natura 2000 gebieden
Voor redenen van groot openbaar belang zijn een aantal voorbeelden opgesomd, zoals de menselijke gezondheid, de openbare veiligheid, werkgelegenheid, het ontstaan van voor het milieu wezenlijk gunstigere effecten of andere grote maatschappelijke opgaven.
6
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
1.2 Gemeentelijk beleid 1. Structuurvisie Winterswijk De structuurvisie 2010-2020 benoemt de radialen (o.a. Vredenseweg) als belangrijke dragers voor de ruimtelijke structuur. De nog te ontwikkelen gebieden van de Rikker zijn als uitbreidingslocatie aangeduid in de structuurvisie. Daarnaast is in de structuurvisie de ambitie uitgesproken om de De Kobstederstraat te ontwikkelen tot een fietsstructuur, als alternatieve langzaamverkeersroute naar het centrum. Op de Kobstederstraat zal de auto dan te gast zijn.
figuur 2. co (kaart incl toegestuur
2. Natuurlijk Landschap - Natuur, Groen, Landschap in Winterswijk (2018 concept) De belangrijkste uitgangspunten van deze beleidsvisie die relevant zijn voor de ontwikkeling van de Rikker zijn: •
Versterking en de waarborging van het landschap door functies op adequate wijze te situeren, te combineren en vorm te geven;
•
De aanwezige landschapstypen dienen versterkt te worden door de verschillen tussen de landschapstypen te benadrukken.
Daarbij geeft de beleidsvisie aan dat niet alleen het buitengebied belangrijk is voor de natuur. Ook in de kern wordt gestreefd naar een
Structuurvisie Winterswijk 2010-2020
natuurnetwerk.
13
figuur 2. concept visiekaart structuurvisie Winterswijk (kaart inclusief legenda is als separate bijlage toegestuurd)
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
7
3. Duurzaamheid
opgesteld om bestaande woningen energieneutraal te maken. Ook
Duurzaamheid is een belangrijk speerpunt van de gemeente
moet er zo snel mogelijk worden gestart met de aanleg van 50-120
WInterswijk. Dit komt tot uitdrukking in diverse beleidsvisies, die we
hectare zonneparken. Grootschalige windturbines zijn niet mogelijk,
hieronder kort benoemen.
kleinschalige windmolens wel. Er vindt ook onderzoek plaats of aardwarmte in Winterswijk een bruikbare energiebron kan zijn.
Uitvoeringsagenda duurzaamheid 2019-2022 Deze uitvoeringsagenda is vastgesteld door de raad op 31 januari 2019.
Daarnaast zijn de volgende genoemde speerpunten van de gemeente
De uitvoeringsagenda kent drie speerpunten:
mogelijk van belang bij de ontwikkeling van de Rikker:
•
Focus 1: energieneutraal Winterswijk in 2030. De focus ligt op
•
Pilots op wijkniveau om opslag groene stroom mogelijk te maken;
maximaal besparen en inzet van duurzame energiebronnen. In 2018
•
Oplaadpunten voor auto’s en fietsen;
is er een beleidskader zonneparken en zonnevelden vastgesteld
•
Groene mobiliteit;
door de raad. Daarnaast wordt onderzoek ingesteld naar kansrijke
•
Klimaatadaptatie en versterking van biodiversiteit;
energiebronnen voor winterswijk (bijv. restwarmte, geothermie,
•
Klimaatbestendige wijken;
thermische energie uit oppervlaktewater en afvalwater);
•
Energieneutraal en aardgasvrij bouwen.
•
Focus 2: behoud en versterken van het unieke Winterswijkse landschap. Nieuwe ontwikkelingen versterken zo mogelijk de aanwezige cultuurhistorische en ecologische kwaliteiten;
•
Focus 3 duurzame gemeentelijke organisatie; hieronder vallen onder meer de inzet op klimaatadaptatie en circulaire economie.
Coalitie akkoord De coalitie die in februari 2019 is aangetreden in de gemeente Winterswijk heeft haar akkoord de naam meegegeven: “Winterswijk wint!” duurzaam en daadkrachtig d’ran. De coalitie hecht veel waarde aan mooi landschap en heeft de ambitie om biodiversiteit te vegroten. De gemeente ondersteunt partijen die landschap en groen versterken en daarmee hittestress en wateroverlast verminderen. Voor Winterswijk ligt een grote uitdaging om in 2030 energieneutraal te zijn zonder windmolens. Er wordt momenteel een masterplan
8
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
4. Wonen De gemeente Winterswijk hanteert voor woningbouwontwikkelingen het Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw en het Achterhoeks Woonwensen- en Leefbaarheidsonderzoek (AWLO) om te toetsen of
Criteria van het Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw
ontwikkelingen aansluiten op de behoefte in Winterswijk. Het AWLO uit 2017 is leidend voor het bepalen van de kwalitatieve behoefte. Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk & Achterhoeks Woonwensen- en leefbaarheidsonderzoek In het afwegingskader wordt aan zes criteria getoetst, waarbij op minimaal drie criteria ‘sterk’ gescoord moet worden. De ontwikkeling van de Rikker heeft potentie om goed te scoren op punt 1,2,3 en wellicht 5 (zie tabel criteria afwegingskader). Punt 4 en 6 zijn niet direct aan de orde op deze locatie. Indirect kan de ontwikkeling hier aan bijdragen als katalysator.
Saldo vraag en aanbod Winterswijk
Hiervoor kan bij de Rikker ingezet worden op de volgende aspecten: •
levensloopbestendige nieuwbouw;
•
volledige duurzame nieuwbouw;
•
bouwen voor belangrijke doelgroepen: huishoudens zonder eigen vermogen (vaak starters/jonge huishoudens), mensen met een middeninkomen (verdienen te veel voor sociale huur, te weinig voor een koopwoning) en senioren.
Kansrijke woningtypen die daarbij horen en naar voren komen in het AWLO zijn: •
huur eengezins;
•
huur appartement met lift;
•
koop rij;
•
koop twee-onder-één-kap;
•
koop appartement met lift. Samenstelling woningvraag in de Achterhoek (AWLO, 2017)
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
9
ge 1: parkeernormen Bijlage Winterswijk 1: parkeernormen Winterswijk
en normen voor woningen Te hanteren in Winterswijk normen voor woningen in Winterswijk Parkeernorm Winterswijk - basis Parkeernorm Winterswijk - basis
Vrijstaand
centrum 1,9
schil kom/kern 2,0 2,3
buiteng.centrum 2,5 1,9
schil kom/kern 2,0 2,3
buiteng. 2,5
2,0
2,1
Conclusie en uitgangspunten
2,1
2,2
•
d
Half vrijstaand 1,8
1,9
2,2
2,3
1,8
1,9 Binnen 2,2 huursector 2,3 wordt geen onderscheid gemaakt tussen sociale
en, hoek
Aaneengesloten, 1,6 hoek
1,8
2,0
2,1
1,6
1,8
duur
Appartement 1,7 duur
1,8
2,1
2,2
1,7
1,8
midden
Appartement 1,5 midden
1,7
1,9
2,0
1,5
“Winterswijk wint!” duurzaam en daadkrachtig d’ran. 1,7 Coalitieakkoord 1,9 2,0
goedkoop
Appartement 1,4 goedkoop 1,5
1,7
1,7
1,4
het inwonertal 1,5 Om1,7 1,7 te laten groeien zetten de gemeente Winterswijk in
huur en vrije sector huur.
dat alleen ontwikkelingen mogelijk zijn die dit landschap niet aantasten, tenzij er compenserende maatregelen worden getroffen
op het vergroten van de woningvoorraad. Bestaande plannen hebben
e sector
Huurhuis vrije1,6 sector
1,8
2,0
2,1
1,6
1,8 drie2,0 jaar om tot 2,1 realisatie te komen. Nieuwe plannen zijn toegestaan
aal
Huurhuis sociaal 1,4
1,5
1,7
1,7
1,4
1,5 indien 1,7 aangetoond 1,7 wordt dat deze in een behoefte voorzien. Initiatieven
ur
Huur etage duur 1,5
1,7
1,9
2,0
1,5
1,7
dden/goedkoop
Huur etage midden/goedkoop 1,2 1,3 1,5
1,5
1,2
1,3
r (zelfstandig)
Kamerverhuur0,6 (zelfstandig) 0,7
nleunwoning
Serviceflat/aanleunwoning 1,0 1,0
erzorgingshuis
0,8 1,0
0,8 1,1
Verpleeg en verzorgingshuis 0,7 0,7 0,7
0,7
0,6
ter waarborging van de kernkwaliteiten; •
2,0
1,5
1,5
bekeken. Bijzondere aandacht gaat uit naar betaalbare woningen (ook voor jongeren) zoals bijvoorbeeld tiny houses of containerwoningen.
1,0
0,7 0,8 Parkeren 1,0 5. 1,0
0,8 1,1
0,7
gemeente Winterswijk heeft in 2018 de beleidsregels Parkeren 0,7 De0,7 0,7
ontwikkeling voor eventuele nadelige effecten zorgt; •
Tabel parkeernormen gemeente Winterswijk
es volgens kencijfers CROW overige functies volgens kencijfers CROW k - maximum van de bandbreedte matig stedelijk - maximum van de bandbreedte
het meerekenen van parkeren op eigen terrein gelden de volgende
•
brede oprit met twee parkeerplaatsen naast elkaar telt als 2 parkeerplaatsen;
•
waarborging van het landschap en het versterken van de aanwezige landschapstypes door de verschillen te benadrukken; •
plannen in de behoefte voorzien; •
•
garages en bergingen tellen niet mee.
De gemeente Winterswijk hanteert voor woningbouwontwikkelingen het Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw en het Achterhoeks Woonwensen- en Leefbaarheidsonderzoek (AWLO)
parkeerplaats; enkele oprit telt als één parkeerplaats;
De gemeente zet in het laten groeien van Winterswijk door het vergroten van de woningvoorraad. Daarbij is het belangrijk dat de
lange oprit met twee parkeerplaatsen achter elkaar telt als 1
•
Belangrijke uitgangspunten uit Natuurlijk Landschap - Natuur, Groen, Landschap in Winterswijk (2018 concept) is de versterking en de
richtlijnen: •
Bij ontwikkelingen kan ingespeeld worden op de wens uit de Structuurvisie om de Kobstederstraat als fietsroute te ontwikkelen;
vastgesteld. Het plangebied valt onder het gebied Kom overig. Hiernaast zijn de bijbehorende parkeernormen afgebeeld. Voor
Het plangebied ligt nabij vier Natura 2000 gebieden. Hiervoor is een planologische procedure nodig waarin beoordeeld wordt of de
voor duurzame nieuwbouw worden met een positieve grondhouding
1,9
De planlocatie ligt binnen het Nationaal Landschap. Dit betekent
om te toetsen of ontwikkelingen aansluiten op de behoefte in Winterswijk. Uitgangspunt voor het ontwerp is een hoge score op het afwegingskader een goede aansluiting op het AWLO; •
Het parkeerbeleid van de gemeente Winterswijk is van toepassing op het plan.
8
10
8
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
2. Analyse ruimtelijke structuur 2.1 Landschappelijke structuur Bodem en hoogteligging Het gebied rondom Winterswijk wordt gevormd door het relatief hooggelegen Oost-Nederlands plateau. Op het plateau werd tijdens het Saalien keileem afgezet. In deze periode werd het plateau doorsneden door een smeltwatergeul. Deze geul splitst zich ten noorden van Winterswijk in drie takken. De geulen zijn in het Saalien opgevuld met fijnkorrelig materiaal en later met grove zanden. De bodem van het plangebied kenmerkt zich door fijne zandgronden
Ligging van het Oost-Nederlands plateau met de beken
Oost-Nederlands
(leemarm en zwak lemig fijn zand). Het plangebied ligt in
(bron: waterschap Rijn en IJssel)
plateau
beekeerdgronden en veldpodzolgronden. De gronden hebben een
Hoogtekaart - het plangebied ligt nog net op het hoog gelegen deel. De
voedselrijke humuslaag die overgaat in een laag van dekzand.
donker rode percelen zijn verhoogde essen in het landschap
Op de hoogtekaart zijn een aantal hoger gelegen percelen te zien, dit zijn essen. Deze essen liggen hoger in het landschap doordat ze opgehoogd zijn door plaggenbemesting. In het plangebied ligt één es en net ten zuidwesten van het plangebied een tweede.
Geomorfologie Het plangebied ligt in het essen en kampenlandschap. Al in de Vroege
veldpodzolgrond
Middeleeuwen vond vond de bewoning plaats in kampen op korte afstand van de essen.
Beekeerdgrond
Essen zijn hoogliggende percelen die vrijwel geheel omgeven worden door een begroeide steilrand. De bodem is opgehoogd door plaggenbemesting waardoor er een humeuze donkere bovenlaag aanwezig is.
Bodemkaart
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
11
Karakteristieken van het landschap Vanouds is het landschap onregelmatig ingedeeld met afwisselend bos,
Willinkbeek
akkers, graslanden en boerderijen. Het plangebied behoort specifiek tot de broekige kampontginningen. Deze gronden lagen over het algemeen in nattere gebieden en de
Es Es
akkers, als ze er waren, waren kleiner. Er was meer wei- en hooiland. Het landschap was uitgesproken kleinschalig. In 1850 bestonden deze
Es
ontginningen uit zeer veel kleine perceeltjes met grasland en soms Es
Es
akkers, zonder enig bos. Tegenwoordig zijn de broekige kampontginningen vrijwel niet meer te herkennen. In veel gevallen werden de kleine percelen opgenomen in
Plangebied
grotere ontginningen van de omliggende heide, waardoor ze begin 20e eeuw verdwenen. Het landschap is nu vaak grootschalig. Enkele minder
Es
rechthoekige perceelsgrenzen, een knik in de weg of een kleine boerderij herinneren aan kleinschalig gebruik. De wegen in het kampenlandschap zijn meestal bochtig. Ze zijn goed
Winterswijk
zichtbaar in het landschap dankzij de beplanting met houtsingels en laanbomen. Zowel de Kobstederstraat als de Jachthuisweg waren in 1850 al aanwezig als verbindingsroutes. De afbeelding hiernaast geeft het karakteristieke landschap rondom het
De originele karakteristieken van het landschap, gebaseerd op de topografische kaart van 1930
plangebied weer van begin 20e eeuw. Hierin is het kleinschalige karakter van het landschap nog goed te herkennen.
Tegenwoordig heeft het gebied een grootschaliger karakter, maar is een deel van de beplantingsstructuren nog aanwezig
12
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
Typisch kampenlandschap met
Groenstructuren
kleine erven omkaderd door
In het plangebied zijn enkele boomstructuren aanwezig die het
groen
plangebied in ‘kamers’ indelen. Deze zijn cultuurhistorisch waardevol
De gebolde ligging van
voor het essen- en kampenlandschap.
de es
Waardevolle boomstructuren c Ja
langs de oude wegen
i hu ht
Enkele nieuwe groenverbindingen (voortkomend uit ontwikkeling de
eg sw
Rikker) komen uit bij het plangebied en dragen bij aan een ecologisch waardevolle ‘groene infrastructuur’ in de wijk. In het plangebied ligt een es als cultuurhistorisch waardevolle structuur die goed herkenbaar is door de verhoogde ligging. Er zijn enkele zichtlijnen aanwezig in het plangebied, onder andere naar
Es
het buitengebied.
Natuurwaarden De aanwezige boomstructuren bestaan uit flinke bomen, die daarmee t
waardevol voor de natuur zijn. Vogels kunnen er bijvoorbeeld broeden en schuilen en insecten kunnen er voedsel vinden.
ste
de
b Ko
Het kleinschalig cultuurlandschap van hagen, heggen, bosjes,
a tra rs
Zicht naar het buitengebied
houtwallen, kleine akkers en weides, lanen en beken herbergt een grote natuurlijke waarde. Allerlei vogels vinden een broedplek en voedsel
Cultuurhistorisch waardevolle
in de hagen en bosjes. Amfibieën vinden er een overwinteringsplek.
groenstructuren
Het biedt uitstekend foerageergebied voor vleermuizen als gewone
Escomplex
dwergvleermuis, laatvlieger en gewone grootoorvleermuis. Deze
Nieuwe waardevolle groenverbindingen
soorten zijn ook al aanwezig in de omgeving van het plangebied
(ontwikkeling Rikker)
(NDFF).
Omkaderde ruimte
De intensief beheerde weilanden hebben zeer beperkt natuurlijke
Zichtlijnen
waarde.
Enkele boomstructuren zijn al lang aanwezig in het plangebied en dragen bij aan het kleinschalige
Landschappelijke structuur
kampenlandschap
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
13
Vanuit de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) zijn waarnemingen van de steenuil bekend direct ten oosten van het plangebied. De steenuil leeft in kleinschalig cultuurlandschap op het platteland, langs dorpsranden en soms ook in dorpskernen. Natuuronderzoek in 2020 heeft uitgewezen dat de steenuil binnen het plangebied foerageert. Door de aanleg van houtwallen, (bloemen) weides en bosjes en door het plangebied niet te dicht te bebouwen blijft het plangebied geschikt leefgebied voor de steenuil. In 2020 is voor de voorgenomen ontwikkeling is reeds een quick scan natuur in gang gezet en is tijdens de verschillende onderzoeksseizoenen voor enkele beschermde soorten nader onderzoek verricht. Op basis daarvan is bekend geworden dat er géén nestlocaties van steenuilen in het plangebied aanwezig zijn, maar wel in de (zeer) directe nabijheid van het plangebied. Het plangebied is voor één nestlocatie dusdanig belangrijk foerageer- en leefgebied dat het essentieel is om de functionaliteit van de nestplaats te kunnen waarborgen. Bij de ontwikkeling van het plangebied gaat een belangrijk deel van dit foerageer- en leefgebied verloren en komt de nestlocatie onder druk te staan. Met deze conclusies is het noodzakelijk om een ontheffing aan te vragen en mitigerende maatregelen te treffen voor de steenuil.
De es is goed waarneembaar in het landschap. Van de achtergelegen boerderijen zijn door de verhoogde ligging alleen de kappen zichbaar
14
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
Waterstructuur In 2011 heeft DHV een waterhuishoudingsplan opgesteld voor de Rikker V en VI. Dit plan geeft op basis van de verkaveling die destijds gemaakt is een indicatie hoeveel waterberging nodig is. In dit waterhuishoudingsplan is de Kobstederstraat de scheiding van verschillende watersystemen. Het gebied ten noorden en ten zuiden hiervan kennen dan ook andere aanleghoogtes en staan niet direct in verbinding met elkaar. Uigangspunten voor regenwaterafvoer: •
Het regenwater in het zuidelijk deel onder de Kobstederstraat stroomt via de wegen naar de infiltratiezone aan de westzijde en stort over in de watergang langs de Jachthuisweg;
•
Het regenwater van het noordoostelijk deel stroomt via de wegen naar twee oost-west gerichte infiltratiezones en stort over op de watergang langs de Jachthuisweg;
•
Het regenwater van het westelijk deel stroomt via de wegen naar twee oost-west gerichte infiltratiezones, waarvan één al bestaand, deze infiltratiezones lopen over richting het watersysteem van de bestaande wijk aan de westkant.
Op basis van de kernkwaliteiten van het Nationaal Landschap Winterswijk kunnen nieuwe waterstructuren op de volgende wijze gerealiseerd worden: •
Bestaande sloten verbreden (gelijkmatige breedte langs Jachthuisweg);
•
Wadi’s aanleggen als onderdeel van het kleinschalig
Waterhuishoudingsplan op hoofdlijnen (DHV, 2011)
coulissenlandschap (combineren met aanleg bomenrijen, houtwallen, bossages e.d.).
Sloot ten zuiden van het plangebied in de nieuwbouwwijk
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
15
N319
we
uis g
Richting Zutphen
Plangebied
Kob sted erw eg
th ch Ja
2.2 Ruimtelijke structuur Ligging in Winterswijk Het plangebied bevindt zich aan de rand van Winterswijk. De provinciale wegen liggen aan de westkant van Winterswijk. De Vredenseweg is de belangrijkste verbinding richting het oosten van Winterswijk. Vanuit het buitengebied zijn er fietsroutes Winterswijk in (geel). Een van de routes volgt een deel van de Kobstederweg/Jachthuisweg.
g
e Vredensew N319
Centrum
N312
N319
N318
Richting Doetinchem Ligging plangebied binnen het infrastructuurnetwerk van Winterswijk (wit hoofdwegen, geel fietsroutenetwerk, zwartwit spoorwegen)
16
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
Voorzieningen
Supermarkt
Zowel het centrum van Winterswijk als de dichtstbijzijnde supermarkt
Supermarkt 1,5 km: Auto 5 min Lopen 18 min Fietsen 5 min
Asielzoekerscentrum Begraafplaats
is op 1,5 kilometer afstand van het plangebied. Het treinstation ligt 2,1 kilometer van het plangebied vandaan.
De Rikker VI / V
In de buurt van het plangebied is een basisschool, woonzorgcentrum, begraafplaats en asielzoekerscentrum.
Woonzorgcentrum
In het bruisende centrum van het dorp is een divers
Woonzorgcentrum
voorzieningenaanbod, van bekende winkelketens tot kleine boetiekjes, bioscopen, restaurants, hotels, evenementen, musea en
Bushalte
bezienswaardigheden. Er bevindt zich een bushalte ten zuiden van het plangebied. De buslijn verbindt Enschede Centaal Station met het trein- en busstation van Winterswijk, met een stop bij de bushalte die vlakbij het plangebied is gelegen.
Basisschool De Vlier
Park Scholtenburg
Centrum 1,5 km: Auto 4 min Lopen 18 min Fietsen 6 min Centrum
Station 2,1 km: Bus 12 min Auto 5 min Lopen 25 min Fietsen 8 min
Busstation Treinstation Winterswijk Ligging plangebied ten opzichte van de voorzieningen in Winterswijk
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
17
Ontsluiting van het plangebied Het plangebied ligt precies tussen drie verschillende ontsluitingssystemen in. Tussen het noordelijk deel (rood) dat via de P.J. Oudlaan ontsloten wordt, en het zuidelijk deel (oranje) dat via de J. van den Vondelstraat ontsloten wordt, is een knip aanwezig voor autoverkeer. Daarnaast is er geen directe aansluiting tussen het
n P.J. Oudlaa
noordelijk deel (rood) en de Jachthuisweg. De Jachthuisweg wordt hierdoor alleen gebruikt voor bestemmingsverkeer.
ch
Ja
De nieuwe ontwikkeling van de Rikker aan de zuidkant (paars) wordt wel
g
we
uis
th
ontsloten via de Jachthuisweg. Het past bij de landschappelijke kenmerken om niet één centrale ontsluiting toe te passen, maar de verschillende ‘kamers’ op eigen wijze te ontsluiten. De Kobstederstraat heeft door het smalle straatprofiel (3,5 meter) geen potentie als ontsluitingsweg voor (doorgaand) autoverkeer. Deze
J. van den Vondelstraat
straat kan beter ontwikkeld worden als fietsroute naar het buitengebied, waarbij de straat slechts voor bestemmingsverkeer gebruikt wordt. Dit
er
d ste
b Ko
sluit ook aan bij de ambities uit de structuurvisie Winterswijk.
t
aa str
Een ontsluiting via de J. van den Vondelstraat is niet wenselijk vanwege de relatief kleine woonstraatjes waarop dan aangetakt zou moeten
g
e Vredensew
worden. Deze kunnen wel ingezet worden voor langzaam verkeer of calamiteiten. Het ligt dan ook voor de hand om het noordoostelijk deel en westelijk
Huidige wegenstructuur rondom het plangebied, met drie verschillende ontsluitingssystemen (rood, oranje, paars)
deel van het plangebied te ontsluiten via de P.J. Oudlaan en/of de Jachthuisweg. Het zuidoostelijk deel kan via de Jachthuisweg ontsloten worden. Daarbij dient het ingezette profiel (met een vrijliggend fietspad) aan de zuidzijde van de Jachthuisweg doorgezet te worden in noordelijke richting als deze weg een belangrijke functie als ontsluitingsweg krijgt.
18
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
Ruimtelijke structuur Het plangebied ligt grotendeels omsloten door bebouwing, deze woningen zijn bijna allemaal met de achterkanten naar het plangebied gericht. Op de es ten westen van het plangebied is de voor en achterkanten situatie onduidelijk, en lijkt het alsof er aan beide zijden achterkanten zijn. De achterkanten naar het plangebied doen afbreuk
Achterkanten zijn naar
aan de beleving van het landschap. Met de ontwikkeling van het
plangebied gericht
plangebied is het uitgangspunt om deze achterzijdes zoveel mogelijk aan het zicht te onttreken en de bebouwing met voorkanten naar het landschap te richten en zorgvuldig in te passen. Aan de Kobstederstraat liggen een aantal erven die heel kenmerkend zijn voor het gebied en aansluiten bij de landschappelijke kenmerken. Deze erven worden ingepast in het stedenbouwkundig ontwerp.
Achterkanten zijn naar plangebied gericht
De voor en achterkanten situatie van de bestaande eswoningen is onduidelijk. Veel mensen hebben de tuin aan de buitenzijde van de es ingericht als achtertuin, met hoge erfafscheidingen, maar enkele woningen hebben een lage haag aan de buitenzijde
Erfafscheidingen bij de erven bestaan uit hagen DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
19
Milieugevoelige functies Aan de Jachthuisweg liggen enkele agrarische bedrijven. Het realiseren van woningen op korte afstand is niet zonder meer mogelijk; er dient een goed woon- en leefklimaat voor de woningen gerealiseerd te worden en anderzijds mogen de agrarische bedrijven niet in hun bedrijfsvoering worden beperkt. Voor de Jachthuisweg 2 geldt dat er planologisch nog sprake is van een agrarisch bedrijf, terwijl er geen agrarisch bedrijf meer actief is. De realisatie van een woning op het perceel en de aanvraag voor een tweede woning maakt dat het ook niet mogelijk is om hier een nieuw agrarisch bedrijf op te richten. De hindercirkels waar voorheen sprake was komen dan ook te vervallen. Jachthuisweg 6/6a
Dit ligt anders voor de Jachthuisweg 6. Dit agrarische bedrijf heeft een 50 er
et
m
vergunning voor het houden van vee. Wanneer uitgegaan wordt van een
0m
10
ligging binnen de bebouwde kom dient rekening gehouden te worden
er
et
met een hindercirkel van 100m voor gevoelige bestemmingen (zoals wonen). Buiten de bebouwde kom geldt een hindercirkel van 50m. Bij de ontwikkeling van een eerdere fase van de Rikker, ten noordwesten van Jachthuisweg 6, is de dichtstbijzijnde woning op 41,8 m afstand gebouwd. De intentie is om met de agrariër op Jachthuisweg 6 overeenstemming te bereiken over het stoppen van zijn bedrijf. We zijn er in het stedenbouwkundig plan vooralsnog vanuit gegaan dat de
Mileucontouren van de Jachthuisweg 6/6a die deels over het plangebied lopen
20
Jachthuisweg 2
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
bestaande geurhindercirkels komen te vervallen.
2.3 Conclusies en uitgangspunten Het belangrijkste uitgangspunt voor toekomstige ontwikkelingen is het behouden en versterken van de kernkwaliteiten van het
> Kobstederstraat
kleinschalig kampenlandschap, als onderdeel zijnde van het
als recreatieve verbinding
Nationaal Landschap. Hiervoor zijn de volgende punten van belang: •
tussen centrum en buitengebied
Oorspronkelijke groenstructuren (bossages, bomen) behouden en versterken;
• •
Laanbeplanting langs Kobstederstraat het Jachthuisweg
> Aansluiten op
behouden en versterken;
achterkanten
Aansluiten op escomplex: oorspronkelijke vorm zichtbaar houden en steilranden (hoogteverschil) zichtbaar houden;
•
Landschappelijke inpassing bestaande erven;
•
Kleinschaligheid versterken: verschillende buurtjes ontwikkelen
•
> Zichtlijn
> In takt houden
buitengebied
oorspronkelijke vorm van es
met een eigen identiteit;
> Zichtlijn
Kobstederstraat versterken als historisch lint en schakel tussen
buitengebied
Winterswijk en buitengebied door hier een fietsverbinding te realiseren •
Zichtlijnen op het buitengebied om de wisselwerking tussen buitengebied en de woonwijk te versterken
> Aansluiten op
> Bestaande
achterkanten
erven worden landschappelijk
Vervolgens sluiten we aan op structuren voortkomend uit
ingepast
de reeds ingezette ontwikkeling van de Rikker: • •
> Kleinschalig coulissenlandschap
Bestaande wadi’s doortrekken in plangebied en nieuwe wadi’s
versterken en herstellen
realiseren;
door aanplant bomenrijen, heggen,
Ontsluiting per deelgebied, aansluitend bij de aanwezige
houtwallen, etc.
ontsluitingssystemen •
Aansluiten op bestaande achterkanten van woningen door hier achterkanten naar toe te situeren en representatieve voorzijdes naar het landschap.
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
21
Aansluiten op achterkanten van bestaande woningen.
Appartementengebouw bij
Eén accent op de hoek
entree woonveld
Bebouwing op de es met tweezijdige orientatie, kenmerkende hoogteverschil van de es
3
4
De Kobstederstraat is een fietsstraat met daaraan
blijft goed zichtbaar
‘nieuwe lintbebouwing’
Representatieve woningen naar het landschap Goede fiets- en voetgangers-
2
gericht, woningen staan
5
‘getand’aan de weg
verbindingen Zichtlijn naar het landschap
door plangebied
1 Planmatige verkaveling
Eén centrale groene ruimte met daar omheen woningen georiënteerd
Accenten op de hoeken
Uitgangspuntenkaart voor de ontwikkeling van de Rikker 22
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
3. Stedenbouwkundig ontwerp 3.1 Ruimtelijk raamwerk Het ruimtelijk raamwerk geeft de gewenste ontwikkelingsrichting weer
1. Beltmolen - Kobstederstraat
4. Jachthuisweg
voor het plangebied. Het raamwerk biedt houvast voor de ontwikkeling.
Dit deelgebied heeft een ontsluitingslus vanaf de Beltmolen naar
Dit deelgebied deelt de ontsluiting aan de Jachthuisweg met deelgebied
Binnen het ruimtelijk raamwerk zijn meerdere invullingen mogelijk. Zo
de Jachthuisweg. Op de rand naar het open landschap staan
5. Via een lus zijn de woningen bereikbaar. De woningen zijn met
behoudt het plan flexibiliteit om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen
woningen op ruime kavels getand aan de weg. Zij presenteren zich
de voorkanten naar het groen gericht. Aan de noordzijde sluiten de
en actuele marktomstandigheden, terwijl ook de ruimtelijke kwaliteit en
naar het landschap. De woningen aan de Kobstederstraat hebben
woningen met de achterzijde aan op de bestaande achterzijdes. De
inpassing in het landschap is gewaarborgd.
het karakter van lintbebouwing (losse opzet, individueel karakter).
woningen aan de Jachthuisweg zijn representatieve woningen die
De Kobstederstraat is een fietsstraat waar de auto te gast is.
naar het landschap gericht zijn. De overige woningen hebben een
De belangrijkste uitgangspunten in het ruimtelijk raamwerk zijn: • •
meer planmatig karakter. Er worden twee oost-west georiënteerde
Het landschappelijk raamwerk vormt de basis voor de indeling in
2. Wonen in de Dichtersbuurt
groenzones gerealiseerd die de verbinding vormen naar het open
verschillende deelgebieden;
Dit deelgebied wordt ontsloten vanaf de noordzijde, via deelgebied
buitengebied.
Ieder deelgebied heeft zijn eigen kenmerken en uitstraling.
3. In het gebied ligt een centrale ontsluitingslus waar omheen de woningen gesitueerd zijn. De meeste woningen hebben een
5. Kobstederstraat - Jachthuisweg
Landschappelijk raamwerk
oriëntatie op het groene binnengebied. De bestaande oost-west
Dit deelgebied is samen met deelgebied 4 aangesloten op de
Ieder deelgebied wordt omsloten door landschappelijke randen die het
georiënteerde groenstructuur is ingepast binnen het deelgebied.
Jachthuisweg. Via een lus zijn de woningen bereikbaar en wordt de
landschappelijk raamwerk vormen. In het landschappelijk raamwerk
Kobstederstraat niet overbelast met autoverkeer. Dit deelgebied heeft
wordt regenwater geborgen in wadi’s. Boomgroepen blijven behouden
3. Wonen op de es
hetzelfde type woningen aan de Jachthuisweg en Kobstederstraat als
en worden waar mogelijk verlengd om het landschappelijk raamwerk
De verhoogde ligging van dit deelgebied vraagt om een bijzondere
deelgebied 1. De overige bebouwing heeft een planmatiger karakter.
te versterken. Dit draagt bij aan de beleving van het kleinschalige
uitwerking. Door te kiezen voor compacte bebouwing, blijven de
Deze woningen zijn met de voorkanten naar het omliggende groen
kampenlandschap.
randen van de es vrij, en is het talud goed ervaarbaar. Ook hier is
georiënteerd.
In de groenzones is een netwerk van fiets- en voetgangerspaden
het van belang dat de woningen naar buiten toe een representatief
aanwezig dat de deelgebieden met elkaar verbindt. Bestaande
karakter hebben, omdat zij door de verhoogde ligging van de es
(historische) structuren worden zoveel mogelijk ingezet voor kwalitatief
goed zichtbaar zijn. Dit mag echter niet ten koste gaan van de
hoogwaardige langzaamverkeersverbindingen. Dit geldt in het bijzonder
kwaliteit van het ‘binnenmilieu’ op de es. Een passend woningtype
voor de Kobstederstraat.
zijn hofwoningen die naar twee zijden de een representatieve uitstraling hebben.
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
23
3
2
4
5
1
24
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
Legenda Woningen Appartementen
3.2 Proefverkaveling
Landschappelijk raamwerk Water
Hiernaast is de proefverkaveling afgebeeld. Deze vormt een mogelijke
Wadi
uitwerking binnen het ruimtelijke raamwerk. De proefverkaveling sluit goed aan bij de actuele woningbehoefte in Winterswijk. Het biedt dan
Kavels
ook ruimte aan 197 woningen in diverse woningtypes. Er is gekozen voor diverse woningtypes binnen verschillende woonmilieus. Zo
Verharding wegen
realiseren we een gevarieerd woningaanbod met voor ieder wat wils.
Verharding parkeerkoffers Verharding parkeerplaatsen
In de volgende paragraaf worden de deelgebieden en de woningtypes nader toegelicht.
Fietspad
Een mooie dorpsrand
Planmatige verkaveling
Voetpad Bomen bestaand Bomen nieuw Hagen
Wonen aan het groen 0
10
20
30
40
Planmatige verkaveling
50m
1. Beltmolen 2. DichtersKobstederstraat buurt
3. Wonen op de es
5. Kobstede4. Jachthuisweg straat-Jachthuis- Totaal weg
Vrijstaande woning
6
-
-
7
6
19
Twee-onder-één-kapwoning
8
-
-
6
18
32
Rijwoning
22
41
28
29
16
136
Appartement
-
0
-
10
0
10
Totaal
36
41
28
52
40
197
Tabel met de woningtypes per deelgebied Een groen raamwerk
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
Hofwoningen
25
Woningtype
Aantal
Parkeernorm
P norm eigen terrein
P norm bezoek/ o.r.
P eigen terrein
P in o.r.
Vrijstaande woning met garage en dubbele oprit
6
2,3
2,0
0,3
12,0
1,8
Royale twee-onder-één-kapwoning met garage en dubbele oprit
6
2,2
2,0
0,3
12,0
1,8
Hoekwoning met lange oprit
7
2,0
1,0
1,3
7,0
9,1
Rijwoning zonder garage en oprit
15
2,0
0
2,0
0
30
Kangoeroewoning met garage en dubbele oprit
1 (2)
2,3
2,0
0,3
2,0
0,3
Totaal
35 (36)
33
43
Parkeerplaatsen gerealiseerd
44
kangoeroewoning 0
26
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
10
20
30
40
50m
3.3 Deelgebieden met een eigen identiteit 1
Beltmolen - Kobstederstraat
In dit deelgebied sluiten we aan bij de ingezette structuur direct ten zuiden van het deelgebied. De nadruk ligt hier op twee-ondereen-kapwoningen, rijwoningen en vrijstaande woningen aan de Jachthuisweg. Een goede ruimtelijke inpassing van de Kobstederstraat en Jachthuisweg is van belang: een losse structuur van individuele woningen op royale kavels is hier passend. Ook zijn er kansen voor meergeneratiewoningen (kangoeroewoningen), een bijzonder concept met levensloopbestendig wonen. Een aantal woningen wordt vanaf de Kobstederstraat ontsloten. De auto blijft te gast op deze straat.
Uitsnede ruimtelijk raamwerk
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
27
Woningtypes
Aantal
Parkeernorm
P norm eigen terrein
P norm bezoek/ o.r.
P eigen terrein
P in o.r.
Rij- en hoekwoningen zonder garage en oprit
32
2,0
0
2,0
0,0
64,0
Seniorenwoning zonder garage en oprit
9
1,7
0
1,7
0,0
15,3
Totaal
41
0,0
79,3
Parkeerplaatsen gerealiseerd
80
0
28
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
10
20
30
40
50m
2
Wonen in de Dichtersbuurt
Dit deelgebied ligt het dichtst bij de kern en voorzieningen en is hierdoor voor senioren interessant. We zien hier dan ook kansen voor huur en/ of koop rijwoningen voor starters en/of senioren. Het gehele deelgebied is in samenhang ontworpen, waarbij bestaande landschappelijke structuren zorgvuldig zijn ingepast. Bovendien krijgt het gebied een sterke eigen identiteit, wat wenselijk is omdat het gebied redelijk verscholen ligt. Centraal ligt een groenzone. Rondom de ontsluitingslus liggen informeel rijwoningen die aansluiten op verschillende achterkanten in het gebied. Parkeervoorzieningen zijn grotendeels op parkeerhoven aan het zicht onttrokken en daarnaast geclusterd in groepjes langs de ontsluitingswegen.
Gewenste uitstraling van het deelgebied Uitsnede ruimtelijk raamwerk
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
29
Aantal
Parkeernorm
P norm eigen terrein
P norm bezoek/ o.r.
P eigen terrein
P in o.r.
Hofwoningen
28
1,7
0
1,7
0,0
47,6
Totaal
28
0
47,6
Parkeerplaatsen gerealiseerd
48
0
30
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
10
20
30
40
50m
3
Wonen op de es
Dit deelgebied vraagt om een bijzondere uitwerking om de beleving van de hoger gelegen es herkenbaar te houden. Een kansrijk concept is bijvoorbeeld seniorenwoningen rond een gemeenschappelijk hof, denk bijvoorbeeld aan een Knarrenhof. De hofwoningen kennen een representatief karakter naar twee zijden en lenen zich daardoor goed voor inpassing op de es. De woningen op es worden ontsloten vanaf de Rijnstraat. Centraal op de es en lans de ontsluiting is een geclusterde parkeervoorziening gerealiseerd vanwaar de hofwoningen eenvoudig bereikbaar zijn.
Gewenste uitstraling van het deelgebied
Uitsnede ruimtelijk raamwerk
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
31
Woningtype
Aantal
Parkeernorm
P norm eigen terrein
P norm bezoek/ o.r.
P eigen terrein
P in o.r.
Vrijstaande woning met garage en dubbele oprit
3
2,3
2,0
0,3
6,0
0,9
Geschakelde vrijstaande woning met garage en lange oprit
4
2,3
1,0
1,3
4,0
5,2
Royale twee-onder-één-kapwoning met garage en dubbele oprit
2
2,2
2,0
0,3
4,0
0,6
Kleine twee-onder-een-kapwoning met garage en lange oprit
4
2,2
1,0
1,2
4,0
4,8
Rijwoning met garage en oprit
6
2,0
1,0
1,0
6,0
6,0
Rijwoning zonder garage en oprit
23
2,0
0,0
2,0
0,0
46,0
Appartement (duur)
10
2,1
0,0
2,1
0,0
21,0
Totaal
52
24,0
84,5
Parkeerplaatsen gerealiseerd
85 0
32
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
10
20
30
40
50m
4
Jachthuisweg
Dit deelgebied wordt ontsloten vanaf de Jachthuisweg. Via een lus zijn alle woningen bereikbaar. Bij de entree naar het gebied staat een appartementengebouw. Toekomstige bewoners zullen hier mooi zicht op het achterliggende landschap hebben. Ten noorden van het appartementengebouw staan enkele representatieve vrijstaande woningen aan de dorpsrand. De overige woningen hebben een planmatiger karakter. Centraal tussen deelgebied 4 en 5 ligt een groene ruimte die als ontmoetingsplek voor de buurt kan functioneren en waar bestaande bomen zijn ingepast. Aan het noorden sluiten de achterkanten van de woningen aan op de bestaande woningen en zijn de woningen naar het groen toe georiënteerd, evenals een groot deel van de overige woningen. Programmatisch gaan we uit van koopwoningen in een mix van vrijstaande woningen, rijwoningen en twee onder een kapwoningen. Daarnaast zijn er enkele koop/huur appartementen aanwezig.
Gewenste uitstraling van het deelgebied Uitsnede ruimtelijk raamwerk
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
33
Woningtype
Aantal
Parkeernorm
P norm eigen terrein
P norm bezoek/ o.r.
P eigen terrein
P in o.r.
Vrijstaande woning met garage en dubbele oprit
6
2,3
2,0
0,3
12
1,8
Royale twee-onder-één-kapwoning met garage en dubbele oprit
12
2,2
2,0
0,3
24
3,6
Kleine twee-onder-één-kapwoning met garage en lange oprit
6
2,2
1,0
1,2
6
7,2
Hoekwoning met garage en dubbele oprit
4
2,0
2,0
0,3
8
1,2
Rij- en hoekwoning zonder garage en oprit
12
2,0
0,0
2,0
0
24,0
Totaal
40
50
37,8
Parkeerplaatsen gerealiseerd
40
A
A’
0
34
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
10
20
30
40
50m
5
Kobstederstraat - Jachthuisweg
Ook voor dit deelgebied ligt een ontsluiting vanaf de Jachthuisweg voor de hand. Deze wordt gecombineerd met de ontsluiting van deelgebied 4. De Kobstederstraat blijft in hoofdzaak een fietsverbinding (met enkele opritten) en vormt geen onderdeel van de hoofdontsluiting van het deelgebied. Daarom krijgt dit deelgebied een eigen ontsluitingslus die deels parallel aan de Kobstederstraat loopt. Programmatisch gaan we uit van koopwoningen in een mix van vrijstaande woningen, rijwoningen en twee onder een kapwoningen voor senioren en gezinnen. Ook in dit deelgebied zijn aan de Kobstederstraat
Gewenste uitstraling van het deelgebied
en Jachthuisweg vanuit ruimtelijk oogpunt individuele woningen op ruimte kavels wenselijk.
A’
A
Uitsnede ruimtelijk raamwerk
4,0
1,80
3,3
voortuin
trottoir
groene berm
0,5 2,0
sloot
Principeprofiel Kobstederstraat - kijkend naar het oosten
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
3,5
6,7
4,0
Kobstederstraat (bestemmingsverkeer)
groene berm met bestaande bomen
voortuin
35
minimalisatie van verhard oppervlak natuurvriendelijke oevers ruimte voor spelen
Een groene leefomgeving ontmoetingsruimte flexibele woningtypen levensloopbestendige woningen behouden van bestaande bomen (indien mogelijk) aantrekkelijke openbare ruimte
creëren van microklimaat (zon/ schaduw/halfschaduw)
flexibele woningtypen
behouden van bestaande bomen (indien mogelijk)
goede aansluiting bij de omgeving
zonnepanelen op daken
levensloopbestendige woningen
zonnepanelen op daken ontmoetingsruimte
Fietsverbindingen
afkoppelen en zichtbaar afvoeren van regenwater snelfietsverbindingen (stimuleren van fietsen) opvang- en infiltratiemogelijkheden regenwater
zonnepanelen op daken vergroten aantrekkelijkheid voor vogels en insecten
bijdrage aan biodiversiteit
0
36
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
10
20
30
40
50m
3.4 Een duurzame ontwikkeling Uitgangspunt voor de ontwikkeling van de Rikker is een duurzame
Klimaatbestendige leefomgeving
ontwikkeling, waar de volgende aspecten een bijdrage in leveren: Regenwater wordt afgekoppeld en zichtbaar afgevoerd naar
Sociale duurzaamheid De openbare ruimtes in het plangebied zijn ruim opgezet en hebben een groene inrichting, waardoor zij een aantrekkelijke woonomgeving vormt voor de inwoners;
de wadi’s in het plangebied; Verhard oppervlak wordt geminimaliseerd, daar waar mogelijk wordt het straatprofiel smal gehouden. Waar
De Rikker voorziet in een diviversiteit aan woningtypes,
van hulpdiensten) in halfverharding, zoals grasbetonstenen
woonmilieus en is geschikt voor diverse doelgroepen. DIt
gerealiseerd;
draagt bij aan een inclusieve samenleving; In het plangebied zijn (private) ontmoetingsruimtes
Nectar voor insecten
nodig wordt extra breedte (bijv. voor de toegankelijkheid
De toevoeging van bomen draagt bij aan het creëren van microklimaat en draagt bij aan vermindering van hittestress;
Het kleinschalig cultuurlandschap herbergt een grote natuurlijke waarde
aanwezig, zoals bijvoorbeeld in de centrale ruimtes van de hofwoningen;
Gezonde leefomgeving
Energieneutrale leefomgeving
In het plan zijn levensloopbestendige woningen aanwezig,
Alle woningen in De Rikker worden gasloos gebouwd. Daar
zoals de hofwoningen en een appartement met lift;
waar mogelijk, passend bij de ruimtelijke structuren, is
De Rikker heeft een groot aandeel groen met veel mogelijkheden voor ommetjes, dat bijdraagt aan een gezonde leefomgeving;
gekozen om de woningen in De Rikker in noord-zuidpositie te positioneren, zodat een zo optimaal mogelijk ontwerp ontstaat voor de toepassing van zonnepanelen op de daken van deze woningen. Bij de verdere uitwerking van het plan
Openbare ruimtes in de deelgebieden bieden ruimte voor
op deelgebied- en/of woningniveau zal gezocht worden naar
spelen (informele speelaanleidingen);
passende duurzaamheidsmaatregelen, bijvoorbeeld ten
Duurzame mobiliteit
aanzien van energiebesparing en -opwekking en duurzaam materiaalgebruik.
Ieder deelgebied heeft mogelijkheden voor opladen
Ontmoeting stimuleren
elektrisch vervoer ten behoeve van duurzaam transport; Fietsen stimuleren we door de inrichting van de Kobstederstraat als fietsverbinding en het realiseren van andere nieuwe fietsverbindingen; DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
37
Natuurinclusieve omgeving Huidige ecologische waarden in het gebied worden gehandhaafd en daar waar mogelijk versterkt, door de aanplant van bomen, de aanleg van houtwallen, (bloemen)weides en bossages. Door het doortrekken van aanwezige bomenrijen in het plangebied en aan te sluiten op bomenrijen buiten het plangebied kunnen dieren zich makkelijker door het gebied verplaatsen. Vleermuizen gebruiken zulke bomenrijen bijvoorbeeld als vliegroute. Door het toepassen van nest- en verblijfplaatsen in de woningen in de Rikker zijn er voldoende nestplaatsen Vleermuizen gebruiken bomenrijen als vliegroute
voor huismussen en gierzwaluwen. Voor huismussen en gierzwaluwen zijn verschillende elegante oplossingen te bedenken. Zo kunnen nestplaatsen voor gierzwaluwen helemaal ingebouwd worden in de spouwmuur, zodat alleen de invliegopening zichtbaar is. Ook kunnen bijvoorbeeld ruimtes in dakgootbekisting geschikt gemaakt worden voor deze vogelsoort. Luchtspouwen kunnen specifiek geschikt gemaakt worden voor vleermuizen. Al deze soorten zijn al in Winterswijk aanwezig. De kans op ingebruikname is daarmee groot.
De aanplant van struiken draagt bij aan een dichte ondergroei voor kleine zoogdieren en amfibieën
38
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
Ruimtelijke kwaliteit In het plangebied wordt ingezet op toepassing van
Het plan heeft een goede aansluiting op zijn omgeving, door
plantsoorten die bloemen, nectar, bessen, zaden en
de aanwezigheid van het landschappelijk raamwerk dat het
noten produceren, dat als voedsel dient voor veel dieren.
plangebied in kamers opdeeld. Het landschappelijk raamwerk
Insecten vormen de basis van de voedselketen en trekken
draagt bij aan het kenmerkende coulissenlandschap rondom
allerlei andere dieren aan. Ook struiken aan als meidoorn,
Winterswijk.
sleedoorn, vuilboom en hazelaar zijn als inheemse soorten geschikt. Inheemse planten trekken bijvoorbeeld meer insecten aan dan uitheemse soorten. Watergangen worden verbreed en wadi’s worden aangelegd. Watergangen met afwisselend steile en natuurvriendelijke,
(Bloemen)weides met nectar zijn voedsel voor insecten
ondiepe oevers zijn wenselijk. In de steile delen kunnen ijsvogels een nesttunnel bouwen. Volgens de Nationale Databank Flora en Fauna zijn ijsvogels namelijk in de kern van Winterswijk aanwezig (Whemerbeek). De natuurvriendelijke oevers bieden leefgebied voor uiteenlopende dieren en planten, zoals amfibieën, vogels en insecten. Huiszwaluwen kunnen van de hier aanwezige modder hun nest bouwen. Ook de huiszwaluw komt al in Winterswijk voor, maar deze soort heeft tegenwoordig moeite om genoeg nestmateriaal te vinden.
Groene tuinen
Natuurvriendelijke oevers
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
39
Legenda Vrijstaande woning (19) Tweekapper (30) Kangoeroewoning (2) Rijwoning (99) Seniorenwoning (9) Hofwoning (28) Appartement (10) Totaal: 197
0
40
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
10
20
30
40
50m
3.5 Een plan dat voorziet in behoefte In de voorgestelde stedenbouwkundige opzet voor De Rikker is
afstand tot het centrum ligt de ontwikkeling van appartementen
wordt een goede en meer geleidelijke overgang tussen het stedelijk en
nadrukkelijk gezocht naar een goede balans tussen ruimtelijke
minder voor de hand. Alleen aan de Jachthuisweg is ruimte voor een
landelijk gebied bewerkstelligd. Bovendien blijkt uit gesprekken met
en volkshuisvestelijke aspecten. Eerder is al genoemd dat
bijzonder appartementengebouw met uitzicht op het buitengebied. Het
een plaatselijke makelaar dat dergelijke woningen op deze locatie als
woningbouwontwikkelingen moeten aansluiten bij het gemeentelijk
grondgebonden programma bestaat uit rij-, twee-onder-één-kap- en
zeer kansrijk worden gezien. De verwachting is dan ook dat met het
‘Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk’ en het
vrijstaande woningen, waarbinnen weer diverse specifieke woontypen-
voorgestelde woonprogramma in De Rikker voorzien kan worden in een
‘Achterhoeks Woonwensen- en Leefbaarheidsonderzoek’. Daaruit volgt
en vormen zijn beoogd. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om de beoogde
brede kwalitatieve woonwens voor diverse doelgroepen.
dat thema’s als kwalitatieve behoefte, levensloopbestendigheid en
hofwoningen, rijwoningen met een brede beukmaat (met een volledig
duurzaamheid belangrijke aspecten zijn. In de opzet van De Rikker is
woonprogramma op de begane grond) en kangoeroewoningen. Deze
Levensloopbestendigheid
ingezet op het leveren van een zo groot mogelijke bijdrage aan deze
woonvormen richten zich op de specifieke kwalitatieve woonbehoefte
Levensloopbestendigheid heeft nadrukkelijk de aandacht gekregen
aspecten. Het aspect duurzaamheid is in de paragraaf hiervoor al
van de seniorendoelgroep. Ook binnen de rij- en twee-onder-één-
in de stedenbouwkundige opzet van De Rikker. Een concreet
uitgebreid aan de orde gekomen.
kapwoningen worden verschillende soorten woningen beoogd, zodat
deel van het woonprogramma bestaat uit levensloopbestendige
meerdere doelgroepen hun woonwens in De Rikker kunnen realiseren.
woningen. Het gaat hierbij om de beoogde hofwoningen, enkele
Kwalitatieve behoefte
Zo kan de starter terecht in de kleine twee-onder-één-kapwoning of
kangoeroewoningen, rijwoningen met een brede beukmaat en om
In het Volkshuisvestelijk Afwegingskader worden de categorieën ‘huur
een reguliere rijwoning, terwijl de gezinnen een plek kunnen krijgen in
een appartementengebouw, voorzien van een lift. Daarnaast zijn
eengezins’, ‘huur appartement met lift’, ‘koop rij’, ‘koop twee-onder-één-
de meer royale twee-onder-één-kap- of hoekwoning. Voor zowel het
er volop kansen om in de verdere uitwerking van De Rikker ook het
kap’ en ‘koop appartement met lift’ als de kansrijke woningtypen voor
grondgebonden- als gestapelde programma geldt dat het in de koop- of
overige functionele programma levensloopbestendig te ontwikkelen.
Winterswijk genoemd. Daarbij wordt genoemd dat het voornamelijk
huursector kan worden gerealiseerd.
Zo is een groot deel van de grondgebonden woningen beoogd met een garage, waar zich nadrukkelijk kansen voordoen om slaapkamer,
belangrijk is om voor de doelgroepen ‘starters’, ‘kleine huishoudens’ en ‘senioren’ te bouwen. Uit het Woonwensenonderzoek volgt dat starters
Al met al bestaat het beoogde functionele programma zoals
in vrijwel alle woningtypen, met uitzondering van koopappartementen,
weergegeven in de proefverkaveling van De Rikker met 197 woningen
een woonvraag hebben. De kleine huishoudens oriënteren zich
voor meer dan de helft uit rijwoningen (136) gevolgd door twee-onder-
voornamelijk op woningen in de huursector. Senioren hebben een
één-kap woningen (32) en vrijstaande woningen (19). Verder zijn er
woonvraag in alle woningtypen, terwijl gezinnen zich voornamelijk
nog 10 appartementen in het plan opgenomen. Ondanks dat het
Vrijstaande woning
19
richten op grondgebonden woningen in de huur- dan wel koopsector.
woonwensenonderzoek vrijstaande woningen niet als kansrijk noemt,
Twee-onder-één-kapwoning
32
Rijwoning
136
Appartement
10
Totaal
197
is in De Rikker toch gekozen om een aantal vrijstaande woningen te Het beoogde functionele programma van De Rikker is divers en
realiseren. Deze keuze is gemaakt vanwege ruimtelijke motieven: door
bestaat grotendeels uit grondgebonden woningen. Gezien de grote
de vrijstaande woningen aan de oostrand van De Rikker te realiseren
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
Totaal
Overzicht woningaantallen per woningtype in de proefverkaveling
41
vierde fase derde fase
vijfde fase
tweede fase
start eerste fase
Fasering van de te ontwikkelen velden, veld 1 eerst, daarna met dep klok mee 2,3,4,5. 42
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
woonkamer, keuken, badkamer en toilet op dezelfde bouwlaag te realiseren. Tevens geeft het Volkshuisvestelijk Afwegingskader aan dat levensloopbestendigheid bijvoorbeeld ook door middel van het realiseren van een traplift kan worden bereikt. Deze mogelijkheid zal in het kader van de uitwerking van het plan op deelgebied- en/ of woningniveau verder vorm moeten worden gegeven. Tot slot geldt dat bij de positionering van het levensloopbestendige programma uit De Rikker gekozen is om dit deel van het programma zo dicht mogelijk bij de bestaande kern te realiseren. Dit betekent dat zorg- en winkelvoorzieningen zo nabij mogelijk zijn en (loop)afstanden tussen de toekomstige bewoners en de voorzieningen beperkt blijven.
Fasering De realisatie van circa 200 woningen in Winterswijk zal niet in één keer plaatsvinden, maar fasegewijs verlopen. De opdeling in herkenbare deelgebieden met een eigen identiteit maakt een goede fasering mogelijk. De fasering is nader te bepalen. We denken er daarbij aan om allereerst het deelgebied Beltmolen-Jachthuisweg te realiseren om een goede afronding van het deel ten zuiden van de Kobstederstraat te realiseren. Daarna heeft een kloksgewijze ontwikkeling op dit moment de voorkeur, zodat er wat betreft woningtypes steeds een afwisselend aanbod kan worden geboden.
DE RIKKER WINTERSWIJK - STEDENBOUWKUNDIG PLAN - SAB
43