Programmabegroting 2022 Regio Achterhoek
Tekst van het document
8oHk m
w ambassadeurs
rogrammabegroting en
Financiële begroting 022 - 2025 juli 2021
Inhoudsopgave Bestuurlijk voorwoord Bestuurlijk voorwoord en opbouw begroting Samenvatting financiële begroting Besluitvormingsproces begroting
1 3 4
Deel 1 Beleidsbegroting: programma's Programma 1: Smart Governanee 1.1 Smart Governa nee (begroting Regio Achterhoek)
7
Programma 2: Smart Economy 2.1 Smart werken en innovatie 2.2 Onderwijs en arbeidsmarkt 2.3 Mobiliteit en bereikbaarheid
13 18 23
Programma 3: Smart Living 3.1 Wonen en vastgoed 3.2 Circulaire economie en energietransitie 3.3 Gezondste Regio
27 33 38
Programma 4: Bedrijfsvoering en rente 4. Bedrijfsvoering en rente
41
Deel 2 Beleidsbegroting: de paragrafen 1. Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing 2. Paragraaf financiering 3. Paragraaf bedrijfsvoering 4. Paragraaf subsidies
43 47 50 51
Deel 3: Financiële begroting Overzicht van baten en lasten per programma Meerjarenraming 2022-2025 Toelichting op baten en lasten
57 58 59
Bijlagen Formatieplan Staat van reserves en voorzieningen Taakvelden 2022 Verzamelstaat bijdragen gemeenten en provincie Doelenmatrix
63 65 68 69 70
Bestuurlijk voorwoord Hierbij bieden we u de begroting aan voor het jaar 2022. Dit is de begroting van Achterhoek Ambassadeurs; het Achterhoekse samenwerkingsverband van de Achterhoekse gemeenten, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de provincie Gelderland. Sinds enkele jaren kent deze begroting een geheel andere opbouw. Zo is zowel de inhoud breder, als het aantal partijen dat daaraan bijdraagt. De (nieuwe) regionale samenwerkingsstructuur (triple helix) is daarmee terug te vinden in deze begroting. Zo willen we zo veel mogelijk zichtbaar maken wat er buiten, in de Achterhoekse samenleving, gedaan wordt door de partijen die samen Achterhoek ambassadeurs vormen. In de 'Achterhoek Visie 2030 Ruimte voor innovatie, groeien in kwaliteit' staan onze doelen op het gebied van Smart Governance, Smart Economy en Smart Living beschreven. De begroting heeft dezelfde indeling.
De programma's Smart Economy en Smart Living geven inzicht in lopende projecten en projecten in ontwikkeling per thema. De uitwerking gebeurt, onder regie van de Achterhoek Board, door zes thematafels. Deze thematafels hebben een belangrijke rol in het uitvoeren van de Achterhoek Visie 2030 en de vertaling ervan in concrete projecten. De organisatie van de Achterhoek ambassadeurs (Regio Achterhoek) vormt de motor in de (nieuwe) Governance, de taken en de begroting van de Achterhoek Ambassadeurs zijn in dit onderdeel te vinden. Hieraan is ook de inwonerbijdrage voor de organisatiekosten vanuit gemeenten en provincie gekoppeld. We willen met deze begrotingsvorm een slag maken in de zichtbaarheid en controleerbaarheid van de doelstellingen van de Achterhoekse samenwerking. Aan de thematafels zullen continu nieuwe projecten ontstaan. Het projectenoverzicht dat hier per thematafel is bijgevoegd is niet uitputtend want er zijn steeds projecten in ontwikkeling. Programma 2 en 3 van de begroting zijn dan ook bedoeld ter informatie en niet ter vaststelling. De projecten worden ook niet uitgevoerd binnen de begroting van Regio Achterhoek, maar in die van de initiatiefnemers. Wij wensen u veel leesplezier! NB In de begroting hanteren we de officiële naam van de GR: Regio Achterhoek. De roepnaam van het totale samenwerkingsverband is Achterhoek Ambassadeurs.
Bloeiende netwerkregio; VOORBEELDREGIQ
ƒ
c €
MNTE
HCHTERm BOORD
HCHTERHOEK FHFMHTHFFIR
SMART
COVER »
HCTIEVt
5 BETROKKEh INWOMfRS
Den Hrrc
SMART ECONOMY
LIVII
Duitslrnü ARNHEM
1
Opbouw begroting De programmabegroting van Regio Achterhoek bestaat uit 4 programma's; Smart Governance, Smart Economy, Smart Living en Bedrijfsvoering en rente. De werkzaamheden van de thematafels zijn per thematafel terug te vinden in de programma's Smart Economy en Smart Living. De werkzaamheden voor de grensoverschrijdende samenwerking zijn niet terug te vinden als een apart thema, maar gaat door alle thema's heen.
Programmabegroting Regio Achterhoek
I Programma 2
Programma 1
Programma 3
c c
> Smart economy
Smart governance
Programma 4 Bedrijfs voering en rente
Smart living
Begroting Regio Achterhoek deel 1
Begroting Regio Achterhoek deel 2 Thematafel 5 Ondemijs &
Mobiliteit &
arbeMsnurkt
bereikbwheid
Circulaire
vastgoed
economie &
Regio
energietransitie
i 1
i 1
w
ff iff"
2
ffi ffin
Samenvatting financiële begroting Financiële uitgangspunten 2022 Het algemeen bestuur heeft op 27 januari 2021 besloten tot het hanteren van de (prijs)index voor gemeen schappelijke regelingen van 1,4% als maximale stijging van de inwonerbijdrage ten opzichte van de begroting 2021. Het verwachte gewogen gemiddelde van de autonome kostenstijging voor 2022 bedraagt 1,325% (75% loonkosten met index 1,3% en 25% overige kosten met index 1,4%). Hoewel Regio Achterhoek te maken krijgt met deze autonome kostenstijgingen blijft de stijging van de inwonerbijdrage beperkt tot de prijsindex. Het verschil tussen autonome kostenstijging en indexeringsmethodiek moet binnen de begroting 2022 worden opgevangen. De formatie gaat langzamerhand knellen omdat we de loonindex niet kunnen compenseren binnen de maximale stijging van de prijsindex. Dit betekent dat we in 2021 al structureel ruim € 60.000 aan loonkosten moeten opvangen binnen de begroting. Dit moet structureel worden opgelost. In 2021 wordt de samenwerking geëvalueerd en daarin wordt dit aspect meegenomen (AB besluit 27 januari 2021). Bijdrage gemeenten en provincie 2022 De Regiobegroting bevat de programma's Governance, Smart Economy, Smart Living en Bedrijfsvoering en rente. Alleen voor Smart Governance wordt een bijdrage van de gemeenten in organisatiekosten gevraagd.
Daarnaast voegen gemeenten een eventueel overschot van het jaarresultaat toe aan het investeringsfonds tot maximaal € 0,50 per inwoner (in 2022 max € 131.646). De provincie draagt eveneens bij in de organisatiekosten en doet daarnaast een bijdrage in het investeringsfonds.
Per inw
Bijdrage van de gemeenten 2021 Stijging 1,4% in verband met index gemeenschappelijke regelingen Bijdrage van gemeenten 2022 bestaand beleid
Bijdrage van Provincie 2022 in organisatiekosten Bijdrage van Provincie 2022 in investeringsfonds Totaal bijdrage van Provincie voor 2022 (*)
1.794.129 25.118 1.819.247
6,83 0,08 6,91
421.534 140.424
1,60 0,53 2,13
561.958
* De bijdrage van de Provincie wordt jaarlijks geïndexeerd (2022: 1,4%)
Meerjarenraming en risico's In de begroting zijn geen voorstellen voor nieuw beleid voor 2022-2025 opgenomen. Voor de normale risico's is een weerstandsvermogen aanwezig. De ratio weerstandsvermogen is echter matig en daarom is in de begroting is het voorstel opgenomen om in 2021 het voordeel van de hypotheekrente van € 15.000 toe te voegen aan het weerstandsvermogen. Dit past binnen het maximaal te reserveren bedrag (€ 300.000). Daarmee komt de ratio van het risicobedrag weer op 1,0 (voldoende). In paragraaf 1 is een nadere uitwerking van mogelijke risico's opgenomen.
Bijdrage projecten De besluitvorming over (nieuwe) projecten loopt via de Achterhoek Board en indien nodig de Achterhoek Raad. Indien er additionele middelen vanuit de gemeenten nodig zijn dan loopt de besluitvorming hierover -in principe- via het algemeen bestuur naar de gemeenteraden. Projecten worden uitgevoerd in wisselende 3-0 samenstelling, met een eigen financiering en organisatorische vormgeving.
Besluitvorming programma's en paragrafen Gemeenten worden gevraagd in te stemmen met programma 1 Smart Governance en programma 4 Bedrijfsvoering en rente en de verplichte paragrafen. De programma's Smart Economy en Smart Living worden aangeboden ter kennisneming, omdat dit breder is dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Zie de volgende pagina voor de schematische weergave van het besluitvormingsproces.
3
Besluitvormingsproces begroting januari/april 2021
Ambtelijke voorbereiding
31 maart 2021
Behandeling concept kaderbrief door het dagelijks bestuur De kaderbrief inclusief financiële gevolgen wordt behandeld in de vergadering van het dagelijks bestuur. Direct daarop wordt de kaderbrief ter informatie verzonden aan de colleges en gemeenteraden van de deelnemende gemeenten.
21 april 2021
Behandeling concept-programmabegroting door het dagelijks bestuur De programma's, verplichte paragrafen en bijlagen worden in de vergadering van het dagelijks bestuur behandeld. Direct daarop wordt het volledige boekwerk aan de deelnemende gemeenten verzonden voor behandeling in de raad.
30 april 2021
Verzenden programmabegroting naar gemeenten
tot 21 juni 2021
Mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen Tot 21 juni 2021 mogelijkheid voor gemeenten om gemeentelijke standpunten over de programma-begroting schriftelijk kenbaar te maken bij Regio Achterhoek.
7 juli 2021
Vaststelling programmabegroting door het algemeen bestuur 1. Instemmen met programma 1 en 4 en verplichte paragrafen 2. Kennis nemen van programma's 2 en 3.
4
5
Deel 1
Beleidsbegroting
Programma's
6
Programma 1
Smart Governance Dit programma bestaat uit het onderdeel Smart Governance, inclusief de begroting van Regio Achterhoek.
1.1 Smart Governance (begroting Regio Achterhoek) Sinds medio 2018 werken we samen in een nieuwe Governance. De samenwerking bestaat uit een Achterhoek Raad, Achterhoek Board en Achterhoek thematafels. Ondernemers, organisaties/onderwijs en overheden (drie O's) geven via de Achterhoek Board en thematafels samen invulling en uitvoering aan de samenwerking. Het inhoudelijke kader hiervoor is in 2019 vastgelegd in de Achterhoek Visie 2030. In onderstaande afbeelding is de wijze van samenwerking weergegeven.
8nHk
Samenwerken in de Achterhoek Gemeenteraden en colleges
■ W ambassadeurs
Achterhoek Raad
Gemeenteraden vaardigen af
J
F
r
Berkelland ^Organlsatie^^
F 1
Bronckhorst 2S raadsleden
OostGelre 1 raadsleden
Winterswijk 21 raadsleden
Ondernemers VNO-NCW, SI KA, MKB
DsrX!."
k Bk
onderwijs, woningbouw■corporaties corporaties,
4
± 50 raadsleden
J
Aalten
r
ArhtKho Achterhoelc Raad benoemt
1“
Wethouders
Gemeenteraden dragen k ab draagt
Regio Achterhoek dagelijks bestuur ? leden * V7
wethouders
F
ï
Thematafels
Thematafel Smart werken & Innovatie
Achterhoek Board
Thematafel Onderwijs & Arbeidsmarkt
Gedeputeerde
L...
Regio Achterhoek algemeen bestuur 5 leden + VZ (burgemeesters)
Regio Achterhoek is de motor van de samenwerking en daarom zijn de taken en de begroting van Regio Achterhoek in dit onderdeel opgenomen. Hieraan is ook de bijdrage in de organisatiekosten van gemeenten en provincie gekoppeld. Dit programma én programma 4: Bedrijfsvoering en rente liggen dan ook ter besluitvorming voor aan de gemeenten. De programma's 2 en 3 zijn opgenomen om zicht te geven op de inhoud van de Achterhoekse samenwerking, deze programma's zijn informerend.
7
Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Te bereiken maatschappelijk effect Regio Achterhoek Gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen (triple helix) voor een integrale aanpak van de uitdagingen waar de Achterhoek voor staat.
Subdoelen en activiteiten Regio Achterhoek Activiteiten Regio Achterhoek Raadsleden in positie brengen bij regionale samenwerking
Adviseren en faciliteren Achterhoek Board Regisseren en faciliteren thematafels Adviseren en faciliteren algemeen en dagelijks bestuur Subsidiewerkzaamheden Monitoring Lobbywerkzaamheden Communicatiewerkzaamheden en Regiomarketing
Slagkracht in de bestuurlijke besluitvorming en adequate uitvoeringskracht
Prestatie-Aesultaatafspraken per activiteit Regio Achterhoek Voor de activiteiten die Regio Achterhoek uitvoert gelden de volgende afspraken voor 2022:
Prestatie-/resultaatafspraak Adviseren en faciliteren Achterhoek Raad
Adviseren en faciliteren Achterhoek Board
Regisseren en faciliteren thematafels
Adviseren en faciliteren algemeen en dagelijks bestuur
Subsidiewerkzaamheden
8
Monitoring
Derde Achterhoek Monitor Monitoring van projecten
Lobbywerkzaamheden
Actieve lobby o.b.v. speerpunten Lobby uit onverwachte hoek Inspelen op actuele ontwikkelingen bij Rijk, Provincie en Europa Actuele lobbynetwerken in beeld houden Regionale inbreng voor coalitieprogramma's verkiezingen Organiseren van lobbybijeenkomsten en werkbezoeken (o.a. Lentediner) Organiseren van relatie-evenementen Uitvoeren marketingcampagne Onverwachte Hoek Raadplegen Achterhoek Panel Investeren in perscontacten en voorbereiden persgesprekken/berichten Informeren, betrekken en binden van het ambassadeursnetwerk en partners via eigen en andermans communicatiekanalen Beheer website 8RHK
Communicatiewerkzaamheden en Regiomarketing
Projecten Smart Governance Onderstaande projecten lopen (door) in 2022.
Omschrijving
Achterhoek Monitor
Onverwachte Hoek
De zachte Landing
9
Kosten en financiering Regio Achterhoek In dit onderdeel staat een toelichting op de begroting (exploitatiekosten) van Regio Achterhoek.
Begroting op programmaniveau:
B 2021 na wijziging
R 2020
B 2022
Lasten (A)
3.999.000
3.270.000
Baten derden (B)
2.536.000
644.000
Subtotaal (B-A)
- 1.463.000
-2.626.000
2.018.000
2.241.000
Saldo van baten en lasten (B-A+C)
555.000
-385.000
Onttrekking reserves
674.000
657.000
-1.229.000
-272.000
0
0
Bijdragen gemeenten en Provincie (C)
Storting reserves Resultaat
De volgende producten vallen onder dit programma:
Achterhoek Visie 2030 en monitoring Lobby en communicatie Coördineren van subsidies en projecten Advisering algemeen- en dagelijks bestuur. Achterhoek Board, Achterhoek Raad en thematafels Uitgaven en inkomsten investeringsfonds Onvoorzien Een nadere onderverdeling van baten en lasten naar kosten- en opbrengstensoorten is opgenomen op de volgende pagina.
Toelichting De stijging van de inwonerbijdrage is voor 2022 beperkt tot de prijsindex van 1,4%. Dit is een absolute stijging van € 25.000 voor de gemeenten en € 6.000 voor de provincie. De stijging is als volgt de specificeren: Stijging voor autonome loonkosten (1,3%) Nacalculatie 2020-2021 (-0,4%) en wijzigingen inschalingen Stijging voor autonome prijsindex (m.n. ICT kosten) Totaal
25.000 1.000 5.000 31.000
De mutatie in de reserve betreft het investeringsfonds. De onttrekking van € 350.000 betreft de jaarlijks vast te stellen werkbudgetten van Board en thematafels en een onttrekking van € 307.000 voor projecten waarover reeds besluitvorming is geweest. De toevoeging van € 272.000 betreft de bijdrage van de provincie en gemeenten in het investeringsfonds.
10
Specificatie van baten en lasten De baten en de lasten uit de begroting van Regio Achterhoek zijn als volgt nader te specificeren: Specificatie baten derden
B 2021
Bijdrage gemeente en provincie investeringsfonds Diverse opbrengsten
270.000 33.000
Opbrengsten projecten
B 2021 na wijziging
B 2022 272.000 17.000
1.178.000
355.000
Bijdrage uit voorziening wachtgelden
57.000
57.000
17.000
Ontvangen rente en doorbelaste kapitaallasten
34.000
34.000
15.000
Interne doorbelasting
333.000
333.000
339.000
Sub-totaal baten begroting
727.000
1.889.00
1.015.000
Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente)
424.000
424.000
371.000
Totaal baten programma 1 Smart Governance
303.000
1.465.000
644.000
Specificatie Lasten
B 2021
B 2021 na wijziging
B 2022
Personeel (loonsom inclusief wachtgeld) Overige personele kosten
1.873.000 68.000
1.858.000 68.000
Inhuur derden
25.000
28.000
Kantoorkosten (huur, ICT, telefonie, etc.)
183.000
183.000
189.000
Bestuur
15.000
15.000
15.000
Lobby en communicatie / werkbudget
123.000
123.000
123.000
Uitgaven uit investeringsfonds
350.000
350.000
350.000
1.615.000
662.000
Uitgaven projecten
Kapitaallasten
2.000
2.000
Onvoorzien
8.000
8.000
8.000
Transparante btw voorheffing
63.000
47.000
48.000
Rente en afschrijving
35.000
35.000
15.000
Sub-totaal exploitatie
2.745.000
4.344.000
3.364.000
Bij: Interne doorbelasting
333.000
333.000
339.000
Sub-totaal lasten begroting
3.078.000
4.677.000
3.703.000
Af: programma 4 (Bedrijfsvoering en rente)
485.000
485.000
433.000
Totaal lasten programma 1 Smart Governance
2.593.000
4.192.000
3.270.000
11
Onderverdeling inwonerbijdrage gemeenten/provincie in kostensoorten In 2022 dragen gemeenten en provincie € 2.241.000 bij in de organisatiekosten van Regio Achterhoek. Dit is als volgt onder te verdelen in kostencategorieën:
Onderverdeting bijdrage Regio Achterhoek 0%
■ Personeelskosten
12%,
thematafels, Board en
bestuur ■ Personeelskosten Lobby
5%
en communicatie 1%
8%
■ Personeelskosten
thematafels, Board en bestuur
subsidies en projecten
Subsidies en projecten
■ Bestuurlijke kosten
56%
lobby en communicatie
■ Budget Lobby en communicatie
17%1 ■ Overhead
Beleidsindicatoren Op 1 april 2018 is de Regeling Beleidsindicatoren vastgesteld. De volgende beleidsindicatoren zijn van toepassing. De indicatoren worden berekend op basis van het aantal inwoners over de gehele regio, ofwel 263.292 inwoners.
Bestuur en ondersteuning
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
0,08 fte
Bestuur en ondersteuning
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
0,09 fte
Bestuur en ondersteuning
Apparaatskosten
Kosten per inwoner
€ 1,24 per inwoner
Bestuur en ondersteuning
Externe inhuur
Bestuur en ondersteuning
Overhead
Kosten als % van totale loonsom € 28.000, ofwel 1,5% + kosten inhuur externen % van totale lasten 8%
12
Programma 2
Smart Economy In deze paragraaf worden de doelen en projecten van de thematafels weergegeven die vallen onder Smart Economy. Dit zijn Smart werken en innovatie. Onderwijs en arbeidsmarkt en Mobiliteit en bereikbaarheid. Per thematafel wordt weergegeven wat we willen bereiken voor 2030, welke subdoelen en meetbare parameters daar bij horen, wat de concrete aanpak is voor het begrotingsjaar 2022, welke projecten er voor 2022 reeds lopen en welke projecten er op dit moment in ontwikkeling zijn. De visie, doelen en parameters sluiten aan bij de Achterhoek Visie 2030.
Voor de projecten geldt dat dit niet uitputtend is voor het jaar 2022. Gedurende 2021 zullen nieuwe projecten worden ontwikkeld en worden toegevoegd. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling.
Smart economy
Thematafel 1 Smart werken & innovatie
i.
W
’ffl iffiff
2.1 Smart werken en innovatie Wat willen we bereiken en wat gaan we daar voor doen? Visie 2030 Technologische ontwikkelingen vragen om nieuwe organisatie- en verdienmodellen. Digitalisering en robotisering veranderen onze leef-, leer- en werkomgeving. Om de vergrijzende en ontgroenende Achterhoek verder tot bloei te brengen, zijn innovatieve oplossingen en smart toepassingen nodig die in economisch, sociaal en ecologisch opzicht waarde realiseren. Die oplossingen komen sneller tot stand in een open innovatiesysteem waarin overheden, ondernemers en onderzoeks- en onderwijsinstellingen samenwerken en de Achterhoekse bedrijvigheid, naoberschap en vakmanschap maximaal tot uiting komen.
Wat willen we bereiken? 3 % groei van de arbeidsproductiviteit in de maakindustrie en de agrosector.
13
Hoe gaan we dat doen? Het digitaliseren (smart maken) van de maakindustrie en de agrosector heeft de hoogste prioriteit in het verder ontwikkelen van het Achterhoekse open innovatiesysteem. Door slim te werken en slim te innoveren, worden ook dwarsverbanden gelegd met de digitalisering van de zorg, bouw, de recreatieve en de creatieve sector. Een mooie spin-off en een noodzakelijke verbreding van smart werken. Door in te zetten op 35 kennisdeel- en businessclusters wordt slim innoveren gestimuleerd, waarbij we verbinding zoeken met onze Duitse buren (zoals samenwerking met de Duitse Hogescholen) en onze buurregio's. Daarnaast faciliteren we startende bedrijven (start-ups) door het opzetten van broedplaatsen (incubators) voor hightech bed rijven, ondersteund door gevestigde ondernemingen. En bedrijven die willen groeien (scale-ups) faciliteren we met een versnellingsnetwerk (accelerator). Slim werken krijgt vorm door medewerkers te ondersteunen met'Leven Lang Ontwikkelen'. Om nieuwe medewerkers te binden, zijn we bezig dé stage- en afstudeerregio van Nederland te worden.
Te bereiken maatschappelijk effect 3% groei van de arbeidsproductiviteit in de maakindustrie en de agrosector.
Sub-doelen Smart werken en innovatie
Op het gebied van de maakindustrie en de agrosector is 3% groei van arbeidsproductiviteit in de maakde Achterhoek hét open innovatiesysteem van Nederland, industrie en agro-sector, gemeten als toegevoegde waarde per medewerker per tijd (en 2% voor alle andere sectoren). De Achterhoek beschikt over de inventieve vakman/ 35 kennisdeel- en businessclusters in 2025. vakvrouw van de toekomst (slim werken/sociale 40 start-ups en 20 scale-ups in 2025. innovatie). 250 bedrijven hebben slim werken en innovatie De Achterhoek ontwikkelt en implementeert de pro ductie van de toekomst (slim innoveren/economische doorgevoerd. innovatie). De Achterhoek is dé stage- en afstudeerregio van 40% van de deelnemende studenten aan SmartNederland. Hub/Innovatiehubs komt van buiten de Achterhoek met 10% internationale achtergrond.
Aanpak voor 2022 Door projecten te initiëren langs de twee programmalijnen 'productie van de toekomst' en 'de collega van de toekomst' willen we randvoorwaarden versterken die nodig zijn voor een economisch sterke Achterhoek. Door te investeren in 'maatschappelijke' innovaties willen we werkgelegenheid creëren en de arbeidsproductiviteit vergroten. Door te investeren in de collega van de toekomst willen we ervaren vakmensen behouden en nieuwe collega's aantrekken. Om de productie van de toekomst (slim innoveren) te creëren ligt de nadruk op de volgende thema's (hierbij zijn concrete projectvoorbeelden benoemd):
Kennis- en businessclusters opzetten en het door ontwikkelen/verbreden van reeds opgezette clusters: Het project Field Lab Digital Twin en Achterhoeks Centrum voor Additive Manufacturing zijn voorbeelden van projecten die in 2022 zullen starten waarbij clusters op inhoud worden geborgd. Startups & scale-ups aantrekken en begeleiden: Een gezamenlijk verhaal van de drie innovatieve hotspots in onze regio zal zorgen voor een betere vindbaarheid van de verschillende initiatieven. Het verbeteren van samenwerking met andere regio's op inhoud: Bij projecten wordt altijd bekeken welke regio's of initiatieven kunnen worden aangehaakt. Voorbeeld: Het Achterhoeks Centrum is gekoppeld aan een vergelijkbaar initiatief van Brainport Eindhoven en doet mee in een nationaal groeifondsvoorstel. Om de medewerker van de toekomst (slim werken, werven en leren) te creëren ligt de nadruk op de volgende thema's (hierbij zijn concrete projectvoorbeelden benoemd):
14
Jongeren (scholieren en studenten) enthousiasmeren voor techniek en kennis laten maken met de Achterhoekse maakbedrijven: In 2021 wordt de stichting SmartHub 2.0 opgericht. Via dit initiatief worden de verschillende (ondernemers-)initiatieven geclusterd en cohesie onderling bewaakt, waardoor dubbelingen en leemtes tussen projecten zichtbaar worden. De stichting kan signaleren en initiatief nemen als actie nodig is. Verdere profilering van de economische Achterhoek en uitgroeien tot dé stage- en afstudeerregio van Nederland: Het doorontwikkelen en uitbreiden van SmartHub Young Talent als een platform van de Achterhoekse industrie, waar meerdere projecten onder vallen om deze industrie te versterken en beter op de kaart te zetten. Bij het ontwikkelen en realiseren van de bovenstaande projecten zal rekening worden gehouden met het open innovatiesysteem dat we nastreven in de Achterhoek. Om het bedrijfsleven te ondersteunen dient bij alle facetten en fases innovatie te worden bevorderd en moet een hulpvraag gesteld kunnen worden. Door drie innovatie hotspots (De Steek, De Marke en CIVON/SmartHub Industry Incubator) nauw met elkaar samen te laten werken en hen te ondersteunen waar nodig ontstaat er een gunstig ondernemersklimaat, waarbij samenwerking en delen van expertise te allen tijden mogelijk is.
Om ervoor te zorgen dat de instroom van ondernemers en vindbaarheid van de initiatieven vergroot wordt gaan we in 2022 het gezamenlijke verhaal van de hotpots vertellen. Hoe de samenwerking is, welke goede voorbeelden er zijn en waarvoor men waar terecht kan. Hierdoor weten ondernemers beter waar ze hun vragen kwijt kunnen.
Daarnaast zal 2022 in het teken staan van het tot stand laten komen van cross-overs van verschillende sectoren en technieken. Door verschil in expertise samen te brengen worden sectoren sterker van elkaar. Smart Agro is hier een uitstekend voorbeeld van; op dit gebeid wordt maak industrie en agrarische industrie samengebracht om tot innovatieve vondsten te komen.
Projecten Smart werken en innovatie Onderstaande projecten zijn de nu bekende projecten die in voorbereiding zijn of in 2021-2022 worden uitgevoerd om de doelen van de thematafel te bereiken. De projectuitvoering zal plaatsvinden in wisselende samenstelling door verschillende uitvoerders. Monitoring van alle projecten vindt plaats via Board en indien nodig de (Achterhoek) Raad. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling. Dit betreft de stand van zaken per eind maart 2021 van projecten die (door)lopen of starten in de tweede helft van 2021 en/of verder.
Lopende projecten | Korte omschrijving Smart Business Centre inclusief innovatievouchers
Achterhoek Open Innovatieprijs
Urban Oasis
SmartHub development
|
personeelsleden van Achterhoekse bedrijven en instellingen bevorderen door het entameren, initiëren en organiseren van projecten en programma's die medewerkers uitdagen, enthousiasmeren en inspireren. Uitbouwen open Versnellen van innovatie door in te zetten op open innovatie (= innovatiesysteem samenwerken). Uitbouwen van de open innovatie in de Achterhoek (nu vooral nog binnen de maakindustrie aanwezig) over meerdere sectoren in de crossovers Achterhoek. Met name circulair en gezonde regio, maar ook toepasbaar bij wonen en mobiliteit. Incubator De Steek De Steek is hét open innovatiecentrum voor de Achterhoek waar ondernemers en studenten elkaar ontmoeten met de focus op circulaire technologie. De Steek wil een kennis en businesscluster opzetten waarin jaarlijks 10 startups/scale-ups worden begeleid, 25 innovatietrajecten worden opgestart bij bedrijven en 75 studenten worden betrokken bij challenges. SBC + is dé open innovatieplek voor smart werken. Smart werken wordt in Smart Business Center + alle stuwende sectoren versterkt door laagdrempelige samenwerking tussen onderwijs en ondernemers. Het resultaat hiervan is innovatie binnen bedrijven, instellingen en onderwijs die opleidingen, bedrijfsprojecten en experimenten gezamenlijk uitvoeren om innovaties te versnellen.
Met de MKB-deal willen we 100 MKB bedrijven in de Achterhoek ondersteunen MKB-deal bij het verhogen van hun arbeidsproductiviteit. We willen een stijging van de arbeidsproductiviteit bereiken met 5% en toegang tot (risico)kapitaal vergroten voor het MKB. We gaan accountmanagers samenbrengen om onderling lerend effect te vergroten en wensen vanuit MKB inzichtelijk maken. Daarnaast willen we sterktes en zwaktes in het economisch ecosysteem van de Achterhoek signaleren en agenderen. SmartHub Industry Incubator Met de komst van de SmartHub Industry Incubator worden startups (SHII) gefaciliteerd en daarmee het aanjagen van innovatie en het binden van talent. De focus ligt op de smart industry. Dit sluit aan bij de Visie 2030, namelijk aan het open innovatiesysteem van de regio door het facilitairen van startende bedrijfjes (startups) in innovatieve broedplaatsen, het aanjagen van innovatie en binden van (jong) talent. Naoberkrediet 2.0 Om de Achterhoekse ondernemers zo goed mogelijk te ondersteunen in crisistijd wordt hulp aangeboden. Deze hulp bestaat grofweg uit drie hoofdtaken: een loket met kennis van financieringen en hulpmaatregelen, advisering en ondersteuning aanpassing business(plan) Achterhoekse ondernemer en een Achterhoek Fonds.
Een onderzoek om de behoefte te peilen van jongeren en werkgevers inzake Onderzoek Traineeships Achterhoek een gezamenlijk traineeship in de Achterhoek. Daarbij wordt geïnventariseerd wat er al is aan traineeships in de Achterhoek.
Projecten in ontwikkeling Verkleinen van het gat tussen vraag en aanbod van arbeid. Dit door profilering en projecten te bundelen en bevorderen. Specifiek gericht op het behouden en aantrekken arbeidspotentieel tussen de 18 en 45 jaar. (NB: Dit is geen aanvraag voor rechtstreekse opvolging van het huidige SmartHub. Dit is een aanvraag voor een overkoepelende stichting met een breder doel, waaronder projecten zoals de opvolger van het huidige SmartHub gericht op young talent zullen gaan vallen). SmartHub Young Talent 2021-De brede doelstelling van SmartHub rondom economische profilering is in de loop 2023 der tijd, bewust, versmald. Er is focus aangebracht. Met een kleine groep representanten is in 2016, na raadpleging van deskundigen in het veld, gekozen om de activiteiten vooral te richten op een deel van de doelgroep, de jonge studenten; de Achterhoek als stage- en afstudeerregio. Dit project wordt ook genoemd bij Onderwijs en arbeidsmarkt omdat het beide thematafels raakt. Achterhoek Centrum voor Toegang tot experimenteren met 3d printer en kennisclustering rond 3d printen. Addivite Manufacturing In de Achterhoek wordt een Achterhoeks Centrum voor Additive Manufacturing (hierna ACAM) opgezet. In dit centrum worden geïnteresseerden, gebruikers en
Totstandkoming SmartHub 2.0
16
aanbieders van AM samengebracht. Het centrum kent vier pijler: 1 - Experimenteerruimte: 2 - Clustering van kennis rond AM 3 - Ontsluiten/clusteren metallurgisch onderzoek 4 - Aanhaken onderwijs bij ontwikkelingen 5 - Uitdragen regio Achterhoek als Metalprint Valley Fieldlab Digital Twin Het oprichten van een cluster rond Digital Twin met de volgende pijlers: - Inrichting en gebruik van een Fieldlab Digital Twin; - Opleiden en trainen van MBO- en HBO-studenten en werknemers in didactische labs (proeffabrieken); - Ontwikkeling en uitvoering van de Kennis- en Innovatieagenda op digital twin technologie en toepassing voor de maakindustrie met deelproducten Quick Scan Digital Twin en Patterns Digital Twin; - Disseminatie en grondige kennismaking met digital twinning door de maakindustrie in de regio Achterhoek. Dóórontwikkeling In onze regio zijn drie innovatieve hotpots; De Marke (agrarisch), CIVON/SHII samenwerking drie innovatie (maakindustrie) en de StecK (technologische dienstverlening). In praktijk werken hotspots deze hotspots goed samen door elkaar waar nodig aan te vullen en met elkaar in gesprek te blijven. Om dit uit te bouwen en de instroom van ondernemers te vergroten is het vertellen van het gezamenlijke verhaal van de hotspots (zowel in de regio als buiten de regio) in ontwikkeling.
Financiering lopende projecten Overheid Totaalfinanciering
12.000.000
10.000.000
8.000.000
Maatschappelijke organisaties
6.017.288
Financiering projecten Maatschappelijke organisaties; 1.298.328
Ondernemers; 3.380.052
6.000.000
4.000.000
Overheid; 6.017.288 2.000.000
0
17
Ondernemers
Totaal
3.380.052
10.695.668
2.2 Onderwijs en arbeidsmarkt Wat willen we bereiken en wat gaan we daar voor doen? Visie 2030 De arbeidsmarkt is voortdurend in beweging. Er ontstaan nieuwe beroepen, terwijl andere typen werk verdwijnen. De banen van de toekomst brengen andere, vaak hogere eisen met zich mee. Daarbij zien we vooral een verschuiving richting het hogere mbo-niveau en het hbo. De arbeidsmarkt is in veel gevallen zelfredzaam en reguleert zich deels zelf. Soms is er echter een vraagstuk waar de arbeidsmarkt niet zelf met een oplossing kan komen. De banengroei is omvangrijk genoeg om de werkloosheid te laten dalen. Tegelijkertijd is de groei niet sterk genoeg om kansen aan iedereen te kunnen bieden. Zo vormen mensen met een vmbo-opleiding, 55-plussers, arbeidsbeperkten en degenen met een minder courant beroep kwetsbare groepen.
Wat willen we bereiken? In 2030 zijn vraag en aanbod op de arbeidsmarkt meer in evenwicht. Om deze ambitie te bereiken zullen we de kwantitatieve opgave binnen het scenario 'talent benutten' uit de Transitieatlas Beroepsonderwijs (2017) moeten realiseren. In totaal gaat het om het aantrekken van ruim 27.000 arbeidskrachten in de periode 20182025. Van deze groep moet ongeveer 7.000 universitair of hbo geschoold zijn, 14.000 mbo geschoold en 6.000 vmbo geschoold. Hierbij kiezen we de komende jaren expliciet voor de sectoren Techniek (waaronder naast de maakindustrie ook de bouw en logistiek vallen) en Zorg. Voor de overige sectoren worden de ontwikkelingen goed in de gaten gehouden en wordt zo nodig actie ondernomen.
Hoe gaan we dat doen? Onder het motto 'De Achterhoek werkt het fijnst' gaan we met twee hoofdthema's aan de slag: de Human Capital Agenda en de inclusieve arbeidsmarkt. Voor een evenwichtige arbeidsmarkt moet de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt optimaal zijn. Anders gezegd: de instroom vanuit het onderwijs naar moeilijk vervulbare vacatures moet groter worden. Hiervoor wordt onder andere ingezet op het doorontwikkelen van hybride leersystemen. Met de Human Capital Agenda zetten we in op een leven lang ontwikkelen van de beschikbare beroepsbevolking, instroom van jong talent en het benutten van grensoverschrijdende mogelijkheden voor scholing. De negatieve arbeidspendel die de Achterhoek op dit moment kent (mensen die in de Achterhoek wonen, maar buiten de Achterhoek werken) zouden we graag willen keren naar een positieve arbeidspendel. Bij deze doelstelling ligt er een relatie met Smart werken. Om een inclusieve arbeidsmarkt te bevorderen, geven we invulling aan het sociaal akkoord van 2013. We maken ons sterk voor iedereen die ondersteuning nodig heeft bij het vinden van een plek op de arbeidsmarkt. Door een gezonde leefstijl te stimuleren, kan de arbeidsparticipatie groter worden, meer mensen kunnen aan het werk en het ziekteverzuim gaat omlaag. Hier liggen duidelijke verbindingen met De Gezondste Regio.
Te bereiken maatschappelijk effect In 2030 zijn vraag en aanbod op de arbeidsmarkt meer in evenwicht.
18
Sub-doelen Onderwijs en arbeidsmarkt [Meetbare parameters Talenten op de arbeidsmarkt zijn benut v.w.b. vervangings- en uitbreidingsvraag (aantrekken van ruim 27.000 mensen) met de focus op de sectoren techniek en zorg. Er functioneert een inclusieve arbeidsmarkt, waarbij er Meten instroom uit het onderwijs (MBO+) en uit oog is voor de gehele beroepsbevolking. de pendel. De grensoverschrijdende samenwerking is toegenomen en Monitoring banenafspraak v.w.b. inclusieve belemmeringen van de grens rondom deze samenwerking arbeidsmarkt. zijn weggenomen.
Aanpak voor 2022 Human Capital Agenda Doel van de Human Capital Agenda voor de Achterhoek is te zorgen dat onderwijs en arbeidsmarkt beter op elkaar aansluiten en dat daarmee de mismatch op de arbeidsmarkt verkleind wordt en de arbeidsproductiviteit toeneemt. Binnen dit onderwerp is onder meer een Leven Lang Ontwikkelen een van de speerpunten evenals het kiezen voor Techniek en Zorg en voldoende stage en leerbanen. In 2022 zetten we in op het verder uitbouwen van activiteiten en het bestendigen van projecten binnen deze speerpunten. • Met de initiatieven die zich de afgelopen periode ontplooid hebben op het gebied van een Leven Lang Ontwikkelen (LLO) zullen we monitoren wat de opbrengsten gaan zijn. De huidige Coronacrisis maakt eens te meer duidelijk dat een LLO van het grootste belang is om te kunnen anticiperen op een snel veranderende arbeidsmarkt. We leggen ons toe op vervolgprojecten waarbij ook een ontwikkelslag ligt bij onderwijsinnovatie ter bevordering van LLO. De tafel is naast de eigen projecten waarbij gelden beschikbaar gesteld zijn vanuit de samenwerking binnen 8RHK Ambassadeurs, op meerdere terreinen vanuit het netwerk betrokken bij projecten binnen het onderwerp LLO. De Achterhoek heeft als doel dé stage en afstudeerregio van Nederland te willen zijn.
We zetten in op het behouden van mensen in de regio, echter we hebben niet alleen starters nodig in de regio, maar ook talent met werkervaring in de Techniek en Zorg is van harte welkom. Dit betekent dat we buiten onze eigen regio beter op het vizier moeten komen te staan met de mogelijkheden die we hier hebben. Hier zoeken we ook duidelijk de cross-over met de andere thematafels en werken we vanuit het Techniekpact Achterhoek-De Liemers samen om jeugd vanaf jonge leeftijd te interesseren voor Techniek en een bèta profiel binnen het voortgezet onderwijs. Daarnaast willen we de obstakels, die de grens en de verschillende systemen met zich meebrengen, waar mogelijk wegnemen. Deze stimulering is een doorlopend proces waar we ook in 2022 aandacht voor hebben.
Inclusieve Arbeidsmarkt De lijn inclusieve arbeidsmarkt maken we ons sterk voor iedereen die ondersteuning nodig heeft bij het vinden van een plek op de arbeidsmarkt. Initiatieven die binnen dit doel ontwikkeld worden hebben tot doel de inclusiviteit in de regio te bevorderen. Een belangrijk onderwerp bij het kunnen participeren op de arbeidsmarkt is taalbeheersing. Bestrijden van taalarmheid is daarmee een prioriteit. We sluiten als Arbeidsmarktregio Achterhoek aan bij regionale en landelijke overlegstructuren om zo over en weer van elkaar te leren.
Impact Coronacrisis We zetten middels een Regionaal Mobiliteitsteam in op het van werk naar werk en van uitkering naar werk begeleiden van mensen die getroffen zijn door de coronacrisis. Hierbij gaat speciale aandacht uit naar jongeren binnen onze regio die door de crisis getroffen zijn. Voor hen zetten we middels het plan De Rode Loper in op extra ondersteuning van deze doelgroep. Daarnaast is er specifieke aandacht voor de groep mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt om tijdig bij te springen voor begeleiding naar een nieuwe passende werkplek wanneer de huidige plek door de coronacrisis wegvalt, maar ook voor de groep die nog op zoek is naar een plek op de arbeidsmarkt om te zorgen dat zij niet op achterstand komen te staan.
19
In 2020 zijn we van start gegaan met de Doe Agenda vanuit PoW. Hiervoor hebben we een convenant met de verschillende partijen getekend en zijn de verschillende werkgroepen van start gegaan. We zullen 2022 gebruiken om de bevindingen van de werkgroepen optimaal in te zetten, waar nodig in pilots en aanvullende tools en diensten te ontwikkelen en in te zetten. Doel moet zijn het structureel eenvoudiger te maken voor werknemers en werkgevers om elkaar te vinden ter bevordering van het terugdringen van de aantallen in de bestanden van de gemeenten.
Projecten Onderwijs en arbeidsmarkt Onderstaande projecten zijn de nu bekende projecten die in voorbereiding zijn of in 2021-2022 worden uitgevoerd om de doelen van de thematafel te bereiken. De projectuitvoering zal plaatsvinden in wisselende samenstelling door verschillende uitvoerders. Monitoring van alle projecten vindt plaats via Board en indien nodig de (Achterhoek) Raad. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit
programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling. Dit betreft de stand van zaken per eind maart 2021 van projecten die (door)lopen of starten in de tweede helft van 2021 en/of verder.
Lopendeprojecten | Korte omschrijving Smart Technical Education Regio Achterhoek (STERA)
Leven Lang Ontwikkelen
Grensland College
Achterhoeks Fonds voor Talentontwikkeling
Techniekpact
Ondersteunend vermogen Techniekpact (4 jaren plan, waarbij jaarlijks de subsidie aangevraagd moet worden) in samenwerking met Liemers. Onder Techniekpact vallen projecten als de Techniekdag. Verkenning dóórontwikkeling technieklokalen regio Achterhoek en de Liemers, doormiddel van aanhaken bij een te ontwikkelen technologisch programma. Verbinding met de initiatieven van de STO gelden (OCW) vanuit het onderwijs. Verbinding aangebracht met het Servicepunt Techniek. Betrokken partners VNO NCW, SIKA, scholenkoepels, Iseling Hogeschool.
20
Uit cijfers van Stichting Lezen en Schrijven blijkt dat er 16.500 laaggeletterde moedertaalsprekers in de Achterhoek zijn. Dit project (wat een pilot is) beoogt deze doelgroep beter te laten participeren in de maatschappij en gelukkiger te maken. Dit zijn belangrijke voorwaarden om weer aan het werk te komen, of mee te kunnen doen aan een leven lang ontwikkelen, wat direct en indirect een bijdrage levert aan de uitdagingen van de arbeidsmarkt in deze regio. Door de coronacrisis heeft dit project vertraging opgelopen en loopt het door in 2022. De Toolbox is een set instrumenten dat statushouders basisvaardigheden Toolbox Statushouders biedt waarmee de statushouder voldoet aan de minimale eisen die werkgevers stellen aan hun werknemers op het gebied van veiligheidseisen en taalvaardigheid op de werkvloer. De toolbox levert instrumenten op het gebied van VGA in de taal van herkomst, Nederlandse taal op de werkvloer en een werkcoach op de werkvloer. Daarnaast wordt aan de werkgevers een workshop cultuurintensief werken aangeboden waarin kennis en begrip voor de cultuurverschillen aangereikt worden. Door de coronacrisis heeft dit project vertraging opgelopen en loopt het door in 2022. Pilot zelfredzaamheidsroute Voor 30-40 statushouders een intensief traject opzetten van 1 jaar waarin taal en praktijk gecombineerd worden.
De beoogde doelgroep is voor het (Z-route) merendeel ontheven van inburgering omdat ze moeite hadden met het taalniveau. In het traject zitten verschillende onderdelen die gericht zijn op zelfredzaamheid zoals het beheersen van de spreektaal, financiële zelfredzaamheid, gezondheid, werknemersvaardigheden. Het wegnemen van belemmeringen bij het grensoverschrijdend zakendoen Grensoverschrijdend ondernemen, werken en leren tussen Nederlandse en Duitse ondernemers/ondernemingen en het (GROS) bevorderen van de grensoverschrijdende arbeidsbemiddeling in de Regio Achterhoek en het aangrenzende gebied in Duitsland, door middel van een matchmaking-, adviserings- en ondersteuningstraject en het aanbieden van een (modulair) opleidingsprogramma en netwerkmogelijkheden. Klasse! in de Achterhoek
Projecten in ontwikkeling Maatwerkscholing Achterhoek Sectorale verschuivingen zetten door, ook tijdens en na de coronacrisis. Daarnaast zien we dat lager opgeleiden en uitzend- en oproepkrachten onevenredig hard geraakt worden. Dit zijn groepen die van oudsher minder gebruik maken van om- en bijscholing en bij wie reguliere scholing niet altijd past. Voor hen zou een maatwerktraject zoals dat binnen innovatieve leerlijnen geboden kan worden een uitkomst kunnen bieden. Het behouden en aantrekken van jong talent in de leeftijd 17-25 jaar. Door SmartHub Young Talent bedrijven te ondersteunen bij het optimaal inrichten van hun bedrijf voor jong talent en het jonge talent op zoveel mogelijk manieren kennis te laten maken met de mogelijkheden die de Achterhoek biedt (gave bedrijven, inspiratieplekken, Innovatiehubs, start-up mogelijkheden, traineeships en meer) bieden we vanuit SmartHub Young Talent jongeren een fijne start (zachte landing) van een lange carrière in de Achterhoek. Deze carrière kenmerkt zich, mede door de projecten en activiteiten binnen het nieuwe overkoepelende SmartHub, door een leven lang ontwikkelen. Concreet spelen we met het nieuwe SmartHub Young Talent meer in op de behoeftes van organisaties, jongeren en betrekken we daar waar mogelijk direct het onderwijs erbij.
Dit project wordt ook genoemd onder Smart werken en innovatie omdat het beide thematafels raakt.
21
Financiering lopende projecten
Totaalfinanciering
Overheid
Maatschappelijke organisaties
Ondernemers
Totaa
7.008.711
3.415.240
1.087.280
11.511.231
Financiering projecten 14.000.000
12.000.000
10.000.000
8.000.000
Maatschappelijke organisaties; 3.415.240
Ondernemers; 1.087.280
6.000.000
4.000.000
Overheid; 7.008.711
2.000.000
0
22
2.3 Mobiliteit en bereikbaarheid Wat willen we bereiken en wat gaan we daar voor doen? Visie 2030 Een goede bereikbaarheid is voor de Achterhoek een essentiële voorwaarde om economisch te kunnen groeien en de leefbaarheid en de aantrekkelijkheid van de regio op peil te houden. Dat geldt zeker in de huidige tijd waarin de afstand tot voorzieningen op het platteland groeit. Ook goede (OV) verbindingen met Duitsland zijn voor ons als grensregio van groot belang. Zonder vervoer staat de regio letterlijk en figuurlijk stil.
Wat willen we bereiken? In 2030 is er energieneutraal, betaalbaar en betrouwbaar vervoer voor iedereen die zich vanuit, naar en door de Achterhoek wil verplaatsen. Hiervoor moeten zowel de hoofdinfrastructuur als de regionale en lokale infrastructuur kwalitatief en kwantitatief op orde zijn. Het is de bedoeling dat reizigers hun reis straks eenvoudig kunnen plannen via telefoon en internet. En idealiter zijn er in de Achterhoek geen belemmeringen meer voor reizigers en vervoerders tussen Nederland en Duitsland.
Hoe gaan we dat doen? We sluiten aan bij de drie hoofdthema's in de Mobiliteitsagenda 2030; Betrouwbaar & robuust, duurzaam en slim. 'Betrouwbaar en robuust' gaat over het realiseren van betrouwbare vervoersvoorzieningen. Om dit te bereiken zijn een goed doorstromend hoofdwegennet, het versnellen van OV-connecties en regionale fietsverbindingen nodig. We willen van de N18 een toekomstgerichte 'Smart N18' (2x2 rijstroken, 100 km/h en ongelijkvloerse kruisingen) maken en we treffen maatregelen om een vlotte aansluiting van de A12 op de A18 te bevorderen. Ook blijven we investeren in de ruggengraat van het openbaar vervoer in de Achterhoek en willen we verbindingen versnellen door betere over- en instapmogelijkheden. Het opheffen van de belemmeringen voor reizigers tussen Nederland en Duitsland (zowel regionale verbindingen als goede aansluiting op internationale spoorverbindingen) heeft daarbij onze aandacht. Bij 'duurzaam' werken we toe naar duurzame vervoerswijzen die bijdragen aan klimaatadaptatie. Daartoe investeren we in energieneutraal mobiliteitsgedrag en een veilig en fijnmazig fietsnetwerk. De opkomst van de e-bike biedt in een gebied als de Achterhoek kansen om de fiets als alternatief vervoermiddel in te zetten. We stimuleren en faciliteren emissieloos vervoer, onder andere door het realiseren van voldoende laadstations voor duurzame energie.
'Slim' richt zich op betaalbare en slimme vervoersvoorzieningen. We willen vooroplopen in slimme en sociale mobiliteit en de eerste rurale MaaS-pilotregio worden. Het concept Mobility as a Service (MaaS) zal als een soort marktplaats voor mobiliteit gaan fungeren. Reizigers kiezen, plannen en betalen bijvoorbeeld via de smartphone zelf de optimale vervoersoplossing. Ook zetten we ons in voor slimme oplossingen die het goederenvervoer efficiënter en duurzamer maken. Zo werken we aan een sluitend netwerk voor Langere en Zwaardere Vrachtautocombinaties (LZV's), waarmee we de efficiëntie en de duurzaamheid van het goederenvervoer verhogen.
Te bereiken maatschappelijk effect In 2030 is er energieneutraal, betaalbaar en betrouwbaar vervoer voor iedereen die zich vanuit, naar en door de Achterhoek wil verplaatsen.
23
Sub-doelen Mobiliteit en bereikbaarheid | Meetbare parameters
Duurzaam: in de Achterhoek is het vervoer in 2030 energieneutraal en energieneutraal reizen wordt gefaciliteerd. Betrouwbaar en Robuust: de hoofd-, regionale en lokale infrastructuur is kwantitatief en kwalitatief op orde en zonder belemmeringen voor reizigers en vervoerders tussen Duitsland en Nederland. Slim: er zijn slimme vervoersvoorzieningen die gebruik Tijd waarin Regionaal verzorgende voorzieningen maken van telefoon en internet. met de beschikbare OV-modaliteiten bereikbaar zijn (doel: binnen 20 minuten).
Aan pak voor 2022 Subdoelstelling Duurzaam In 2022 zal de uitrol van de laad infrastructuur voor (vracht)auto's en (deel)fietsen worden gecontinueerd. De regionale laadvisie is de basis voor deze uitrol. De gemeentelijke plaatsingsplannen vormen de blauwdruk om de lokale laadinfra opgaven uit te kunnen voeren. Deze opgaven en toekomstige opgaven zoals 'het gebruik en de toepassing van waterstof' worden verder opgepakt. Hiervoor moet in 2022 een nieuwe projectleider duurzame mobiliteit worden aangesteld. Daarnaast wordt de opdracht van de mobiliteitsmakelaar verlengd tot ten minste eind 2022. De mobiliteitsmakelaar krijgt wederom een breed takenpakket mee om de CO2-reductie, bereikbaarheid en mobiliteit binnen de regio Achterhoek te blijven promoten. In 2022 gaan we verder met het stimuleren van duurzaam en gezond gedrag via werkgevers voor woon werkverkeer en ook rechtstreeks op inwoners.
Subdoelstelling Betrouwbaar en Robuust Doel blijft om de N18 2e fase concreet op de (Rijks)agenda te krijgen. Daarbij is het noodzakelijk dat alle betrokken partijen inhoudelijk op één lijn komen. Ook willen we de treinverbinding Arnhem-Winterswijk versnellen. We continueren de actieve lobby richting Rijk en provincie om de realisatie van de ontbrekende schakels op de politieke agenda te houden en dichterbij te brengen.
Verder zetten we in 2022 in op het versnellen van de lijnvoering HOV-buslijnen Doetinchem-Enschede (74) en
Winterswijk-Enschede (73) volgens het met Arriva uitgewerkte vervoerplan in de N18 HOV-corridor.
In 2021 zetten we ons in om het regionale hoofdfietsnetwerk te completeren door ontbrekende schakels te verkennen, te onderzoeken en vervolgens aan te leggen. Ook worden er potentieel kansrijke snelfietsroutes in kaart gebracht. En zullen we een aantal diepgaandere tracéverkenningen uit laten voeren. In 2022 worden deze resultaten uitgewerkt. In 2022 zullen we ook nieuwe tracés diepgaander verkennen. We zetten in op mobiliteitshubs, mobiliteitshubs moeten de verbindingen op de OV-trajecten verbeteren en meerdere modaliteiten en faciliteiten bijeen brengen. In 2021-2022 wordt de eerste bushalte omgevormd tot een mobiliteitshub. In 2022 verwachten we meerdere potentiële hublocaties in beeld te hebben gebracht die in aanmerking komen tot het omvormen tot een volwaardige mobiliteitshubs.
Subdoelstelling Slim Op dit moment lopen er verschillende projecten (Deelfietsen (sMaaS), Netmobiel, deelauto's bij energie coöperaties) en zijn er diverse ideeën die de fijnmazige bereikbaarheid vergroten. In 2020 is gestart met het opstellen van een businesscase voor de Achterhoek Deelvervoer Coöperatie.. Dit wordt een nieuwe entiteit die wordt opgezet om deelvervoer in de Achterhoek te faciliteren. In 2021-2022 zal er stapsgewijs gekeken worden in welke mate en in welke grootte de coöperatie moet worden opgezet.
Daarnaast gaat het project Netmobiel de derde en laatste fase van het project in. De lancering in de laatste drie gemeenten zal ook in 2022 plaatsvinden. Aan het einde van het jaar heeft elke gemeente kennisgemaakt met 24
de Netmobiel-app, zijn de mensen geënthousiasmeerd en zal de rebranding van de Netmobiel-app naar de Gaon-app zijn voltooid.
De digitaliseringsopgave Mobiliteitsdata Achterhoek 2020-2021 zal moeten worden gecontinueerd. Hiervoor wordt eind 2021 een plan van aanpak opgesteld. De verwachting is dat de aanpak van deze digitaliseringsopgave een nieuwe manier van samenwerking betekent voor de gemeenten op het gebied van het invoeren en het interpreteren van mobiliteitsdata. Mogelijk zal het onderbrengen van deze taak bij één specifieke gemeente een mogelijke oplossing zijn. Hiervoor zal een structurele investering nodig zijn.
Projecten Mobiliteit en bereikbaarheid Onderstaande projecten zijn de nu bekende projecten die in voorbereiding zijn of in 2021-2022 worden uitgevoerd om de doelen van de thematafel te bereiken. De projectuitvoering zal plaatsvinden in wisselende samenstelling door verschillende uitvoerders. Monitoring van alle projecten vindt plaats via Board en indien nodig de (Achterhoek) Raad. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling. Dit betreft de stand van zaken per eind maart 2021 van projecten die (door)lopen of starten in de tweede helft van 2021 en/of verder.
Lopendeprojecten | Korte omschrijving Ruraal MAAS Concept (procesbegeleider)
SMAAS Achterhoek
Werkgeversaanpak Achterhoek mobiliteitsmakelaar 2020-2021
Elektrische Deelvoertuigen Coöperatie Groenkracht Groenlo
Elektrische Deelvoertuigen Coöperatie Zonnig Zieuwent
|
afname van het aantal niet-duurzame (tweede) auto's. Dit zorgt voor een schonere wijze van vervoer (elektriciteit dat wordt opgewekt door de energiecoöperaties in de kernen). Verder wordt de aanschaf en het gebruik van een eigen auto verminderd, wat het straatbeeld en de publieke ruimte ten goede komt, indien men die tweede auto de deur uit durft te doen. Tenslotte zijn er ook inwoners van dorpen die geen eigen vervoer hebben en dus afhankelijk zijn van het kunnen meerijden met anderen. Om deze doelgroep ook in hun behoefte kunnen voorzien, is het aanbieden van deelauto's een deel van de oplossing.
Projecten inontwikkeling | Korte omschrijving Project-/procesbegeleiding duurzame mobiliteit Dóórontwikkeling, validatie en opschaling Netmobiel 2021
i.o. Het opwaarderen van een bushalte naar een eerste (model) rurale mobiliteitshub in de Achterhoek. Waar diverse modaliteiten en faciliteiten elkaar treffen. Als voorbeeld dienend voor toekomstige (rurale) hubs.
Rurale HUB busstation Lichtenvoorde
Financiering lopende projecten
Totaalfinanciering
Overheid
Maatschappelijk organisatie;
Ondernemers
Totaal
849.624
28.800
133.400
1.011.824
Financiering projecten 1.200.000 Maatschappelijke organisaties; 28.800
1.000.000
Ondernemers; 133.400 800.000
600.000
400.000
Overheid; 849.624
200.000
0
26
Programma 3
Smart Living In deze paragraaf worden de doelen en projecten van de thematafels weergegeven die vallen onder Smart Living. Dit zijn Wonen en vastgoed, Circulaire economie en energietransitie en de Gezondste regio. Per thematafel wordt weergegeven wat we willen bereiken voor 2030, welke subdoelen en meetbare parameters daarbij horen, wat de concrete aanpak is voor het begrotingsjaar 2022, welke projecten er voor 2022 reeds lopen en welke projecten er op dit moment in ontwikkeling zijn. De visie, doelen en parameters sluiten aan bij de Visie 2030.
Voor de projecten geldt dat dit niet uitputtend is voor het jaar 2022. Gedurende 2021 zullen nieuwe projecten worden ontwikkeld en worden toegevoegd. De projecten zijn breder dan hetgeen Regio Achterhoek zelf uitvoert. Dit programma is dan ook informerend en niet ter vaststelling.
Smart living
Thematafel 4 Wonen & vastgoed
Thematafel 5 Circulaire economie & energietransitie
w
w
Thematafel 6 Gezondste Regio
ni ini1
3.1 Wonen en vastgoed Wat willen we bereiken en wat gaan we daar voor doen? Visie 2030 De woningmarkt anno 2019 is dynamisch en niet alle veranderingen zijn beïnvloedbaar. Voorop staat dat we willen dat de Achterhoek een aantrekkelijk woongebied blijft. In het Achterhoeks Woonwensen- en Leefbaarheidsonderzoek (2018) geven inwoners hun woonomgeving een 7,8. Het kleinschalige, groene landschap en de karakteristieke dorpen en steden leveren een grote bijdrage aan het woongenot. Dat is iets om te koesteren, zeker nu bij steeds meer mensen de kwaliteit van hun leefomgeving hoog op het prioriteitenlijstje staat. Om de aantrekkelijkheid van de Achterhoek te waarborgen, liggen er uitdagingen in de centra van steden en dorpen en het buitengebied. Denk aan het verkleinen van kernwinkelgebieden om leegstand te voorkomen, nieuwe bestemmingen voor of sloop van vrijkomende agrarische bebouwing en de noodzaak van grootschalige asbestsanering.
27
Juist in een regio waar het accent ligt op de bestaande woningen, zijn er volop kansen voor creativiteit en innovatie. Hoe kunnen we een leegstaand gebouw omvormen tot bijvoorbeeld (starters)woningen? Welke mogelijkheden zijn er voor 'erfdelen' in het landelijk gebied? De Achterhoek is een proeftuin voor nieuwe woonconcepten. De energietransitie en vergrijzing zijn van blijvende invloed op de woningmarkt. Met het oog op de toekomst moeten woningen energieneutraal en levensloopbestendig worden. Omdat veel bewoners geen urgentie voelen om hun huis aan te passen, willen we investeren in financiële of praktische ondersteuning daarbij.
Wat willen we bereiken? De score voor leefbaarheid in de Achterhoek blijft minimaal op het gemiddelde van een 7,8. We willen een woningvoorraad die meebeweegt met de demografische ontwikkelingen en die kwalitatief en kwantitatief voldoet. Een aantrekkelijke en passende woningvoorraad is ook belangrijk voor het behouden en aantrekken van arbeidskrachten. We willen leegstand voorkomen en ruimte bieden aan nieuwe en bijzondere manieren van wonen. De verbinding tussen wonen, werken en aspecten als cultuur, recreatie, voorzieningen en sociale cohesie willen we versterken.
Hoe gaan we dat doen? Voor de toekomst van de Achterhoek ligt de focus op de bestaande woningvoorraad. Verduurzamen van woningen krijgt de hoogste prioriteit, omdat het een vliegwiel is voor kwaliteitsverbetering. Ook richten we ons op het levensloopbestendig maken van woningen, zodat meerdere doelgroepen bediend kunnen worden. Daarnaast zien we een opgave om te voorzien in het tekort aan woningen op de korte termijn. De Achterhoek is bereid naar verhouding in de Gelderse opgave voor 100.000 nieuwe woningen te gaan voorzien. Waar mogelijk zorgen we voor transformatie van leegstaand vastgoed naar een woonbestemming; zo benutten we bestaande stenen. Daarbij spannen we ons gezamenlijk in om bepaalde woningen, die niet aan de eisen van de tijd voldoen, uit de markt te laten verdwijnen. Bij extra nieuwbouw geldt het credo 'van kwantiteit naar kwaliteit'. We streven naar de juiste woning op de juiste plek op de korte termijn (2-5 jaar), de middellange termijn (5-10 jaar) én de lange termijn (10 jaar en langer). Het overgrote deel van de woningen in de Achterhoek staat er al. Op korte termijn zien we extra vraag naar woningen ontstaan. We gaan voor een flexibel woonbeleid, gericht op het oplossen van knelpunten. We voegen alleen extra nieuwbouw toe als dit bijdraagt aan het oplossen van de mismatch op de lokale woningmark.
Er komt een regionale set aan kwaliteitscriteria op basis waarvan nieuwe woningbouwplannen worden beoordeeld. Bijsturing vindt plaats door fasering (kwantitatief) en/of het aanpassen van woningbouwplannen (kwalitatief). Op deze manier zorgen we voor een evenwichtige toevoeging van het aantal nieuw te bouwen woningen. Hierbij gebruiken we de nieuwste technieken en innovaties op het gebied van duurzaam en tijdelijk bouwen en installeren. Uitgangspunt vormen dus lokale trends en maatwerk. We baseren ons daarbij op feiten en trends om op basis van actuele gegevens te kunnen sturen. We denken daarbij vanuit de regio en haar kernen en niet vanuit gemeentegrenzen. Jaarlijks vindt er op regionaal niveau monitoring (en indien nodig bijsturing) plaats. Er is experimenteerruimte voor vernieuwende, flexibele en tijdelijke woonvormen. Ten slotte gaan we een transformatie- en sloopstrategie voor leegstaand en leegkomend vastgoed ontwikkelen en uitvoeren (agrarische bebouwing, kantoren, detailhandel, maatschappelijk vastgoed). Ook zetten we actief in op het verkleinen en transformeren van de kernwinkelgebieden in de centra om leegstand te beperken. Inbreiden gaat boven uitbreiden. In principe komen er geen nieuwe uitbreidingslocaties meer bij. Bij deze aanpak hoort natuurlijk ook het ontwikkelen van nieuwe verdienmodellen.
We onderzoeken of en hoe er een transformatie- en sloopfonds kan komen.
Te bereiken maatschappelijk effect De score voor leefbaarheid in de Achterhoek blijft minimaal op het gemiddelde van een 7,8.
28
Sub-doelen wonen en vastgoed De woningvoorraad beweegt mee met de demografische Passende woningvoorraad, ontwikkelingen en draagt tegelijkertijd bij aan het behouden en aantrekken van arbeidskrachten. De bestaande woningvoorraad is in 2030 duurzamer en Kwaliteit van de woningvoorraad en meer levensloopbestendig. duurzaamheid. Leegstaand vastgoed is getransformeerd naar een andere Omvang van de leegstand, functie (indien passend woningen) of gesloopt. Er zijn nieuwe en bijzondere manieren van wonen die Samenstelling van de woningvoorraad. aansluiten bij de vraag en het bestaande aanbod. De leefbaarheid blijft op peil door een integrale aanpak Score leefbaarheid gemiddeld minimaal een 7,8. met aspecten als cultuur, voorzieningen en sociale cohesie. Aan de hand van de gegevens uit de Woonmonitor en Achterhoeks Woonwensen en Leefbaarheidsonderzoek (AWLO) worden de subdoelen gemeten.
Aanpak voor 2022 2022 is het laatste jaar waarin gebruik kan worden gemaakt van de RegioDeal middelen. In dat jaar zal een aantal reeds opgestarte projecten een vervolg krijgen en een laatste reeks projecten worden opgepakt. Dit zal gebeuren langs de drie RegioDeal-programmalijnen: