CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Startnotitie omgevingsvisie Winterswijk

Raadsvergadering 26 november 2026, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Startnotitie en participatieplan Omgevingsvisie Winterswijk3.917 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Startnotitie Omgevingsvisie Winterswijk

1. Aanleiding en voorgeschiedenis In januari 2026 heeft de gemeenteraad de Omgevingsvisie Kom Winterswijk vastgesteld. Daarmee is een belangrijke stap gezet in de koers voor Winterswijk richting 2040. De visie richt zich onder meer op de opgave om Winterswijk vitaal te houden, gericht te groeien, het voorzieningenniveau en de regionale functie te versterken en tegelijkertijd de eigen identiteit, leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteiten te behouden. De volgende stap is één integrale koers voor het hele grondgebied van Winterswijk. 1.1 Waarom één integrale koers nodig is De belangrijkste opgaven voor de toekomst kunnen niet afzonderlijk voor de kom en het buitengebied worden opgelost. Daarnaast zijn het waardevolle landschap, natuur, landbouw, buurtschappen en de kwaliteit van het buitengebied bepalend voor de identiteit, leefbaarheid en aantrekkelijkheid van Winterswijk. Juist bij toekomstige keuzes komen deze belangen samen. Waar en hoe Winterswijk kan groeien, hangt bijvoorbeeld samen met de rol van het gebied rondom de bebouwde kom (komrand), mate van bereikbaarheid, water en bodem, beschikbare energie-infrastructuur, landschap en natuur. Ook keuzes over de toekomst van het buitengebied kunnen niet los worden gezien van thema's zoals wonen, economie, recreatie en leefbaarheid.

De Omgevingsvisie Kom 2026 en de Omgevingsvisie Buitengebied uit 2019 vormen de basis voor de integrale omgevingsvisie. De twee bestaande visies kunnen daarbij niet één-op-één worden samengevoegd. Zij verschillen qua insteek. De Omgevingsvisie Buitengebied functioneert als beoordelingskader bij ruimtelijke initiatieven en focust zich op erfniveau. De Omgevingsvisie Kom is ingestoken als integrale visie op strategisch niveau op verschillende thema's en daardoor ook abstracter. Alleen al om tot één gemeentebrede visie te komen is daarom harmonisatie en actualisatie nodig. Daarnaast zijn er een aantal opgaven die vragen om richting zoals bijvoorbeeld de rol van de komrandzone. Ook ruimteclaims in het buitengebied die eerder nog geen aandacht vroegen tijdens het opstellen van de Omgevingsvisie Buitengebied, vragen om ruimtelijke keuzes. Een heldere gemeentelijke koers versterkt daarnaast niet alleen de positie van Winterswijk richting regio, maar ook Provincie en Rijk. Omdat de huidige Omgevingsvisie Buitengebied in 2019 is vastgesteld en opgesteld in samenwerking met verschillende partijen uit het buitengebied, is ervoor gekozen om de buurtschapsverenigingen en WCL vroegtijdig op de hoogte te stellen van de actualisatie. Een aantal buurtschapsverenigingen is in gesprek gegaan met de projectleider en Gebiedsontwikkeling Winterswijk om aan te geven waar behoeften liggen.

Deze informatie heeft bijgedragen aan de mate van uitwerking zoals opgenomen in de voorliggende startnotitie. Omdat de omgevingsvisie kom recentelijk is vastgesteld is gekozen om deze gesprekken niet in de bebouwde kom te voeren. 1.2 Belangrijke raadsmoties en het hoofdlijnenakkoord Ook relevante raadsmoties vormen een belangrijke aanleiding voor het vervolgtraject. Deze moties vragen om meer richting over woningbouw, mogelijke uitleglocaties, de verhouding tussen kom, komrand en buitengebied, en een betere onderbouwing van integrale afwegingen. Daarmee ligt er een duidelijke opdracht om in de integrale visie niet alleen bestaand beleid te verbinden, maar ook meer richting te geven waar toekomstige ruimtelijke keuzes dat vragen. Daarnaast wordt opgetrokken met Gebiedsontwikkeling Winterswijk waar gewerkt wordt aan een gebiedsprogramma voor het buitengebied. De omgevingsvisie geeft de strategische gemeentebrede koers en het gebiedsprogramma kan onderdelen daarvan voor het buitengebied verder uitwerken. Gedurende het proces wordt afgestemd welke hoofdlijnen in de omgevingsvisie landen, welke uitwerking binnen het gebiedsprogramma plaatsvindt en hoe beschikbare onderzoeken en informatie over en weer kunnen worden benut. Ook het hoofdlijnenakkoord 2026–2030 geeft nieuwe richting, onder meer voor woningbouw, het buitengebied, bereikbaarheid en de regionale positie van Winterswijk.

1.3 Lessen en voorbereiding voor het vervolg Na vaststelling van de Omgevingsvisie Kom is de tussenliggende periode benut om het proces te evalueren en het vervolg goed voor te bereiden. Een belangrijke les is dat voor het vervolg aan de voorkant meer duidelijkheid nodig is over het beoogde resultaat, het gewenste uitwerkingsniveau, de fasering en de momenten waarop bestuurlijke keuzes nodig zijn. Deze lessen zijn verwerkt in deze startnotitie. Ter voorbereiding op deze startnotitie is daarnaast een beleidsanalyse uitgevoerd. Daarin zijn de Omgevingsvisie Kom en de Omgevingsvisie Buitengebied naast elkaar gelegd en vergeleken met relevant beleid op nationaal, provinciaal, regionaal en lokaal niveau. Uit de analyse blijkt dat veel bestaande uitgangspunten kunnen worden voortgezet, maar dat op verschillende onderwerpen actualisatie, onderlinge verbinding of nieuwe bestuurlijke afwegingen nodig zijn. De uitkomsten van de beleidsanalyse zijn opgenomen in de bijlage Overzicht integratieopgaven en thematische opgavematrices. 2. Doelstelling en beoogd resultaat 2.1 Doel Het doel van dit traject is het opstellen van één integrale omgevingsvisie voor het hele grondgebied van Winterswijk richting 2040. De visie bouwt voort op de bestaande Omgevingsvisie Kom en Omgevingsvisie Buitengebied. Integratie betekent daarbij meer dan het samenvoegen van bestaande teksten.

Bestaande beleidslijnen worden beoordeeld op actualiteit en onderlinge samenhang. Waar zij goed op elkaar aansluiten, worden zij verbonden en voortgezet. Waar verschillen, hiaten of nieuwe opgaven bestaan, worden deze in samenhang uitgewerkt en bestuurlijk afgewogen. Het resultaat is één koers met samenhangende uitgangspunten en afwegingsprincipes voor het hele grondgebied van Winterswijk. De visie moet daarmee niet alleen beschrijven wat Winterswijk belangrijk vindt, maar ook richting geven aan de ontwikkeling van Winterswijk als geheel. Per thema wordt gezocht naar een passende balans tussen duidelijke keuzes en ruimte voor nadere uitwerking en maatwerk. Dat kan betekenen dat het ene thema meer ruimte voor maatwerk biedt dan het ander. Gelet op het voorziene uitwerkingsniveau van de integrale omgevingsvisie wordt bij de procesinrichting uitgegaan van een plan-mer-procedure. Binnen die procedure wordt de effectbeoordeling verbreed tot een OER (omgevingseffectrapportage). De omgevingsvisie gaat namelijk niet alleen over de fysieke leefomgeving, maar ook over de kwaliteit van leven van inwoners. Daarom worden naast milieueffecten ook de effecten op samenleving en leefomgeving in samenhang met de verschillende thema’s bekeken. Zo wordt zichtbaar waar opgaven elkaar versterken, waar belangen botsen en welke afwegingen nodig zijn.

2.2 Beoogd resultaat Het beoogde resultaat is een inspirerende en goed toepasbare omgevingsvisie. De visie geeft duidelijke richting waar dat nodig is, maar zet niet alles vooraf dicht. Per thema en gebied wordt daarom bepaald welke uitgangspunten en afwegingsprincipes in de visie zelf nodig zijn en waar ruimte blijft voor maatwerk of nadere uitwerking in programma's, het omgevingsplan en de uitvoering. De visie moet daarnaast bijdragen aan een voortvarend proces bij ruimtelijke initiatieven. De omgevingsvisie dient vooraf duidelijk te maken welke ontwikkelingen wenselijk zijn, welke belangen prioriteit krijgen en welke voorwaarden gelden. De visie moet daarmee functioneren als een praktisch ‘ja, mits’-afwegingskader: ruimte geven waar dat kan, duidelijk maken onder welke voorwaarden ontwikkelingen mogelijk zijn en tijdig duidelijkheid bieden waar een ontwikkeling niet passend is. 3. Reikwijdte 3.1 Geografische afbakening De integrale omgevingsvisie heeft betrekking op het hele grondgebied van Winterswijk en verbindt centrum, kom, komrand, buurtschappen en buitengebied in één samenhangende koers richting 2040. Daarbij wordt ook rekening gehouden met de positie van Winterswijk in de Achterhoek en ten opzichte van het Duitse grensgebied. 3.2 Inhoudelijke reikwijdte De beleidsanalyse vormt de inhoudelijke basis voor de reikwijdte van de integrale omgevingsvisie.

Daarin is per thema in beeld gebracht welke bestaande beleidslijnen kunnen worden voortgezet, waar actualisatie of betere verbinding nodig is en waar nieuwe bestuurlijke afwegingen moeten worden gemaakt. De integratieopgaven zijn uitgewerkt in de bijlage Overzicht integratieopgaven en thematische opgavematrices en vormen de inhoudelijke agenda voor het vervolgproces. De zeven thema’s uit de Omgevingsvisie Kom vormen de basis voor de integrale visie. Daaraan wordt een afzonderlijk thema toegevoegd voor landschap, natuur en het buitengebied. Daarmee krijgt onder andere de samenhang tussen natuur, landbouw, water, en leefbaarheid in het buitengebied een herkenbare en volwaardige plek in de nieuwe visie. De integrale visie werkt in ieder geval de volgende thema’s uit: 1. Erfgoed en identiteit; 2. Groen en levend dorp 3. Landschap, natuur en buitengebied; 4. Leefbaar en aantrekkelijk wonen; 5. Bereikbaar en toegankelijk; 6. Duurzaam, energieneutraal en circulair; 7. Economisch vitaal; 8. Gezond, inclusief en veilig. De visie richt zich daarbij op de strategische koers en op de samenhang tussen deze thema's. Gedetailleerde maatregelen en technische uitwerking worden alleen opgenomen voor zover die nodig zijn om de koers en ruimtelijke afwegingen te bepalen. Verdere uitwerking vindt waar nodig plaats in programma's, het omgevingsplan, uitvoeringsbeleid of gebiedsprocessen.

3.3 Uitwerkingsniveau per thema Niet ieder thema vraagt om dezelfde mate van richting en concreetheid in de integrale omgevingsvisie. Hieronder wordt aangegeven wat het meest passende uitwerkingsniveau per thema is op basis van de beleidsanalyse. De volgende niveaus worden onderscheiden: • Principes en randvoorwaarden: de visie legt algemene gemeente brede principes en voorwaarden vast. Nieuwe ruimtelijke keuzes zijn in beginsel niet nodig. • Richtinggevende keuzes: de visie maakt inhoudelijke koerskeuzes en legt afwegingsprincipes vast. De ruimtelijke of uitvoeringsgerichte uitwerking vindt grotendeels later plaats. • Richtinggevende keuzes, met waar nodig ruimtelijke concretisering: de visie vertaalt de gekozen richting waar nodig naar gebieden, structuren of gebiedsgerichte randvoorwaarden, zonder dat overal concrete locatiekeuzes nodig zijn. • Ruimtelijke keuzes: de visie maakt de koers ruimtelijk herkenbaar en maakt waar nodig keuzes over gebieden, ontwikkelrichtingen, zoekgebieden of andere ruimtelijke uitwerkingen. Thema Beoogd uitwerkingsniveau Wat betekent dit concreet? Erfgoed en identiteit Principes en randvoorwaarden De bestaande koers uit de Omgevingsvisie kom en buitengebied is grotendeels verenigbaar.

De visie hoeft geen nieuwe fundamentele koers te bepalen, maar bepaalt welke kwaliteitsprincipes voor erfgoed, identiteit, landschap en ruimtelijke kwaliteit gemeentebreed gelden en waar gebiedsgerichte verschillen nodig zijn. Ook wordt bepaald welke rol bestaande kwaliteits- en beoordelingsinstrumenten in het nieuwe afwegingskader krijgen en waar actualisatie, vereenvoudiging of betere onderlinge verbinding nodig is. Groen en levend dorp Richtinggevende keuzes, met waar nodig ruimtelijke concretisering De visie moet verder gaan dan het borgen van bestaande groene ambities. De visie verbindt groen, water, klimaatadaptatie, gezondheid en leefbaarheid voor het hele grondgebied. Zij maakt duidelijk welke groen-blauwe structuren en principes leidend zijn bij ruimtelijke ontwikkelingen en hoe water en bodem, klimaatbestendigheid, gezondheid en leefbaarheid daarin doorwerken. Waar nodig worden belangrijke structuren of gebieden ruimtelijk geconcretiseerd. Landschap, natuur en buitengebied Richtinggevende keuzes met waar nodig ruimtelijke concretisering Eerst wordt bepaald welke bovenlokale randvoorwaarden gelden en waar gemeentelijke keuzeruimte bestaat, onder meer vanuit Natura 2000, stikstof, natuur, water, bodem en landschap. Binnen die ruimte geeft de visie richting aan de balans tussen onder andere landbouw, natuur, recreatie, leefbaarheid en andere vormen van ontwikkeling.

Zij bepaalt gebiedsgerichte principes voor bescherming, ontwikkelruimte en maatwerk en concretiseert deze waar nodig voor verschillende delen van het buitengebied. Voor dit thema wordt waar mogelijk samengewerkt met de Gebiedsontwikkeling Winterswijk. Leefbaar en aantrekkelijk wonen Richtinggevende keuzes, met waar nodig ruimtelijke concretisering In de visie wordt de groeiambitie uit de Omgevingsvisie Kom verder uitgewerkt in richtinggevende keuzes. Daarbij wordt inzichtelijk gemaakt welke rol inbreiding, transformatie, verdichting en uitbreiding spelen. Ook wordt de woningbouwopgave gebiedsgericht uitgewerkt door aan te geven welke rol de kom, komrand, buurtschappen en eventueel het buitengebied krijgen binnen deze opgave. Deze richtinggevende keuzes zijn nodig om initiatieven te kunnen beoordelen en tegelijkertijd ruimte te bieden aan uitnodigingsplanologie. Indien nodig kan op onderdelen worden gekozen voor ruimtelijke concretisering om meer sturing te geven, bijvoorbeeld via ontwikkelrichtingen, geografische zoekgebieden of andere gebiedsgerichte keuzes. Bereikbaar en toegankelijk Richtinggevende keuzes De bestaande hoofdlijnen uit de Omgevingsvisie Kom en het mobiliteitsplan worden verbonden met onder andere woningbouw, buitengebied en de regionale functie van Winterswijk.

De visie legt richtinggevende principes vast voor bereikbaarheid, verkeersveiligheid, fiets, openbaar vervoer, parkeren en de hoofdstructuur. De technische en uitvoeringsgerichte uitwerking blijft onderdeel van programma’s en uitvoeringsbeleid. Duurzaam, energieneutraal en circulair Richtinggevende keuzes, met waar nodig ruimtelijke concretisering De bestaande duurzaamheidsambities vormen de basis, maar vragen om actualisatie en ruimtelijke vertaling voor de hele gemeente. De visie bepaalt welke principes rond energieopwek en -opslag, netcapaciteit, warmte, klimaatadaptatie, circulariteit en toekomstbestendig bouwen bij ruimtelijke keuzes moeten meewegen. Waar energie-, warmte- of netwerkinfrastructuur ruimtelijk bepalend is, maakt de visie ook duidelijk welke gebiedsgerichte randvoorwaarden of ruimtelijke aandachtspunten gelden. Nadere uitvoering vindt plaats in programma’s, warmtebeleid, uitvoeringsbeleid of het omgevingsplan. Economisch vitaal Richtinggevende keuzes De visie verbindt economische ontwikkeling met ruimtegebruik, bereikbaarheid, energie, landschap en leefbaarheid. Zij geeft richting aan de positie van onder andere het centrum, bedrijventerreinen, buitengebied, toerisme en grensregio.

Daarbij wordt bepaald welke ruimtelijke uitgangspunten gelden voor economische ontwikkeling, waar bestaande locaties beter kunnen worden benut en welke ontwikkelprincipes gelden voor onder meer VAB, erftransformatie en kleinschalige bedrijvigheid. Gezond, inclusief en veilig Principes en randvoorwaarden De bestaande koers uit de Omgevingsvisie Kom en Buitengebied is goed verenigbaar. De visie borgt dat gezondheid, inclusie en veiligheid herkenbaar meewegen bij nieuwe ontwikkelingen, verdichting, transformatie en mogelijke uitleglocaties. Zij benoemt ruimtelijke voorwaarden voor onder andere bewegen, ontmoeten, spelen, toegankelijkheid, milieukwaliteit, zorg nabij en sociale samenhang, met waar nodig gebiedsgerichte accenten voor kom, komrand, buurtschappen en buitengebied. 3.4 Gebiedsgerichte uitwerking De integrale visie heeft naast de thema's ook een gebiedsgerichte uitwerking. Niet ieder gebied kent dezelfde kwaliteiten, opgaven en ontwikkelmogelijkheden. Daarom wordt in het vervolg in ieder geval onderscheid gemaakt tussen: • Het centrum; • De kom; • De komrand; • De buurtschappen, met waar nodig gebiedsspecifieke accenten; • Het buitengebied. Per gebied wordt inzichtelijk gemaakt welke opgaven, kwaliteiten, ontwikkelmogelijkheden en randvoorwaarden samenkomen en welke gebiedsgerichte uitgangspunten nodig zijn. De komrand krijgt daarbij bijzondere aandacht.

Juist daar komen meerdere opgaven samen, zoals woningbouw, landschap, water, mobiliteit, natuur, landbouw, recreatie en ruimtelijke kwaliteit. De integrale visie moet duidelijk maken welke rol de komrand krijgt als overgang tussen dorp en buitengebied en welke uitgangspunten en randvoorwaarden daar voor ontwikkeling gelden. 3.5 Inzicht in effecten van keuzes De integrale omgevingsvisie gaat op onderdelen meer richting geven aan toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen. De verwachting is dat de visie daarmee kaders gaat stellen voor latere besluiten over ontwikkelingen die belangrijke milieueffecten kunnen hebben. Daarom wordt bij het opstellen van de visie uitgegaan van een MER-procedure. Winterswijk kiest daarbij voor een bredere omgevingseffectrapportage (OER). Daarmee worden naast effecten op de fysieke leefomgeving, zoals natuur, water, bodem, landschap en mobiliteit, ook bredere effecten op onder meer gezondheid, leefbaarheid en sociaal- economische waarde betrokken. Het OER ondersteunt daarmee de integrale afweging van ontwikkelrichtingen en bestuurlijke keuzes en sluit aan bij het gebruik van brede welvaart als afwegingsperspectief. De aanpak van het OER wordt verder uitgewerkt in hoofdstuk 4. Als onderdeel van het OER wordt ook uitgewerkt hoe relevante ontwikkelingen en effecten na vaststelling van de omgevingsvisie kunnen worden gevolgd en geëvalueerd.

Het beoordelingskader van het OER vormt hiervoor de basis. Daarbij wordt zoveel mogelijk gebruikgemaakt van beschikbare gegevens en wordt toegewerkt naar een uitvoerbare aanpak voor monitoring en eventuele bijsturing. 4. Aanpak, fasering en tussenproducten 4.1 Aanpak op hoofdlijnen Na vaststelling van deze startnotitie wordt het vervolgproces verder ingericht. De voorbereiding die al heeft plaatsgevonden, waaronder de beleidsanalyse, de integratieopgaven en het voorgestelde uitwerkingsniveau per thema, vormt daarbij het vertrekpunt. De gemeente voert de regie over het proces. Een gespecialiseerd extern bureau ondersteunt bij het opstellen van de integrale omgevingsvisie, het OER-traject en de verbinding daarvan met participatie en bestuurlijke keuzemomenten. De omgevingsvisie, het OER en participatie worden als één samenhangend proces ingericht. Dilemma’s, mogelijke ontwikkelrichtingen en effecten worden gedurende het proces zichtbaar gemaakt, beoordeeld en besproken. Op basis daarvan worden keuzes stapsgewijs getrechterd richting een ontwerp-omgevingsvisie. De nadere procesinrichting, planning, rolverdeling en projectorganisatie worden na aanbesteding uitgewerkt in een projectplan. 4.2 Fasering en tussenproducten Het proces wordt uitgewerkt in zeven fasen. Fase Inhoud Opbrengst 1.

Start en procesinrichting Verder uitwerken van het proces en participatieplan naar aanleiding van de aanbestedingsprocedure, Opdrachtverlening, definitieve procesaanpak en planning, onderzoeksopzet OER, en uitwerking van participatiemomenten. 2. Referentiesituatie, ontwikkelingen en speelruimte Parallel daaraan het in beeld brengen van de huidige kwaliteit van de leefomgeving, autonome ontwikkelingen, geldende kaders en bovenlokale randvoorwaarden. Daarmee wordt duidelijk wat vastligt, waar gemeentelijke keuzeruimte bestaat en welke dilemma’s en keuzevragen om verdere uitwerking vragen. Referentiesituatie (foto van de leefomgeving), overzicht van ontwikkelingen en randvoorwaarden, beoordelingskader voor het OER en brede welvaart, en overzicht van de belangrijkste dilemma’s en keuzevragen. 3. Ontwikkelrichtingen en scenario's bepalen Voor belangrijke en complexe ruimtelijke keuzes worden mogelijke ontwikkelrichtingen en scenario's uitgewerkt. Daarbij kan het o.a. gaan om woningbouw en mogelijke uitleglocaties, de rol van de komrand en de ontwikkelruimte van het buitengebied. Welke onderwerpen daadwerkelijk om alternatieven vragen, wordt bepaald op basis van de beschikbare speelruimte en de bestuurlijke keuzevragen. Scenario’s, ruimtelijke verkenningen. 4.

Effectbeoordeling en participatie De mogelijke ontwikkelrichtingen en scenario's worden beoordeeld op effecten voor de fysieke leefomgeving en brede welvaart. De uitkomsten worden gebruikt om verschillen, kansen en risico’s zichtbaar te maken en vormen input voor participatie en bestuurlijke gesprekken. Eerste OER-beoordeling, participatieopbrengsten 5. Trechtering, voorkeursrichting en conceptvisie Op basis van onderzoek, effectbeoordeling, participatieresultaten en bestuurlijke richting worden keuzes getrechterd. De voorkeursrichting wordt uitgewerkt naar een conceptvisie en concept- OER. De toepasbaarheid wordt aan de hand van verschillende praktijksituaties getoetst. Daarbij wordt beoordeeld of de conceptvisie voldoende duidelijk en toepasbaar is en bijdraagt aan een snellere en integrale beoordeling van initiatieven. Voorkeursrichting met afwegingsonderbouwing, concept-omgevingsvisie en concept-OER, uitkomsten praktijktoets. 6. Ontwerp en terinzagelegging De ontwerp-omgevingsvisie en het ontwerp-OER worden afgerond en bestuurlijk vrijgegeven voor terinzagelegging. Het OER wordt voor toetsing voorgelegd aan de Commissie m.e.r. Ontwerp-omgevingsvisie, ontwerp-OER, terinzagelegging en toetsingsadvies van de Commissie m.e.r. 7. Verwerking en vaststelling De zienswijzen en het toetsingsadvies van de Commissie m.e.r. worden beoordeeld en verwerkt.

Waar nodig worden de omgevingsvisie en het OER aangepast of aangevuld. De definitieve stukken worden aan de raad ter vaststelling aangeboden. Zienswijzennota, definitieve omgevingsvisie, definitief OER en raadsvoorstel. 4.3 Globale planning Het streven is om na vaststelling van de startnotitie en afronding van de aanbesteding in circa anderhalf jaar toe te werken naar de terinzagelegging van de ontwerp-omgevingsvisie en het ontwerp-OER. De planning is richtinggevend. De definitieve planning wordt na aanbesteding uitgewerkt met het bureau en is mede afhankelijk van beschikbare capaciteit, bestuurlijke besluitvorming, participatiemomenten en de benodigde diepgang van het OER. Periode Hoofdfase Q4 2026 Aanbesteding en verdere procesinrichting Q1 – Q2 2027 Referentiesituatie, ontwikkelingen, randvoorwaarden en speelruimte Q2 – Q3 2027 Ontwikkelrichtingen en alternatieven uitwerken en beoordelen Q3 – Q4 2027 Trechtering, voorkeursrichting en concept-omgevingsvisie Q1 – Q2 2028 Ontwerp-omgevingsvisie en ontwerp-OER afronden, ter inzage leggen en laten toetsen door de Commissie m.e.r. Na terinzagelegging Zienswijzen en toetsingsadvies verwerken en vaststelling door de raad 5. Participatie en communicatie De participatie richt zich vooral op onderwerpen waar nieuwe keuzes nodig zijn, bestaande beleidslijnen of belangen met elkaar botsen of nog onvoldoende inbreng beschikbaar is.

Participatie wordt gedurende het proces gekoppeld aan concrete opgaven, dilemma's, ontwikkelrichtingen en keuzes. Daarmee wordt voorkomen dat opnieuw breed wordt opgehaald wat al bekend is en wordt de beschikbare participatieruimte gericht benut. Bij gebiedsgebonden vraagstukken wordt aangesloten bij bestaande netwerken en organisaties in het betreffende gebied. Voor het buitengebied betekent dit bijvoorbeeld dat buurtschappen, ondernemers, gebiedspartners, natuur- en landschapsorganisaties en inwoners tijdig worden betrokken wanneer keuzes voor hun gebied worden voorbereid. Waar mogelijk trekken we samen op met de Gebiedsontwikkeling Winterswijk. Voor ieder participatiemoment wordt vooraf duidelijk gemaakt waarover kan worden meegedacht, welke kaders al vastliggen en waar de uiteindelijke besluitvorming ligt. Na participatiemomenten wordt zichtbaar teruggekoppeld welke nieuwe resultaten uit de participatie naar voren zijn gekomen en hoe deze worden betrokken in het vervolgproces. Daarbij wordt niet herhaald wat al bekend is of eerder is opgehaald, maar ligt de nadruk op nieuwe inzichten, keuzes of aandachtspunten en de manier waarop daarmee wordt omgegaan. Na afronding van de ontwerpstukken volgt daarnaast de formele mogelijkheid om een zienswijze in te dienen. Het volledige participatieplan wordt als bijlage bij deze startnotitie aangeboden.

Daarin wordt per fase nader uitgewerkt wie wordt betrokken, met welk doel, welke beïnvloedingsruimte bestaat en welke werkvormen mogelijk passend zijn. Daarbij wordt ook uitgewerkt hoe participatie samenhangt met het OER-traject en de bestuurlijke keuzemomenten. 6. Risico’s en beheersmaatregelen Het opstellen van één integrale omgevingsvisie vraagt aan de voorkant om een duidelijke opdracht en doelgericht proces. De belangrijkste risico’s voor het vervolg zijn: 6.1 Onvoldoende scherpte in het eindproduct Het risico bestaat dat de visie te algemeen blijft en daardoor onvoldoende houvast biedt voor ruimtelijke initiatieven, programma’s, het omgevingsplan en de uitvoering. Dit wordt ondervangen door per thema vooraf het gewenste uitwerkingsniveau te bepalen, dilemma’s en keuzes tijdig concreet te maken en de toepasbaarheid van de conceptvisie aan praktijksituaties te toetsen. 6.2 Planning en capaciteit onder druk De gewenste doorlooptijd vraagt om voldoende ambtelijke capaciteit en beschikbare externe deskundigheid, tijdige inhoudelijke voorbereiding en bestuurlijke richting op belangrijke keuzemomenten. De definitieve planning en benodigde inzet worden na aanbesteding vastgelegd in het projectplan. Afwijkingen die gevolgen hebben voor planning, capaciteit of besluitvorming worden tijdig bestuurlijk besproken.

6.3 Samenloop met lopende ontwikkelingen en trajecten Tijdens het visieproces lopen ruimtelijke initiatieven, beleidsactualisaties, programma’s en gebiedsprocessen door. Per traject wordt bepaald wat binnen de bestaande kaders kan doorgaan, waar afstemming met het visieproces nodig is en welke keuzes in de integrale omgevingsvisie moeten landen. Bijzondere aandacht gaat uit naar het gebiedsprogramma voor het buitengebied. Daarbij wordt afgestemd welke hoofdlijnen in de omgevingsvisie landen, welke uitwerking in het gebiedsprogramma plaatsvindt en hoe onderzoeken en informatie over en weer kunnen worden benut. 6.4 Verwachtingen over participatie Participatie kan verwachtingen oproepen die niet kunnen worden waargemaakt, omdat niet alle keuzes openliggen. Dit risico wordt beperkt door in het participatieplan per fase duidelijk te maken wie het best kunnen bijdragen aan de voorliggende participatievraag, op welk participatieniveau en in welke vorm geparticipeerd wordt. Daarnaast worden participatiemomenten gericht teruggekoppeld door alleen hetgeen terug te koppelen dat leidt tot nieuwe inzichten en wijzigingen ten opzichte van bestaand beleid. 6.5 Veranderende bovenlokale kaders Bovenlokale kaders kunnen tijdens het proces veranderen, onder meer rond natuur, water, bodem, stikstof, wonen, energie en het landelijk gebied.

Daarom wordt vroeg in het proces bepaald wat vastligt, wat nog in ontwikkeling is en waar gemeentelijke keuzeruimte bestaat. Nieuwe ontwikkelingen worden gedurende het traject betrokken bij de inhoudelijke en bestuurlijke afweging. 7. Financiën en ambtelijke capaciteit Voor het vervolgtraject is in de begroting 2027 een incidenteel budget van € 200.000 aangevraagd, dat na vaststelling van de begroting door de gemeenteraad beschikbaar wordt gesteld. Op basis van de uitgevoerde marktconsultatie kost het OER-traject naar schatting € 150.000,-. De resterende € 50.000,- is bedoeld voor kosten rondom participatie en communicatie, vormgeving en eventuele externe ondersteuning. De definitieve kosten worden duidelijk na aanbesteding en verdere uitwerking van het proces. Indien uit de aanbesteding of uit noodzakelijke aanvullende onderzoeken blijkt dat het traject niet binnen het beschikbare budget kan worden uitgevoerd, wordt dit opnieuw bestuurlijk voorgelegd. Naast financiële middelen vraagt het traject om voldoende ambtelijke capaciteit voor het behalen van de voorgestelde planning. De projectleiding en inhoudelijke regie worden in beginsel intern georganiseerd. Vanuit verschillende beleidsterreinen is gedurende het proces inhoudelijke inzet nodig voor het aanleveren en beoordelen van informatie, het uitwerken van keuzes en het beoordelen van tussenproducten.

Na vaststelling van de startnotitie wordt de ambtelijke capaciteit verder uitgewerkt en geborgd in het projectplan. 8. Bestuurlijke betrokkenheid en voortgang College en raad worden gedurende het proces betrokken op de momenten waarop richting nodig is. De concrete momenten en de wijze waarop college, raad en raadswerkgroep worden betrokken, zijn uitgewerkt in het participatieplan. De bestaande raadswerkgroep blijft gedurende het proces betrokken en wordt benut om de raad tussentijds mee te nemen in de voortgang, procesaanpak en aankomende bestuurlijke keuzemomenten. De formele besluitvorming blijft bij college en raad. Als tijdens het proces wezenlijke afwijkingen ontstaan in planning, capaciteit, budget, reikwijdte of aanpak, worden college en raad hierover tijdig geïnformeerd. Daarbij wordt aangegeven wat de afwijking betekent en welke bijsturing nodig is. Bij de afronding van belangrijke fasen wordt ook beoordeeld of de reikwijdte, het uitwerkingsniveau, de planning en de beschikbare capaciteit nog aansluiten bij de vastgestelde opdracht.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://winterswijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c235bf23-0a06-413f-9595-1782c5954771?agendaItemId=0c3c747e-7e8d-4400-a27b-c56650442683