Jaarstukken 2025
Tekst van het document
26
noodzakelijke reparaties en renovaties aan de panden van onder andere Boogie Woogie en Theater De Storm. Kwaliteit (toelichting) In februari heeft het college het uitvoeringsprogramma Cultuurnota 2025 - 2028 vastgesteld. Samen met onder andere culturele organisaties en verenigingen is hieraan gewerkt en zijn onder meer de volgende nieuwe activiteiten gerealiseerd: • De Cultuurbus voor senioren, een project met Transit Oost en Boogie Woogie, heeft drie keer gereden met in totaal ruim zestig deelnemers. • Ter versteviging van amateurkunstbeoefening is, na bijeenkomsten met betrokken partijen, het Convenant Amateurkunst Winterswijk gesloten. • Vijftien Winterswijkse kunstenaars hebben hun atelier geopend voor publiek tijdens het Landelijk Atelierweekend. • Er is een oproep uitgezet voor een creatieve ontmoetingsplek voor jongeren, deze is toegekend aan Stichting ‘t Kreil. • De voorbereidingen voor het Cultuurcafé zijn gestart. • Regionaal is het Cultuur- en Erfgoedakkoord gesloten en de kwartiermaker Cultuur en Erfgoed is in het najaar begonnen. De aanvraag van Theater De Storm voor een beroep op de bestemmingsreserve Instandhouding voorzieningen is behandeld in de raadsvergadering van mei 2025. Er is een start gemaakt met de renovatie door in de zomer 2025 de trekkenwand in de Mondriaanzaal te vervangen. In september 2025 is ledverlichting geplaatst.
In de zomer van 2026 en 2027 vindt de grootschalige renovatie plaats. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Conform planning. Tijd (indicator) Doelstellingen Inzetten op behoud en ontwikkeling van (fysiek) erfgoed Activiteiten Uitvoeringsagenda erfgoednota 'Wi-j doet 't samen' We voeren ons erfgoedbeleid samen met de gemeenten Aalten en Oost Gelre uit. Kwaliteit (toelichting) In 2025 hebben wij samen met de gemeenten Aalten en Oost Gelre gewerkt aan de uitvoering van de erfgoednota ‘Wi-j doet ’t samen’. We kijken terug op een jaar waarin we belangrijke stappen hebben gezet voor de komende jaren. Samenwerking Oost Achterhoek en beleid In 2025 zijn twee belangrijke documenten vastgesteld in de drie gemeenten: de geactualiseerde beleidsnota Erfgoed Oost Achterhoek 2025 én de uitvoeringsagenda van de erfgoednota voor de periode 2025-2027. Erfgoed en ruimtelijke ontwikkeling Cultureel erfgoed speelt een steeds grotere rol bij ruimtelijke ontwikkelingen. Leegstaande boerderijen en kerken worden betrokken bij plannen voor wonen en nieuwe functies. Erfgoed helpt daarbij om de identiteit van gebieden te versterken.
27
Binnen het project De Verhalenfabriek zijn gebiedsbiografieën opgesteld. Hierin wordt gekeken naar erfgoed in brede zin, zoals archeologie, landschap, aardkundige waarden en biodiversiteit. Voor de buurtschappen is ongeveer 80% van de gebiedsbiografieën afgerond. Voor de kern Winterswijk zijn de eerste opdrachten gegeven. De werkzaamheden lopen door in 2026. Uitvoering bestaand beleid Het bestaande erfgoedbeleid is in 2025 voortgezet. We organiseerden informatiebijeenkomsten en keukentafelgesprekken over het verduurzamen van monumenten. Ook is de onderhoudssubsidieregeling voor gemeentelijke monumenten uitgevoerd. Daarnaast zijn er twee nieuwe delen in de erfgoedreeks verschenen en vond het educatieve evenement 'De Tijdreis door Winterswijk' plaats. Regionale samenwerking We namen actief deel aan het regionale Cultuur- en Erfgoedpact Achterhoek. In 2025 is een nieuw pact gesloten met de provincie Gelderland. Ook is een breder regionaal Cultuur- en Erfgoedakkoord ondertekend. Tijdens het Transformatiefestival in Winterswijk is de intentieovereenkomst getekend met tien gemeenten in de regio, de provincie Gelderland en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed om aandacht te besteden aan de transformatie van erven in het buitengebied. Dit doen we samen met partners als LTO Noord. In 2025 is hiervoor een gezamenlijk actieplan uitgevoerd.
Er vond een bestuurlijk overleg plaats waarin ook is vooruitgekeken naar de komende jaren. Binnen dit project is de samenwerking gestart met (jong) WCL Winterswijk en de Achterhoekse Boerderijenstichting. De samenwerking in de regio is afgelopen jaar versterkt en erfgoed is zichtbaar verbonden aan ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen. Daarmee hebben we een goede basis gelegd voor de uitvoering in de periode 2025-2027. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In samenwerking met de gemeenten Aalten en Oost Gelre hebben we de beleidsnota Oost Achterhoek met daarbij de uitvoeringsagenda vastgesteld. Daarnaast hebben we een nieuw Cultuur- en Erfgoedpact Achterhoek gesloten met de provincie Gelderland en is het Cultuur- en Erfgoedakkoord ondertekend. Samen met tien gemeenten in de regio, de provincie Gelderland en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed hebben we tijdens het Transformatiefestival in Winterswijk de intentieovereenkomst getekend, om aandacht te besteden aan de transformatie van erven in het buitengebied. Tijd (indicator) Doelstellingen Lokaal toereikend media-aanbod Activiteiten Vorming streekomroep Gemeente Winterswijk heeft op dit moment een lokale publieke omroep: RTV Slingeland. Vanuit het Rijk is er het voornemen om per 2028 enkel nog te werken met streekomroepen per regio, in plaats van een lokale publieke omroep per gemeente.
Voor de Achterhoek betekent dit dat er één streekomroep komt voor negen Achterhoekse gemeenten. Alle lokale publieke omroepen moeten dus fuseren tot één streekomroep.
28
Kwaliteit (toelichting) Het stelsel, de financiering en de regelgeving rond lokale omroepen gaat de komende jaren fors op de schop. Dat heeft ook gevolgen voor de gemeente Winterswijk en RTV Slingeland. De zorgplicht en financiering van de omroep verschuiven van een gemeentelijke verantwoordelijkheid naar een verantwoordelijkheid van het Rijk. Lokale omroepen verdwijnen en hiervoor in de plaats komt er een streekomroep. Hiermee beoogt het Rijk een grote kwaliteitsimpuls te geven aan de omroepen. Met meer aandacht voor de journalistieke taak van media, waarbij professionele journalisten en vrijwilligers samenwerken in de streekomroep. Ter voorbereiding hierop is RTV Slingeland sinds 2024 een samenwerking aangegaan met Regio8, in aanloop naar de vorming van één streekomroep voor de Achterhoek. De Achterhoekse gemeenten hebben in februari 2025 samen een reactie gegeven op de internetconsultatie. Daarnaast hebben de gemeenten Aalten, Oost Gelre en Winterswijk in maart 2025 een aanvraag ingediend met het verzoek om de streek Achterhoek op te splitsen in twee streekomroepen. Dit verzoek is afgewezen. Dit betekent dat er definitief één streekomroep komt voor negen Achterhoekse gemeenten. In september 2025 is een eenmalige, aanvullende subsidie toegekend, naar aanleiding van een in juni 2025 in de raad besproken motie over de lokale omroep.
Deze subsidie heeft tot doel de financiële positie van RTV Slingeland te versterken, zodat over het jaar 2025 een positief financieel resultaat kan worden gerealiseerd. In november 2025 is, naar aanleiding van de aangenomen motie in de begrotingsvergadering, een extern bureau een onderzoek gestart naar de vorming van de streekomroep in de Achterhoek. Dit onderzoek wordt begin 2026 afgerond. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De wetgeving is een jaar uitgesteld en gaat nu op 1 januari 2028 in. Tijd (indicator) Indicatoren • Het huidige niveau van het culturele aanbod blijft in stand. •
Boogie Woogie en de Bibliotheek Oost-Achterhoek voldoen aan de normen van Kwaliteit in Beeld (certificeringskader bibliotheekwerk, cultuur en taal). De Museumfabriek en Villa Mondriaan zijn geregistreerde musea en voldoen aan de landelijke Museumnorm. De activiteiten uit de uitvoeringsagenda's zijn behaald. Er is uitvoering gegeven aan verschillende uitvoeringsagenda’s, zoals die van de Cultuurnota, het Convenant Samenwerking Winterswijkse Musea, het Convenant Amateurkunst en het Cultuur- en Erfgoedakkoord Achterhoek. Wat is het resultaat? Samen met culturele partners is er gewerkt aan de uitvoeringsagenda behorende bij de Cultuurnota, het Convenant Samenwerking Winterswijkse Musea, het Convenant Amateurkunst en het Cultuur- en Erfgoedakkoord Achterhoek. De culturele partners die samenwerken in het cultuurconvenant hebben in 2025 hun samenwerking verder vormgegeven. Cultuur en erfgoed werken steeds meer samen met vrijetijdseconomie en onderwijs. 29
2.2 Sport Ambitie Sport moet voor iedereen betaalbaar en toegankelijk zijn. Sport levert een belangrijk aandeel aan de preventiedoelen. We stimuleren mensen die weinig tot niet actief zijn tot meer bewegen. Relevante documenten: • Sportnota • Lokaal sportakkoord • Regionaal sportakkoord Doelstellingen Het stimuleren van mensen tot (meer) beweging Activiteiten Uitvoeren activiteiten Achterhoek in Beweging en lokaal sportakkoord Achterhoek in Beweging is een netwerk van mensen en organisaties die sport en bewegen inzetten voor een inclusieve samenleving en een gezonde en uitdagende leefomgeving. Het lokale sportakkoord Samen actief in Winterswijk voeren we samen met onze sportverenigingen en maatschappelijke organisaties uit. Kwaliteit (toelichting) Samen met Achterhoek in Beweging stimuleren we sport, bewegen en een gezonde leefstijl onder de inwoners. Het motto daarbij is regionaal samenwerken en lokaal uitvoeren. In het regionale Beweeg- en Sportakkoord zijn de ambities vastgelegd. In 2025 is ingezet op de thema's inclusie en diversiteit, vaardig bewegen, een vitaal en veilig sportklimaat, de maatschappelijke waarde van topsport en sport en preventie. We hebben ons in 2025 gericht op de ambities in ons lokale sportakkoord Samen Actief in Winterswijk.
Hierdoor is lokaal intensief verbinding gelegd tussen verschillende domeinen (sociaal domein, gezondheid, sport/cultuur, onderwijs en openbare ruimte). Sport is benut als preventiemiddel voor een gezonde en actieve leefstijl voor alle inwoners. In 2025 hebben onze buurtsportcoaches programma's en activiteiten georganiseerd voor de inwoners. Ook was er in 2025 de mogelijkheid om als initiatiefnemer subsidie aan te vragen voor een project dat betrekking heeft op één van de thema's van het sportakkoord, en inwoners stimuleert om in beweging te komen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2025 is er verder gewerkt aan de ambities. Tijd (indicator) Doelstellingen Sportvoorzieningen zijn toekomstbestendig en betaalbaar Activiteiten We hebben een duurzaam zwembad met een gezonde exploitatie Wij zien het overdekte zwembad als een belangrijke voorziening voor onze inwoners. Daarom willen we graag een les-, doelgroepen- en sportbad voor Winterswijk behouden. We onderzoeken hoe we de voorziening ook op de lange termijn kunnen en willen behouden. 30
Kwaliteit (toelichting) In de raadsvergadering van februari heeft de raad besloten budget beschikbaar te stellen voor een grondige renovatie van zwembad Jaspers. De renovatie van het zwembad startte op 12 mei 2025 en is volgens plan uitgevoerd. Zowel het gebouw, de baden als de installaties zijn onder handen genomen. In de voorjaarsvakantie van 2026 zijn de puntjes op de 'i' gezet. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het wedstrijdbad is vanaf 6 oktober 2025 weer in gebruik. De officiële opening vond plaats op 23 november 2025, gelijktijdig met de oplevering van het recreatiebad. Tijd (indicator) We hebben een eerlijk en simpel financieringssysteem voor sportverenigingen We werken aan een eerlijk en simpel financieringssysteem voor sportverenigingen. Kwaliteit (toelichting) Op 13 oktober 2025 is er een besluit genomen door het college, over het financieringssysteem en de bezuinigingen voor het onderdeel sport. Samen met sportverenigingen is breed gekeken naar bezuinigingsmogelijkheden. Hierbij hebben meerdere gesprekken plaatsgevonden en deze input is meegenomen. Ook zijn op 4 september 2025 de raads- en commissieleden en andere geïnteresseerden bijgepraat over het onderzoek, waarbij is gekeken naar de hele sportbegroting.
Hierbij is rekening gehouden met het brede sportaanbod (binnen en buiten) dat Winterswijk rijk is, met al haar verschillende verenigingen, groot en klein. Belangrijk uitgangspunt was, dat de toegankelijkheid voor de breedtesport goed blijft. Er zijn in 2025 ook aanvullende afspraken gemaakt over het eerder vervangen van kunstgrasvelden en de consequenties daarvan. Er is besloten om per 1 januari 2027 een accommodatiebijdrage per lid in te voeren als sluitpost voor de bezuinigingen, omdat dit draagvlak heeft bij de verenigingen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In het derde kwartaal van 2025 is onderzocht of er bespaard kan worden op schoonmaak- en onderhoudswerkzaamheden. Pas als deze besparing is gerealiseerd, wordt gekeken naar de accommodatiebijdrage. Tijd (indicator) Indicatoren • Het aantal actieve sporters blijft op het niveau van 2024 (bron: waarstaatjegemeente.nl).
•
57% van de inwoners geeft in 2024 aan wekelijkse te sporten; in 2022 was dit 52% (bron: waarstaatjegemeente.nl en gezondheidsmonitor jongvolwassenen 2024 - GGD Noord- en Oost-Gelderland). 68% van de jongvolwassenen in Winterswijk sport minimaal twee keer per week (bron: gezondheidsmonitor jongvolwassenen 2024 - GGD Noord- en Oost-Gelderland). Het aantal maatschappelijke activiteiten bij sportverenigingen breidt zich uit.
31
Verenigingen zijn zich steeds meer bewust van het belang van maatschappelijke activiteiten. Dit wordt gestimuleerd door de buurtsportcoaches die ook bij verenigingen actief zijn en samen met hen activiteiten organiseren. • Door het sportakkoord Winterswijk sluiten organisaties als onderwijs, zorg en bedrijfsleven zich aan bij activiteiten voor sport en bewegen in Winterswijk. In 2025 is er zes keer gebruikgemaakt van de subsidie lokaal sportakkoord voor een project dat inwoners stimuleert om in beweging te komen. Wat is het resultaat? Doel van dit programma is om sport betaalbaar en laagdrempelig te houden. Ook in 2025 hebben we hiervoor samengewerkt met veel partijen, zoals scholen. Actief Winterswijk was aanwezig in buurten en op scholen om vooral mensen te bereiken die niet uit zichzelf in actie komen. Vanaf april 2025 is onze coördinator gezonde leefstijl actief met het organiseren van gezondheidsbevorderende activiteiten. Zo zijn bijvoorbeeld het Fit Festival en de Week van het Water georganiseerd. Er zijn voorbereidingen getroffen voor het inrichten van rookvrije zones en een leefstijlloket. Beide zijn inmiddels in 2026 gerealiseerd. Ook regionaal hebben we samengewerkt aan aansprekende beweegactiviteiten. Met deze activiteiten hebben we ongeveer 3.000 mensen bereikt.
In het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) zijn er, samen met het onderdeel Volksgezondheid, ketenaanpakken ontwikkeld die erop gericht zijn om mensen zo lang mogelijk gezond en actief te houden. Onder andere door sport en bewegen. Wij stimuleren dit door de inzet van buurtsportcoaches.
2.3 Inkomen en participatie Ambitie Wij zorgen ervoor dat iedereen kan meedoen in de samenleving. Werk en inkomen en een goed vangnet voor bestaanszekerheid zijn hiervoor belangrijk. Winterswijk voelt zich verantwoordelijk voor de opvang van vluchtelingen en we bouwen mee aan een maatschappij waarin iedereen dezelfde kansen heeft. We dragen zorg voor een goede start van nieuwkomers. Relevante documenten: • Integrale verordening sociaal domein • Samen aan het stuur • Visie sociaal domein 'Wij Winterswijk' • Beleidsplan Winterswijk armoedevrij 2040 • Beleidsnotitie Wet inburgering 2022 Doelstellingen Nieuwkomers en statushouders moeten zo goed mogelijk inburgeren Activiteiten Monitoring nieuwe Wet inburgering De gemeente Winterswijk heeft het inburgeringsproces binnen de wettelijke kaders ingericht. Halfjaarlijks monitoren en evalueren we de resultaten. Kwaliteit (toelichting) In 2025 is de uitvoering van de Wet inburgering 2021 uitgevoerd en gemonitord door de gemeente Winterswijk. De monitoring vindt plaats op de volgende onderdelen: • Brede intake: klanttevredenheid. 32
• •
Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP): klanttevredenheid. Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP): draagt deze bij aan toeleiding naar de arbeidsmarkt? • Financieel ontzorgen: is de gekozen werkwijze werkbaar en voorkomt het financiële problemen? • Financiële zelfredzaamheid: leren nieuwkomers voldoende om financieel zelfredzaam te zijn/worden? • Participatieverklaringstraject (PVT): draagt het programma voldoende bij aan participeren in Nederland of dienen thema's en/of de groepssamenstelling aangepast te worden? • Maatschappelijke begeleiding: zijn er verbeterpunten, loopt het ergens spaak? • Inburgeringstraject taalaanbieders: subregionaal op inhoud en regionaal op contractniveau. • Participatieaanbod: is er voldoende aanbod, leidt het aanbod naar (vrijwilligers)werk, meedoen in de maatschappij? De gemiddelde begeleiding van de inburgeraar kost meer tijd dan verwacht vanwege het relatief grote verzuimpercentage van inburgeraars. Diverse redenen waaronder stress, psychische problemen, cultuurverschillen en nieuwe leefomgeving met weinig vangnet en lange wachttijd bij gezinsherenigingsprocedures liggen hieraan ten grondslag. Dit leidt tot inkopen van extra lesuren bij taalaanbieders, wat financiële consequenties met zich meebrengt.
Om beter aan te sluiten op de doelgroep en uitval te verminderen, zijn in 2025 nieuwe leerroutes gestart, met name gericht op jongeren. Het blijft een uitdaging om duale trajecten aan te bieden, waarbij inburgeraars naast onderwijs ook (parttime) werken. Hier zijn acties op ondernomen. Eind 2025 is een subsidie van het Europees Sociaal Fonds (ESF) toegekend voor de pilot 'Vakgericht op weg naar werk in de Zelfredzaamheidsroute met behulp van leerlijnen'. Deze pilot start in 2026. De training financiële zelfredzaamheid is geëvalueerd met deelnemers. Hoge tevredenheid en de wensen van deelnemers worden meegenomen naar volgende trajecten. De doorstroom van statushouders uit de Hotel- en Accommodatieregeling (HAR), een tussenvoorziening, naar reguliere woningen, verloopt zeer moeizaam. Dit komt doordat er door renovatieprojecten weinig woningen beschikbaar zijn. Dit veroorzaakt onvrede onder de bewoners. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In heel 2025 vindt monitoring plaats. Doorlopend wordt de balans opgemaakt en worden processen indien nodig bijgestuurd. Tijd (indicator) Opvang Oekraïners Er is een gemeentelijke opvanglocatie ingericht voor vluchtelingen uit Oekraïne.
33
Kwaliteit (toelichting) Er worden in de gemeentelijke opvanglocatie maximaal 175 Oekraïense ontheemden opgevangen. Daarnaast wordt bij particulieren nog een aantal ontheemden opgevangen. De structurele situatie maakt dat we de opvang voor langere tijd goed hebben georganiseerd. Op de locatie is veel aandacht voor optimalisatie van facilitaire zaken, zorg en veiligheid, evenals voor de contacten met bewoners. Het is een rustige locatie en bewoners zijn positief over de opvanglocatie. De huidige Richtlijn Tijdelijke Bescherming Oekraïne loopt tot 4 maart 2027. Dit is nog een relatief korte periode en er is veel behoefte aan informatie over hoe verder na deze periode. Op dit moment is dit vanuit het Rijk nog niet bekend. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De opvanglocatie is voor langere tijd beschikbaar, op dit moment tot maximaal vijf jaar vanaf september 2024. Tijd (indicator) Doelstellingen Voorkomen en bestrijden van armoede en schulden Activiteiten Meedoenregeling voor volwassenen In 2023 zijn we gestart met de meedoenregeling voor volwassenen. In het kader van die regeling krijgen volwassenen met een laag inkomen jaarlijks een bedrag van € 150, waarmee ze kunnen deelnemen aan de maatschappij. Bijvoorbeeld in de vorm van deelname aan cultuur of sport. Kwaliteit (toelichting) In 2023 is de regeling voor volwassenen gestart.
Het bereik was nog niet wat we ervan hadden verwacht. In 2024 is nader onderzocht hoe de doelgroep beter bereikt kan worden. De resultaten van dit onderzoek zijn in het vierde kwartaal van 2024 bekend en zijn in 2025 verder uitgewerkt. Belangrijke oorzaak van het niet-gebruik is dat kosten worden voorgeschoten. Inmiddels heeft de raad besloten dat kosten met ingang van 2026 niet meer voorgeschoten hoeven te worden, net zoals dat voor de kindregelingen geldt. We monitoren of deze maatregel gaat werken. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Uitwerking van de maatregelen zijn opgenomen in het beleidsplan armoede. Tijd (indicator) Evalueren bewindvoering en indien nodig bijstellen werkwijze Bewindvoering is een onderdeel van de schuldhulpverlening waarmee veel kosten (bijzondere bijstand) zijn gemoeid. We onderzoeken op welke wijze we beter invloed kunnen uitoefenen op het al dan niet onder bewind stellen van inwoners.
34
Kwaliteit (toelichting) Bewindvoering is een onderdeel van de schuldhulpverlening. Vanaf 2021 bestaat de mogelijkheid voor gemeenten gebruik te maken van het Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind. Hierbij mogen we als gemeente de rechter adviseren of een inwoner het beste geholpen is met voortzetting van het bewind, of dat volstaan kan worden met een lichtere vorm van ondersteuning. Wij onderzoeken op welke wijze wij van dit adviesrecht gebruik kunnen maken en welke procedures en samenwerkingen met de rechtbanken en bewindvoerders dienen te worden opgezet. In de uitvoeringsagenda sociaal domein is de uitstroom vanuit bewindvoering en het beperken van de instroom als activiteit opgenomen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit vraagstuk dient met meerdere gemeenten te worden opgepakt en onderzocht. Dit wordt regionaal besproken en afgestemd. Tijd (indicator) Meedoenregeling kinderen In het kader van het gemeentelijk minimabeleid is er een aantal meedoenregelingen voor kinderen. Kwaliteit (toelichting) De kindregelingen zijn geëvalueerd. Er is onderzocht of ze nog voldoende bijdragen aan het doel waarvoor ze in het leven zijn geroepen: het meedoen van kinderen aan de samenleving en het daardoor verkleinen van sociale achterstanden. Uit de evaluatie blijkt dat de kindregelingen in grote lijnen voldoen.
Binnen de bestaande kaders zijn in het nieuwe beleid andere accenten gelegd, zodat de regelingen beter aansluiten bij de hedendaagse praktijk van opgroeiende kinderen. De belangrijkste accenten zijn: • Een computer/laptop per middelbare scholier in plaats van per huishouden. • De budgetten voor schoolkosten en sociaal-culturele kosten worden samengevoegd, zodat er meer keuzemogelijkheden zijn voor ouders en kinderen. Ook wordt er een splitsing gemaakt in deze budgetten voor de leeftijden 0 tot 4 jaar, 4 tot 12 jaar en 12 tot 18 jaar. Zodat de hoogte van de budgetten 'meegroeien' met de leeftijd van de kinderen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Dit is een continu proces. Tijd (indicator) Beleidsplan Armoedevrij Winterswijk We stellen in samenwerking met de gemeenschap en belanghebbende partijen, waaronder het Platform Armoedevrij Winterswijk, een plan op ter realisatie van de doelstelling Winterswijk armoedevrij. Kwaliteit (toelichting) Tijdens de begrotingsbehandeling van eind 2023 is het amendement over het Beleidsplan Armoedevrij Winterswijk aangenomen. Naar aanleiding hiervan is een concreet plan opgesteld ter realisatie van de doelstelling Winterswijk Armoedevrij 2040. Het plan dient als leidraad voor de acties en interventies die bijdragen aan het bereiken van de armoedevrije status in 2040. Het beleidsplan is vastgesteld door de 35
raad. Om de doelen te realiseren, zijn activiteiten geformuleerd. Deze zijn in het uitvoeringsplan Visie sociaal domein opgenomen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Uitvoering is een continu proces. Tijd (indicator) Doelstellingen We ondersteunen inwoners naar regulier werk of zinvolle dagbesteding Activiteiten Stabilisering van het aantal bijstandsgerechtigden We blijven streven naar een stabilisering van het bijstandsbestand. Werkleerbedrijf Fijnder zet hiervoor diverse instrumenten in, zoals om- of bijscholing, (gedeeltelijk) werk, arbeidsmatige dagbesteding en vrijwilligerswerk. Waar nodig wordt een loonkostensubsidie verstrekt aan de werkgever en/of wordt een 'jobcoach' ingezet. Kwaliteit (toelichting) De verwachting was dat de instroom van het aantal bijstandsgerechtigden in 2025 en verder zou stijgen. In 2025 werd rekening gehouden met een stijging van 1,4%. Dit werd door het Dagelijks Bestuur van Fijnder als realistisch beschouwd. Tegen de verwachting in is het aantal bijstandsgerechtigden gedaald met 5,8%. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het beheersen van het bestandsvolume van bijstandsgerechtigden is een continu proces. Tijd (indicator) Indicatoren • Het aantal bijstandsgerechtigden blijft op het niveau van 2022: Het aantal bijstandsgerechtigden is in 2025 met 5,8% gedaald ten opzichte van 2024, van 568 naar 535. •
We komen uit met het rijksbudget voor het betalen van bijstandsuitkeringen:
In 2025 zijn we uitgekomen met het rijksbudget. Wat is het resultaat? • Doel van dit programma is om zoveel mogelijk mensen naar werk en (financiële) onafhankelijkheid te begeleiden. Fijnder heeft hiervoor een divers aanbod ontwikkeld, passend bij wat de inwoner nodig heeft om stappen richting werk te zetten. •
Het aantal bijstandsgerechtigden is met 5,8% gedaald ten opzichte van 2024.
•
In 2025 zijn het beleidsplan armoede en de bijbehorende uitvoeringsagenda vastgesteld.
36
•
Mensen met een laag inkomen ondersteunen we met speciale regelingen. Met dit minimabeleid kunnen volwassenen en hun kinderen blijven meedoen in de samenleving.
2.4 Educatie Ambitie Onderwijs is essentieel voor iedereen. Daarom werken we, samen met onderwijs en verenigingen, aan gelijke kansen. We bouwen onderwijsvoorzieningen conform het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Duurzaam, met goede ventilatie en groene schoolpleinen. Relevante documenten: • Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021-2037. • Beleidsnotitie Voor- en vroegschoolse educatie. Doelstellingen Onderwijshuisvesting wordt uitgevoerd conform het Integraal Huisvestingsplan Activiteiten Uitvoeren Integraal Huisvestingsplan (IHP) scholen Onderwijs, kinderopvang, belangenverenigingen en gemeente voeren het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2021-2037 uit. We starten met de school in het Woold. De ontwikkeling van andere scholen uit fase 1 schuiven we voorlopig door tot na de begrotingsperiode van 2024-2027. Kwaliteit (toelichting) Voor de realisatie van een schoolgebouw ten behoeve van het buurtschapsonderwijs (Woold) is inmiddels een half jaar een projectleider aan de slag. Daarmee komt de nieuwe school stap voor stap dichterbij. Vrije school De Esch heeft de benodigde onderzoeken in gang gezet en een subsidie voor de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) toegekend gekregen. De raad heeft in de motie van 26 juni 2025 verzocht om een actualisatie van de financiële ramingen van het IHP.
Daarvoor heeft bureau MOOZ een geactualiseerde leerlingenprognose opgesteld. Deze laat een positieve ontwikkeling zien met over het algemeen stijgende leerlingenaantallen, die ook op de langere termijn relatief stabiel blijven. Inmiddels heeft de raad bij de begrotingsbehandeling de temporisering van fase 1 van het uitvoeringsprogramma van het IHP gemeente Winterswijk 2021-2037 herroepen. Tegelijkertijd heeft de raad besloten prioriteit toe te willen kennen aan vernieuwing van onderwijshuisvesting. Ook heeft de raad voor dit doel een bestemmingsreserve op laten nemen in de meerjarenbegroting. Samen met het onderwijsveld, ketenpartners en stakeholders wordt de actualisatie verder uitgewerkt. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Loopt conform planning. Tijd (indicator) Doelstellingen We bevorderen kansengelijkheid Activiteiten Aanpak laaggeletterdheid De rijksoverheid heeft als doel laaggeletterdheid terug te dringen.
37
Kwaliteit (toelichting) In de Achterhoek kan iedere volwassene die ondersteuning kan gebruiken bij basisvaardigheden en moeite heeft met lezen, schrijven en/of rekenen, een passend leertraject volgen. Het verbeteren van de basisvaardigheden (taal, rekenen en werken met digitale apparaten) draagt bij aan een betere gezondheid, een betere arbeidsmarktpositie en financiële zelfredzaamheid. De afgelopen jaren is geïnvesteerd in een infrastructuur en samenwerking om de doelgroep, met name mensen met Nederlands als eerste taal, te bereiken. Ook in 2025 was onze inzet gericht op het behouden en verder ontwikkelen hiervan. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) In 2025 hebben we de regionale aanpak basisvaardigheden (voorheen het regioplan laaggeletterdheid) voor 2025 en 2026 geactualiseerd. Tijd (indicator) Inzet NPO-middelen We verstrekken middelen van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) voor de ontwikkeling van het onderwijs, en om achterstanden in het onderwijs weg te werken. Kwaliteit (toelichting) In het kader van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) zijn in de periode september 2022 tot en met juli 2025 de volgende activiteiten uitgevoerd: • Het leesaanbod is op alle scholen versterkt door middel van lessen en workshops vanuit de bibliotheek. • Activiteiten voor sociale en emotionele ontwikkeling van tieners door middel van cultuureducatie.
Dit is aangeboden op alle drie middelbare scholen in Winterswijk en afgestemd op de behoefte van de leerlingen op de betreffende scholen. • De buitenruimtes bij de middelbare scholen zijn verbeterd. Hierdoor zijn er mogelijkheden gecreëerd voor sport, cultuur en educatie in de buitenruimte. • De middelbare scholen kochten ieder jaar voorstellingen met een onderliggende boodschap in. Het ging daarbij om een maatschappelijk thema dat aansluit bij de beleveniswereld van de leerlingen. • Vanaf mei 2023 is de verlengde schooldag voor het basisonderwijs in Winterswijk uitgebreid met extra leesaanbod, onder begeleiding van een consulent van de bibliotheek. Dit om de kinderen een extra steuntje in de rug te geven op het gebied van leesvaardigheid en digitale vaardigheden. • Als gemeente ontvingen we een tijdelijke specifieke uitkering gericht op versterking van de bibliotheek. Dit komt doordat we in Winterswijk 'hoog scoren' op onderwijsachterstanden en op laaggeletterdheid. Er is hierbij een cofinanciering vanuit de gemeentelijke NPO-middelen. Van die extra NPOmiddelen heeft de bibliotheek het aanbod voor kinderen en jongeren de afgelopen jaren uitgebreid. Het programma bij de bibliotheek is gestart in 2024. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De middelen zijn tijdelijk en inmiddels volledig besteed in 2025. 38
Tijd (indicator) Indicatoren • Het aantal mensen dat deelneemt aan alfabetiseringstrajecten stijgt ten opzichte van 2024. Formele trajecten: 94 (in 2024: 70). Trajecten digitale vaardigheden: 90 trajecten (in 2025: 76). •
De voortgang van de (ver)bouw van scholen gaat volgens planning van de eerste fase van het Integraal Huisvestingsplan (IHP).
•
De raad heeft in juni 2025 besloten de temporisering van het IHP op te heffen. De planning wordt geactualiseerd.
•
De voorbereidingen voor de buurtschapsschool in het Woold en Vrije Basisschool De Esch zijn gestart. Wat is het resultaat? Met dit programma willen we kinderen zoveel mogelijk gelijke kansen bieden. Daarvoor zetten we Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) in. Het bereik van dit aanbod is goed, maar nog niet optimaal. Nog niet alle ouders maken er gebruik van. Gelijke kansen bieden we ook door de bouw van nieuwe scholen waar wordt gewerkt volgens het principe van het Integraal Kindcentrum (IKC). Er is gestart met de voorbereidingen voor een schoolgebouw voor buurtschapsonderwijs (Woold). Ook Vrije Basisschool De Esch is bezig met de voorbereidingen voor de verbouwing. Nu het Integraal Huisvestingsplan (IHP) niet meer is getemporiseerd, wordt samen met het onderwijsveld, ketenpartners en stakeholders de actualisatie verder uitgewerkt.
39
Financiële onderbouwing programma 2 Baten en Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025
Rekening 2025
VerschilJR2025
Baten 2.1 Cultuur 5.5 Cultureel erfgoed
77
53
-24
5.6 Media
104
62
-42
Totaal 2.1 Cultuur
181
114
-66
5.1 Sportbeleid en activering
309
317
8
5.2 Sportaccommodaties
932
888
-44
1.241
1.205
-36
6.3 Inkomensregelingen
10.387
10.728
342
6.4 WSW en beschut werk
6.660
5.395
-1.265
2.2 Sport
Totaal 2.2 Sport 2.3 Inkomen en participatie
6.5 Arbeidsparticipatie Totaal 2.3 Inkomen en participatie
465
414
-51
17.511
16.537
-974
2.4 Educatie 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
1.623
1.316
-306
Totaal Baten
20.555
19.173
-1.382
2.514
2.609
94
5.4 Musea
218
215
-4
5.5 Cultureel erfgoed
548
486
-63
5.6 Media
743
704
-39
4.024
4.013
-11
5.1 Sportbeleid en activering
2.591
2.607
16
5.2 Sportaccommodaties
2.735
2.678
-57
Totaal 2.2 Sport
5.326
5.285
-41
6.3 Inkomensregelingen
18.670
18.650
-19
6.4 WSW en beschut werk
9.796
8.550
-1.246
6.5 Arbeidsparticipatie
1.250
1.002
-248
Totaal 2.3 Inkomen en participatie
29.716
28.202
-1.514
4.2 Onderwijshuisvesting
1.602
1.592
-9
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
2.686
2.375
-312
Lasten 2.1 Cultuur 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
Totaal 2.1 Cultuur 2.2 Sport
2.3 Inkomen en participatie
2.4 Educatie
Totaal 2.4 Educatie
4.288
3.967
-321
Totaal Lasten
43.353
41.467
-1.886
Gerealiseerd resultaat
-22.798
-22.294
504
Cultuur Van de specifieke uitkering (SPUK) lokale bibliotheekvoorzieningen is in 2025 van het beschikbare Rijksbudget een bedrag van € 42.000 niet besteed. Dit bedrag is overgeboekt naar de post Vooruitontvangen zodat de gelden voor 2026 beschikbaar blijven. Hiermee is het nadelige saldo aan de batenkant grotendeels verklaard. Sport De verschillen aan de baten- en lastenkant zijn < € 50.000. Inkomen en participatie Het nadeel aan de batenkant van € 974.000 wordt grotendeels als volgt verklaard: 40
•
Hogere baten Rijksbudget Algemene Bijstand (BUIGbudget)
•
Lagere baten specifieke uitkering Inburgeringsvoorzienin gen
€ 451.000 N
•
Lagere baten Hulp aan Oekraïners
€ 902.000 N
•
Hogere baten detacheringsopbrengst en Sw-medewerkers
€
•
Lagere baten Bijstandsverlening zelfstandigen
€ 213.000 N
€ 556.000 V
85.000 V
Het definitieve BUIG-budget voor 2025 is door het Rijk € 556.000 hoger vastgesteld. Het beschikbare budget voor de inburgeringsvoorzieningen is in 2025 niet volledig gebruikt. De niet bestede middelen zijn overgeboekt naar de post Vooruitontvangen zodat deze middelen beschikbaar blijven in 2026. De niet bestede Rijksmiddelen voor de hulp aan Oekraïners zijn overgeboekt naar de post Vooruitontvangen. Op het moment dat wij in 2026 de vaststellingsbeschikking over 2025 ontvangen vallen deze middelen naar verwachting volledig vrij. De detacheringsopbrengsten van de Sw-medewerkers zijn over 2025 hoger uitgevallen. Het Rijk heeft de afrekening over 2024 voor de Bijstandsverlening zelfstandigen aangeleverd. Dit bedrag stond bij Fijnder en Fijnder heeft het volledige bedrag aan ons overgemaakt (zie ook toelichting bij de lastenkant). Het voordeel aan de lastenkant van € 1.514.000 wordt grotendeels als volgt verklaard: •
Lagere lasten Inburgeringsvoorzieninge n
•
Hogere lasten personeelskosten Swmedewerkers
€ 118.000 N
•
Lagere lasten Hulp aan Oekraïners
€ 902.000 V
•
Lagere lasten tijdelijke huisvesting statushouders (HAR)
€ 121.000 V
€ 451.000 V
41
•
Lagere lasten meedoenregeling volwassenen
€
•
Hogere lasten bijzondere bijstand
€ 193.000 N
•
Lagere lasten Bijstandsverlening zelfstandigen
€ 213.000 V
•
Hogere lasten Algemene Bijstand (BUIG-budget)
€ 169.000 N
55.000 V
Het beschikbare budget voor de inburgeringsvoorzieningen is in 2025 niet volledig gebruikt. De niet bestede middelen zijn overgeboekt naar de post Vooruitontvangen zodat deze middelen beschikbaar blijven in 2026 (zie ook de toelichting aan de batenkant). Door CAO-ontwikkelingen zijn de salariskosten van de Sw-medewerkers hoger uitgevallen. Het beschikbaar gestelde Rijksbudget voor de hulp aan Oekraïners is in 2025 niet volledig benut (zie verder de toelichting van de batenkant). De lasten voor de tijdelijke huisvesting statushouders (HAR) lopen over een langere periode. De niet bestede middelen worden meegenomen naar 2026. In 2025 is er minder beroep gedaan op de meedoenregeling volwassenen. De lasten Bijzonder bijstand (incl. collectieve zorgverzekering en kindregelingen) zijn in 2025 hoger uitgevallen. Het Rijk heeft de afrekening over 2024 voor de Bijstandsverlening zelfstandigen aangeleverd. Dit bedrag stond bij Fijnder en Fijnder heeft het volledige bedrag aan ons overgemaakt (zie ook de toelichting aan de batenkant). Het Rijk heeft het BUIG-budget eind 2025 fors hoger vastgesteld (zie ook toelichting aan de batenkant). Wij hebben deze verhoging helaas niet meer mee kunnen nemen bij de 2e prognose 2025. Per saldo (verhoging Rijksbudget -/- hogere lasten) is er een voordeel van € 363.000.
Educatie Het nadeel aan de batenkant van € 306.000 wordt grotendeels als volgt verklaard: •
Lagere baten Onderwijsachterstandenb eleid
•
Lagere baten Nationaal Programma Onderwijs
€ 281.0000 N
€
31.000 N
Beide posten betreffen een specifieke uitkering (SPUK) van het Rijk. In 2025 zijn niet alle beschikbare middelen benut. De niet bestede middelen zijn overgeboekt naar de post Vooruitontvangen zodat de middelen beschikbaar blijven in 2026. Het voordeel aan de lastenkant van € 321.000 wordt grotendeels als volgt verklaard:
42
•
Lagere lasten Onderwijsachterstandenb eleid
•
Lagere lasten Nationaal Programma Onderwijs
€ 281.0000 N
€
31.000 N
Beide posten betreffen een specifieke uitkering (SPUK) van het Rijk. In 2025 zijn niet alle beschikbare middelen benut. De restantbudgetten worden overgeheveld naar 2026 zodat de budgetten beschikbaar blijven in 2026 (zie ook toelichting bij de baten). Onttrekkingen en toevoegingen reserves In dit programma zijn geen mutaties in de reserves geweest.
Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk Inleiding Openbare ruimte, klimaat, water en milieu, gebiedsontwikkeling en wonen Het programma 'Wonen en werken in Winterswijk' gaat aan de hand van vijf beleidsvelden in op alles wat we doen om onze inwoners een omgeving te bieden waar ze gezond, veilig en duurzaam kunnen wonen, werken, ondernemen en recreëren. Hieronder worden de beleidsvelden besproken. Openbare ruimte Het beleidsveld openbare ruimte behandelt de ambities van de openbare ruimte. Een gezonde leefomgeving met een goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie is belangrijk. Ook biodiversiteit en de uitvoering van het visiedocument Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS) is een belangrijk thema. Klimaat, water en milieu Naast de zorg voor een schone en veilige leefomgeving is het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie een belangrijk speerpunt. Duurzaamheid en milieu Het beleidsveld duurzaamheid en milieu gaat over het beschermen en behouden van de huidige kwaliteit op het gebied van klimaat, biodiversiteit, cultuurhistorisch erfgoed en natuurlijke voorraden. Gebiedsontwikkeling en wonen Het beleidsveld gebiedsontwikkeling is gericht op de realisatie of ontwikkeling van plannen. Dit zijn plannen die met een projectmatige aanpak worden uitgevoerd. Het buitengebied is een belangrijke parel van Winterswijk.
Het unieke karakter staat onder druk en we moeten inzetten op een gebiedsgerichte aanpak. Daarnaast is een visieontwikkeling op wonen een belangrijk speerpunt. We bieden ruimte voor woningen waar in Winterswijk behoefte aan is. Projecten die betrekking hebben op nieuwbouw, of de invulling van een gebied met een hooggewaardeerde leefbaarheid. Meer concreet: er wordt onder andere een aantal mooie plannen (door)ontwikkeld en/of uitgevoerd. Denk bijvoorbeeld aan de woningbouw op de Rikker en aan de Narcisstraat, Kloetenseweg en op de Ribeslocatie. Economie en lobby We koesteren de diversiteit aan Winterswijkse bedrijven en maken een visie op het soort bedrijven waar we ons in de toekomst op willen richten. Bedrijvigheid en nabije werkgelegenheid zijn van vitaal belang voor de leefbaarheid en aantrekkingskracht van Winterswijk. Er moet voldoende ruimte zijn voor deze ontwikkeling. 43
Ook de vrijetijdseconomie is een belangrijke sector. Daarnaast behouden we de komende jaren de duurzame relaties met samenwerkingspartners in de regio en over de grens. We dragen Winterswijk als merk uit, binnen én buiten Nederland.
3.1 Openbare ruimte Ambitie Winterswijk heeft een uniek landschap met veel bijzondere planten en dieren. Om dit te behouden leggen we veel nadruk op de bescherming en verbetering van biodiversiteit. Wij vinden een veilige, gezonde leefomgeving met een goede infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie belangrijk. Die gemeente maken we samen. De betrokkenheid en saamhorigheid van mensen bij hun wijk, buurtschap of dorp vinden we daarin cruciaal. We creëren voor iedereen een waardevolle leefomgeving die schoon, heel en veilig is. Bereikbaarheid en verkeersveiligheid vinden we van groot belang; elke Winterswijker - jong of oud, voetganger, fietser of automobilist - moet zich veilig kunnen voelen en bewegen. We houden het centrum aantrekkelijk voor inwoners en bezoekers. We stimuleren wijkkracht door het realiseren van een laagdrempelige ingang bij de gemeente voor vragen op alle domeinen. Relevante documenten: • Groenstructuurplan Winterswijk • Omgevingsvisie buitengebied • Beleidsvisie landschap en biodiversiteit Doelstellingen De gemeente zorgt voor een laagdrempelig aanspreekpunt voor vragen van inwoners en stakeholders in een specifiek gebied Activiteiten Pilot wijkaanpak en wijkregie In februari 2023 is de wijkregisseur gestart met de pilot Wijkaanpak Winterswijk-Oost om in beeld te brengen wat er leeft aan initiatieven.
In 2023 is er geïnvesteerd in het bouwen van een netwerk en is er gewerkt aan een wijkanalyse. Deze wijkanalyse kent een zestal thema’s en is in januari 2024 in het college vastgesteld. In het voorjaar van 2024 bracht een streekproefsgewijze wijkenquête een top drie van thema’s aan het licht. Voor de zomer van 2024 ontvingen 2.600 huishoudens een uitnodiging voor een informatiemarkt in de wijk. Voorafgaand aan en tijdens deze goedbezochte informatiemarkt konden inwoners zich aanmelden voor een werkgroep. Vanaf de herfst van 2024 ging de werkgroep aan de slag met deze top drie: veiligheid, gezondheid en groen & speelvoorzieningen. Het uiteindelijke doel: het formuleren van doelstellingen voor Winterswijk-Oost, plus een daaraan gekoppeld uitvoeringsprogramma. Kwaliteit (toelichting) Winterswijk werkt aan een veilige en gezonde leefomgeving met aandacht voor infrastructuur, duurzaamheid en sociale cohesie. Dit doen we samen met inwoners en partners. De pilot Wijkaanpak Winterswijk-Oost, inclusief een advies over de wijkregie, wordt in 2026 afgerond. De uitkomsten worden vastgelegd in een plan met concrete doelen en wijkactiviteiten. In 2024 is een motie aangenomen om op basis van deze pilot te komen tot een wijkaanpak voor heel Winterswijk. Kwaliteit (indicator)
44
Tijd (toelichting) De planning voor het opstellen van een plan voor Winterswijk-Oost en een integrale wijkaanpak voor heel Winterswijk is, als gevolg van capaciteitsgebrek, niet gehaald. In 2026 ronden wij de pilot Winterswijk-Oost af en brengen wij een advies uit over de inrichting en positionering van wijkregie binnen de gemeente Winterswijk. Dit doen we in samenhang met het programma Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS). Op basis van deze pilot en ervaringen van andere gemeenten, werken wij toe naar een effectieve wijkaanpak. Hiervoor huren wij aanvullende capaciteit in. Tijd (indicator) Doelstellingen Elke inwoner moet zich veilig voelen en veilig kunnen bewegen door het verkeer Activiteiten Mobiliteitsprogramma met uitvoeringsagenda Het huidige gemeentelijke verkeersstructuurplan dateert uit 2010. Huidige maar ook nieuwe ontwikkelingen vragen om een nieuw verkeersstructuurplan. Daarom werken we aan een nieuw mobiliteitsprogramma met uitvoeringsagenda. Kwaliteit (toelichting) Het doel was een actueel mobiliteitsprogramma op te leveren, met als onderdeel een meerjarenuitvoeringsagenda. Het mobiliteitsprogramma zou een een proactieve, dynamische insteek krijgen, met een grote nadruk op verkeersveiligheid.
Als onderdeel van het mobiliteitsprogramma is in 2022 parallel een risicoanalyse verkeersveiligheid opgesteld, om daarmee aan te sluiten bij het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 van het Rijk. In 2025 is deze geactualiseerd. Om de raad inspraak te geven, is eerst Mobiliteitsplan Deel A met een visie opgesteld en aangenomen. Vervolgens is Mobiliteitsplan deel B opgesteld, met doelen, netwerken en een algemene mobiliteitsagenda. Als dit plan wordt aangenomen, worden beide plannen (deel A en B) samengevoegd tot het mobiliteitsprogramma. Het uitvoeringsplan mobiliteit dat onder het mobiliteitsprogramma valt, volgt in 2026. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Het mobiliteitsplan deel A is voor de zomer door de raad vastgesteld. In november 2025 is er een informatiebijeenkomst geweest voor het mobiliteitsplan deel B. Dit plan is in januari 2026 voorgelegd aan en vastgesteld door de raad. Het uitvoeringsplan mobiliteit wordt in 2026 opgeleverd. Tijd (indicator) Herinrichting Groenloseweg De Groenloseweg wordt heringericht naar een GOW30-weg, met meer bomen en planten. Daarnaast worden er klimaatadaptieve voorzieningen aangelegd, zoals waterpasserende bestrating en ruimte waar het regenwater de grond in kan zakken. Kwaliteit (toelichting) Op een aantal plaatsen is geconstateerd dat het asfalt rafelt en loslaat. De aannemer doet onderzoek naar de oorzaak .
Kwaliteit (indicator)
45
Tijd (toelichting) Na de oplevering van de Groenloseweg in november, is in januari geconstateerd dat het asfalt op een aantal plaatsen rafelt en loslaat. De benodigde herstelwerkzaamheden worden door de aannemer in 2026, voor zover mogelijk, gecombineerd met een aantal aanpassingsmaatregelen van de Groenloseweg (evaluatierapport). Tijd (indicator) Doelstellingen Het creëren van een gezond leefklimaat Activiteiten Dienstverleningsovereenkomst ROVA Het overgrote deel van de reguliere onderhoudstaken in de openbare ruimte heeft de gemeente Winterswijk belegd bij ROVA. Afspraken hierover zijn vastgelegd in de Dienstverleningsovereenkomst (DVO). Uitgangspunt is om het merendeel van de werkzaamheden op kwaliteitsgestuurde wijze uit te voeren, conform de standaardkwaliteitsniveaus van het Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek (CROW). Deze niveaus lopen van A+ (zeer hoog beeldkwaliteitsniveau) tot D (zeer laag beeldkwaliteitsniveau). In nagenoeg de hele gemeente Winterswijk is niveau A van toepassing. Alleen voor onkruidbestrijding op verharding geldt niveau B, met uitzondering van het centrum en de begraafplaatsen. Kwaliteit (toelichting) In 2025 is het traject open begroting afgerond. Dat wil zeggen dat ROVA de hele dienstverlening op het gebied van Beheer Buitenruimte (BBR) heeft doorgerekend in het ‘verrekenmodel’.
Dit is een financieel jaaroverzicht van de uit te voeren dienstverlening, waarbij de kosten per onderhoudstaak inzichtelijk zijn gemaakt. Uit deze open calculatie is gebleken dat ROVA op de BBR-dienstverlening voor Winterswijk een structureel financieel tekort heeft. Om dit tekort in te lopen, is voor de jaren 2026 tot en met 2030 een ingroeimodel voorgesteld dat bij integrale behandeling van de meerjarenbegroting 2026-2029 door de raad is vastgesteld. Parallel aan het traject open begroting loopt een verbeterproces. De gemeente en ROVA zijn in dit proces tot nieuwe uitgangspunten gekomen die vertaald moeten worden naar praktisch toepasbare instrumenten. Oftewel een ‘toolkit’ die de gemeente beter in staat stelt om te sturen op resultaten en kosten. Dit proces loopt door in 2026. Het financiële tekort op de BBR-dienstverlening is uitdagend. Dit wordt versterkt door de structurele bezuiniging van € 136.000, die met ingang van 2025 is ingeboekt. Het doorvoeren van een beeldkwaliteitsverlaging van A naar B bleek onvoldoende potentie te hebben. Daarom is in 2025 gekozen voor een incidentele invulling van de bezuiniging. Voor 2026 en verder wordt een zorgvuldig proces doorlopen om tot een structurele invulling te komen. De bezuiniging raakt aan de BBR-dienstverlening van ROVA en mogelijk aan bestaande kwaliteitsafspraken.
Deze afspraken staan ook onder druk door veranderende weersomstandigheden, zoals warme en vochtige zomermaanden én weersextremen. Zo werd Winterswijk in juli 2025 getroffen door een valwind met forse schade aan ons coulisselandschap. Kwaliteit (indicator)
46
Tijd (toelichting) Het uitvoering geven aan de dienstverleningsovereenkomst is een doorlopend proces dat we structureel toetsen. De dienstverleningsovereenkomst wordt in 2026 getekend. De afspraken met betrekking tot de externe schouw gelden vanaf januari 2026. Tijd (indicator) Visiedocument BOSS (Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten in de openbare ruimte) In 2024 is de visie Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS) vastgesteld. Het visiedocument schetst een langetermijnvisie en uitgangspunten voor bewegen, ontmoeten, spelen en sporten voor de bebouwde kom van Winterswijk tot 2040. De visie zet in op een toekomstbestendig netwerk van aantrekkelijke en uitdagende (speel)plekken voor kinderen en routes voor alle leeftijden. Er wordt nu gewerkt aan een BOSS-vriendelijke ruimte voor iedereen. Kwaliteit (toelichting) In 2025 is er door de raad geld beschikbaar gesteld vanuit de bestemmingsreserve instandhouding voorzieningen voor het uitvoeringsprogramma vervangings- en beheerplan voor gemeentelijke speeltoestellen. We zijn direct gestart, maar de werkzaamheden zijn nog niet gereed. Het proces van participatie, voorbereiding, aanbesteding en levertijden waren langer dan vooraf verwacht. Ook speeltuinorganisaties kunnen een beroep doen op de bestemmingsreserve lokale initiatieven, waarmee invulling wordt gegeven aan de motie ‘Speeltuinen als middelpunt van de wijk’.
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoeringsagenda is vastgesteld door het college en heeft een looptijd van 2025 tot en met 2028. In het derde kwartaal van 2025 is de aanbesteding voor de vervanging van de gemeentelijke speeltoestellen afgerond, die voor 2025 op de planning stond. Door lange levertijden zijn de werkzaamheden in 2025 gestart en in het eerste kwartaal van 2026 afgerond. Twee speeltuinverenigingen, Rozenstraat en De Vrees, hebben in 2025 een bijdrage gekregen vanuit de bestemmingsreserve lokale initiatieven. Tijd (indicator) Doelstellingen We optimaliseren de bereikbaarheid en verkeersdoorstroming van Winterswijk Activiteiten Parkeerroute-informatiesysteem We werken verder aan een modern parkeerroute-informatiesysteem (PRIS). Kwaliteit (toelichting) Met de investering in het parkeerroute-informatiesysteem (PRIS) kunnen bezoekers van binnen en buiten Winterswijk sneller een vrije parkeerplaats vinden in het centrum. We verbeteren hiermee de beleving van bezoekers aan het centrum, we beperken het zoekverkeer en dragen bij aan de verbetering van de leefomgeving op plekken waar dat zoekverkeer nu nog onnodig rijdt. 47
Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering staat gepland voor de eerste helft van 2026. Dit is afhankelijk van de doorsloopsnelheid bij Liander met betrekking tot de aansluiting van de nieuwe en de te vervangen portalen. Tijd (indicator) Doelstellingen We stimuleren en faciliteren emissieloos vervoer. Activiteiten We hebben een dekkend netwerk laadinfra De komende jaren willen we de groei van het aantal elektrische auto's faciliteren en waar mogelijk stimuleren. Dit doen wij door deelname aan de provinciale concessie publieke laadinfrastructuur, en door te experimenteren met innovatieve en alternatieve laadoplossingen. Kwaliteit (toelichting) In 2025: • Is gewerkt op basis van een geactualiseerde 'Integrale visie op laadinfrastructuur en plaatsingsleidraad Winterswijk' (2025). •
Bleef Vattenfall InCharge, na verlenging van de regionale concessie, verantwoordelijk voor plaatsing van reguliere publieke laadpalen.
•
Hebben wij uitvoering gegeven aan het op aanvraag plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte voor inwoners die niet de mogelijkheid hebben om de auto op eigen terrein te laden.
•
Zijn minimaal vier laadpalen (acht laadplekken) proactief, vooruitlopend op de vraag, in de openbare ruimte geplaatst. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De streeftermijn van achttien weken, van aanvraag tot realisatie van een openbare laadpaal, is in de praktijk niet altijd gehaald. Zeer beperkte netcapaciteit en materiële en personele tekorten bij aannemers vertragen de voortgang ernstig. Een uitdaging, omdat het aantal gerealiseerde laadpalen in de openbare ruimte in de toekomst mogelijk uit de pas kan lopen met de prognoses van kennis- en innovatiecentrum ElaadNL. Tijd (indicator) Indicatoren • We werken optimaal en transparant samen met ROVA en inwoners. De resultaten meten we door middel van de maandelijkse beeldschouwrapportage en daarnaast voeren we maandelijks gesprekken over verbetermaatregelen. •
We monitoren het aantal (klacht)meldingen ten aanzien van de beeldkwaliteit.
48
Wat is het resultaat? • We werken optimaal en transparant samen met ROVA en inwoners. De resultaten meten we door middel van de maandelijkse beeldschouwrapportage en daarnaast voeren we maandelijks gesprekken over verbetermaatregelen. Uit de beeldschouwrapportages blijkt dat ROVA op ruim 90% van de metingen voldoet aan de afgesproken beeldkwaliteit. Daar waar afwijkingen worden geconstateerd, worden deze aangepakt. •
We monitoren het aantal (klacht)meldingen over de beeldkwaliteit, de werkzaamheden in de openbare ruimte en de genomen maatregelen. ROVA heeft in 2025 gemiddeld 277 meldingen per maand afgehandeld in Winterswijk.
3.2 Klimaat, water en milieu Ambitie Samen met inwoners en ondernemers zorgen we voor een schone leefomgeving. We waarborgen een optimale milieukwaliteit en richten ons op de basisvoorwaarden gezond, schoon en veilig. Voor het onderhoud van de riolering maken we transparante keuzes op basis van een risicoafweging. Om in de toekomst gezond en veilig te kunnen wonen, verkleinen we de kans op wateroverlast, droogte en hittestress. Relevante documenten: • Water- en Rioleringsprogramma 2024-2028. • Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda (raadsbesluit september 2022). • Huishoudelijk grondstoffenbeleid Winterswijk 2024-2030 (raadsbesluit februari 2024). • Afvalstoffenverordening Winterswijk 2015. • Uitvoeringsbesluit afvalstoffenverordening Winterswijk 2018. Doelstellingen We voeren noodzakelijke projecten uit op het gebied van milieu Activiteiten Sanering stortplaats WAL De deklaag van de voormalige stortplaats WAL (tussen de Driemarkweg en de Vreehorstweg, ter hoogte van Vreehorstweg 43) is te dun en voldoet niet aan de wettelijke eisen. Daarom hebben we een saneringsplan opgesteld. De sanering wordt gefaseerd uitgevoerd (in 2024 en 2027) vanwege de beschermde dieren op de WAL. Naast de deklaag wordt ook de Japanse duizendknoop aangepakt, de waterafvoer verbeterd en de WAL heringericht. Kwaliteit (toelichting) Er zijn afspraken gemaakt met de provincie over de uitvoering.
De provincie voert regie over de sanering. De werkzaamheden van de eerste fase van de sanering zijn in 2025 afgerond. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De eerste fase van de sanering is gereed, de beplanting is in het vierde kwartaal van 2025 afgerond. In de tweede helft van 2026 worden de voorbereidingen voor de tweede fase gestart. 49
Tijd (indicator) Project sanering wegverkeerslawaai Door de autonome groei van het wegverkeer ervaren bewoners langs drukke wegen geluidsoverlast van het verkeer. In het verleden zijn daarom 177 woningen aangemeld bij het Rijk voor geluidssanering. De gemeente voert de sanering van het wegverkeerslawaai uit met subsidie van de rijksoverheid. Kwaliteit (toelichting) We hebben het concept saneringsprogramma ter inzage gelegd. De ontvangen reacties zijn verwerkt in het definitieve saneringsprogramma. Dit programma wordt in het eerste kwartaal van 2026 vastgesteld. Vervolgens moet het geluidsniveau in de woningen worden bepaald. Op basis van deze informatie wordt duidelijk welke woningen daadwerkelijk voor maatregelen in aanmerking komen. Voor de voorbereiding (inclusief het bepalen van de binnenniveaus) hebben wij subsidie ontvangen. Voor de woningen met een te hoog binnenniveau vragen wij opnieuw subsidie aan voor de uitvoering van de gevelmaatregelen. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) Eind 2025 is duidelijk geworden dat het definitieve saneringsplan nog enkele omissies bevatte; deze zijn hersteld. Hierna is in februari het gecorrigeerde saneringsplan opnieuw door ons vastgesteld. Nadat ook de rijksoverheid een besluit heeft genomen over het saneringsprogramma, kunnen de besluiten van het college en de rijksoverheid worden gepubliceerd.
Tegen het rijksbesluit kan bezwaar worden aangetekend. Na afhandeling van de eventuele bezwaren wordt opdracht verleend voor het onderzoek naar de geluidsniveaus in de woningen. Tijd (indicator) Indicatoren In (beeld)schouwrapportages legt ROVA verantwoording af over de geleverde prestaties. Het gaat hier om behaalde resultaten op het gebied van het beheer van de buitenruimte, maar ook op het gebied van de afvalinzameling. Deze rapportages geven onder meer inzicht in: • Het aantal meldingen over de buitenruimte: groen, wegen, water, verlichting et cetera. •
De inzamelprestaties: de ingezamelde hoeveelheid kilogram per inwoner, verdeeld over de fracties restafval, gft, pmd en papier.
•
Het aantal klachten over de afvalinzameling. Uitgangspunt is niet meer dan 2,0 klachten per 1.000 aansluitingen.
•
Daarnaast monitoren we de voortgang van de maatregelen en acties zoals benoemd in de uitvoeringsagenda van de klimaatstrategie, die tot en met 2027 wordt uitgevoerd.
50
Wat is het resultaat? In 2025 heeft ROVA in totaal 2.333 meldingen ontvangen. Dit komt neer op een gemiddelde van 194 meldingen per maand. Dit ligt hoger dan het aantal meldingen in 2024 (1.772) en wordt verklaard door de gevolgen van de storm van 2 juli 2025. De landelijke VANG-doelstelling afval gescheiden inzamelen lag voor het jaar 2025 op 75%. Winterswijk heeft deze doelstelling, evenals voorgaande jaren, ruimschoots gehaald met 85%. de VANG-doelstelling ten aanzien van de hoeveelheid restafval per inwoner was gesteld op max. 100 kg. per inwoner. Winterswijk heeft deze doelstelling gehaald met 56 kg. per inwoner. ROVA heeft in 2025 146 klachten geregistreerd. Het gemiddeld aantal aansluitingen in 2025 bedroeg 13.212. Het aantal klachten per 1.000 aansluitingen is hiermee ruim overschreden. Het centrum is in 2025 verder ontsteend en er is groen toegevoegd. Dit zorgt voor een betere afvoer van water en vermindering van hittestress. Daarnaast zijn in 2025 vijf tuincoaches (vrijwilligers) opgeleid die inwoners advies geven over het vergroenen van hun tuin en ook enkele planten hiervoor verstrekken.
3.3 Duurzaamheid en milieu Ambitie Winterswijk wil dat de huidige kwaliteiten - klimaat, biodiversiteit, cultuurhistorisch erfgoed en natuurlijke voorraden - ook beschikbaar zijn voor volgende generaties. Duurzaamheid gaat over het beschermen en behouden van deze waarden. Omdat we de gevolgen ondervinden van de verandering van het klimaat, is het ook een ambitie om ons daarop voor te bereiden. In 2050 is Winterswijk klimaatneutraal, energieneutraal en circulair. Relevante documenten: • Akkoord van Groenlo • Uitvoeringsagenda duurzaamheid januari 2019 • RES 1.0 Doelstellingen We wekken in 2030 voldoende duurzame energie op voor de doelstelling van een energieneutraal gebouwde omgeving in 2030 Activiteiten We zijn bereikbaar in ons Centrum Duurzaam Winterswijk Het Centrum Duurzaam Winterswijk is een kennis- en inspiratiecentrum op het gebied van duurzaamheid. Via de thema’s energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, kringlopen en cultuurhistorie wordt duurzaamheid op een laagdrempelige manier zichtbaar, tastbaar en beleefbaar gemaakt. Vanuit het centrum helpen we mensen onder meer met subsidies en leningen. Het Centrum Duurzaam Winterswijk is tevens ons energieloket. Kwaliteit (toelichting) In het Centrum Duurzaam Winterswijk ontvingen we in 2025 1.126 bezoekers; dit is iets lager dan het doel van gemiddeld 120 bezoekers per maand.
Ook het aantal bezoekers op het platform Duurzaam Winterswijk was met 8.561 digitale gebruikers lager dan begroot. Het doel was 1.000 per maand. Kwaliteit (indicator) Tijd (toelichting) De uitvoering vond in heel 2025 plaats.