Programmabegroting 2025-2028 (na erratum 2)
Tekst van het document
4.2 Openbare orde en veiligheid Ambitie We houden onze gemeente veilig, ontmoedigen criminaliteit en verhogen het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Relevante documenten: Wabo-beleidsplan gemeente Winterswijk. Uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving. Doelstellingen We gaan drugsproblematiek tegen Activiteiten Actieve aanpak straathandel drugs, onder andere bij scholen en evenementen Bij het aantreffen van drugshandel zetten wij waar mogelijk bestuurlijke handhaving in. Daarnaast investeren wij in een nog intensievere samenwerking met scholen, om zowel preventief als repressief te kunnen optreden tegen drugsgebruik en 81
drugshandel op scholen. Denk hierbij aan de inzet van drugshonden en het aanpassen van schoolreglementen, om de aanpak laagdrempeliger te kunnen inzetten. Kwaliteit (toelichting) In 2025 wordt de aanpak voortgezet. De integrale samenwerking met partners in de aanpak van drugshandel is belangrijk. Naast het inzetten van repressieve maatregelen wordt er ook ingezet op preventie. Voorlichting en preventieve controles maken hier onderdeel van uit. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2025 willen we de activiteiten om drugshandel en drugsgebruik tegen te gaan voorlichting, controle en samenwerking met betrokken partijen - voortzetten. Tijd (indicator) Hard optreden tegen drugsoverlast Samen met de politie treden we hard op tegen drugsoverlast. Hierbij maken we gebruik van elkaars handhavingsinstrumenten. Kwaliteit (toelichting) Als er sprake is van drugoverlast, treden we op via zowel het strafrecht als het bestuursrecht. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopend proces. Tijd (indicator) Doelstellingen We vergroten het gevoel van veiligheid bij inwoners Activiteiten Samenwerking en zichtbaarheid boa's en politie De buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) en de politie werken nauw samen. Daarnaast werken de boa's nauw samen met diverse ketenpartners, zoals jongerenwerkers en Halt.
Voor die partijen zijn de boa's de ogen en oren in het centrum, de wijk(en) en het buitengebied. We geven prioriteit aan de zichtbaarheid en benaderbaarheid van onze boa's. Kwaliteit (toelichting) Met de huidige capaciteit zetten we ons in voor de leefbaarheidsvraagstukken die in Winterswijk spelen. Deze zijn in toenemende mate vergelijkbaar met de kleinstedelijke problematiek. De samenwerking met de politie en de zichtbaarheid en benaderbaarheid van de boa's zijn door capaciteitsuitbreiding geïntensiveerd. Kwaliteit (indicator) 82
Tijd (toelichting) De samenwerking tussen de politie en de boa's heeft doorlopend de aandacht. Tijd (indicator) Samen met het domein zorg werken we met een integrale aanpak voor mensen met verward en onbegrepen gedrag We vinden het belangrijk dat partijen die een rol spelen in de samenwerking bij de aanpak van personen met verward gedrag, een gezamenlijke verantwoordelijkheid ervaren. We zetten in op intensivering van de ketensamenwerking. Vanuit het Rijk zijn hiervoor gelden beschikbaar gesteld aan het Zorg- en Veiligheidshuis Noord- en Oost-Gelderland. Met alle betrokken partijen vindt overleg plaats om te komen tot een bestedingsplan voor die gelden. De gelden zijn onder andere bestemd voor de versterking van de coördinatiefunctie van het Zorg- en Veiligheidshuis en het voeren van procesregie op de doelgroep. Kwaliteit (toelichting) Met een gecoördineerde aanpak gericht op mensen met verward en onbegrepen gedrag, is het mogelijk om zorgwekkende signalen vroegtijdig in beeld te krijgen en op te pakken. Een gecoördineerde aanpak is zowel gericht op de juiste persoonlijke zorg als op de veiligheid voor de omgeving. Dit is onderdeel van het dagelijkse werk. Dat is nu voldoende geborgd in de integrale aanpak met alle betrokken ketenpartners. Er is geen nadere rapportage noodzakelijk voor dit onderwerp, omdat dit geborgd is in de dagelijkse aanpak.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het versterken van de samenwerking is een continu proces. Tijd (indicator) Voortzetting uitbreiding bluswatervoorzieningen We ronden in 2027 het complete pakket aan bluswatervoorzieningen in Winterswijk af. Hierbij vragen wij een sluitend advies van de Veiligheidsregio Noord- en OostGelderland, uiteraard in goed overleg met de lokale brandweerpost. Kwaliteit (toelichting) Vanuit de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland wordt een advies gegeven over de bluswatervoorziening in de gemeente. Als dit advies ontvangen is, wordt er in de aankomende jaren, indien nodig, uitvoering aan gegeven. De uitvoering van de bluswatervoorzieningen loopt parallel aan de gebiedsgerichte aanpak natuurbranden, waarbij bluswatervoorzieningen ook een vraagstuk zijn. De looptijd van dit project is waarschijnlijk 2025-2027. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De ambitie is om dit vraagstuk in 2025 op te starten en in 2027 afgerond te hebben. 83
Tijd (indicator) Doelstellingen We voorkomen en beperken criminaliteit en ondermijning Activiteiten Aanpak ondermijning De regionaal coördinator ondermijning blijft werkzaam voor de Achterhoekse gemeenten. Daarnaast geven we in 2025 de internationale ondermijningstafel met Duitsland verder vorm. Kwaliteit (toelichting) Om ondermijning goed tegen te kunnen gaan en ter voorkoming van een waterbedeffect, is regionale samenwerking belangrijk. Deze regionale samenwerking wordt in 2025 voortgezet. Onder andere op het gebied van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob) en ondermijning is afstemming. In de week van de ondermijning vinden er integrale controles plaats. De samenwerking met Duitsland in de aanpak van ondermijning is onder andere vanwege een functiewisseling van de portefeuillehouder bij het Regionale Informatieen Expertisecentrum (RIEC), nog niet verder georganiseerd. Daarnaast blijkt het vormgeven van de samenwerking in de praktijk lastig. De Euregio gaat een subsidieaanvraag indienen om de internationale samenwerking in 2025 op te starten. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een doorlopend proces. Het opzetten van de samenwerking met Duitsland loopt vertraging op. Dit wordt met name beïnvloed door de keuzes die stakeholders maken. In samenwerking met de Euregio wordt er een voorstel ingediend voor een Interreg-subsidie.
Als deze subsidie wordt toegekend, kan de samenwerking met Duitsland in het kader van ondermijning begin 2025 worden opgestart. Tijd (indicator) Bestrijden zorgfraude Vanuit het oogpunt van ondermijning onderzoeken we of er zorgfraude voorkomt in de gemeente. Bij het vermoeden van fraude pakken wij dit conform de bestaande werkwijze integraal aan. Daarnaast creëren we bewustwording bij zorgcliënten en andere inwoners over de verschijningsvormen van zorgfraude. Kwaliteit (toelichting) De aanpak van zorgfraude heeft zowel landelijk als lokaal de aandacht. Het blijft in 2025 een belangrijk thema, waarbij we trends en ontwikkelingen volgen. Het aanpakken van zorgfraude wordt voortgezet door de regionale toezichthouder in samenwerking met de ketenpartners. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De aanpak van zorgfraude wordt in 2025 voortgezet. 84
Tijd (indicator) Weerbaarheid van inwoners en ondernemers vergroten door preventiecampagnes We maken inwoners en ondernemers bewust van de schade die ze kunnen ondervinden van ondermijnende criminaliteit. Daarnaast maken we ze bewust van de rol die zij kunnen spelen in de aanpak van ondermijnende criminaliteit. En wat ze zelf kunnen doen om niet in het criminele speelveld te belanden. Kwaliteit (toelichting) We maken ondernemers en inwoners bewust van de verschillende vormen van ondermijning. Daarnaast maken we ze weerbaarder tegen ondermijning. Ook hebben we als doel om de meldingsbereidheid van inwoners en ondernemers te vergroten. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2025 worden de bewustwordingscampagnes voortgezet, waarbij in de Week van de Veiligheid tweejaarlijks extra aandacht is voor preventie. Tijd (indicator) Doelstellingen We voorkomen oplichting en digitale criminaliteit Activiteiten Bewustwording cyberweerbaarheid We organiseren activiteiten om mensen van alle leeftijden op hun eigen niveau cyberweerbaar te maken. Kwaliteit (toelichting) In het vierde kwartaal van 2024 wordt de 'Week van de digitale veiligheid' georganiseerd. Tijdens deze week krijgen de doelgroepen jongeren, ondernemers en senioren voorlichting in het kader van preventie.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2025 vindt er een evaluatie plaats om te bepalen of het programma wordt voortgezet. Tijd (indicator) Indicatoren Om te kunnen beoordelen of we de genoemde doelstellingen hebben behaald, raadplegen we de volgende bronnen: Waarstaatjegemeente.nl De misdaadcijfers van de politie De veiligheidsmonitor Datalab GO 85
Conneqt Op basis van deze bronnen krijgen wij onder andere inzicht in het percentage inwoners dat zich veilig voelt, het aantal misdrijven en het aantal overlastmeldingen. Ons streven is dat het percentage inwoners dat zich veilig voelt stijgt, en het aantal misdrijven en overlastgevallen daalt. Op basis van de gegevens uit deze bronnen kunnen wij onze inzet waar nodig bijsturen. Risico's Dit beleidsveld bestaat uit veel verschillende soorten activiteiten. Om die reden benoemen we geen algemene risico's. De risico's worden per activiteit zelfstandig afgewogen.
Financiële onderbouwing programma 4 Baten en Lasten Bedragen x €1.000
86
Exploitatie
Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting Aanpassing 2025 stand begroting 2025 1e prognose 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Baten 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 0.1 Bestuur
51
61
6
0
6
6
6
6
0.2 Burgerzaken
334
605
559
0
559
657
711
621
0.4 Overhead
1.143
1.054
1.077
69
1.146
1.115
1.060
1.060
Totaal 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening
1.528
1.721
1.642
69
1.711
1.778
1.776
1.687
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
37
0
0
0
0
0
0
0
1.2 Openbare orde en veiligheid
67
124
18
0
18
18
18
18
Totaal 4.2 Openbare orde en veiligheid
103
124
18
0
18
18
18
18
Totaal Baten
1.631
1.845
1.660
69
1.729
1.796
1.795
1.705
3.580
3.507
2.841
179
3.020
3.019
3.112
3.112
945
1.133
1.095
-9
1.086
1.172
1.195
1.155
0.4 Overhead
12.608
14.100
11.910
1.929
13.840
13.498
13.487
13.442
Totaal 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening
17.133
18.740
15.846
2.100
17.945
17.689
17.795
17.709
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
2.049
2.182
2.131
39
2.170
2.169
2.168
2.168
1.2 Openbare orde en veiligheid
1.013
1.150
1.052
107
1.160
1.154
1.106
1.099
Totaal 4.2 Openbare orde en veiligheid
3.062
3.332
3.183
146
3.330
3.323
3.274
3.267
Totaal Lasten
20.194
22.072
19.029
2.246
21.275
21.012
21.069
20.976
7.859
8.733
0
9.000
9.000
0
0
0
4.2 Openbare orde en veiligheid
Lasten 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken
4.2 Openbare orde en veiligheid
Onttrekkingen 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 0.1 Bestuur Stortingen 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening 0.1 Bestuur
3.132
1.325
0
0
0
0
0
0
Gerealiseerd resultaat
-13.837
-12.819
-17.369
6.823
-10.546
-19.216
-19.274
-19.270
87
Bestuur, organisatie en dienstverlening Aan de batenkant is er sprake van € 69.000 hogere baten, als gevolg van de verwachte hogere doorbelasting van overheadkosten (€ 78.000) naar ZOOV. De lasten zijn € 2,1 miljoen hoger, wat grotendeels als volgt te verklaren is: Hogere lasten door verlenging van de deelname aan het Datalab GO € 127.000 N. Hogere lasten van het personeel door cao-verhoging salarissen € 1.350.000 N. Hogere lasten personeel door uitbereiding van de formatie € 525.000 N (zie toelichting hieronder). Hogere lasten door het opnemen van ziek- en piekbudget € 250.000 N. Lagere lasten door een hogere doorbelasting naar andere taakvelden € 875.000 V. Hogere lasten door het terugdraaien van de taakstelling organisatie naar € 150.000; dit heeft een impact van € 350.000 N. Hogere lasten automatisering, waaronder de indexering en inhuur van ondersteuning € 207.000 N. Dit betreft grotendeels professionalisering van de organisatie (aanbestedingstrajecten) en een deel indexering. Hogere lasten door een hogere contributie voor de VNG (indexering) en een hogere bijdrage per inwoner voor de Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU) € 25.000 (indexering en uitbreiding activiteiten GGU (Common Ground en Platform Sociaal Platform). We stellen voor onze formatie uit te breiden (totaal circa 4,89 fte) op de meest cruciale onderdelen.
Dit betreft: Fysiek domein: Economisch beleidsondersteuner. Sociaal domein: Projectleider Hervormingsagenda Jeugd (incidenteel voor 2025), Strategisch Beleidsadviseur en Wmo-consulent. Strategische staf: Lobby en grensoverschrijdende samenwerking. Openbare orde en veiligheid Aan de batenkant zijn er geen mutaties groter dan € 50.000. De lasten zijn € 146.000 hoger, wat grotendeels als volgt te verklaren is: Hogere bijdrage per inwoner aan de VNOG € 37.000 N (als gevolg van indexering) . Invoering cameratoezicht in het asielzoekerscentrum € 55.000 N. Verlaging van het budget preventiecampagnes € 10.000 V. Lagere doorbelasting naar andere taakvelden € 61.000 N. Kredieten De begrote kredieten 2025 (zie ook bijlage 4) binnen dit programma zijn : Hardware / servers / backup: € 523.000 Software: € 278.000 Onttrekkingen en toevoegingen reserves De onttrekking van € 9 miljoen betreft het voorstel om de storting van € 8 miljoen aan de bestaande bestemmingsreserves instandhouding voorzieningen en € 1 miljoen aan de nieuwe bestemmingsreserve lokale initiatieven, te dekken uit de algemene reserve. Zie ook programma 3 onttrekkingen en toevoegingen reserves.
88
Programma 5 Inkomsten van Winterswijk Inleiding Dit programma omvat de inkomsten van onze gemeente die ook algemene dekkingsmiddelen zijn: de algemene uitkering uit het gemeentefonds en onze lokale heffingen. In de andere vier programma's staan nu de activiteiten en budgetten die ook daadwerkelijk horen bij onze ambities en doelstellingen én waarop wij (bij)sturingsmogelijkheden hebben. Het college voert de begroting uit binnen de programma's en is in dat kader bevoegd om activiteiten bij te sturen en budgetten bij te stellen. De (bij)sturingsmogelijkheden voor programma 5 zijn beperkt. Op de algemene uitkering hebben wij als individuele gemeente geen invloed. Daarnaast kunnen we de hoogte van de lokale heffingen alleen voor aanvang van het begrotingsjaar bepalen.
5.1 Algemene middelen Ambitie We zijn een financieel gezonde gemeente. De ambities in onze begroting zijn passend bij het financieel perspectief zoals dat nu bekend is. Relevante documenten: Financiële verordening gemeente Winterswijk Treasurystatuut Planning- en control-documenten Doelstellingen Behouden gezonde financiële positie Activiteiten Monitoren van uitvoering van begroting via P&C-documenten Met de documenten in onze planning- en control-cyclus stellen we onze ambities, doelstellingen en activiteiten voor het komende jaar vast (de begroting). Daarnaast volgen we de realisatie daarvan (bestuursrapportage), stellen we indien nodig budgetten bij (financiële prognoses) en leggen we verantwoording af (jaarstukken). Hierdoor houden we zicht op onze financiële positie en kunnen we bijsturen wanneer dat nodig is. Kwaliteit (toelichting) In het jaar 2025 stellen we de volgende P&C-documenten op: Jaarstukken 2024. Kaderbrief 2025 en eerste bestuursrapportage 2025, inclusief eerste financiële prognose. Tweede voortgangsrapportage, inclusief tweede financiële prognose. Begroting 2026. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Raadsvergadering juni/juli 2025: Jaarstukken 2024. Kaderbrief 2025 en eerste bestuursrapportage 2025, inclusief eerste financiële prognose. Raadsvergadering oktober/november (uiterlijk 15 november) 2025: 89
Begroting 2026. Raadsvergadering december 2025: Tweede voortgangsrapportage, inclusief tweede financiële prognose. Tijd (indicator) Indicatoren Financiële kengetallen Weerstandsratio Een toelichting op deze indicatoren staat in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Risico's Ontwikkeling algemene uitkering: zie hoofdstuk 'De financiële positie van de gemeente Winterswijk in meerjarenperspectief'. Ontwikkeling van lonen, prijzen en rente: in de bijlage Uitgangspunten begroting staat vermeld van welke loon-, prijs- en renteontwikkelingen we uitgaan. Als deze in 2025 sterker stijgen dan geraamd, dan is dat nadelig voor onze begroting.
5.2 Lokale belastingen Ambitie Met de opbrengst van onze lokale belastingen betalen we een deel van onze voorzieningen en zijn we minder afhankelijk van het Rijk. Daarbij vinden we een eerlijke verdeling van de lasten belangrijk. Onze lokale belastingdruk is in balans met het niveau van dienstverlening dat we bieden. Wanneer het gaat om heffingen en leges, is ons uitgangspunt dat deze doorgaans de kosten dekken. Tenzij ze significant afwijken van vergelijkbare tarieven in andere gemeenten of als er plotseling sprake is van een aanzienlijke verhoging. Om ervoor te zorgen dat onze ambities financieel haalbaar blijven, leggen we tevens de nadruk op het verkrijgen van (Europese) subsidies in plaats van op het verhogen van lokale belastingen. Relevante documenten: Belastingverordeningen Doelstellingen De onroerende zaakbelastingen wordt gefixeerd op de opbrengst met uitzondering van inflatie en areaaluitbreiding Doelstellingen We maken meerjarige afspraken over de toeristenbelasting Indicatoren Zie de paragraaf Lokale heffingen. Risico's De riool- en waterzorgheffing wordt geheven op basis van het waterverbruik van burgers. Het tarief wordt gebaseerd op het gemiddelde verbruik van de afgelopen drie jaren, maar de afrekening is gebaseerd op het daadwerkelijke verbruik. Dit kan afwijken van het gemiddelde over de drie voorgaande jaren.
De bouwleges worden grotendeels gebaseerd op de bouwkosten. De totale aanvragen en de bouwsommen zijn lastig in te schatten, ook gezien de ontwikkelingen waar de gemeente geen invloed op heeft, zoals stijgende bouwkosten.
90
De daadwerkelijke opbrengsten voor de riool- en waterzorgheffing en de bouwleges kunnen hierdoor significant afwijken ten opzichte van de begroting.
Financiële onderbouwing programma 5 Baten en Lasten Bedragen x €1.000
91
Exploitatie
Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting Aanpassing 2025 stand begroting 2025 1e prognose 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Baten 5.1 Algemene middelen 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
208
1.102
107
15
122
107
107
107
0.5 Treasury
3.586
816
526
17
543
541
536
536
0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds
67.646
71.730
69.383
3.617
73.000
68.068
67.341
67.013
0.8 Overige baten en lasten
0
0
0
0
0
0
0
0
71.440
73.649
70.016
3.649
73.665
68.716
67.984
67.656
0.61 OZB woningen
3.779
4.086
3.994
232
4.226
4.261
4.296
4.336
0.62 OZB nietwoningen
2.932
3.060
3.060
97
3.156
3.166
3.176
3.176
0.64 Belastingen overig
62
50
50
0
50
50
50
50
Totaal 5.2 Lokale belastingen
6.772
7.196
7.104
329
7.432
7.477
7.522
7.562
Totaal Baten
78.212
80.845
77.120
3.978
81.097
76.193
75.507
75.219
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
268
924
253
14
266
261
260
259
0.5 Treasury
1.897
-814
-220
23
-197
-390
-412
-350
0.8 Overige baten en lasten
22
36
36
0
36
36
36
36
2.187
146
70
36
106
-92
-115
-54
0.61 OZB woningen
243
287
270
2
273
273
273
273
0.62 OZB nietwoningen
110
94
94
0
94
94
94
94
0.64 Belastingen overig
21
22
22
0
22
22
22
22
Totaal 5.2 Lokale belastingen
374
404
387
2
389
389
389
389
Totaal 5.1 Algemene middelen 5.2 Lokale belastingen
Lasten 5.1 Algemene middelen
Totaal 5.1 Algemene middelen 5.2 Lokale belastingen
Totaal Lasten
2.561
551
457
38
495
297
274
335
Gerealiseerd resultaat
75.651
80.295
76.663
3.939
80.602
75.896
75.233
74.884
Algemene middelen Het voordeel van € 3.649.000 in 2025 aan de batenkant wordt verklaard door de hogere algemene uitkering die gebaseerd is op de meicirculaire 2024. 92
Lokale belastingen De baten zijn € 329.000 hoger als gevolg van de verwachte hogere inkomsten door indexatie van de onroerende zaakbelasting, gebaseerd op de inflatie en areaaluitbreiding. Kredieten Binnen dit programma zijn geen kredieten. Onttrekkingen en toevoegingen reserves Binnen dit programma zijn geen onttrekkingen of toevoegingen aan de reserves.
Paragrafen Paragraaf lokale heffingen Inleiding Deze paragraaf gaat over de gemeentelijke belastingen. Na de algemene uitkering uit het gemeentefonds vormen de belastingen onze belangrijkste inkomstenbronnen. We onderscheiden drie typen gemeentelijke belastingen. De onderstaande drie belastingtypen lichten we later in deze paragraaf verder toe: Algemene belastingen Bestemmingsheffingen Retributies De opbrengsten van de algemene belastingen tellen we op bij de algemene middelen. Dit betekent dat we de opbrengsten van deze belastingen niet labelen. We kunnen ze daardoor voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen inzetten. Voorbeelden van deze algemene belastingen zijn de onroerendezaakbelastingen (OZB), precariobelasting, reclamebelasting, forensenbelasting en toeristenbelasting. De opbrengsten van bestemmingsheffingen zijn bestemd voor specifieke voorzieningen. Deze specifieke voorzieningen hebben wel een duidelijk algemeen belang. Onder deze categorie vallen de afvalstoffenheffing en rioolheffing. We heffen retributies als de gemeente een specifieke dienst verleent; de leges, begraafrechten en marktgelden zijn de belangrijkste retributies binnen de gemeente Winterswijk. We mogen geen winst maken op bestemmingsheffingen en retributies, de begrote opbrengst mag dus niet hoger zijn dan de begrote kosten om de diensten te verlenen.
Beleid We hanteren de volgende uitgangspunten: De opbrengst van de onroerendezaakbelasting (OZB) is in 2025 gelijk aan die van 2024 (exclusief inflatie en areaaluitbreiding). Het inflatiepercentage van 2,8% is gebaseerd op de Loon- en prijsindices CPB. Dit staat in tabel 4.2.2 van de meicirculaire van het gemeentefonds 2024. De rioolheffing is 93% kostendekkend op basis van het Gemeentelijk Waterplan (GWP). We wijken af van volledige kostendekkendheid om te voorkomen dat de tarieven rioolheffing buitenproportioneel stijgen. In 2025 zoeken we naar mogelijkheden om de kosten zodanig te beheersen dat de kaders van het GWP overeind blijven en geen extra beslag wordt gedaan op de algemene middelen of een meer dan trendmatige tariefstijging nodig is. De afvalstoffenheffing is 100% kostendekkend. Bij de leges streven we naar 100% kostendekking. 93
Belastingdruk De belastingdruk geeft aan welke belastingen onze inwoners direct in hun portemonnee voelen. Om deze belastingdruk te berekenen, tellen we de OZB, de afvalstoffenheffing en de riool- en waterzorgheffing bij elkaar op. In de tabel Belastingdruk 2025 rekenen we met een gemiddelde WOZ-waarde van € 307.000 voor een woning. De verwachte waardestijging is 3,5% voor woningen. Verderop in deze paragraaf lichten we de vermelde bedragen verder toe. De belastingdruk voor de inwoner ziet er als volgt uit: Gezin (eigen woning)
2023
2024
2025
WOZ-waarde € 288.000
WOZ-waarde € 297.000
WOZ-waarde € 307.000*
279,00
293,00
303,00
- vastrecht
182,00
187,00
205,00
- variabel deel (14 aanbiedingen)
21,00
21,00
21,00
Rioolheffing (127m³)**
380,70
384,75
389,89
TOTAAL
862,70
885,75
918,89
2023
2024
2024
- vastrecht
182,00
187,00
205,00
- variabel deel (14 aanbiedingen)
21,00
21,00
21,00
Rioolheffing (127m³)**
380,70
384,75
389,89
TOTAAL
583,70
592,75
615,89
Belastingen: Onroerende-zaakbelasting Afvalstoffenheffing
Gezin (huurwoning) Belastingen: Afvalstoffenheffing
* 3,5% waardestijging ** 6% minder water verbruik
De stijging is het gevolg van een hogere OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. In het coalitieakkoord is afgesproken dat de OZB-opbrengst gelijk blijft, met uitzondering van de areaaluitbreiding en de inflatie. Dit betekent dat ongeacht de waardestijging (of -daling) de verschuldigde OZB niet verandert. Voor 2025 verwachten we een waardestijging voor de woningen van gemiddeld 3,5%, wat hoger is dan de inflatie. Rekening houdend met het inflatiepercentage, die voor 2025 is vastgesteld op 2,8%, blijft het tarief gelijk. Daarnaast stijgt het tarief voor de afvalstoffenheffing. Dit komt doordat de kosten van ROVA stijgen. Om 100% kostendekkend te blijven, verhogen we het tarief voor het vastrecht met € 18 (€ 205,00). Voor een verdere toelichting op de wijze van de afvalstoffenheffing, zie onder ‘Afvalstoffenheffing’. Tot slot gaan we ook de tarieven voor de riool- en waterzorgheffing verhogen. We wijken af van volledige kostendekkendheid om te voorkomen dat de tarieven rioolheffing buitenproportioneel stijgen. De tarieven stijgen met € 0,22 per m³ ingenomen water. Dat is een stijging van 7,7%. De verwachting is echter dat het gemiddelde waterverbruik per huishouden met 6% afneemt. De belastingdruk voor de inwoner die in een eigen woning woont met een gemiddelde WOZ-waarde, stijgt met € 33,14.
Rekening houdend met de inflatie (2,8%), stijgt de belastingdruk in reële zin met 0,9%. Voor de inwoner in een huurwoning stijgt de belastingdruk met € 23,14. Rekening houdend met de inflatie stijgt de belastingdruk in reële zin met 1,1 %.
94
Door afval goed te scheiden, kunnen inwoners zelf invloed uitoefenen op een deel van de verschuldigde afvalstoffenheffing. Immers, hoe minder restafval wordt aangeboden, hoe lager het variabele deel. Door verstandig met het waterverbruik om te gaan, is het ook mogelijk om minder aan riool- en waterzorgheffing te betalen. Dit komt omdat we de riool- en waterzorgheffing per m³ ingenomen water afrekenen. Opbrengst heffingen Belastingsoort
Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
OZB eigenaren woningen
3.726.000
3.907.000
4.188.000
OZB eigenaren niet woning
1.739.000
1.816.000
1.873.000
OZB gebruikers niet woning
1.192.000
1.244.000
1.283.000
OZB TOTAAL
7.344.000
6.657.000
6.967.000
Reclamebelasting
108.000
105.000
105.000
Toeristenbelasting
850.000
1.054.000
1.054.000
Forensenbelasting
95.000
90.000
90.000
Precariobelasting
62.000
50.000
50.000
Afvalstoffenheffing
2.769.000
2.910.000
3.160.000
Rioolheffing
3.822.000
4.174.000
4.355.000
Grafrechten
256.000
242.000
239.000
Marktgelden
116.000
104.000
130.000
Leges Omgevingsvergunningen
920.000
874.428
1.340.000
Leges
333.000
581.000
572.000
Totaal
15.988.000
17.151.428
18.439.000
Onroerendezaakbelastingen De onroerendgoedmarkt is tussen 2023 en 2024 gestabiliseerd voor met name de woningen. De verwachting is dat de gemiddelde WOZ-waarde stijgt met zo’n 3,5%. Voor niet-woningen is de verwachting dat de waarden met 1,25% stijgen. Deze aannames zijn op basis van de inschatting van de Waarderingskamer. De exacte invloed is op dit moment nog niet bekend, omdat de herwaardering voor belastingjaar 2025 nog in volle gang is. Eind 2024 wordt de herwaardering afgerond en is duidelijk wat de nieuwe WOZ-waarden voor 2025 zijn. In het coalitieakkoord is afgesproken dat de opbrengst van de OZB wordt gefixeerd. Wel wordt er nog rekening gehouden met areaaluitbreidingen en de inflatiecorrectie (2,8% voor 2025). Door het fixeren van de opbrengst wordt het tarief dus gewijzigd. Hierbij geldt dat bij een daling van de WOZ-waarden het tarief stijgt, en bij een stijging van de WOZ-waarden wordt deze lager. Dit komt omdat we bij het berekenen van de OZB de WOZ-waarde vermenigvuldigen met het tarief. De OZB-tarieven voor 2025 zijn, onder voorbehoud van de vaststelling van de belastingverordeningen eind 2024, als volgt: Tarieven Onroerende-zaakbelasting (OZB)
2023
2024
2025
Eigendom woning
0,0969%
0,0987%
0,0987%
Eigendom niet-woning
0,2616%
0,2672%
0,2723%
Gebruik niet-woning
0,1636%*
0,2114%
0,2154%
*eenmalige aanpassing
Toeristenbelasting Het college stelt de raad voor om de toeristenbelasting gelijk te laten met het tarief van 2024. Voor de komende jaren blijven we in gesprek met de sector. Forensenbelasting Voor het tarief van de forensenbelasting zoeken we aansluiting bij de toeristenbelasting. Het forfaitaire tarief voor een vakantiewoning in de 95
toeristenbelasting is ook van toepassing op de gemeubileerde woning bij de forensenbelasting. Aangezien het tarief voor de toeristenbelasting niet wijzigt, blijft dit tarief gelijk op € 370. Precariobelasting We heffen precariobelasting voor het gebruik van gemeentegrond. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de terrassen bij cafés en restaurants en aan uitstallingen. Afvalstoffenheffing Inwoners betalen alleen voor het aanbieden van hun restafval. Herbruikbare afvalstoffen halen we tegen nultarief op. De afvalstoffenheffing bestaat daarom uit een vastrecht en een tarief per restafvalaanbieding. Wij berekenen de kosten voor de afvalinzameling van ROVA door in onze tarieven. Omdat deze kosten gestegen zijn (+ € 162.000) en het aantal aanbiedingen is gedaald, stijgen ook de tarieven. Om 100% kostendekkend te blijven, hebben we de kostenstijging verwerkt in het vastrecht. Zo betalen ook de 'nul-aanbieders' mee aan de toegenomen lasten. Tevens is in de kosten een bedrag van € 80.000 opgenomen conform het raadsbesluit van april 2024. Tegenover de toegenomen kosten is er wel een hogere vergoeding ontvangen voor Nedvang. De tariefontwikkeling ziet er als volgt uit: Tarieven Afvalstoffenheffing
2023
2024
2025
182,00
187,00
205,00
Ondergrondse verzamelcontainer
1,50
1,50
1,50
140 liter restafvalcontainer
6,00
6,00
6,00
240 liter restafvalcontainer
9,00
9,00
9,00
Afvalstoffenheffing Vastrecht Variabel:
Rioolheffing We wijken af van volledige kostendekkendheid om te voorkomen dat de tarieven rioolheffing buitenproportioneel stijgen (zie het onderdeel beleid hierboven). Het Gemeentelijk Waterbeheersingsplan (GWP) vormt hiervoor de basis. Hierin is opgenomen welke kosten we hebben gemaakt en welke we de komende jaren gaan maken. Door de uitbreiding van de watertaken van de gemeente, kunnen we meer kosten onder de riool- en waterzorgheffing scharen. In het GWP is hier een verdere invulling aan gegeven. Binnen de gemeente Winterswijk volgen we het waterspoor voor de riool- en waterzorgheffing. Dat betekent dat we de inwoner belasten voor het daadwerkelijke waterverbruik. De aanslagoplegging verloopt via het waterbedrijf Vitens. De gemeente ’lift’ mee met de aanslagoplegging door Vitens. Aan de hand van het door Vitens berekende waterverbruik, legt Vitens de aanslag riool- en waterzorgheffing namens de gemeente op. Bij het bepalen van de tarieven gaan we uit van een gemiddeld waterverbruik over de afgelopen drie jaar. Vitens levert in november het waterverbruik over de afgelopen periode aan. Met dit waterverbruik houden we rekening bij het berekenen van de tarieven voor 2025. Tarieven Riool- en waterzorgheffing
2023
2024
2025
0-500 m³
2,82
2,85
3,07
501 - 5.000 m³
2,78
2,80
3,03
5.001 - 20.000 m³
2,73
2,76
2,95
20.001 en meer
0,00
0,00
0,00
per kubieke meter
96
Grafrechten De kosten voor de begraafplaats zijn al jaren hoger dan de opbrengsten. Dit komt voornamelijk omdat we voor de oudere graven geen inkomsten meer ontvangen, maar we deze wel moeten onderhouden. De mogelijkheden op de begraafplaats zijn uitgebreid met natuurbegraven en islamitisch begraven. Daarnaast is de kinderbegraafplaats opgeknapt. Marktgelden De marktgelden leggen we op aan de marktkooplui die op de woensdag en zaterdag een kraam hebben op de markt. Deze worden voor 2025 verhoogd met 20%, om zo meer kostendekkend te zijn. In 2025 worden de kostendekkendheid en de daaruit voorkomende tarieven opnieuw tegen het licht gehouden. Tarieven marktgeld
2023
2024
2025
zaterdag
0,98
0,98
1,18
zaterdag vette waren
1,33
1,33
1,60
woensdag
0,62
0,62
0,74
woensdag vette waren
0,83
0,83
1,00
per vierkante meter:
Leges algemene dienstverlening Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Dit betekent voor de gemeente dat de werkzaamheden voor de beoordeling van een vergunningsaanvraag zijn veranderd. Dit heeft ook gevolgen voor de in rekening te brengen leges. We blijven leges heffen voor het uitvoeren van de ruimtelijke toets en tevens kunnen we leges gaan heffen voor de aanvraag van milieuvergunningen. De vaste tarieven worden wel geïndexeerd, maar de percentages die een relatie hebben met de bouwsom blijven gelijk. Dit omdat de aanname is dat de bouwsom al geïndexeerd is. Ook is er een inschatting gemaakt dat er meer wordt gebouwd tegen een hogere bouwsom. Reclamebelasting Het hoofddoel van de reclamebelasting is de bevordering en versterking van het centrale gebied van Winterswijk. Om dit te bereiken is de stichting Ondernemers Fonds Centrum Winterswijk (OFCW) in het leven geroepen. De gemeente int reclamebelasting, met als doel zoveel mogelijk ondernemers in het centrum te betrekken. Nadat we onze eigen kosten hebben afgetrokken, storten we de opbrengst op de rekening van de stichting. Er is een convenant gesloten tussen de stichting en de gemeente, waarin duidelijke afspraken zijn vastgelegd over de besteding van het geld. Dit waarborgt dat de middelen daadwerkelijk worden ingezet ten behoeve van het centrumgebied.
Voor 2025 is vanuit het OFCW het verzoek gekomen om de heffingsgrondslag en het tarief te wijzigen. Dit is momenteel in onderzoek. De eventuele meeropbrengsten worden dan ook aan het OFCW afgedragen. Kwijtschelding Burgers die op het sociaal minimum leven, kunnen kwijtschelding aanvragen voor de afvalstoffenheffing en de riool- en waterzorgheffing. Voor burgers die het afgelopen jaar kwijtschelding hebben gehad, laten we bij het inlichtingenbureau controleren of zij nog voldoen aan de voorwaarden. Als dit zo is, 97
wordt automatisch kwijtschelding verleend. Burgers hoeven hiervoor dan geen verzoek tot kwijtschelding meer in te dienen. We schelden alleen het vastrecht van de afvalstoffenheffing kwijt. Zo stimuleren we ook burgers die in aanmerking komen voor kwijtschelding om het afval zoveel mogelijk te scheiden. Bij de riool- en waterzorgheffing schelden we een waterverbruik kwijt van maximaal 45 m³ per persoon per huishouden. We informeren Vitens ook als er kwijtschelding is verleend. Kostenonderbouwing In de paragraaf lokale heffingen is een overzicht van de baten en lasten opgenomen voor die heffingen waarbij sprake is van het verhalen van kosten. In deze paragraaf is inzichtelijk gemaakt in hoeverre de afvalstoffenheffing, riool- en waterzorgheffing, begraafrechten, marktgelden en leges kostendekkend zijn. Voor deze belastingsoorten geldt dat deze maximaal kostendekkend mogen zijn. Onder maximaal kostendekkend verstaan we dat de geraamde baten de geraamde kosten niet mogen overschrijden. Verder houden we rekening met de overhead, waarbij deze omschreven zijn als: ‘die kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Hieronder geven we achtereenvolgens een overzicht van de kostenonderbouwing voor de afvalstoffenheffing, riool- en waterzorgheffing, begraafrechten, marktgelden en leges.
Kostenonderbouwing afvalstoffenheffing Kostendekkendheid Afvalstoffenheffing Kosten Afval overhead Totale kosten
3.403.000 179.000 3.582.000
Opbrengsten Opbrengst belastingen
3.160.000
Overige opbrengsten
423.000
Totale opbrengsten
3.583.000
Dekking
100%
Kostenonderbouwing rioolheffing Kostendekkendheid riool- en waterzorgheffing Kosten Riolering
4.307.000
Overhead
426.000
Totale kosten
4.733.000
Opbrengsten Opbrengst belastingen
4.355.000
Overige opbrengsten
42.000
Totale opbrengsten
4.397.000
Dekking
93%
98
Kostenonderbouwing grafrechten Kostendekkendheid grafrechten Kosten Begraafplaats
338.000
Overhead
62.000
Totale kosten
400.000
Opbrengsten Opbrengst belastingen Overige opbrengsten Totale opbrengsten Dekking
239.000 0 239.000 60%
Kostenonderbouwing marktgelden Kostendekkendheid marktgelden Kosten Warenmarkt
119.000
Overhead
23.000
Totale kosten
142.000
Opbrengsten Opbrengst belastingen
130.000
Overige opbrengsten
12.000
Totale opbrengsten
142.000
Dekking
100%
Kostenonderbouwing leges Voor de kostendekkendheid van de leges geldt dat de opbrengst van alle leges samen maximaal 100% mag zijn van de begrote kosten. Dit kan betekenen dat er op onderdelen een overdekking is en op andere onderdelen een onderdekking. Uit bovenstaande tabel blijkt dat er op geen enkele leges een overdekking is. Hiermee voldoen we aan de wettelijke eis dat de totaal begrote opbrengst de begrote kosten niet mag overschrijden. De genoemde titels en hoofdstukken zijn terug te vinden in de tarieventabel die hoort bij de Legesverordening 2024. Hierin staan de diverse productgroepen opgenomen, met de daarbij behorende tarieven. Opgenomen zijn alleen die hoofdstukken waar activiteiten in plaatsvinden.
99
Kostendekkendheid leges Lasten Overhead
Totaal lasten
Baten
Dekking in %
Titel 1 Algemene Dienstverlening H1
Burgerlijke stand
22.423
17.150
39.573
25.000
63%
H2
Reisdocumenten/ID-Kaart
261.900
115.055
376.955
347.705
92%
H3
Rijbewijzen
72.636
45.890
118.526
116.955
99%
H4
Verstrekkingen uit Basisregistratie Personen
15.618
17.664
33.282
22.093
66%
H5
Bestuursstukken
0
0
0
0
0%
H6
Vastgoedinformatie
0
0
0
0
0%
H7
Overige publiekszaken
17.946
5.031
22.977
19.823
86%
H8
Gemeentearchief
0
0
0
0
0%
H9
Bijzondere Wetten
21.055
11.857
32.912
28.584
87%
H 10
Diversen
0
0
0
0
0%
Subtotaal
411.578
212.647
624.225
560.160
90% 0%
Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving H1
Algemene bepalingen
0
0
0
0
H2
Voorfase
0
0
0
0
0%
H3
Activiteiten met betrekking tot bouwwerken
919.569
666.617
1.586.186 1.339.880
84%
H4
Activiteiten met betrekking tot cultureel erfgoed en werelderfgoed
0
0
0
0
0%
H5
Milieubelastende activiteiten
0
0
0
0
0%
H6
Lozingsactiviteiten
0
0
0
0
0%
H7
Aanlegactiviteiten
0
0
0
0
0%
H8
Overige activiteiten
0
0
0
0
0%
H9
Maatwerkvoorschriften bij bouwactiviteiten
0
0
0
0
0%
H 10
Gelijkwaardigheid
0
0
0
0
0%
H 11
Overige tarieven
0
0
0
0
0%
H 12
Modaliteiten
0
0
0
0
0%
H 13
Vermindering
0
0
0
0
0%
H 14
Teruggaaf
0
0
0
0
0%
Subtotaal
919.569
666.617
1.586.186 1.339.880
84%
1.815
1.942
3.757
3.000
80% 0%
Titel 3 Europese Dienstenrichtlijn H1
Horeca
H2
Seksbedrijven
0
0
0
0
H3
Winkeltijdenwet
0
0
0
0
0%
H4
Organiseren evenementen
20.348
21.775
42.123
5.000
12%
H5
APV-vergunningen
493
529
1.022
300
29%
H6
Gereserveerd
0
0
0
0
0%
H7
In deze hoofdstuk niet benoemd besluit
6.223
6.659
12.882
4.000
31%
Subtotaal
28.879
30.905
59.784
12.300
21%
1.360.026
910.169
2.270.195 1.912.340
84%
Totaal
Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding In deze paragraaf komen aan de orde: 1. Het weerstandsvermogen. 2. De inschatting van de risico’s die we lopen. 3. De financiële kengetallen en een toelichting daarop. 100