Programmabegroting 2027-2030
Tekst van het document
Financieel belang Bij de verdeling van de gemeentelijke bijdrage over de deelnemende gemeenten wordt het verdeelmodel gebruikt. Dit verdeelmodel is vastgelegd in de Gemeenschappelijke Regeling VNOG. Als verdeelsleutel geldt de procentuele verdeling tussen de gemeenten uit het verdeelmodel. Het verdeelmodel is op zijn beurt gebaseerd op de verhouding per gemeente van het in de algemene uitkering van het gemeentefonds opgenomen bedrag voor het cluster openbare orde en veiligheid/brandweer en rampenbestrijding. Het aandeel van de gemeente Winterswijk is 3.41% en wordt 1 keer in de vier jaar herijkt. De Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDuR) is de algemene uitkering van het Rijk aan de veiligheidsregio's en een belangrijke inkomstenbron. De afgelopen jaren is deze BDuR in beweging geweest. De bewegingen in deze uitkering hebben, uiteindelijk, invloed op de hoogte van de gemeentelijke bijdrage. − In 2023 verhoogde het Rijk de bijdrage stapsgewijs ter versterking van crisisbeheersing en informatievoorziening (extra-BDuR). − Per 2026 is de gehele BDuR structureel gekort met 10% (BDuR-korting); een landelijke korting van € 28 miljoen. Naam | Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG) − Per 2027 wordt vervolgens de BDuR weer landelijk verhoogd met € 25 miljoen.
Het Rijk geeft aan dat deze verhoging niet een deel-reparatie van de korting is, maar moet worden ingezet voor weerbaarheid (Weerbaarheids- BDuR en dus een ander doel heeft. Werken aan de weerbaarheid en veerkracht van de samenleving is niet alleen een thema voor de veiligheidsregio’s, maar nadrukkelijk ook van gemeenten. Dit spreekt o.a. uit de bestuursafspraken weerbaarheid van november 2025. VNOG wil dit ook tot uitdrukking laten komen in de besteding van de extra middelen. Een deel van de middelen komt ten goede aan de gemeenten, ter ondersteuning van hun weerbaarheid. Een deel is ter versterking van de weerbaarheid/continuïteit van VNOG. In 2027 stijgt de gemeentelijke bijdrage door de gebruikelijke toegepaste loon- en prijsindexatie, door autonome ontwikkelingen, nieuw beleid en gestegen kapitaallasten. De gemeentelijk bijdrage van Winterswijk stijgt in 2027 t.o.v. 2026 met € 171.912 naar € 2.172.800. In deze bijdrage is niet opgenomen de demarcatieregeling ad. € 21.000 welke toeziet op de kazernes in de gemeente Winterswijk. De bijdrage in de demarcatieregeling is ongewijzigd ten opzichte van 2026. De totale bijdrage 2027 inclusief demarcatie komt dan uit op € 2.193.800.
Meerjarenoverzicht bijdrage VNOG: Bijdrage 2025: € 1.964.696 Bijdrage 2026: € 2.021.888 (begroot saldo inclusief demarcatie) Bijdrage 2027: € 2.193.800 (begroot saldo inclusief demarcatie) Eigen vermogen: Per 31 december 2023 | € 19.874.060 Per 31 december 2024 | € 22.716.712 Per 31 december 2025 | € 25.060.553 Vreemd vermogen: Per 31 december 2023 | € 25.423.595 Per 31 december 2024 | € 43.422.192 Per 31 december 2025 | € 63.176.391 In de afgelopen jaren heeft de VNOG geld overgehouden. Ook ziet de VNOG financieel moeilijke jaren op de gemeenten afkomen daarrom wordt de verhoging van de bijdrage gedempt. Het resultaat 2025 is deels teruggevloeid volgens de verdeelsleutel naar de gemeenten en deels gebruikt voor het opvangen van de CAO- stijging de komende periode. Ontwikkelingen | Programmaplan Weerbaarheid 2025-2027 De urgentie om maatschappelijke weerbaarheid te vergroten is de afgelopen jaren sterk toegenomen, onder meer als gevolg van toenemende geopolitieke spanningen en hybride (oorlogs)dreigingen. Het algemeen bestuur van VNOG heeft de opdracht gegeven om de weerbaarheid en veerkracht in de regio te versterken en hiervoor bestuursafspraken op te stellen. Deze afspraken zijn bedoeld om gemeenten te ondersteunen bij hun lokale opgaven en om de regionale samenhang te bevorderen.
Een van de onderdelen van deze afspraken is het inrichten van een regionale structuur voor de aanpak van maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht. Het Programmaplan Weerbaarheid 2025-2027 beschrijft deze structuur en schetst de governance van de aanpak binnen VNOG, inclusief de samenwerking met de inliggende gemeenten en crisispartners. Bestuursafspraken weerbaarheid en brede maatschappelijke continuïteit 2025 NOG Om de weerbaarheid en veerkracht in de regio te versterken zijn er bestuursafspraken opgesteld. Deze afspraken zijn bedoeld om gemeenten te ondersteunen bij hun lokale opgaven en om de regionale samenhang te bevorderen. De bestuursafspraken weerbaarheid bevatten een actielijst met concrete inspanningen voor gemeenten en VNOG. Gezien de ontwikkelingen in dreigingen ontwikkelt het takenpakket van de veiligheidsregio zich verder. Dit vraagt een nauwere samenwerking met gemeenten en andere partners op het gebied van bevolkingszorg en crisisbeheersing. De bestuursafspraken passen in de context van een accentverschuiving in het takenpakket van VNOG (m.b.t. weerbaarheid en brede maatschappelijke continuïteit) en in de context van de benodigde intensievere samenwerking tussen veiligheidsregio, gemeenten en andere partners op het gebied van crisisbeheersing en bevolkingszorg.
Uitvoeringsprogramma Natuurbrandbeheersing 2025-2028 Om de activiteiten en projecten rondom natuurbrandrisicobeheersing en natuurbrandbestrijding duurzaam te borgen is een Uitvoeringsprogramma opgesteld voor de periode 2025-2028. De toenemende dreiging van natuurbranden in Nederland, mede door klimaatverandering en groeiende kwetsbaarheid van natuurgebieden, vraagt structurele aandacht van VNOG. Naast preventie, voorbereiding en bestrijding is ook structurele monitoring noodzakelijk. Dit Uitvoeringsprogramma geeft inzicht in de invulling van de bestuurlijke opdracht zoals opgenomen in het Regionaal Beleidsplan VNOG 2025-2028. Programmabegroting 2026 –2029 VNOG De programmabegroting 2026 – 2029 VNOG beschrijft de doelen, activiteiten en de budgetten van de VNOG voor 2026 en geeft op hoofdlijnen een financiële doorkijk voor de periode tot en met 2029. De begroting is gebaseerd op de Kadernota 2026 – 2029. De VNOG heeft daar proactief op ingespeeld door, in de voorgaande begrotingen, structurele besparingen ter demping van de stijging van de gemeentelijke bijdrage op te nemen. De programmabegroting 2027 – 2030 is op het moment van opmaken van de gemeentelijke begroting nog niet gereed, daarom werken wij voor de gemeentelijke begroting het de kadernota welke wij onderstaand behandelen. Kadernota 2027-2030 De Kadernota 2027-2030 vormt de basis voor de begroting 2027-2030.
In de kadernota staan de financieel- technische uitgangspunten, ontwikkelingen, ontwikkelrichtingen en autonome ontwikkelingen beschreven. De al jaren spelende groeiende onzekerheid in de wereld op allerlei vlakken heeft grote effecten; zowel op de taken en rol van VNOG, als op de eigen bedrijfsvoering van VNOG en haar financiën. Het gaat bijvoorbeeld om (nieuwe) dreigingen, klimaatverandering, fluctuerende energiekosten en grondstofprijzen, cybercriminaliteit, (geopolitieke) 127 Naam | Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG) instabiliteit, hybride oorlogvoering, etc. Niemand kan alle effecten op dit moment volledig overzien of voorspellen. De ontwikkelingen leiden er onder andere toe dat inwoners, gemeenten, bedrijven en instellingen meer en andere hulp- en dienstverlening van onze veiligheidsregio nodig hebben. Dit alles maakt dat er de komende jaren niet verder bespaard/bezuinigd kan worden, maar dat de VNOG, samen met haar partners, ervoor moet zorgen dat de organisatie actueel blijft door in de organisatie te investeren. Relatie tot | Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk. programma’s Informatie- | Informatie-uitwisseling vindt plaats in het algemeen bestuur en via de op grond van de gemeenschappelijke uitwisseling | regeling afgesproken overlegging van de financiële stukken (begroting, rekening).
Vastgelegd is dat de raad altijd om informatie kan vragen. Risico’s | De belangrijkste risico's voor de gemeente zijn enerzijds een hogere gemeentelijke bijdrage als gevolg van kostenstijgingen en aanvullende taken binnen de VNOG. Anderzijds bestaat het risico dat de toenemende opgaven op het gebied van crisisbeheersing, cyberdreigingen, klimaatadaptatie en maatschappelijke weerbaarheid sneller groeien dan de beschikbare capaciteit en middelen. Gemeenschappelijke regeling Regio Achterhoek Doetinchem Excel-tabel Gemeenschappelijke regeling Regio Achterhoek Vestigingsplaats | Doetinchem Doel | De samenwerking richt zich op: - De totstandkoming van regionaal beleid en regionale lobby om daarmee de Achterhoek op de kaart te zetten. - Het ontwikkelen van regionaal beleid en projecten voor bovenlokale onderwerpen voor gemeenten en andere overheidsorganisaties. - De afstemming van lokaal beleid, overleg tussen gemeenten en gemeenschappelijke belangenbehartiging. Betrokkenen | De gemeenten: Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Bestuurlijk belang | Het algemeen bestuur bestaat uit acht leden (één lid van het college van burgemeester en wethouders uit elke deelnemende gemeente). Voor Winterswijk is burgemeester B. Dijkstra lid van het dagelijks bestuur.
Financieel belang | De bijdrage bedraagt over: 2025 | € 234.094 2026 | € 240.881 2027 | € 251.380 (volgens begroting) Het eigen vermogen bedraagt: Per 31 december 2023 | € 6.808.000 Per 31 december 2024 | € 6.736.000 Per 31 december 2025 | € 6.390.000 Per 31 december 2026 | € 6.007.000 (volgens begroting) Per 31 december 2027 | € 5.539.000 (volgens begroting) Het vreemd vermogen bedraagt: Per 31 december 2023 | € 12.579.000 Per 31 december 2024 | € 22.278.000 Per 31 december 2025 | € 32.111.000 Per 31 december 2026 | € 17.126.000 (volgens begroting Per 31 december 2027 | € 7.755.000 (volgens begroting) Financieel resultaat 2025: € 390.000. Verwacht financieel resultaat 2026: € 0. Verwacht financieel resultaat 2027: € | 0. Ontwikkelingen | De aanvraag van de Regio Achterhoek voor een bijdrage voor een nieuwe RegioDeal | -periode is in 2024 toegekend. De gemeente Montferland is in 2024 toegetreden tot de Regio Achterhoek. Relatie tot | De taken hebben betrekking op meerdere programma’s. programma’s Informatie- | Informatie-uitwisseling vindt plaats in het dagelijks en het algemeen bestuur, de Achterhoek Board, Achterhoek uitwisseling | Raad en de Thematafels. Ook de begroting en jaarrekening zijn informatiebronnen. Vastgelegd is dat de raad meer bij de beleidsvoorbereiding van d | e regio wordt betrokken, vooral bij de jaarlijkse vaststelling van de strategische agenda.
Uiteraard kan de raad altijd om informatie vragen. Risico's | Deelnemende gemeenten zijn aansprakelijk voor een eventueel exploitatietekort. 128 Gemeenschappelijke regeling voor het Nederlands-Duitse openbare lichaam EUREGIO Excel-tabel Naam | Gemeenschappelijke regeling voor het Nederlands-Duitse openbare lichaam EUREGIO Vestigingsplaats | Gronau Doel | De EUREGIO bevordert, ondersteunt en coördineert de regionale grensoverschrijdende samenwerking van haar leden. De regionale grensoverschrijdende samenwerking vindt plaats op de volgende gebieden: communicatie, sociaal- culturele ontmoetingen, gezondheidszorg, scholing en opleiding, openbare veiligheid, hulpdiensten en rampenbestrijding, cultuur en sport, economische ontwikkeling, arbeidsmarkt en kwalificatie, innovatie en technologietransfer, recreatie en toerisme, agrarische ontwikkeling, ruimtelijke ordening, verkeer en vervoer, energie, natuur- en milieubescherming, afvalbeheer en waterbeheer. Betrokkenen | Er zijn ongeveer 129 gemeenten, steden, (Land-)Kreise en waterschappen lid, 104 aan Duitse en 25 aan Nederlandse zijde. Bestuurlijk belang | De leden van EUREGIO vormen samen het algemeen bestuur (AB). Onder het AB fungeert de Euregioraad met 43 Duitse, 43 Nederlandse vertegenwoordigers en een voorzitter. Het dagelijks bestuur bestaat uit elf Nederlandse en Duitse leden.
De Euregioraad wordt geadviseerd door drie commissies: Maatschappelijke Ontwikkeling (voorheen Commissie Mozer), Duurzame en Ruimtelijke Ontwikkeling, en Economie en Arbeidsmarkt. Financieel belang | De (geharmoniseerde) bijdrage per inwoner is € 0,29. De bijdrage bedraagt in: 2024: | € 8.483 2025: | € 8.477 2026: | € 8.477 Het eigen vermogen bedraagt: Per 31 december 2023 | € 2.577.055 Per 31 december 2024 | € 2.539.967 Per 31 december 2025 | € 2.676.959 Per 31 december 2026 | € 2.734.666 (volgens begroting) Per 31 december 2027 | € 2.756.391 (volgens begroting) Het vreemd vermogen bedraagt: Per 31 december 2023 | € 29.942.644 Per 31 december 2024 | € 39.553.248 Per 31 december 2025 | € 55.256.531 Per 31 december 2026 | € 55.256.531 (volgens begroting) Per 31 december 2027 | € 55.256.531 (volgens begroting) Financieel resultaat 2025: € 136.992 Verwacht financieel resultaat over 2026: € 57.707 Verwacht financieel resultaat over 2027: € 21.725 Ontwikkelingen Relatie tot | De taken die de EUREGIO uitvoert, hebben betrekking op meerdere programma’s. programma’s Informatie- | Informatie-uitwisseling vindt plaats in het AB, de Euregioraad, het DB en de commissies, en via de op grond van uitwisseling | de regeling afgesproken overlegging van de financiële stukken (jaarrekening en begroting).
Risico’s | De risico’s zijn vergelijkbaar met die van lidmaatschappen van regelingen volgens de Wet gemeenschappelijke regelingen (WGR). Dat wil zeggen dat de leden aansprakelijk zijn voor eventuele exploitatietekorten. 129 130 N.V. Alliander Excel-tabel Naam N.V. Alliander Vestigingsplaats Arnhem Doel Alliander is een netwerkbedrijf dat voortgekomen is uit Nuon (tegenwoordig Vattenfall). Alliander bestaat uit de onderdelen Liander en Qirion. Liander, een regionale netbeheerder, verzorgt de distributie van energie in een derde van Nederland en telde in 2025 5,9 miljoen klantenaansluitingen. Daarvan waren er 3,4 miljoen elektriciteitsaansluitingen en 2,5 miljoen gasaansluitingen. In 2025 kwamen er 46.153 nieuwe aansluitingen bij. Betrokkenen Alliander is volledig in publieke handen. De grootste aandeelhouder is de provincie Gelderland (44,68%). Alliander heeft te maken met een groot netwerk van klanten, gemeenten/provincies, aandeelhouders, leveranciers, toezichthouders en andere partijen in de energiesector. Bestuurlijk belang Er is geen specifiek bestuurlijk belang. Als aandeelhouder hebben we een stemrecht over 436.930 aandelen. Dat is 0,319% van het totaal.
Financieel belang De belangrijkste cijfers in de begroting van Alliander voor 2026 zijn de bruto-investeringen 2026 (€ 2 miljard), vooral voor uitbreiding van de elektriciteitsnetten, de investeringen Liander 2026-2028 (€ 6,7 miljard) voor uitbreiding en onderhoud van elektriciteits- en gasnetten. Het steeds hogere investeringsniveau kan niet worden gefinancierd met de operationele kasstroom, hetgeen naar verwachting leidt tot een forse negatieve vrije kasstroom in 2026 die met obligatieleningen gefinancierd zal moeten worden. Ontwikkelingen Het doel van Alliander is om in 2030 klanten oplossingen te bieden die passen bij een betaalbaar en betrouwbaar energiesysteem. Hiermee willen ze niet alleen de energietransitie mogelijk maken, maar ook versnellen. Zodat Nederland in 2050 klimaatneutraal is. De strategie van Alliander laat zien hoe ze dit willen bereiken en wat ze van anderen nodig hebben. Relatie tot programma’s Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk. Informatie- uitwisseling Vindt plaats op de aandeelhoudersvergadering. Risico's Productie en handel zijn commerciële activiteiten met daarbij behorende risico’s. Het klantenbestand heeft echter een gebonden karakter, dit in tegenstelling tot de energieleverancier. De gemeente Winterswijk is niet aansprakelijk voor de eventuele tekorten van Alliander. N.V. Vitens Excel-tabel Naam N.V.
Vitens Vestigingsplaats Zwolle Doel Vitens wint, zuivert en levert jaarlijks meer dan 340 miljoen liter drinkwater aan bijna 6 miljoen klanten. Dat zijn zowel particulieren als bedrijven, verspreid over vijf provincies en enkele gemeenten in Drenthe en Noord-Holland. De primaire taak is te zorgen voor betrouwbaar drinkwater: 24 uur per dag, 365 dagen per jaar. Nu én in de toekomst. Betrokkenen Vitens is een publiek bedrijf en de aandelen van de naamloze vennootschap zijn (in)direct in handen van provinciale en gemeentelijke overheden. Bestuurlijk belang De gemeente heeft recht op deelneming aan de beraadslagingen en stemrecht in de algemene vergadering van aandeelhouders. De gemeente Winterswijk bezit 32.046 aandelen. Dit is 0,555% van het totaal van de uitgegeven 5.777.247 aandelen. Financieel belang Ook over 2025 wordt geen dividend uitgekeerd. Het resultaat wordt toegevoegd aan het eigen vermogen. Ontwikkelingen Vitens staat voor een grote investeringsopgave om de drinkwatervoorziening toekomstbestendig te maken. Versterking van het eigen vermogen is noodzakelijk om deze investeringen te kunnen financieren. Vitens investeert daarnaast in robuuste infrastructuur, duurzaamheid, innovatie en digitale veiligheid. Relatie tot programma’s Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk. Informatie- uitwisseling Vindt plaats op de aandeelhoudersvergadering.
Risico's Drinkwaterlevering kent een gebonden klantenbestand. Dit maakt dat het risicoprofiel minder groot is dan bij activiteiten in een geliberaliseerde markt. 131 N.V. Bank voor Nederlandse Gemeenten Excel-tabel Naam N.V. Bank voor Nederlandse Gemeenten Vestigingsplaats Den Haag Doel De Bank voor Nederlandse Gemeenten (BNG) is opgericht in 1914 en het belangrijkste doel is om maatschappelijke impact te creëren door de publieke sector in Nederland te financieren en zo bij te dragen aan een socialer en duurzamer Nederland. Betrokkenen De belangrijkste betrokkenen zijn; de Nederlandse gemeenten, provincies, de Nederlandse Staat, waterschappen, woningcorporaties, zorg- en onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties. Bestuurlijk belang We hebben stemrecht over 17.199 aandelen. Dit is 0,031% van het totaal. Het totaal aantal uitstaande aandelen is 55.690.720. Financieel belang Het directe financieel belang en het risico is beperkt tot het aandelenbelang. Daarnaast bestaat een indirect risico doordat het dividend afhankelijk is van de resultaten van de BNG. De BNG kent een sterke kapitaalpositie en hoge kredietwaardigheid. Ontwikkelingen De BNG blijft zich richten op de financiering van de publieke sector en maatschappelijke voorzieningen. De ontwikkeling van het resultaat en het dividend kan van jaar tot jaar fluctueren.
Relatie tot programma’s Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk. Informatie- uitwisseling Vindt plaats op de aandeelhoudersvergadering. Risico’s Het financiële risico blijft beperkt tot het nominale bedrag van de aandelen. AGE B.V. Excel-tabel Naam | AGEM Gemeentelijke Energie B.V. Vestigingsplaats | Doetinchem Doel | De energielevering aan de Achterhoekse gemeenten op een duurzame manier tot stand brengen door: - Het inkopen van energie en certificaten of andere rechten met een duurzame oorsprong, zoveel mogelijk uit de regio Achterhoek. - Het opwekken van duurzame energie voor gemeenten. - Het opwekken en eventueel opslaan van duurzame energie, zoveel mogelijk uit de regio Achterhoek. - Het verkrijgen, bezitten, vervreemden, beheren of anderszins gebruiken van vermogensrechten, roerende zaken en registergoederen. Betrokkenen | De gemeenten: Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Bestuurlijk belang | De algemene vergadering bestaat uit acht leden (één lid van het college van burgemeester en wethouders uit elke deelnemende gemeente). Financieel belang | De bijdrage in 2026 was € 0.
Eigen vermogen per 31 | -12-2024: € 46.080 Eigen vermogen per 31-12-2025: € 81.435 Eigen vermogen per 31-12-2026: € 100.000 (inschatting) Vreemd vermogen per 31-12-2024: € 2.833.187 Vreemd vermogen per 31-12-2025: € 3.050.000 Vreemd vermogen per 31-12-2026: € 3.050.000 (inschatting) Inschatting | 01-Jan-27 | 31-Dec-27 Eigen vermogen | € 100.000 | € 120.000 Vreemd vermogen | € 3.050.000 | € 3.050.000 Verwachte financiële resultaat 2027: € 20.000 (geschat) Ontwikkelingen | AGEM Gemeentelijke Energie B.V. heeft samen met Klimaatverbond Nederland de Coöperatie LEO opgericht. Hiermee wordt de kennis rondom zelflevering landelijk gebundeld en ter beschikking gesteld aan Gemeenten, provincies en waterschappen. Relatie tot | Programma 3 Werkend Winterswijk. Programma’s Informatie- | Niet van toepassing. uitwisseling Risico's | Omdat AGE B.V. energie inkoopt en weer doorverkoopt en hierbij haar kosten kan doorbelasten, zijn de risico's van de onderneming beperkt. Paragraaf grondbeleid Inleiding De paragraaf Grondbeleid is volgens het Besluit Begroting & Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) een verplicht onderdeel in de begroting en het jaarverslag.
Deze paragraaf bevat: • | Een visie op het grondbeleid in relatie tot de doelstellingen van de programma’s die zijn opgenomen in de begroting; • | Een aanduiding van de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert; • | Een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie; • | Een onderbouwing van de geraamde winstneming; • | De beleidsuitgangspunten voor de reserves voor grondexploitatie in relatie tot de risico’s van de grondzaken. 132 133 Onze visie op grondbeleid in relatie tot onze programmadoelstellingen Het gemeentelijk grondbeleid is een belangrijk instrument om de ruimtelijke programmadoelstellingen op het gebied van wonen - en werken, groen en water, infrastructuur en maatschappelijke voorzieningen te realiseren. In de Omgevingsvisie Kom Winterswijk 2040 staat ons planologisch beleid voor de bebouwde kom. Samen met de Omgevingsvisie Buitengebied Winterswijk vormt de omgevingsvisie voor de kom het beoordelingskader voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. We voegen op termijn beide visies samen tot één integrale omgevingsvisie voor de hele gemeente In de omgevingsvisie legt de gemeente haar lange termijndoelen vast voor de fysieke leefomgeving. Door actief of faciliterend op te treden heeft de gemeente regie op de gebiedsontwikkelingen. Zo vormt het grondbeleid de schakel tussen visie en realisatie.
Voor woningbouw zoeken we op korte termijn ruimte op inbreidingslocaties. Hieronder vallen ook transformatie-locaties. Voorbeelden van inbreidingslocaties zijn de Ribeslaan, Pelkpark fase 3 en mogelijk de Spoorzone. Echter houden we er rekening mee dat inbreidingslocaties niet toereikend zijn voor de gehele woningbouwopgave. Naast woningbouw (her)ontwikkelen we ook bedrijventerreinen (bijvoorbeeld de Spoorzone en voormalig steenfabriek De Vlijt). Het college heeft het gebied Arrisveld aangewezen als uitbreidingslocatie voor een nieuw bedrijventerrein. Hoe voeren we ons grondbeleid uit? De gemeente voert een situationeel grondbeleid. We kiezen niet generiek voor één vorm van grondbeleid, maar we bekijken per ontwikkeling welk type grondbeleid (actief of faciliterend) het beste middel is om de ruimtelijke (programma)doelstellingen te kunnen halen. We geven het grondbeleid vorm aan de hand van beleidsnotities voor (delen van) het grondgebied. Dit doen we wanneer de behoefte aan beleidsbepaling zich voor doet. Het grondbeleid is niet vastgelegd in een door de raad vastgestelde beleidsnota. We toetsen ons grondbeleid aan de bij de jaarrekening geactualiseerde exploitatieberekeningen. We schetsen bij de begroting en de jaarrekening de actuele situatie op basis van deze financiële prognoses.
Op basis daarvan doen we voorstellen en stellen we de koers op het gebied van het grondbeleid waar nodig bij. De uitvoering van het grondbeleid volgt op de ontwikkeling van het planologisch beleid. Belangrijke beleidsdocumenten voor ons grondbeleid zijn: • Omgevingsvisie Kom Winterswijk 2040; • Omgevingsvisie Buitengebied Winterswijk; • De Woonvisie Passend en Duurzaam Wonen in Winterswijk 2020-2025/Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk; • De Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030; • Het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) Regio Achterhoek. Actief grondbeleid Bij een actief grondbeleid ligt het initiatief bij de gemeente. De gemeente verwerft en ontwikkelt zelf het gebied. Er is sprake van een gemeentelijke grondexploitatie waarbij de gemeente verantwoordelijk is voor het resultaat (winst of verlies) en de risico’s. De kosten worden verhaald via de gronduitgifte. Het voordeel van een actief grondbeleid is dat de gemeente veel sturing heeft op de gewenste ontwikkeling en dat een eventueel positief exploitatieresultaat aan de gemeente toekomt. Het nadeel is dat de gemeente ook het risico loopt op tegenvallende resultaten. De gemeente voert in 2027 actief grondbeleid voor de realisatie van woningbouw (Pelkpark fase 3) en bedrijventerreinen (Gaxel dienstencentrum, Spoorzone, De Vlijt).
Faciliterend grondbeleid Naast een actief grondbeleid kent de gemeente ook faciliterend grondbeleid. Bij faciliterend grondbeleid is er sprake van initiatieven van derden. De gemeente verwerft daarbij geen grond, of doet dat slechts in beperkte mate. De grondexploitatie is voor rekening en risico van derden. De gemeente heeft in dit geval een faciliterende- en regulerende rol. De kosten die de gemeente maakt ten behoeve van de gebiedsontwikkeling worden verhaald op de ontwikkelende partij. Het gaat daarbij om gemeentelijke kosten voor begeleiding en toetsing van plannen en onderzoeken, toezicht tijdens de uitvoeringsfase, nadeelcompensatie, bijdragen aan bovenwijkse voorzieningen en overige financiële bijdragen ten behoeve van de fysieke leefomgeving. Een deel van de gemeentelijke kosten wordt verhaald via de leges. Kosten die buiten de leges om gemaakt worden, kunnen verhaald worden door middel van het sluiten van een anterieure grondexploitatieovereenkomst (privaatrechtelijk spoor) of via kostenverhaalsregels in het Omgevingsplan (publiekrechtelijk spoor). We verwachten in 2027 ook kosten te verhalen bij particuliere ontwikkelaars voor ruimtelijke initiatieven. Actuele prognose van de resultaten van de totale grondexploitatie Jaarlijks actualiseren we de financiële prognose van de grondexploitaties bij de jaarrekening.
Daarbij kijken we naar: • | De financiële resultaten van de gemeentelijke grondexploitaties; • | De risicoanalyse over de actieve projectenportefeuille; • | De benodigde weerstandscapaciteit. De exploitatieberekeningen zijn in 2026 geactualiseerd voor de jaarrekening 2025. Het gemeentelijk grondbedrijf heeft winstgevende en verlieslatende projecten. De tekorten op de verlieslatende complexen zijn gedekt door voorzieningen die hiervoor zijn getroffen in de jaarrekening 2025. Over het geheel wordt na verrekening van de getroffen verliesvoorzieningen een positief resultaat verwacht van € 542.682,-. In 2026 heeft de raad de grondexploitatie voor het complex Terrein voormalig school Miste vastgesteld met bijbehorend budget van €292.600,- . Volgens de planning wordt het project in 2026 gerealiseerd, waardoor het geen effect heeft op de begroting 2027. We verwachten in 2027 de complexen Gaxel, Pelkpark fase 3 en de Spoorzone af te sluiten. Door BBV-regels over winstneming en verliesvoorzieningen heeft dit geen direct effect op de begroting.
De actuele prognose van de actieve grondexploitaties bij de jaarrekening 2025: Complex | Boekwaarde | Uitgaven | Opbrengsten | Eindjaar | NCW eindsaldo | NCW eindsaldo per 31-12-2025 | na 2025 | na 2025 | exploitatie | exploitatie per 31-12-2025 inclusief 31-12-2025 | voorziening Grondexploitatie in exploitatie 19 Gaxel | 214.559 | 141.538 | 372.958 | 2027 | 9.810 | 9.810 dienstencentrum 20 Zonnebrink | -19.900 | 17.710 | 0 | 2026 | 2.538 | 2.538 24 Pelkpark fase 3 | 109.068 | 184.498 | 275.000 | 2027 | -20.768 | 232 61 Spoorzone | 2.266.359 | 130.325 | 3.015.825 | 2027 | 529.743 | 529.743 62 De Vlijt | 6.305.990 1.294.694 | 5.946.221 | 2030 | -1.799.640 | 360 Totaal | 8.876.076 1.768.765 | 9.610.003 | 542.682 Onderbouwing van de geraamde winstneming Per complex nemen we winst naar rato van de mate waarin kosten en opbrengsten zijn gerealiseerd (percentage of completion- methode). In de begroting 2027 is geen rekening gehouden met winstafdrachten vanuit de grondexploitaties. We verwerken winsten uit grondexploitaties pas in de begroting (tussentijds) wanneer de 134 135 grondverkopen die ten grondslag liggen aan de te realiseren winst zijn gedekt door gerealiseerde verkoopovereenkomsten. De beleidsuitgangspunten voor de reserves in relatie tot de risico’s van de grondzaken Gemeenten moeten de risico’s die voortvloeien uit de grondexploitaties kunnen opvangen.
Veel gemeenten hebben daarvoor een algemene reserve grondexploitatie. Onze gemeente heeft geen afgezonderd weerstandsvermogen voor de grondexploitatie in de vorm van een algemene reserve grondexploitatie. De algemene reserve van de gemeente voorziet in het weerstandsvermogen. Winsten op complexen komen na realisatie tot uitdrukking in het rekeningsaldo van de gemeente. We voegen winst dan rechtstreeks toe aan onze algemene reserve. Voorzienbare verliezen brengen we in mindering op onze algemene reserve. Bij de jaarrekening 2025 is een actuele inventarisatie gemaakt van de risico’s in de grondexploitaties. De risico’s zijn beschreven. Beoordeeld is wat de kans is dat de risico’s zich voordoen en wat de impact is. De omvang van de gezamenlijke risico’s is bepaald middels een MonteCarlo Analyse (kansberekening). De MonteCarlo Analyse geeft aan dat voor de actuele grondexploitaties een weerstandsvermogen van € 0,3 miljoen voldoende is. De algemene reserve is hiervoor toereikend genoeg. Woonbeleid De Woonvisie Winterswijk 2020 -2025 Passend en duurzaam wonen in Winterswijk geeft weer waar de gemeente Winterswijk zich op richt op het gebied van wonen. Het doel van de woonvisie is ervoor te zorgen dat Winterswijk een fijne gemeente blijft om in te wonen.
We willen dat iedereen in Winterswijk een passende en duurzame woning kan vinden die aansluit bij zijn of haar woonwensen, nu en in de toekomst. In reactie op de veranderde woningmarkt is de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030 opgesteld. Goed wonen in een vitale regio’ is de centrale boodschap van deze regionale woonagenda. Drie ambities staan centraal: een passende woning voor iedereen, goed wonen voor een gezonde en duurzame Achterhoekse economie en wonen als basis voor de leefbaarheid. De nieuwe agenda kent vier programmalijnen met ieder zijn eigen doelen. De Regionale Woonagenda 2023-2030 is in februari 2023 is door de gemeenteraad vastgesteld en dient als een regionale visie waaraan beleid, projecten en acties zullen worden gestaafd. De gemeente toetst woningbouwplannen aan het Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk 2023-2026. De Woonvisie 2020-2025 wordt vervangen door het volkshuisvestingsprogramma Winterswijk 2026-2036. In juni 2026 is het concept volkshuisvestingsprogramma vastgesteld. Naar verwachting wordt het definitieve programma in het najaar van 2026 vastgesteld door het college. De Regionale woonagenda 2023-2030 is de stip op de horizon voor de regio.
Bedrijventerreinen De zeven Achterhoekse gemeenten en de provincie Gelderland hebben het gezamenlijke doel om lokale en regionale bedrijven zo goed mogelijk te faciliteren op bedrijventerreinen die qua kwaliteit en beschikbaarheid voldoen aan de eisen en wensen van onderneme rs en hun omgeving. In het Regionaal Programma Werklocaties Achterhoek 2014 -2028 (RPW Achterhoek) wordt bepaald waar bedrijventerreinen in de Achterhoek noodzakelijk zijn. Het RPW is het regionale kader. Er staat in wat de opgaven voor de gemeenten zijn voor het herstructureren en optimaliseren van bestaande terreinen. We ontwikkelen een nieuw bedrijventerrein. Het RPW Achterhoek laat specifiek voor Winterswijk zien dat er behoefte is aan nieuw bedrijventerrein voor de groei van lokale ondernemingen. Het bedrijfsleven is een belangrijke stuwende factor in 136 Winterswijk. Het biedt veel directe werkgelegenheid en draagt indirect bij aan werkgelegenheid in de andere sectoren. Het bedrijfsleven levert ook een bijdrage aan de leefbaarheid binnen de gemeente, met haar uitgebreide voorzieningen, cultuur, sport en rijke verenigingsleven. Voor het succes van ons bedrijfsleven is ruimte nodig, terwijl bedrijventerrein schaars is. Om in Winterswijk een aantrekkelijk ruimtelijk-economisch vestigingsklimaat te behouden, is nieuw bedrijventerrein noodzakelijk.
In 2024 is de locatie Arrisveld gekozen als nieuw te ontwikkelen bedrijventerrein. De Gebiedsvisie Bedrijvenpark Arrisveld wordt in september 2026 voorgelegd aan de gemeenteraad. Planontwikkeling gemeentelijk initiatief De Vlijt (GREX) De gemeente heeft eind 2022 de voormalige steenfabriek De Vlijt verworven. De gebouwen op het terrein zijn gesloopt en de aanwezige verharding is verwijderd. Op het terrein leggen we een nieuwe ontsluitingsweg vanaf de Misterweg aan. De eerste kavel is in 2026 verkocht. De Didampublicatie van de resterende kavels vindt in het najaar 2026 plaats. We verwachten in 2028 de tweede kavel uit te geven. De netcongestieproblematiek zorgt ervoor dat we verwachten de laatste kavel in 2030 uit te geven. Spoorzone (GREX) Op het emplacement in de spoorzone is plaats voor hoogwaardige bedrijvigheid, perifere detailhandel en maatschappelijke functies. Voor een woon-zorgcomplex is in 2024 een koopovereenkomsten gesloten. In 2026 Is de derde bedrijfskavel verkocht. De laatste bedrijfskavel is nog niet verkocht. Op 26 februari 2026 heeft de raad een motie aangenomen om te onderzoeken of woningbouw mogelijk is op de laatste kavel. De haalbaarheid wordt onderzocht. Pelkpark fase 3 (GREX) In het plangebied Pelkpark fase 3 worden 11 sociale huurwoningen gerealiseerd. Het terrein is verkocht aan woningcorporatie De Woonplaats.
In 2027 vinden na verwachting de laatste werkzaamheden plaats. Gaxel (GREX) Samen met de gemeente Vreden beogen we op de landsgrens aan de Vredenseweg het Dienstencentrum Gaxel Grens/zWork Center (GGC) te realiseren. Zonnebrink (GREX) Het project Zonnebrink is grotendeels gereed. Het laatste deel van het gebied is in 2026 woonrijp gemaakt en kan daarna worden afgesloten. Terrein voormalig school Miste (GREX) De basisschool in Miste is gesloten. Het terrein en het gebouw zijn beschikbaar voor herontwikkeling. Het planologische besluit tot transformatie van de locatie naar woningbouw is begin 2026 genomen. Er worden maximaal zes appartementen voor jongeren in het voormalig schoolgebouw gerealiseerd. Daarnaast worden twee nieuw bouwkavels gerealiseerd. De grondexploitatie is geopend met het planologisch besluit. We verwachten de grondexploitatie eind 2026 te sluiten na verkoop van de kavels. Ribeslaan Aan de Ribeslaan worden woningen gebouwd voor starters. De kaders voor het project zijn uitgewerkt. De inschrijving voor ontwikkelaars werd in 2025 gehouden. De gemeente heeft een ontwikkelaar geselecteerd. De planologische besluitvorming vindt naar verwachting in het najaar van 2026 plaats, waarbij ook de grondexploitatie kan worden geopend. Na vaststelling wordt gestart met het bouwrijp maken van het plangebied.
137 Arrisveld In 2024 is locatie Arrisveld gekozen als nieuw te ontwikkelen bedrijventerrein. We zijn bezig met het verwerven van de percelen benodigd voor de ontwikkeling van het bedrijventerrein. De gebiedsvisie Bedrijvenpark Arrisveld wordt in september 2026 aangeboden aan de gemeenteraad. De eerste percelen zijn sneller aangekocht dan verwacht. Daarom is aanvullend krediet voor strategische aankopen wenselijk. We vragen daarom in het najaar van 2026 extra krediet aan bij de raad. WoooW WoooW omvat het gebied gelegen tussen Weurden, Dingstraat, Roelvinkstraat en Spoorstraat. De Plus-locatie aan de Dingstraat maakt deel uit van het project. De raad heeft in 2023 de voorkeur uitgesproken voor nieuwe huisvesting voor Boogiewoogie, de bibliotheek en de Wuh aan de Spoorstraat. Elders in het plangebied is ruimte voor wonen en voor commerciële ruimte. Aan het Weurden heeft de gemeente drie winkelpanden met bovenwoningen in eigendom. Voor deze locatie wordt een programma van detailhandel en bovenwoningen beoogd. De gemeente is bezig met het verkennen van ontwikkelscenario’s. Planontwikkeling particulier initiatief Narcisstraat / Parallelweg De gemeente heeft in 2023 voor de gemeentelijke positie in het gebied een verkoopovereenkomst gesloten met de projectontwikkelaar die eigenaar is van de aangrenzende vroegere bouwmaterialenhandel Meerdink.
De koper ontwikkelt beide locaties als één gebied voor woningbouw. Het bestemmingsplan om de ontwikkeling mogelijk te maken is vastgesteld. Het grootste gedeelte van de bestaande opstallen is inmiddels gesloopt. Europalaan De Woonplaats vervangt de komende jaren 112 woningen in drie flatgebouwen aan de Europalaan door 132 nieuwe woningen in vier gebouwen. De oude en nieuwe gebouwen worden gefaseerd gesloopt en gebouwd zodat een deel van de bewoners van de te vervangen woningen in één keer over kan naar de nieuwbouw. Conform de planning is in 2025 gestart met de eerste nieuwbouw. Het project is naar verwachting in 2029 afgerond. Kloetenseweg Het leegstaande winkelcentrum op de Pelkwijk is in 2025 gesloopt en wordt vervangen door nieuwbouw met een nieuwe supermarkt en 28 woningen. De bouwwerkzaamheden zijn in 2026 gestart. Meddo Nieuw Gelle De uitleglocatie in Meddo wordt fasegewijs ontwikkeld. Fase 1 en fase 2 zijn gereed. De uitvoering van fase 3 en fase 4 gaat in 2027 verder. De Rikker Het bestemmingsplan voor de Rikker is in juni 2024 vastgesteld en in 2025 onherroepelijk geworden. Er worden hier gefaseerd circa 200 woningen gebouwd. De realisatie van het gebied gaat in 2027 verder. Wonen op Droppers Woold De locatie voor de bouw van zestien woningen nabij de buurtschapskern van Woold is bouwrijp gemaakt. In 2025 is gestart met het bouwen van de woningen.
Acht van de zestien woningen voldoen aan de norm voor betaalbare koop dan wel betaalbare huur. We verwachten dat in 2027 het openbare gebied wordt overgedragen aan de gemeente. Dingstraat 25 Op de locatie van de voormalig speeltuin ’t Kreil worden 49 appartementen gerealiseerd. De vergunning hiervoor is in 2025 verleend. De ontwikkelaar start naar verwachting in het najaar van 2026 met bouwen. Financiële positie grondexploitatie We onderscheiden in het cluster Grondexploitatie drie categorieën: - | Bouwgrond in exploitatie (BIE) - | Faciliterend grondbeleid - | Strategische posities en grondexploitaties in voorbereiding Voor deze drie groepen gelden verschillen de regels over hoe we ze moeten verantwoorden op de balans en over wat in financieel opzicht is toegestaan. We lichten de drie categorieën hierna toe. Bouwgrond in exploitatie (BIE) De BIE vormt de kern van het gemeentelijk grondbedrijf. Het gaat om actief grondbeleid waarmee grote bedragen kunnen zijn gemoeid. De gemeente voert de grondexploitatie op basis van het gemeentelijk omgevingsplan. We nemen investeringen in BIE op de balans op als onderhanden werk. Dit betekent dat we erop rekenen dat we de investering terugverdienen uit de verkoop van de bouwgrond die wordt ontwikkeld. Als een complex verliesgevend is, vormen we een verliesvoorziening zodra een verlies zich aandient.
Om te kunnen beoordelen of de complexen in de BIE nog winstgevend zijn, rekenen we bij de jaarrekening de actuele stand van zaken bij de complexen door. Medio 2026 omvat de BIE zes complexen. Drie voor woningbouw: Zonnebrink, Terrein voormalig school Miste en Pelkpark fase 3. En drie bedrijventerreinen: Gaxel dienstencentrum, Spoorzone en De Vlijt. We verwachten de complexen Zonnebrink en Terrein voormalig school Miste in 2026 af te ronden. De boekwaarde is het bedrag waarvoor de BIE als onderhanden werk op de balans is opgenomen. De boekwaarde van de BIE neemt in 2027 af. Een afname betekent dat er meer geactiveerde opbrengsten tegenover de geactiveerde kosten komen te staan. De tabel hierna geeft het verwachte verloop van de boekwaarde van de BIE in 2027 aan. De cijfers zijn ontleend aan de bij de jaarrekening 2025 geactualiseerde grondexploitatieberekeningen. De in het overzicht opgenomen verliesvoorziening is getroffen voor de complexen Pelkpark fase 3 en De Vlijt.
Boekwaarde Bouwgrond in exploitatie (BIE) Complex | boekwaarde 1-1-2027 | boekwaarde 31-12-2027 Zonnebrink | -2.600 | - Pelkpark fase 3 | -31.000 | 21.600 Gaxel dienstencentrum | 269.000 | -10.200 Spoorzone | 1.051.000 | -551.000 De Vlijt | 5.127.000 | 5.204.000 totaal bruto | 6.413.400 | 4.664.400 af: voorziening complexen BIE | 1.821.000 | 1.821.000 netto-boekwaarde BIE | 4.592.400 | 2.843.400 Uitgaven BIE De uitgaven voor de BIE worden verwerkt in de begroting 2027. De budgetten die in de begroting 2027 worden opgenomen zijn gebaseerd op de actuele exploitatieberekeningen. 138 Complex | Uitgaven 2027 BIE - grondexploitatie in exploitatie Pelkpark fase 3 | 54.000 Gaxel dienstencentrum | 93.000 Spoorzone | 64.000 De Vlijt | 134.000 Totaal | 345.000 Faciliterend grondbeleid De boekwaarde van het faciliterend grondbeleid valt op de balans onder overige vorderingen. Het gaat hierbij om vorderingen die we op ontwikkelaars hebben. De boekwaarde beperkt zich tot de door de gemeente gemaakte kosten die nog bij ontwikkelaars in rekening gebracht moet worden. In de jaarrekening 2025 bedraagt de boekwaarde -/- € 8.600. Deze boekwaarde is negatief. Dit betekent dat een deel van de vergoedingen al is ontvangen voordat de kosten zijn gemaakt.
Bij de alinea Planontwikkeling particulier initiatief is de actuele stand van zaken van de belangrijkste particuliere ruimtelijke initiatieven toegelicht. Strategische posities en grondexploitaties in voorbereiding Met strategische posities en grondexploitaties in voorbereiding willen we grondexploitatie bedrijven. Bijvoorbeeld in de (verre) toekomst. De verwervingskosten van deze gronden nemen we op de balans op onder de materiële vaste activa (MVA). Voorbereidingsk | osten voor aankomende grondexploitaties nemen we op onder de immateriële vaste activa (IVA). | De voorziening voor de positie Narcisstraat dekt het verschil af tussen de boekwaarde en de vrije verkoopwaarde in het economisch verkeer bij huidige bestemming. In 2026 is het complex Terrein voormalig school Miste als grondexploitatie geopend. De geactiveerde kosten zijn meegenomen in de exploitatie. We verwachten dat de locatie Ribeslaan in 2027 ook een actieve grondexploitatie is. Complex | Boekwaarde | Voorziening | Boekwaarde 31-12-2025 verminderd met 31-12-2025 | 31-12-2025 | voorziening Strategische posities en grondexploitatie in voorbereiding Narcisstraat Transformatie (MVA) | 885.607 | 324.000 | 561.607 Weurden 2-4 (MVA) | 450.625 | 450.625 Weurden panden nrs. 8 t/m 14 (vm.
Expert en | 718.771 | 718.771 Aldi) (MVA) Werklandschap Arrisveld (MVA) | 502.983 | 502.983 Ribeslaan (IVA) | 18.415 | 18.415 Miste terrein school (IVA) | 12.681 | 12.681 Werklandschap Arrisveld (IVA) | 139.924 | 139.924 Totaal | 2.729.005 | 324.000 | 2.405.005 Paragraaf wet open overheid (Woo) De wet open overheid (Woo) verplicht tot het opnemen van een openbaarheidsparagraaf in de begroting, waarin we inzicht geven in de wijze waarop we uitvoering geven aan de verplichtingen van de wet. De Woo kent ten aanzien van openbaarmaking twee hoofdverplichtingen. Voor de coördinatie van de Woo- verzoeken en het verbeteren van de informatiehuishouding, zodat documenten op termijn actief openbaar gemaakt kunnen worden volgens de Woo-vereisten, wordt een Woo-coördinator aangetrokken. 139 Bijlagen Bijlage 1 Financiële tabellen Toelichting financiële tabellen Deze bijlage bevat een aantal financiële tabellen die door het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) verplicht zijn voorgeschreven, zowel voor het financieel toezicht door de provincie als voor de onderlinge vergelijkbaarheid met andere gemeenten. Taakvelden Elke gemeente is verplicht om alle baten en lasten (in de financiële administratie) aan de voorgeschreven taakvelden toe te rekenen.
Dit dient de volgende twee doelen: • | Onderlinge vergelijkbaarheid tussen gemeenten voor wat betreft de baten en lasten van die taakvelden. • | Macro-economische vergelijking voor de verdeling van het gemeentefonds. Het gemeentefonds is onderverdeeld in een aantal clusters (voor de verdeling), die zijn opgebouwd uit een aantal taakvelden. Wanneer het Rijk constateert dat er landelijk sprake is van een verschuiving in lasten tussen de verschillende taakvelden, kan dat aanleiding zijn om de verdeling van het gemeentefonds aan te passen. Eén van de uitgangspunten is namelijk dat de verdeling globaal aansluit bij de kostenontwikkeling van gemeenten. Binnen de programma's zijn deze taakvelden niet zichtbaar, maar zijn ze onderdeel van de verschillende beleidsvelden. Een taakveld hoort daarbij altijd maar bij één beleidsveld.
x | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 € 1.000 Taakvel | Omschrijving | lasten | baten | saldo | lasten | baten | saldo | lasten | baten | saldo | lasten baten | saldo d 0.1 | Bestuur | -3.439 | 266 -3.173 | -3.416 | 266 -3.150 | -2.955 | 45 -2.910 -2.982 | 1 -2.981 0.10 | Mutaties reserves | 0 | 1.096 | 1.096 | 0 | 140 | 140 | 0 | 140 | 140 | 0 | 15 | 15 0.2 | Burgerzaken | -1.736 | 815 | -921 | -1.595 | 703 | -892 | -1.603 | 477 | -1.126 -1.568 | 410 -1.158 0.3 | Beheer overige | -417 | 107 | -310 | -416 | 107 | -309 | -415 | 107 | -308 | -414 | 107 | -307 gebouwen en gronden 0.4 | Overhead | -16.373 | 1.189 -15.18 -15.927 | 1.189 -14.73 -15.983 | 1.189 -14.79 -15.830 | 1.189 -14.64 4 | 7 | 4 | 1 0.5 | Treasury | 840 | 513 | 1.353 | 1.653 | 513 | 2.167 | 2.133 | 513 | 2.646 | 1.784 | 513 | 2.298 0.61 | OZB woningen | -110 | 4.504 | 4.394 | -110 | 4.623 | 4.513 | -110 | 4.652 4.542 | -110 | 4.668 | 4.558 0.62 | OZB niet-woningen | -9 | 3.317 | 3.308 | -9 | 3.317 | 3.308 | -9 | 3.317 3.308 | -9 3.317 | 3.308 0.64 | Belastingen overig | 0 | 62 | 62 | 0 | 62 | 62 | 0 | 62 | 62 | 0 | 62 | 62 0.7 | Algemene uitkeringen | -12 81.248 81.236 | -12 78.176 78.164 | -12 78.645 78.633 | -12 79.753 79.741 en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 | Overige baten en | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 lasten 1.1 | Crisisbeheersing en | -2.436 | 0
-2.436 | -2.436 | 0 -2.436 | -2.435 | 0 -2.435 -2.434 | 0 -2.434 brandweer 1.2 | Openbare orde en | -1.317 | 18 -1.299 | -1.308 | 18 -1.290 | -1.326 | 18 -1.308 -1.326 | 18 -1.308 veiligheid 2.1 | Verkeer en vervoer | -6.075 | 142 -5.933 | -6.228 | 142 -6.086 | -6.320 | 142 | -6.178 -6.211 | 142 -6.069 2.2 | Parkeren | -102 | 0 | -102 | -123 | 0 | -123 | -122 | 0 | -122 | -121 | 0 | -121 3.1 | Economische | -217 | 0 | -217 | -217 | 0 | -217 | -217 | 0 | -217 | -217 | 0 | -217 ontwikkeling 3.2 | Fysieke | -145 | 0 | -145 | -145 | 0 | -145 | -145 | 0 | -145 | -145 | 0 | -145 bedrijfsinfrastructuur 3.3 | Bedrijvenloket en | -326 | 148 | -178 | -326 | 148 | -178 | -326 | 148 | -178 | -326 | 148 | -178 bedrijfsregelingen 140 x | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 € 1.000 3.4 | Economische promotie | -478 | 1.360 | 882 | -433 | 1.360 | 927 | -433 | 1.360 | 927 | -433 | 1.360 | 927 4.2 | Onderwijshuisvesting | -1.597 | 0 -1.597 | -1.673 | 0 -1.673 | -2.077 | 0 -2.077 | -2.065 | 0 | -2.065 4.3 | Onderwijsbeleid en | -2.397 | 1.100 | -1.297 | -2.316 | 1.100 | -1.216 | -2.316 | 1.100 | -1.216 | -2.315 | 1.100 | -1.215 leerlingzaken 5.1 | Sportbeleid en | -1.224 | 0 -1.224 | -1.224 | 0 -1.224 | -1.224 | 0 -1.224 | -1.278 | 0 | -1.278 activering 5.2 | Sportaccommodaties | -2.804 | 839 | -1.965 | -2.976 | 839 | -2.137 | -2.961 | 839 | -2.122 | -2.945 | 839 |
-2.106 5.3 | Cultuurpresentatie, | -1.940 | 0 -1.940 | -1.925 | 0 -1.925 | -1.925 | 0 -1.925 | -1.917 | 0 | -1.917 cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 | Musea | -279 | 0 | -279 | -279 | 0 | -279 | -279 | 0 | -279 | -279 | 0 | -279 5.5 | Cultureel erfgoed | -629 | 77 | -552 | -615 | 77 | -538 | -614 | 77 | -538 | -614 | 77 | -538 5.6 | Media | -713 | 0 | -713 | -671 | 0 | -671 | -671 | 0 | -671 | -671 | 0 | -671 5.7 | Openbaar groen en | -4.773 | 102 | -4.671 | -4.903 | 102 | -4.802 | -5.017 | 102 | -4.915 | -5.169 | 102 | -5.068 (openlucht) recreatie 6.1 | Samenkracht en | -16.911 | 15.637 | -1.274 | -17.346 | 16.082 | -1.264 | -17.616 | 16.352 | -1.264 | -17.616 | 16.352 | -1.264 burgerparticipatie 6.21 | Toegang en | -2.073 | 0 -2.073 | -2.073 | 0 -2.073 | -2.073 | 0 -2.073 | -2.073 | 0 | -2.073 eerstelijnsvoorzieninge n WMO 6.22 | Toegang en | -1.737 | 0 -1.737 | -1.737 | 0 -1.737 | -1.737 | 0 -1.737 | -1.737 | 0 | -1.737 eerstelijnsvoorzieninge n Jeugd 6.23 | Toegang en | -23 | 0 | -23 | -23 | 0 | -23 | -23 | 0 | -23 | -23 | 0 | -23 eerstelijnsvoorzieninge n Integraal 6.3 | Inkomensregelingen | -19.035 | 10.262 | -8.773 | -19.035 | 10.262 | -8.773 | -19.035 | 10.262 | -8.773 | -19.035 | 10.262 | -8.773 6.4 | WSW en beschut werk | -5.917 | 1.083 | -4.834 | -5.940 | 1.058 | -4.883 | -5.906 | 1.037 | -4.869 | -5.871 | 1.015 | -4.856 6.5 | Arbeidsparticipatie | -804 |
0 | -804 | -824 | 0 | -824 | -844 | 0 | -844 | -844 | 0 | -844 6.60 | Hulpmiddelen en | -1.772 | 8 -1.764 | -1.772 | 8 -1.764 | -1.772 | 8 -1.764 | -1.772 | 8 | -1.764 diensten (WMO) 6.712 | Begeleiding (WMO) | -362 | 0 | -362 | -362 | 0 | -362 | -362 | 0 | -362 | -362 | 0 | -362 6.714 | Overige | -7.908 | 270 | -7.638 | -7.758 | 270 | -7.488 | -7.758 | 270 | -7.488 | -7.758 | 270 | -7.488 maatwerkarrangement en (WMO) 6.751 | Jeugdhulp ambulant | -5.791 | 0 -5.791 | -5.791 | 0 -5.791 | -5.791 | 0 -5.791 | -5.791 | 0 | -5.791 lokaal 6.752 | Jeugdhulp ambulant | -504 | 0 | -504 | -504 | 0 | -504 | -504 | 0 | -504 | -504 | 0 | -504 regionaal 6.761 | Jeugdhulp met verblijf | -192 | 0 | -192 | -192 | 0 | -192 | -192 | 0 | -192 | -192 | 0 | -192 lokaal 6.762 | Jeugdhulp met verblijf | -4.409 | 0 -4.409 | -4.409 | 0 -4.409 | -4.409 | 0 -4.409 | -4.409 | 0 | -4.409 regionaal 6.763 | Jeugdhulp met verblijf | -136 | 0 | -136 | -136 | 0 | -136 | -136 | 0 | -136 | -136 | 0 | -136 landelijk 6.791 | PGB WMO | -275 | 0 | -275 | -275 | 0 | -275 | -275 | 0 | -275 | -275 | 0 | -275 6.792 | PGB Jeugd | -75 | 0 | -75 | -75 | 0 | -75 | -75 | 0 | -75 | -75 | 0 | -75 6.811 | Beschermd wonen | -42 | 0 | -42 | -42 | 0 | -42 | -42 | 0 | -42 | -42 | 0 | -42 (WMO) 6.821 | Jeugdbescherming | -475 | 0 | -475 | -475 | 0 | -475 | -475 | 0 | -475 | -475 | 0 | -475 6.822 | Jeugdreclassering | -88 | 0 | -88 |
-88 | 0 | -88 | -88 | 0 | -88 | -88 | 0 | -88 6.91 | Coördinatie en beleid | -95 | 0 | -95 | -95 | 0 | -95 | -95 | 0 | -95 | -95 | 0 | -95 WMO 6.92 | Coördinatie en beleid | -240 | 0 | -240 | -240 | 0 | -240 | -240 | 0 | -240 | -240 | 0 | -240 Jeugd 7.1 | Volksgezondheid | -2.230 | 429 | -1.801 | -2.221 | 429 | -1.791 | -2.215 | 429 | -1.786 | -2.215 | 429 | -1.786 7.2 | Riolering | -3.734 | 5.200 | 1.465 | -3.714 | 5.116 | 1.402 | -3.762 | 5.164 | 1.402 | -3.771 | 5.174 | 1.402 7.3 | Afval | -3.010 | 3.719 | 709 | -3.010 | 3.719 | 709 | -3.010 | 3.719 | 709 | -3.010 | 3.719 | 709 7.4 | Milieubeheer | -3.728 | 39 | -3.689 | -3.713 | 1.064 | -2.649 | -3.720 | 1.064 | -2.656 | -3.720 | 1.064 | -2.656 7.5 | Begraafplaatsen en | -392 | 238 | -154 | -392 | 238 | -154 | -392 | 238 | -154 | -392 | 238 | -154 crematoria 141 x | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 € 1.000 8.1 | Ruimte en | -4.087 | 1.651 -2.436 | -3.396 | 1.175 | -2.221 | -3.396 | 1.175 -2.221 | -3.396 | 1.175 -2.221 leefomgeving 8.2 | Grondexploitatie (niet- | -241 | 99 | -142 | -241 | 99 | -142 | -241 | 99 | -142 | -241 | 99 | -142 bedrijventerreinen) 8.3 | Wonen en bouwen | -1.500 | 957 | -543 | -1.500 | 396 | -1.103 | -1.500 | -82 -1.581 | -1.500 | -82 -1.582 Resultaat | -136.49 136.49 | 0 -135.00 132.79 | -2.210 -135.04 132.66 | -2.378 -135.26 133.54 -1.725 4 | 4 | 8 | 9 | 6 | 8 | 9 |
4 Geprognosticeerde balans De prognose van de balans is van belang om inzicht te hebben in het toekomstig verloop van een aantal balansposten. Vooral de ontwikkeling van de materiële vaste activa, het eigen en vreemd vermogen zijn hierbij van belang. Deze balans vormt daarmee ook een belangrijke basis voor de financiële kengetallen die onderdeel zijn van de paragraaf weerstandsvermogen. * 1.000 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Im/Mat. Vaste activa | 131.098 | 145.624 | 152.754 | 149.332 | 143.657 Fin.vaste activa | 11.176 | 11.072 | 10.967 | 10.916 | 10.866 Voorraden | 7.055 | 7.055 | 7.055 | 7.055 | 7.055 Liquide middelen | 1.027 | 1.027 | 1.027 | 1.027 | 1.027 Vorderingen | 7.237 | 7.237 | 7.237 | 7.237 | 7.237 Overlopende activa | 5.018 | 5.018 | 5.018 | 5.018 | 5.018 Totaal | 162.611 | 177.033 | 184.058 | 180.586 | 174.860 * 1.000 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Eigen vermogen | 67.989 | 66.893 | 64.543 | 62.025 | 60.284 Voorzieningen | 14.248 | 13.290 | 11.665 | 10.773 | 9.198 Langlopende schulden | 62.355 | 57.200 | 52.245 | 58.240 | 59.135 Kortlopende schulden | 4.310 | 4.310 | 4.310 | 4.310 | 4.310 Overlopende passiva | 13.709 | 35.340 | 51.294 | 45.238 | 41.933 Totaal | 162.611 | 177.033 | 184.058 | 180.586 | 174.860 Solvabiliteit | 41,8% | 37,8% | 35,1% | 34,3% | 34,5% EMU-Saldo Het EMU-saldo (Economische en Monetaire Unie) gaat niet uit van baten en lasten,
maar van ontvangsten en uitgaven van de gemeente. Deze zijn berekend op transactiebasis en overeenkomstig de voorschriften van het Europese systeem van nationale en regionale rekeningen in de Europese Unie. Als gevolg van Europese regelgeving mogen EU-lidstaten een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Aan dit maximale tekort van 3% hebben, naast de Rijksoverheid, ook decentrale overheden een aandeel. x € 1.000 | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begroot saldo van baten en lasten voor bestemming | 2.566 | -2.457 | -1.096 | -2.350 | -2.518 | -1.741 Afschrijvingen ten laste van de exploitatie | 4.728 | 5.066 | 5.597 | 6.299 | 6.810 | 6.707 Onttrekkingen/dotaties voorzieningen | 5.299 | -373 | -958 | -1.624 | -892 | -1.575 Investeringen in materiële/immateriële activa | -6.111 | -2.611 | -20.123 | -13.428 | -3.389 | -1.032 EMU saldo | 6.482 | -375 | -16.581 | -11.103 | 10 | 2.360 142 Incidentele baten en lasten De provincie beoordeelt of de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Dit betekent dat structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Daarom is het belangrijk om onderscheid te maken tussen structurele en incidentele baten en lasten.
Incidentele baten en lasten hebben een eenmalig karakter en hebben geen structurele invloed op de financiële positie van de gemeente. Bij het bepalen van het structurele begrotingssaldo worden deze posten daarom buiten beschouwing gelaten. Een begrotingsoverschot kan hierdoor toch leiden tot een structureel tekort, bijvoorbeeld wanneer het overschot wordt veroorzaakt door incidentele baten. Omgekeerd kan een incidenteel tekort samengaan met een structureel evenwicht. Bij de beoordeling of een post incidenteel is, is het karakter van de activiteit bepalend. Een tijdelijke activiteit of eenmalig project met een vastgestelde einddatum wordt als incidenteel aangemerkt. Een tijdelijke verhoging van het budget voor een structurele activiteit, zoals huishoudelijke hulp, is niet incidenteel. Het uitgangspunt is dat baten en lasten structureel zijn, tenzij duidelijk sprake is van een incidenteel karakter. Uit onderstaande tabel blijkt een geraamd resultaat in 2027 van € 1.096.000 (negatief). Voor de jaren daarna is het structurele saldo eveneens negatief: € 2,171 miljoen in 2028, € 2,422 miljoen in 2029 en € 1,725 miljoen in 2030. Hiermee laat het meerjarenperspectief zien dat vanaf 2028 sprake is van een aanzienlijk structureel begrotingstekort.
x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Programma 1 (saldo baten en lasten) | -28.993 | -28.824 | -28.818 | -28.818 Programma 2 (saldo baten en lasten) | -23.978 | -24.143 | -24.538 | -24.544 Programma 3 (saldo baten en lasten) | -15.155 | -14.782 | -15.472 | -15.515 Programma 4 (saldo baten en lasten) | -23.013 | -22.505 | -22.573 | -22.522 Programma 5 (saldo baten en lasten) | 90.043 | 87.904 | 88.883 | 89.659 Het geraamde totaal saldo van baten en lasten | -1.096 | -2.350 | -2.518 | -1.741 Saldo toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Structureel | 71 | 15 | 15 | 15 Saldo toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Incidenteel | 1.025 | 125 | 125 | 0 Het geraamde resultaat | 0 | -2.210 | -2.378 | -1.725 Saldo incidentele baten en lasten | 0 | -39 | 43 | 0 Structureel begrotingssaldo | 0 | -2.171 | -2.422 | -1.725 Saldo van baten en lasten In deze tabel is per programma een overzicht opgenomen van het saldo van de baten en lasten. Hieruit volgt het begrotingssaldo voor eventuele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. Door ook deze toevoegingen en onttrekkingen hierbij te betrekken, wordt het begrotingssaldo voor de komende jaren verkregen. De laatste stap is een correctie op dit saldo vanwege de incidentele baten en lasten, waardoor duidelijk wordt wat het structurele begrotingssaldo is (van belang voor het provinciaal toezicht).
In de tabel Overzicht Algemene Middelen en onvoorzien is, zoals voorgeschreven. afzonderlijk inzichtelijk gemaakt: • | Lokale heffingen waar de besteding niet gebonden is 143 • | Algemene dekkingsmiddelen • | Dividend • | Saldo financieringsfunctie • | Overige algemene middelen • | Onvoorzien • | Vennootschapsbelasting • | Overhead x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten Programma 1 | -45.338 | 16.345 | -45.613 | 16.789 | -45.878 | 17.060 | -45.878 | 17.060 Programma 2 | -37.339 | 13.361 | -37.479 | 13.336 | -37.852 | 13.315 | -37.837 | 13.293 Programma 3 | -28.808 | 13.653 | -28.341 | 13.559 | -28.601 | 13.129 | -28.653 | 13.138 Programma 4 | -25.302 | 2.289 | -24.682 | 2.177 | -24.302 | 1.729 | -24.140 | 1.618 Programma 5 | 292 | 89.750 | 1.107 | 86.797 | 1.587 | 87.295 | 1.240 | 88.419 Het geraamde totaal saldo van baten en lasten | -136.494 135.398 | -135.008 132.658 -135.046 132.528 -135.269 133.528 Saldo toevoegingen en onttrekkingen reserves Structureel | 0 | 71 | 0 | 15 | 0 | 15 | 0 | 15 Saldo toevoegingen en onttrekkingen reserves Incidenteel | 0 | 1.025 | 0 | 125 | 0 | 125 | 0 | 0 Het geraamde resultaat | -136.494 136.494 | -135.008 132.799 -135.046 132.668 -135.269 133.544 Saldo incidentele baten en lasten | 0 | -39 | 43 | 0 Structureel begrotingssaldo | 0 | -2.171 | -2.422 | -1.725 Overzicht algemene
middelen en onvoorzien Excel-tabel x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lokale heffingen waar de besteding niet gebonden is | 9.235 | 9.354 | 9.383 | 9.399 Algemene dekkingsmiddelen | 81.248 | 78.176 | 78.645 | 79.753 Dividend | 484 | 484 | 484 | 484 Saldo financieringsfunctie | 1.216 | 1.216 | 1.216 | 1.216 Overige algemene middelen | 3.934 | 3.909 | 3.888 | 3.866 x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onvoorzien | 0 | 0 | 0 | 0 Vennootschapsbelasting | 0 | 0 | 0 | 0 Overhead | 14.859 | 14.537 | 14.594 | 14.566 Meerjarig financieel overzicht Het meerjarig financieel overzicht van baten en lasten geeft een totaal inzicht in de financiële ontwikkeling van de gemeente in de komende jaren. x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten | 135.398 | 132.658 | 132.528 | 133.528 Lasten | -136.494 | -135.008 | -135.046 | -135.269 Saldo baten en lasten | -1.096 | -2.350 | -2.518 | -1.741 Onttrekkingen aan reserves | 1.096 | 140 | 140 | 15 Toevoegingen aan reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo reserves | 1.096 | 140 | 140 | 15 Het geraamde resultaat | 0 | -2.210 | -2.378 | -1.725 144 Overzicht verlofuren Excel-tabel Omschrijving | Bedrag Saldo verlofuren jaarrekening 2025 | 1.039.000 Bijlage 2 Reserves en voorzieningen Reserves en voorzieningen Reserves In onderstaande tabel is het verwachte verloop van de reserves voor 2027–2030 opgenomen.
De geraamde begrotingssaldi zijn verrekend met de algemene reserve – vrij besteedbaar. Hierdoor neemt deze reserve af van € 30,475 miljoen per 1 januari 2027 naar € 23,331 miljoen per 31 december 2030. Bij de afzonderlijke jaarrekeningen wordt het werkelijke resultaat van het betreffende jaar verwerkt. De bestemmingsreserves nemen per saldo beperkt af. De belangrijkste mutaties betreffen de jaarlijkse onttrekkingen aan de reserve Organisatieontwikkeling en de reserve Kapitaallasten Notaristuin 2.0. Voorzieningen De voorzieningen zijn bedoeld voor toekomstige verplichtingen en uitgaven waarvan het tijdstip of de omvang onzeker is. De algemene voorzieningen hebben vooral betrekking op verplichtingen op grond van de Wet APPA, waaronder pensioenverplichtingen van voormalig bestuurders. De ontwikkeling van deze voorzieningen wordt bepaald door de verwachte verplichtingen en jaarlijkse mutaties. De egalisatievoorziening riool en de onderhoudsvoorzieningen voor gemeentelijke gebouwen worden ingezet voor de betreffende lasten. Voor de onderhoudsvoorzieningen zijn jaarlijks zowel toevoegingen als onttrekkingen geraamd. De totale voorzieningen nemen naar verwachting af van € 14,248 miljoen per 1 januari 2027 naar € 9,198 miljoen per 31 december 2030.