Jaarstukken 2025
Tekst van het document
Financieel resultaat 2024: er is in 2024 minder uitgegeven dan begroot, waardoor er een jaarrekeningresultaat is van € 1,8 mln. Door het AB van de VNOG is op 26 juni 2025 besloten een deel van het resultaat (€ 365.000) te bestemmen ter dekking van de gestegen loonkosten per 1 augustus 2025.De rest van het resultaat wordt binnen VNOG gehouden om eenmalig een deel van de aangekondigde structurele stijging van de gemeentelijke bijdrage in 2027 uit te stellen. Verwacht financieel resultaat 2025 en 2026: € 0 • | Bestuursafspraken weerbaarheid en brede maatschappelijke continuïteit 2025 NOG Het algemeen bestuur van VNOG heeft op 23 april 2025 opdracht gegeven om de weerbaarheid en veerkracht in de regio te versterken en hiervoor bestuursafspraken op te stellen. Deze afspraken zijn bedoeld om gemeenten te ondersteunen bij hun lokale opgaven en om de regionale samenhang te bevorderen. De bestuursafspraken weerbaarheid bevatten een actielijst met concrete inspanningen voor gemeenten en VNOG. Gezien de ontwikkelingen in dreigingen ontwikkelt het takenpakket van de veiligheidsregio zich verder. Dit vraagt een nauwere samenwerking met gemeenten en andere partners op het gebied van bevolkingszorg en crisisbeheersing. De bestuursafspraken passen in de context van een accentverschuiving in het takenpakket van VNOG (m.b.t.
weerbaarheid en brede maatschappelijke continuïteit) en in de context van de benodigde intensievere samenwerking tussen veiligheidsregio, gemeenten en andere partners op het gebied van crisisbeheersing en bevolkingszorg. De actiepunten vragen om extra inzet van middelen. Per 2026 krijgen de veiligheidsregio’s via de BDuR middelen voor weerbaarheid. De VNOG zorgt in 2026 en bij de begroting 2027 voor voorstellen aan de Ontwikkelingen | gemeenten over de inzet van middelen. Uitvoeringsprogramma Natuurbrandbeheersing 2025-2028 Om de activiteiten en projecten rondom natuurbrandrisicobeheersing en natuurbrandbestrijding duurzaam te borgen is een Uitvoeringsprogramma opgesteld voor de periode 2025-2028. De toenemende dreiging van natuurbranden in Nederland, mede door klimaatverandering en groeiende kwetsbaarheid van natuurgebieden, vraagt structurele aandacht van VNOG. Naast preventie, voorbereiding en bestrijding is ook structurele monitoring noodzakelijk. Dit Uitvoeringsprogramma geeft inzicht in de invulling van de bestuurlijke opdracht zoals opgenomen in het Regionaal Beleidsplan VNOG 2025-2028. Programmabegroting 2026 –2029 VNOG De programmabegroting 2026 – 2029 VNOG beschrijft de doelen, activiteiten en de budgetten van de VNOG voor 2026 en geeft op hoofdlijnen een financiële doorkijk voor de periode tot en met 2029. De begroting is gebaseerd op de Kadernota 2026 – 2029.
De begroting is beleidsarm. Afgezien van de reguliere loon- en prijsindex en enige autonome ontwikkelingen stijgt de gemeentelijke bijdrage niet. De VNOG ziet dat gemeenten voor financieel moeilijke jaren staan. De VNOG heeft daar proactief op 142 ingespeeld door, in de voorgaande begrotingen, structurele besparingen ter demping van de stijging van de gemeentelijke bijdrage op te nemen. De gemeentelijke bijdrage is daarmee in stappen reeds gedempt met in totaal € 1,9 miljoen structureel. Kadernota 2027-2030 De Kadernota 2027-2030 vormt de basis voor de begroting 2027-2030. In de kadernota staan de financieel-technische uitgangspunten, ontwikkelingen, ontwikkelrichtingen en autonome ontwikkelingen beschreven. De al jaren spelende groeiende onzekerheid in de wereld op allerlei vlakken heeft grote effecten; zowel op de taken en rol van VNOG, als op de eigen bedrijfsvoering van VNOG en haar financiën. Het gaat bijvoorbeeld om (nieuwe) dreigingen, klimaatverandering, fluctuerende energiekosten en grondstofprijzen, cybercriminaliteit, (geopolitieke) instabiliteit, hybride oorlogvoering, etc. Niemand kan alle effecten op dit moment volledig overzien of voorspellen. De ontwikkelingen leiden er onder andere toe dat onze inwoners, gemeenten, bedrijven en instellingen meer en andere hulp- en dienstverlening van onze veiligheidsregio nodig hebben (en verwachten).
Er zijn nieuwe eisen aan VNOG (en overheidsinstanties in het algemeen). De VNOG moet zich ontwikkelen om bij de tijd te blijven. Door dit alles zijn er (al dan niet onvoorziene en soms onvermijdelijke) extra kosten, bijvoorbeeld op het gebied van de informatievoorziening. Dit alles maakt dat er de komende jaren niet verder bespaard/bezuinigd kan worden, maar dat de VNOG, samen met haar partners, ervoor moet zorgen dat de organisatie actueel blijft door in de organisatie te investeren. De kadernota heeft geen directe financiële consequenties maar wel indirecte. Bij de kadernota worden namelijk de kaders vastgesteld die uitgewerkt worden in de begroting 2027. Aan de begroting 2027 zijn wel directe financiële consequenties verbonden. Relatie tot | Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk. programma's Informatie | Informatie-uitwisseling vindt plaats in het algemeen bestuur en via de op grond van de gemeenschappelijke regeling uitwisseling | afgesproken overlegging van de financiële stukken (begroting, rekening). Vastgelegd is dat de raad altijd om informatie kan vragen. • | Een stijging van de financieringskosten bij het aantrekken van leningen (vreemd vermogen) als gevolg van een stijging van rentepercentages. • | Ook hogere prijzen boven de prijsindex als gevolg van wereldwijde ontwikkelingen zijn een risico.
Een toenemende vraag in samenhang met schaarste van aanbod, doen de grondstof- en materiaalprijzen stijgen. • | Ten gevolge van de klimaatverandering is de verwachting dat het natuurbrandgevaar de komende jaren toeneemt en dat dit leidt tot (meer) onbeheersbare natuurbranden met een grote impact op de gezondheid van mensen en de continuïteit van de samenleving. Aandacht voor natuurbrandbeheersing wordt steeds Risico's | belangrijker.De afgelopen jaren zijn er al de nodige acties geweest en adviezen gegeven voor een betere beheersing van natuurbrandrisico’s. Naast de operationele voorbereiding op natuurbranden is er ook meer aandacht gekomen voor risicobeheersing. Vanwege de complexiteit en de vele belangen bij risicobeheersing, is gezocht naar een meer gestructureerde aanpak. Daarom is het project “Gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing Veluwe & Achterhoek” in 2020 opgestart. • | Demarcatie Bij de afrekening van de demarcatieregeling 2024 was er een forse overschrijding bij meerdere gemeenten. Dit gold ook voor Winterswijk, met name bij ‘service en onderhoudscontracten’. De afspraak was dat er overleg zou zijn bij (grote) afwijkingen. In de begroting voor 2026 is er gerekend met hetzelfde bedrag. Er wordt nog uitgezocht door de VNOG of dit incidenteel of structureel is.
Gemeenschappelijke regeling Regio Achterhoek Doetinchem Naam | Gemeenschappelijke regeling Regio Achterhoek Vestigingsplaats | Doetinchem De samenwerking richt zich op: - De totstandkoming van regionaal beleid en regionale lobby om daarmee de Achterhoek op de kaart te zetten. Doel | - Het ontwikkelen van regionaal beleid en projecten voor bovenlokale onderwerpen voor gemeenten en andere overheidsorganisaties. - De afstemming van lokaal beleid, overleg tussen gemeenten en gemeenschappelijke belangenbehartiging. Betrokkenen | De gemeenten: Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Het algemeen bestuur bestaat uit acht leden (één lid van het college van burgemeester en wethouders uit elke Bestuurlijk belang | deelnemende gemeente). Voor Winterswijk is wethouder G. Visser lid van het algemeen bestuur en het dagelijks bestuur. Plaatsvervangend lid is wethouder S. Metaal-ten Dolle.
De bijdrage bedraagt over: 2022 | € 200.559 2023 | € 207.759 2024 | € 217.185 2025 | € 234.094 2026 | € 240.881 Het eigen vermogen bedraagt: Financieel belang | Per 31 december 2022 | € 7.150.000 Per 31 december 2023 | € 6.808.000 Per 31 december 2024 | € 6.736.000 Per 31 december 2025 | € 6.041.000(inschatting begroting 2026) Per 31 december 2026 | € 5.648.000(inschatting begroting 2026) Het vreemd vermogen bedraagt: Per 31 december 2022 | € 15.429.000 Per 31 december 2023 | € 12.579.000 Per 31 december 2024 | € 22.278.000 143 Per 31 december 2025 | € 20.200.000 (inschatting begroting 2026) Per 31 december 2026 | € 10.186.000 (inschatting begroting 2026) Financieel resultaat 2024: € 28.000 Door het Algemeen bestuur is op 2 juli jl. besloten om het voordelige resultaat van € 27.707 over 2024 (€ 0,11 per inwoner) toe te voegen aan het investeringsfonds. Dit is conform de verordening financieel beleid, beheer en organisatie Regio Achterhoek 2023. Hierin staat dat een eventueel overschot van het jaarresultaat wordt toegevoegd aan het investeringsfonds tot een maximum van € 0,50 per inwoner (in 2024: € 132.749). Verwacht financieel resultaat 2025: € 0. Verwacht financieel resultaat 2026: € 0.
Voor deelname aan het Nationaal Programma Vitale Regio’s, met structurele investeringen in leefbaarheid, voorzieningen en toekomstkansen ontvangt de Regio Achterhoek vanaf 2025 jaarlijks €350.000 aan procesmiddelen vanuit het Rijk (voorlopig tot en met 2027), met kans op verlenging. Een nieuwe regionale visie en uitvoeringsagenda worden momenteel voorbereid. Ontwikkelingen | Door o.a. wegvallende provinciale bijdragen en lagere rente-inkomsten is een structureel tekort ontstaan. Het algemeen bestuur heeft besloten tot een structureel sluitende begroting, waarvoor een kostenbesparing van 10% is doorgevoerd in de begroting 2026. Mede door de bezuinigingen én de uitkomsten van een evaluatie in 2024 wordt kritisch gekeken naar het takenpakket van Regio Achterhoek. Inhoudelijke keuzes en organisatorische gevolgen worden in 2026 uitgewerkt. Relatie tot | De taken hebben betrekking op meerdere programma’s. programma’s Informatie-uitwisseling vindt plaats in het dagelijks en het algemeen bestuur, de Achterhoek Board, Achterhoek Informatie- | Raad en de Thematafels. Ook de begroting en jaarrekening zijn informatiebronnen. Vastgelegd is dat de raad meer uitwisseling | bij de beleidsvoorbereiding van de regio wordt betrokken, vooral bij de jaarlijkse vaststelling van de strategische agenda. Uiteraard kan de raad altijd om informatie vragen.
Risico's | Deelnemende gemeenten zijn aansprakelijk voor een eventueel exploitatietekort. Gemeenschappelijke regeling voor het Nederlands-Duitse openbare lichaam EUREGIO Naam | Gemeenschappelijke regeling voor het Nederlands-Duitse openbare lichaam EUREGIO Vestigingsplaats | Gronau De EUREGIO bevordert, ondersteunt en coördineert de regionale grensoverschrijdende samenwerking van haar leden. De regionale grensoverschrijdende samenwerking vindt plaats op de volgende gebieden: communicatie, sociaal- Doel | culturele ontmoetingen, gezondheidszorg, scholing en opleiding, openbare veiligheid, hulpdiensten en rampenbestrijding, cultuur en sport, economische ontwikkeling, arbeidsmarkt en kwalificatie, innovatie en technologietransfer, recreatie en toerisme, agrarische ontwikkeling, ruimtelijke ordening, verkeer en vervoer, energie, natuur- en milieubescherming, afvalbeheer en waterbeheer. Betrokkenen | Er zijn ongeveer 128 gemeenten, steden, (Land-)Kreise en waterschappen lid, 103 aan Duitse en 25 aan Nederlandse zijde. De leden van EUREGIO vormen samen het algemeen bestuur (AB). Onder het AB fungeert de Euregioraad met 42 Bestuurlijk belang | Duitse, 42 Nederlandse vertegenwoordigers en een voorzitter. Het dagelijks bestuur bestaat uit elf Nederlandse en Duitse leden.
De Euregioraad wordt geadviseerd door drie commissies: Maatschappelijke Ontwikkeling (voorheen Commissie Mozer), Duurzame en Ruimtelijke Ontwikkeling, en Economie en Arbeidsmarkt. De (geharmoniseerde) bijdrage per inwoner is € 0,29. De bijdrage bedraagt in: 2020: | € 8.382 2021: | € 8.367 2022: | € 8.416 2023: | € 8.464 2024: | € 8.483 2025: | € 8.477 2026: | € 8.475 Het eigen vermogen bedraagt: Per 31 december 2020 | € 2.063.948 Financieel belang | Per 31 december 2021 | € 2.305.208 Per 31 december 2022 | € 2.649.561 Per 31 december 2023 | € 2.577.055 Het vreemd vermogen bedraagt: Per 31 december 2020 | € 23.389.023 Per 31 december 2021 | € 12.188.649 Per 31 december 2022 | € 30.290.956 Per 31 december 2023 | € 29.942.644 Financieel resultaat 2024: -/- € 37.743 Financieel resultaat over 2025: € 70.956 Financieel resultaat over 2026: € 57.707 Verwacht financieel resultaat over 2027: € 15.154 Ontwikkelingen Relatie tot | De taken die de EUREGIO uitvoert, hebben betrekking op meerdere programma’s. programma’s 144 145 Informatie- uitwisseling Informatie-uitwisseling vindt plaats in het AB, de Euregioraad, het DB en de commissies, en via de op grond van de regeling afgesproken overlegging van de financiële stukken (jaarrekening en begroting). Risico’s De risico’s zijn vergelijkbaar met die van lidmaatschappen van regelingen volgens de Wet gemeenschappelijke regelingen (WGR).
Dat wil zeggen dat de leden aansprakelijk zijn voor eventuele exploitatietekorten. N.V. Alliander Naam N.V. Alliander Vestigingsplaats Arnhem Doel Alliander is een netwerkbedrijf dat voortgekomen is uit Nuon (tegenwoordig Vattenfall). Alliander bestaat uit de onderdelen Liander en Qirion. Liander, een regionale netbeheerder, verzorgt de distributie van energie in een derde van Nederland en telde in 2023 5,9 miljoen klantenaansluitingen. Betrokkenen Alle aandelen van Alliander zijn in handen van Nederlandse provincies, zoals Gelderland (45%) en Noord-Holland (9%), gemeenten, waaronder Amsterdam (9%), en B.V. Houdstermaatschappij Falcon (13%), waarvan de aandelen worden gehouden door de provincie Gelderland. Bestuurlijk belang Er is geen specifiek bestuurlijk belang. Als aandeelhouder hebben we een stemrecht over 436.930 aandelen. Dat is 0,319% van het totaal. Financieel belang De netto omzet in 2024 bedroeg € 3 miljard. Het netto resultaat € 976 miljoen en de dividend € 95,8 miljoen. Per 2024 zijn 136.794.964 aandelen geplaatst en volgestort. Contacten met aandeelhouders vindt primair plaats tijdens de aandeelhoudersvergaderingen. Daarnaast vinden overleggen plaats tussen de vennootschap en aandeelhouders buiten de aandeelhoudersvergaderingen om. Over 2024 is € 305.990 dividend uitgekeerd.
Ontwikkelingen Het doel van Alliander is om in 2030 klanten oplossingen te bieden die passen bij een betaalbaar en betrouwbaar energiesysteem. Hiermee wilt Alliander niet alleen de energietransitie mogelijk maken, maar ook versnellen, zodat Nederland in 2050 klimaatneutraal is. Relatie tot programma’s Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk. Informatie- uitwisseling Vindt plaats op de aandeelhoudersvergadering. Risico's Productie en handel zijn commerciële activiteiten met daarbij behorende risico’s. Het klantenbestand heeft echter een gebonden karakter, dit in tegenstelling tot de energieleverancier. De gemeente Winterswijk is niet aansprakelijk voor de eventuele tekorten van Alliander. N.V. Vitens Naam N.V. Vitens Vestigingsplaats Zwolle Doel Vitens wint, zuivert en levert jaarlijks meer dan 340 miljard liter drinkwater aan bijna 6 miljoen klanten. Dat zijn zowel particulieren als bedrijven, verspreid over vijf provincies en enkele gemeenten in Drenthe en Noord-Holland. De primaire taak is te zorgen voor betrouwbaar drinkwater: 24 uur per dag, 365 dagen per jaar. Nu én in de toekomst. Betrokkenen Vitens is een publiek bedrijf en de aandelen van de naamloze vennootschap zijn (in)direct in handen van provinciale en gemeentelijke overheden. Bestuurlijk belang De gemeente heeft recht op deelneming aan de beraadslagingen en stemrecht in de algemene vergadering van aandeelhouders.
De gemeente Winterswijk bezit 32.046 aandelen. Dit is 0,555% van het totaal van de uitgegeven 5.777.247 aandelen. Financieel belang Het nettoresultaat toe te rekenen aan de aandeelhouders is in 2024 € 34,5 miljoen. Echter vindt ook in 2024 geen dividenduitkering plaats. De gerealiseerde winst is toegevoegd aan de reserves met het oog op de opgave, de solvabiliteitsdoelstelling (35%, is nu 30%) en de vereisten van de bank. Verwachting is dat dit de komende jaren aanhoudt. Ontwikkelingen Het is de taak van Vitens om te zorgen voor voldoende en schone bronnen waar zij water uit mogen én kunnen onttrekken. De laatste jaren staat de benodigde win- en productiecapaciteit, zowel op de korte als lange termijn, ernstig onder druk. Dat geldt ook voor de bronkwaliteit. Vitens werkt daarom actief samen met aandeelhouders, politiek-bestuurlijke partners, marktpartijen en andere stakeholders. Bijvoorbeeld voor nieuwe winvergunningen, uitbreiding van bestaande vergunningen en het beschermen van bronkwaliteit. Ook probeert Vitens de drinkwatervraag te beïnvloeden door duurzaam watergebruik bij alle klanten te stimuleren. Momenteel maakt Vitens hoofdzakelijk drinkwater van grondwater, maar kijkt naar alternatieven voor de lange termijn. Zo onderzoeken zij de verschillende mogelijkheden voor oppervlaktewater, oeverfiltraat en hergebruik van gezuiverd rioolwater via infiltratie.
Een duurzame bron is altijd het uitgangspunt. Relatie tot programma’s Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk. Informatie- uitwisseling Vindt plaats op de aandeelhoudersvergadering. Risico's Drinkwaterlevering kent een gebonden klantenbestand. Dit maakt dat het risicoprofiel minder groot is dan bij activiteiten in een geliberaliseerde markt. N.V. Bank voor Nederlandse Gemeenten Naam N.V. Bank voor Nederlandse Gemeenten Vestigingsplaats Den Haag Doel | De Bank voor Nederlandse Gemeenten (BNG) is opgericht in 1914 en richt zich exclusief op het publieke domein in Nederland. Klanten zijn onder meer gemeenten, woningcorporaties en zorg- en onderwijsinstellingen. Betrokkenen | Het Rijk, de provincies, gemeenten en nog enkele andere overheidsinstanties. Bestuurlijk belang | We hebben stemrecht over 17.199 aandelen. Dit is 0,031% van het totaal. Het totaal aantal uitstaande aandelen is 55.690.720. Het nettoresultaat in 2024 bedraagt €294 miljoen. De BNG hanteert een dividendpercentage van 50%, waardoor na Financieel belang | enkele aftrekposten in totaal € 140 miljoen dividend wordt uitgekeerd. Er zijn ruim 55 miljoen aandelen in omloop. Het dividend bedraagt €2,51 per aandeel, waardoor de dividenduitkering over 2024 aan de gemeente Winterswijk € 43.169 (2023: € € 37.149) bedraagt.
Het doel van de BNG is om de verbindende kracht te zijn die met klanten duurzame verbetering van Nederland Ontwikkelingen | financiert en vormgeeft. Bij de BNG staan samenwerking en vooruitgang centraal. Als marktleider ondersteunt de BNG de grote maatschappelijke transities voor een socialer en duurzamer Nederland. De strategie vertaalt de ambitie in concrete acties die zowel financiële als maatschappelijke vooruitgang stimuleren. Relatie tot | Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk. programma’s Informatie- | Vindt plaats op de aandeelhoudersvergadering. uitwisseling Risico’s | Het financiële risico blijft beperkt tot het nominale bedrag van de aandelen. AGE B.V. Naam | AGE B.V. (is AGEM Gemeentelijke Energie B.V.) Vestigingsplaats | Doetinchem De energielevering aan de Achterhoekse gemeenten op een duurzame manier tot stand brengen door: - Het inkopen van energie en certificaten of andere rechten met een duurzame oorsprong, zoveel mogelijk uit de regio Achterhoek. Doel | - Het opwekken van duurzame energie voor gemeenten. - Het opwekken en eventueel opslaan van duurzame energie, zoveel mogelijk uit de regio Achterhoek. - Het verkrijgen, bezitten, vervreemden, beheren of anderszins gebruiken van vermogensrechten, roerende zaken en registergoederen. Betrokkenen | De gemeenten: Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk.
Bestuurlijk belang | De algemene vergadering bestaat uit acht leden (één lid van het college van burgemeester en wethouders uit elke deelnemende gemeente). De bijdrage in 2025 was € 0. Eigen vermogen per 31-12-2023: € 581.419 Eigen vermogen per 31-12-2024: € 46.080 Eigen vermogen per 31-12-2025: € 58.000 Vreemd vermogen per 31-12-2023: € 2.100.748 Financieel belang | Vreemd vermogen per 31-12-2024: € 2.833.187 Vreemd vermogen per 31-12-2025: € 2.800.000 Inschatting | 1-jan-26 | 31-dec-26 Eigen vermogen | € 58.000 | € 68.000 Vreemd vermogen | € 2.800.000 | € 2.800.000 Verwachte financiële resultaat 2025 (geschat): | € 12.000 Ontwikkelingen | Geen bijzonderheden Relatie tot | Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk. Programma’s Informatie- | - uitwisseling Risico's | Omdat AGE B.V. energie inkoopt en opwekt en daarna weer doorverkoopt en hierbij haar kosten kan doorbelasten, zijn de risico's van de onderneming beperkt. Paragraaf grondbeleid Inleiding De paragraaf Grondbeleid is volgens het Besluit begroting & verantwoording provincies en gemeenten (BBV) een verplicht onderdeel in de begroting en het jaarverslag. Deze paragraaf bevat: • | Een visie op het grondbeleid in relatie tot de doelstellingen van de programma’s die zijn opgenomen in de begroting. • | Een aanduiding van de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert.
146 147 • Een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie. • Een onderbouwing van de geraamde winstneming. • De beleidsuitgangspunten voor de reserves voor grondexploitaties in relatie tot de risico’s van de grondzaken. Onze visie op grondbeleid in relatie tot onze programmadoelstellingen Het gemeentelijk grondbeleid is een belangrijk middel om maatschappelijke doelstellingen en ambities te realiseren. In de omgevingsvisie legt de gemeente haar langetermijndoelen vast voor de fysieke leefomgeving, bijvoorbeeld op het gebied van woningbouw, duurzaamheid en leefbaarheid. Het grondbeleid is een middel om deze doelen te realiseren. Door actief of faciliterend op te treden bij gebiedsontwikkeling kan de gemeente sturen op publieke belangen. Zo vormt het grondbeleid de schakel tussen visie en realisatie. In de Omgevingsvisie kom Winterswijk 2040 staat ons planologisch beleid voor de bebouwde kom. Samen met de Omgevingsvisie buitengebied Winterswijk vormt de omgevingsvisie voor de kom het beoordelingskader voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Na vaststelling van de omgevingsvisie voor de kom voegen we beide visies samen tot één integrale omgevingsvisie voor de hele gemeente. Voor specifieke beleidsonderwerpen worden programma’s opgesteld. Programma’s concretiseren de doelen uit de omgevingsvisie.
In de programma’s moet aandacht zijn voor de relatie tussen ruimtelijke projecten en toekomstige gebiedsontwikkelingen. Hierdoor is het mogelijk om de kosten van ruimtelijke projecten en bovenwijkse voorzieningen (mede) te verhalen op gebiedsontwikkeling door particuliere ontwikkelaars. Voor woningbouw zoeken we hoofdzakelijk ruimte op inbreidingslocaties. Hieronder vallen ook transformatielocaties. Voorbeelden van inbreidingslocaties zijn de Ribeslaan en Pelkpark fase 3 (voormalige Kohnstammschool). Op 26 februari 2026 heeft de raad een motie aangenomen om te onderzoeken of woningbouw mogelijk is op een nog niet uitgegeven bedrijfskavel in de Spoorzone. We gaan de haalbaarheid onderzoeken. We houden er echter rekening mee dat inbreidingslocaties niet toereikend zijn voor de hele woningbouwopgave. Naast woningbouw (her)ontwikkelen we ook bedrijventerreinen. Voorbeelden hiervan zijn de Spoorzone, dienstencentrum Gaxel en de voormalige steenfabriek De Vlijt. In 2024 heeft het college Arrisveld aangewezen als locatie voor een nieuw bedrijventerrein. Hoe voeren we ons grondbeleid uit? We geven het grondbeleid vorm aan de hand van beleidsnotities voor (delen van) het grondbeleid. Dit doen we wanneer de behoefte aan beleidsbepaling zich voordoet. Het grondbeleid is nu niet vastgelegd in een door de raad vastgestelde beleidsnota.
De uitvoering van het grondbeleid volgt op de ontwikkeling van het planologisch beleid. Belangrijke beleidsdocumenten voor ons grondbeleid zijn: • Omgevingsvisie kom Winterswijk 2040. • Omgevingsvisie buitengebied Winterswijk. • Woonvisie Passend en duurzaam wonen in Winterswijk 2020-2025/Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk. • Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030. • Regionaal Programma Werklocaties (RPW) regio Achterhoek. 148 We beoordelen per ontwikkelingslocatie of we een actief of faciliterend grondbeleid voeren. Bij actief grondbeleid dragen we zelf zorg voor de verwerving van de gronden, het bouw- en woonrijp maken en de gronduitgifte. De regie en de risico’s van de planrealisatie liggen bij de gemeente. Daar staat tegenover dat het eventuele positieve exploitatieresultaat volledig ten goede komt aan de publieke middelen. Actief grondbeleid kan interessant zijn om maatschappelijke doelen (sneller) te bereiken, strategische locaties in de gemeente actief te realiseren, meer grip te houden op de uitvoering en maximaal kostenverhaal toe te passen. Bij faciliterend grondbeleid streeft de gemeente naar realisatie van gewenste ruimtelijke ontwikkelingen, maar verwerft daarbij geen grond, of doet dat slechts in beperkte mate. De gemeente heeft in dit geval een faciliterende en regulerende rol.
Voor de planrealisatie wordt middels overeenkomsten een vorm van samenwerking gezocht tussen de gemeente en de (particuliere) initiatiefnemer. Door een overeenkomst aan te gaan, kan worden gestuurd op de ontwikkeling. De gemeente brengt de door haar gemaakte kosten in rekening via het beschikbare kostenverhaalinstrumentarium, zoals de anterieure grondexploitatieovereenkomst of kostenverhaalsregels in het omgevingsplan. Naast het actieve en faciliterende grondbeleid kan de gemeente ook samenwerking zoeken met private partijen in de vorm van een publiek-private samenwerking (PPS). Een PPS-constructie kan zowel actief als faciliterend van aard zijn, afhankelijk van de mate waarin we regie en risico’s nemen. De gemeente heeft momenteel geen PPS-constructies voor gebiedsontwikkeling. Het gemeentelijk grondbedrijf voert actief en faciliterend grondbeleid. Jaarlijks actualiseren we de financiële prognose van de grondexploitaties. De uitkomst wordt toegelicht in de paragraaf Grondbeleid. Indien nodig doen we voorstellen en stellen we de koers op het gebied van het grondbeleid waar nodig bij. Twee keer per jaar schetsen we de actuele situatie in de begroting en de jaarrekening. Gebiedsontwikkeling gemeentelijk initiatief De Vlijt De gemeente heeft eind 2022 de voormalige steenfabriek De Vlijt verworven. De gebouwen op het terrein zijn gesloopt en de aanwezige verharding is verwijderd.
Waar nodig vindt nog de laatste bodemsanering plaats. Op het terrein leggen we een nieuwe ontsluitingsweg aan vanaf de Misterweg. We verwachten hier vanaf 2026 hernieuwd bedrijventerrein uit te geven. De netcongestieproblematiek zorgt ervoor dat we verwachten de laatste kavel in 2030 uit te geven. Spoorzone Op het emplacement in de Spoorzone is plaats voor hoogwaardige bedrijvigheid, perifere detailhandel en maatschappelijke functies. In 2024 is één bedrijfskavel uitgegeven. Eind 2025 is een tweede bedrijfskavel verkocht en begin 2026 volgde de levering van de derde bedrijfskavel. Voor een woonzorgcomplex is in 2024 een koopovereenkomsten gesloten. De laatste bedrijfskavel is nog niet verkocht. De gemeente onderzoekt de 149 mogelijkheden om deze kavel in te zetten voor woningbouw. Zonnebrink Het project Zonnebrink is grotendeels gereed. Het laatste deel van het gebied wordt in 2026 woonrijp gemaakt. Daarna wordt de grondexploitatie beëindigd. Pelkpark fase 3 Aan de Hakkelerkampstraat worden in het plangebied Pelkpark fase 3 elf sociale huurwoningen gebouwd. Het terrein is verkocht aan woningcorporatie De Woonplaats. In het vierde kwartaal van 2025 is het terrein grotendeels bouwrijp gemaakt. De bouw van de woningen start in het derde kwartaal van 2026. Bedrijventerrein Dennenoord De revitalisering van Dennenoord is in 2025 afgerond.
Verhaegh Trading blijft als enige onderneming op Dennenoord gevestigd. Gaxel Samen met de gemeente Vreden beogen we op de landsgrens aan de Vredenseweg het Dienstencentrum Gaxel Grens/zWork Center (GGC) te realiseren. WoooW WoooW omvat het gebied gelegen tussen 't Weurden, de Dingstraat, Roelvinkstraat en Spoorstraat. De Plus-locatie aan de Dingstraat maakt deel uit van het project. De raad heeft in 2023 de voorkeur uitgesproken voor nieuwe huisvesting voor Boogie Woogie, de bibliotheek en de Winterswijkse Uitdaging (WUh) aan de Spoorstraat. Elders in het plangebied is ruimte voor wonen en voor commerciële ruimte. Aan 't Weurden heeft de gemeente drie winkelpanden met bovenwoningen in eigendom. Voor deze locatie wordt een programma van detailhandel en bovenwoningen beoogd. Ribeslaan Aan de Ribeslaan worden woningen gebouwd voor starters. De kaders voor het project zijn uitgewerkt. De inschrijving voor ontwikkelaars vond in 2025 plaats. De gemeente heeft een partij geselecteerd en is hiermee in onderhandeling. De planologische besluitvorming vindt naar verwachting in 2026 plaats. 150 Miste school De basisschool in Miste is gesloten. Het terrein en het gebouw zijn beschikbaar voor herontwikkeling. Gebleken is dat er in Miste behoefte is aan woningen voor jongeren en senioren. Het planologische besluit tot transformatie van de locatie naar woningbouw is begin 2026 genomen.
De grondexploitatie is daarbij geopend. Gebiedsontwikkeling particulier initiatief Narcisstraat / Parallelweg De gemeente heeft in 2023 voor de gemeentelijke positie in het gebied een verkoopovereenkomst gesloten met de projectontwikkelaar die eigenaar is van de aangrenzende vroegere bouwmaterialenhandel Meerdink. De koper ontwikkelt beide locaties als één gebied voor woningbouw. Het bestemmingsplan is vastgesteld, maar doorloopt nog een beroepsprocedure. Het grootste gedeelte van de bestaande opstallen is inmiddels gesloopt. Europalaan De Woonplaats vervangt de komende jaren drie flatgebouwen met in totaal 112 woningen aan de Europalaan door vier nieuwe gebouwen met 132 woningen. De oude en nieuwe gebouwen worden gefaseerd gesloopt en gebouwd, zodat een deel van de bewoners van de te vervangen woningen in één keer over kan naar de nieuwbouw. Conform de planning is in 2025 gestart met de eerste nieuwbouw. Het project is naar verwachting in 2029 afgerond. Kloetenseweg Het leegstaande winkelcentrum op de Pelkwijk is in 2025 gesloopt en wordt vervangen door nieuwbouw met een nieuwe supermarkt en 28 woningen. De bouwwerkzaamheden zijn in 2026 gestart. Park Achterhoek In 2024 is gestart met de bouw van het gezondheidspark Park Achterhoek. In 2025 is de eerste bebouwing in gebruik genomen. Meddo Nieuw Gelle De uitleglocatie in Meddo wordt fasegewijs ontwikkeld. Fase 1 is gereed.
Fase 2 is grotendeels gereed. De fasen 3 en fase 4 zijn begin 2025 in uitvoering genomen. Brinkheurne, terrein Grijsen De tweede fase van dit plan is in uitvoering. In deze fase kunnen elf woningen worden gebouwd. 151 Vredenseweg 4-6 Op het terrein waar vroeger De Jager Wonen was gevestigd zijn tien woningen gebouwd. De juridische overdracht van het openbare gebied moet nog plaatsvinden. De Rikker Het bestemmingsplan voor de Rikker is vastgesteld. Vanaf 2026 worden hier circa 200 woningen gebouwd. Kottenseweg 18 tot 20 en Wooldseweg 13-II Op het terrein waar vroeger een kolenhandel was gesitueerd worden vijf woningen gebouwd. De openbare weg is in 2022 overgedragen. Bumerweg In 2022 heeft de gemeenteraad het bestemmingsplan vastgesteld voor de bouw van negentien appartementen, verdeeld over twee gebouwen op een terrein aan de Bumerweg waar voorheen een aannemersbedrijf was gevestigd. De woningen zijn inmiddels in de verkoop gegaan en worden naar verwachting in 2026 gebouwd. Wonen op Droppers Woold De locatie voor de bouw van zestien woningen nabij de buurtschapskern Woold is bouwrijp gemaakt. In 2025 is gestart met het bouwen van de woningen. Acht van de zestien woningen voldoen aan de norm voor betaalbare koop dan wel betaalbare huur. Sibbinkweg 3 Op het terrein van een voormalige kwekerij worden vijf vrijstaande woningen gebouwd.
Dingstraat 25 Op de locatie van de voormalig speeltuin ’t Kreil worden 49 appartementen gerealiseerd. De vergunning hiervoor is in 2025 verleend. Wij verwachten dat de ontwikkelaar in 2026 start met bouwen. Financiële positie grondexploitatie We onderscheiden in het cluster Grondexploitatie drie categorieën: - Bouwgrond in exploitatie (BIE) - Faciliterend grondbeleid - Strategische posities en grondexploitaties in voorbereiding Voor deze drie groepen gelden verschillende regels over hoe we ze moeten verantwoorden op de balans en over wat in financieel opzicht is toegestaan. We lichten de drie categorieën hierna toe. Bouwgrond in exploitatie (BIE) Bouwgrond in exploitatie (BIE) vormt de kern van het gemeentelijk grondbedrijf. Het gaat om actief grondbeleid, waarmee vaak grote bedragen zijn gemoeid. De gemeente voert de grondexploitatie uit op basis van een vastgesteld planologisch besluit. Investeringen in BIE worden op de balans geactiveerd als onderhanden werk. Dit betekent dat we erop rekenen dat we de investering terugverdienen uit de verkoop van de bouwgrond die wordt ontwikkeld. Als een complex verliesgevend is, vormen we een verliesvoorziening zodra een verlies zich aandient. Winsten worden genomen op basis van Percentage of Completion. Dit is in lijn met het voorzichtigheidsbeginsel.
Om te beoordelen of de complexen in de BIE nog winstgevend zijn, rekenen we bij de jaarrekening de actuele stand van zaken van de complexen door. In 2025 omvatte de BIE vijf complexen. Twee daarvan zijn woningbouwprojecten: Zonnebrink en Pelkpark fase 3. De overige drie betreffen bedrijventerreinen: Dienstencentrum Gaxel, Spoorzone-emplacement en De Vlijt. De boekwaarde van de BIE nam per saldo met € 0,6 miljoen af. De boekwaarde was op 31 december 2025 € 7,1 miljoen. De belangrijkste wijzigingen in de boekwaarde van de complexen zijn: • | De boekwaarde van het Spoorzone-emplacement nam met € 0,35 miljoen af. De uitgifte van de grond bracht € 0,5 miljoen op. Daartegenover staan rentebijschrijving en andere uitgaven (€ 0,1 miljoen) en een aan de exploitatie onttrokken winst van circa € 84.000. • | De boekwaarde van De Vlijt nam met circa € 0,35 miljoen toe. De uitgaven voor het bouwrijp maken en de financieringsrente bedroegen € 0,5 miljoen. Daartegenover staat een voorschot op een subsidie van de provincie voor dit project van € 0,2 miljoen. • | Door een tegenvallende fasering en gronduitgifte is de verliesvoorziening verhoogd met circa € 0,7 miljoen. De verliesvoorziening is toegelicht bij het onderdeel Financieel resultaat BIE.
• | De voorziening voor de complexen in de BIE neemt met € 745.000 toe door de verhoging van de voorziening van complex De Vlijt (€ 736.000) en een kleine verhoging van de verliesvoorziening voor Pelkpark fase 3 (€ 9.000). (In € 1.000) Boekwaarde Bouwgrond in exploitatie (BIE) Complex | Boekwaarde 1-1-2025 | Boekwaarde 31-12-2025 Dienstencentrum Gaxel | 207 | 215 Zonnebrink | -66 | -20 Pelkpark fase 3 | 23 | 109 Spoorzone-emplacement | 2.609 | 2.266 De Vlijt | 5.942 | 6.306 Totaal bruto | 8.715 | 8.876 Af: voorziening complexen BIE | -1.076 | -1.821 Netto boekwaarde BIE | 7.639 | 7.055 Financieel resultaat BIE Op de complexen in de bouwgrond in exploitatie (BIE) is een negatief resultaat van € 618.000 gerealiseerd. Dit negatieve resultaat is als volgt opgebouwd: 152 Winstneming | € 43.000 Zonnebrink Winstneming Spoorzone- | € 84.000 emplacement Subtotaal | € 127.000 Af: Verhoging voorziening De | € 736.000 Vlijt Af: Verhoging voorziening | € 9.000 Pelkpark fase 3 Totaal | - € 618.000 Bij de complexen Zonnebrink en Spoorzone-emplacement is een tussentijds positief resultaat gerealiseerd. De winstneming is op basis van Percentage of Completion (POC-methode). Voor de complexen De Vlijt en Pelkpark fase 3 treffen we een verliesvoorziening. De winstneming en verliesvoorziening BIE worden toegelicht onder de gelijknamige kopjes in deze paragraaf.
Winst 2025 op complexen Op de complexen Zonnebrink en Spoorzone-emplacement worden tussentijds positieve resultaten gerealiseerd. Bij exploitaties met een positief resultaat wordt de winst gefaseerd over de looptijd aan de exploitaties onttrokken. Per complex nemen we winst naar rato van de mate waarin kosten en opbrengsten zijn gerealiseerd. De winst wordt berekend volgens de methode Percentage of Completion (POC- methode). De Commissie Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (Commissie BBV) heeft aangegeven dat de POC-methode moet worden gehanteerd voor het vaststellen van winsten uit gemeentelijke grondexploitaties. Het eerder gerealiseerde resultaat op het complex Zonnebrink wordt met € 43.000 bijgesteld. In de Spoorzone is in 2025 een tweede kavel uitgegeven. Hierdoor is een resultaat van € 84.000 onttrokken ten gunste van de jaarrekening. Gezamenlijk is de winstneming in de BIE € 126.640. (In € 1.000) Complex | Totale winst | Winst gerealiseerd t/m Winst onttrokken t/m Te verantwoorden winst complex *) | 2025 | 2024 | 2025 Zonnebrink | 97 | 96 | 53 | 43 Spoorzone-emplacement | 704 | 178 | 95 | 84 Totaal | 802 | 274 | 148 | 127 *) Winst berekend naar eindwaarde 153 Verliesvoorziening BIE Voor complexen met een negatief financieel resultaat treffen we verliesvoorzieningen.
Het resultaat van 2025 komt tot uitdrukking in de verhoging dan wel verlaging van de verliesvoorziening die nodig is nadat we de exploitatie hebben geactualiseerd. Wanneer een verlieslatend complex wordt beëindigd valt de voorziening vrij. De verliesvoorziening voor De Vlijt wordt met € 736.000 verhoogd. Dit heeft twee oorzaken. Ten eerste dalen de verwachte opbrengsten doordat het aantal vierkante meters uitgeefbare grond naar beneden is bijgesteld. Dit komt doordat het openbare gebied volledig op eigen grond moet worden aangelegd. Eerder werd uitgegaan van samenwerking met een aangrenzende grondeigenaar en aanleg van de ontsluitingsweg op gezamenlijke grond. Een bijkomende factor is dat een deel van het plangebied wordt ingezet voor natuurcompensatie. In de loop van 2025 is meer duidelijk geworden over de opgave voor natuurcompensatie. Hierdoor neemt het uitgeefbare oppervlakte af. Dit leidt tot een lagere opbrengst. De tweede oorzaak is de problematiek omtrent netcongestie. We houden er rekening mee dat dit leidt tot een vertraging van de uitgiften. De langere looptijd van de exploitatie leidt tot stijgende rente- en beheerskosten. Voor het complex Pelkpark fase 3 wordt de verliesvoorziening verhoogd met € 9.000. Het project heeft ten opzichte van de oorspronkelijke planning een iets langere fasering dan verwacht. Dit leidt tot een verhoging van de verliesvoorziening.
We verwachten de grond in 2026 uit te geven aan De Woonplaats. (In € 1.000) Complex | Stand voorziening | Toename | Stand voorziening 1-1-2025 | 2025 | 31-12-2025 Pelkpark fase 3 | 12 | 9 | 21 De Vlijt | 1.064 | 736 | 1.800 Totaal | 1.076 | 745 | 1.821 Resultaat 2025 ten opzichte van de begroting 2025 In de begroting 2025 werd na de tweede financiële prognose rekening gehouden met een voordelig resultaat op de BIE van € 86.000. Gerealiseerd is: | - € 618.000 Resultaat nadeliger dan verwacht: | € 704.000 Het resultaat is nadeliger dan verwacht. Een belangrijke factor hierin is de extra verliesvoorziening voor De Vlijt. De oorzaken van de verhoging van de verliesvoorziening zijn eerder benoemd. Hoewel dit nadelige resultaat gedeeltelijk te voorzien was, was het moeilijk nauwkeurig te kwantificeren. Daartegenover staat dat het resultaat voor complex Zonnebrink positiever uitvalt dan bij de begroting 2025 werd verwacht. Dit komt door meevallende kosten bij het woonrijp maken van het terrein. Uitgegeven gronden in eigen exploitaties Onderstaande tabel geeft een overzicht van de in 2025 uitgegeven grond binnen eigen exploitaties. Complex / categorie | kavels | m2 Bedrijventerrein: Spoorzone-emplacement | 1 perceel | 3.910 154 155 Meerjarenperspectief Grondexploitaties Jaarlijks actualiseren we de grondexploitatieberekeningen.
De geactualiseerde exploitatieberekeningen geven inzicht in de financiële resultaten van de gemeentelijke grondexploitaties en vormen de basis voor de risicoanalyse over de bouwgrond in exploitatie (BIE). We actualiseren de exploitatieberekeningen bij de jaarrekening. We toetsen de waardering van de grondexploitaties op de balans aan de actuele berekening. Indien uit de actualisering blijkt dat een complex verlieslatend is, treffen we in de jaarrekening een verliesvoorziening. De grondexploitatieberekeningen zijn een belangrijk onderbouwend element voor de jaarrekening. Bij de vaststelling van de jaarrekening wordt de raad onder meer voorgesteld in te stemmen met: • De bij de jaarrekening geactualiseerde grondexploitatieberekeningen, en daarmee impliciet met de uitgangspunten die zijn gehanteerd voor het actualiseren van de grondexploitaties. • Het in de gemeentebegroting verwerken van de wijzigingen in de uitgavenramingen als gevolg van het actualiseren van de exploitatieberekeningen. Uitgangspunten actualisering grondexploitatieberekeningen bij de jaarrekening 2025 De uitgangspunten voor de actualisering zijn: • De programma’s in kavels en vierkante meters grond die we verwachten uit te geven met een fasering in tijd. • De grondprijzen waarvan wordt uitgegaan. • De rekenparameters waarmee wordt gerekend in de exploitatieberekeningen.
Programma woningbouw De gemeente beschikt bij één bouwgrond in exploitatie (BIE) over grond die wordt uitgegeven voor woningbouw. Dat is aan de Hakkelerkampstraat op de plek van de vroegere Kohnstammschool (Pelkpark fase 3). Eind 2025 is het voormalige schoolgebouw gesloopt en is de koopovereenkomst getekend met De Woonplaats. Het terrein wordt op dit moment bouwrijp gemaakt. Er is overeenstemming met De Woonplaats over het invullen van de locatie met elf grondgebonden sociale huurwoningen. De juridische overdacht vindt in 2026 plaats. Naar verwachting start De Woonplaats medio 2026 met de bouw van de woningen. Complex / categorie 2026 Woningbouw: Aantal kavels Pelkpark fase 3 11 Programma bedrijventerreinen en overige In de Spoorzone is aan de zogenaamde Bouwboulevard de eerste kavel uitgegeven in 2024. De tweede bedrijfskavel is eind 2025 verkocht. De derde bedrijfskavel is begin 2026 geleverd. De afgelopen jaren hebben zich diverse serieuze kandidaten gemeld voor de Spoorzone. Verwacht wordt dat in 2026 ook de laatste kaveluitgifte gaat plaatsvinden. Met Marga Klompé is op 30 april 2024 een koopovereenkomst gesloten over de kavel naast de sporthal. We gaan uit van levering van de kavel in 2027. Eerst moet de planologische procedure voor dit perceel worden doorlopen. Het initiatief daarvoor ligt bij Marga Klompé.
De geselecteerde ontwikkelaar voor het grensoverschrijdende Dienstencentrum Gaxel heeft zich in 2024 teruggetrokken. In afwachting van een nieuwe ontwikkelende partij is de verwachting dat de kavel in 2027 wordt uitgegeven. Voor De Vlijt wordt uitgegaan van een verkaveling in drie percelen. De eerste kavel bij De Vlijt wordt naar verwachting in 2026 uitgeven. De netcongestieproblematiek heeft gevolgen voor de uitgiften van de overige twee kavels. Er is nog een kleine restcapaciteit aanwezig. Naar verwachting is aansluiting van meer capaciteit op het elektriciteitsnetwerk op korte termijn niet mogelijk. De uitgifte van de laatste kavel verwachten we daarom in 2030. In de risicoparagraaf bij de jaarrekening worden de risico’s omtrent de netcongestieproblematiek meegewogen. (In m²) Complex | Totaal | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Spoorzone-emplacement | 23.251 | 10.515 | 12.736 Dienstencentrum Gaxel | 6.873 | 6.873 De Vlijt | 38.090 | 14.393 | 10.500 | 13.197 Totaal | 68.214 | 24.908 | 19.609 | 10.500 | 13.197 Grondprijzen We verwachten in 2026 grond uit te geven in de complexen Pelkpark fase 3, Spoorzone-emplacement en De Vlijt. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in grondprijzen voor bedrijven en voor woningbouw. Spoorzone Emplacement In de Spoorzone is één kavel nog niet verkocht. Op basis van de actuele raming telt de kavel 6.605 m2.
De kavelprijs is vastgesteld op € 784.619, exclusief btw. Ten opzichte van 2025 is dat een verhoging van de grondprijs met 1,5%, gelijk aan de procentuele verhoging voor De Vlijt. We onderzoeken of de laatste kavel geschikt is voor woningbouw. De kavel wordt daarom op dit moment niet te koop aangeboden. De Vlijt De gemeente is in vergaande onderhandeling met een partij over de verkoop van kavel A op de Vlijt voor de in 2025 vastgestelde grondprijs van € 140 per m2. De grondprijs van de resterende kavels is voor 2026 verhoogd met 1,5% naar € 142,10 per m2. Gaxel Grens/zWork Center (GGC) De grondprijs voor het GGC bedraagt € 50 per m2. De grondprijs is afgestemd met Stadt Vreden, onze partnergemeente in dit project. Complex Pelkpark fase 3 De grond in Pelkpark fase 3 wordt uitgegeven voor sociale woningbouw. In 2025 heeft het college de grondprijs vastgesteld op € 25.000 per kavel. Nieuwe complexen woningbouw Begin 2026 is een nieuw complex geopend voor uitgifte van woningbouw bij het voormalige schoolgebouw in Miste. We verwachten in 2026 ook een nieuw complex voor uitgifte van woningen te openen aan de Ribeslaan. De grondprijzen hiervoor zijn in 2025 vastgesteld. Voor sociale woningbouw worden (onder voorwaarde) in 2026 de grondprijzen uit onderstaande tabel gehanteerd. De grondprijs per woning wordt gerelateerd aan de hoogte van de huur.
Wanneer wordt gebouwd voor een doelgroep met lagere inkomens en een lagere huur, is de grondprijs lager. Op deze wijze kan de gemeente bijdragen aan het haalbaar maken van nieuwbouw voor groepen met lagere inkomens. Het uitgangspunt is een grondprijs van € 25.900 per kavel voor een grondgebonden woning. Dit niveau sluit aan bij wat in de regio gangbaar is. Bij appartementen is de grondprijs per woning lager. 156 Grondprijs per woning (in € 1.000), exclusief btw Niveau huur woning | Huurprijs per maand | Grondgebonden woning | Appartement Maximaal liberalisatiegrens | 1 | 26 | 23 Maximaal tweede aftoppingsgrens | 1 | 21 | 19 Maximaal eerste aftoppingsgrens | 1 | 19 | 17 Maximaal kwaliteitskortingsgrens | 0 | 15 | 12 Rekenparameters Omschrijving (toelichting) De grondexploitaties zijn berekend met de volgende rekenparameters: Jaarrekening | Jaarrekening 2025 | 2024 Rekenrente grondexploitatie | 2,0% | 2,0% Disconteringspercentage | 2,0% | 2,0% verliesvoorzieningen Kostenstijging - algemeen | 3,0% | 4,0% Kostenstijging - plankosten | 2,0% | N.v.t. Opbrengstenstijging | 1,5% | 1,5% Rente-/disconteringspercentages De aan de grondexploitaties door te belasten rente berekenen we volgens de interne rekenrente. Deze is ongewijzigd: 2,0%. Wanneer een grondexploitatie verlieslatend is, moet een voorziening worden getroffen voor het verwachte tekort.
De verliesvoorziening moet gelijk zijn aan de negatieve Netto Contante Waarde (NCW) van het complex. De NCW is berekend met een disconteringspercentage van 2%. De Europese Centrale Bank (ECB) streeft naar een inflatie op de middellange termijn van 2%. Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) verwijst naar de ECB en schrijft voor dat dit percentage voor de berekening van de contante waarde bij verlieslatende complexen moet worden gebruikt. Kostenstijging/opbrengstenstijging We houden in de grondexploitatieberekeningen rekening met prijsstijgingen door inflatie. Dit geldt zowel voor de uitgaven als voor de inkomsten. Na de grote prijsstijgingen in 2022 is de inflatie weer afgenomen, maar in Nederland nog steeds op een relatief hoog niveau. Over het algemeen wordt verwacht dat de inflatie op de middellange termijn rond de 2,0% uitkomt, het streefpercentage van de ECB voor de eurozone. Op korte termijn wordt een hogere kostenindexatie verwacht die boven het inflatiestreven ligt. Omdat de uitgaven in onze lopende exploitaties vooral in 2026 en 2027 plaatsvinden, gaan we uit van een kostenstijging van 3% voor de kosten voor Grond-, Weg- en Waterbouw (GWW). De plankosten bestaan hoofdzakelijk uit de ambtelijke kosten voor de planbegeleiding. De cao Gemeenten 2025-2027 hanteert een salarisverhoging van 1,25% per 1 juli 2026 en 1,6% per 1 januari 2027.
De stijging in 2026 en 2027 zit dus onder de 2%. De tarieven voor inhuur van personeel stijgen door schaarste jaarlijks naar verwachting harder dan 2%. Tezamen komt dit uit op circa 2% (gelijk aan de gewenste inflatie van de ECB). Daarom is uitgegaan van een kostenindexatie van 2% voor de plankosten. 157 Actuele prognose van de resultaten van de totale grondexploitatie De waarde van de gezamenlijke exploitaties is iets afgenomen. De Netto Contante Waarde (NCW) bedraagt € 543.000. Bij de jaarrekening 2024 was de prognose € 598.000; per saldo € 55.000 minder. Het beeld voor de komende jaren ziet er gezond uit met een verwachte winst van € 543.000. Dit verwachte resultaat is niet verwerkt in de begroting 2026-2029. We verwerken winsten uit grondexploitaties pas in de begroting wanneer de grondverkopen die ten grondslag liggen aan de te realiseren winst zijn gedekt door verkoopovereenkomsten. Winstnemingen worden daarom meestal pas gedurende het jaar van realisatie via een begrotingswijziging in de begroting verwerkt. De voorzieningen voor verlieslatende exploitaties zijn toereikend. De kolom ‘NCW eindsaldo per 31-12-2025 inclusief voorziening’ laat zien dat de voorzieningen voor de verlieslatende exploitaties toereikend zijn. Het resultaat van de verlieslatende complexen De Vlijt en Pelkpark 3 wordt dankzij de voorzieningen teruggebracht naar (afgerond) nul.
(In € 1.000) Complex | Boekwaarde | Uitgaven | Opbrengsten | Eindjaar | NCW eindsaldo | NCW eindsaldo per 31-12-2025 | na 2025 | na 2025 | exploitatie | exploitatie per 31-12-2025 inclusief 31-12-2025 | voorziening Grondexploitatie in exploitatie 19 Dienstencentrum | 215 | 142 | 373 | 2027 | 10 | 10 Gaxel 20 Zonnebrink | -20 | 18 | 0 | 2026 | 3 | 3 24 Pelkpark fase 3 | 109 | 184 | 275 | 2027 | -21 | 0 61 Spoorzone | 2.266 | 130 | 3.016 | 2027 | 530 | 530 62 De Vlijt | 6.306 | 1.295 | 5.946 | 2030 | -1.800 | 0 Totaal | 8.876 | 1.769 | 9.610 | 543 Grondexploitatiebegrotingen bij jaarrekening 2025 ten opzichte van jaarrekening 2024 De totale uitgaven van de bouwgrond in exploitatie (BIE) nemen toe, terwijl de totale inkomsten afnemen. Dit komt met name door complex De Vlijt. Bij complex Spoorzone-emplacement nemen de uitgaven ook toe, maar deze worden grotendeels gecompenseerd door de toegenomen inkomsten. In de complexen Zonnebrink, Pelkpark fase 3 en Dienstencentrum Gaxel verandert niet zoveel. Het toekomstige resultaat op basis van de Netto Contante Waarde (NCW) van de Spoorzone neemt af met € 61.000. Dit komt door een winstonttrekking van €84.000. De verwachte totale uitgaven stijgen daarnaast relatief sneller dan de verwachte totale inkomsten. Het negatieve resultaat van complex De Vlijt neemt met € 0,7 miljoen toe.
Dit komt met name door het verminderde aantal vierkante meters uitgeefbare grond en de extra rentekosten door vertraging in de uitgifte als gevolg van netcongestie. Dit negatieve resultaat wordt opgevangen met de getroffen verliesvoorziening. De stijging van de verliesvoorziening gaat ten laste van de jaarrekening 2025. 158 (In € 1.000) Complex | Grondexploitatiebegr | Grondexploitatiebegr | Onwikkeli oting bij jaarrekening | oting bij jaarrekening | ng 2025 2024 | 2025 | ten opzichte van 2024 Totale uitgaven | Totale Resulta | Totale uitgaven | Totale Resulta Uitgaven Inkomst Resulta inclusief rente | inkomst at NCW | inclusief rente | inkomst at NCW | en | at NCW en | per | en | per 1-1-202 | 1-1-202 5 | 6 Zonnebrink | 1.164 | 1.167 | 3 | 1.164 | 1.167 | 3 | 1 | - | -1 Pelkpark fase | 291 | 279 | -12 | 297 | 275 | -21 | 5 | -4 | -9 3 Spoorzone- | 3.434 | 4.049 | 591 | 3.572 | 4.124 | 530 | 139 | 75 | -61 emplacement Dienstencentr | 380 | 384 | 4 | 368 | 379 | 10 | -12 | -6 | 6 um Gaxel De Vlijt | 8.072 | 6.943 | -1.064 | 8.325 | 6.338 | -1.800 | 253 | -605 | -736 Totaal | 13.342 | 12.822 | -478 | 13.727 | 12.282 | -1.278 | 385 | -540 | -801 Uitgaven 2026 De gemeenteraad autoriseert de uitgaven voor de grondexploitaties. Voor lopende grondexploitaties stelt de raad de grondexploitatiebegroting vast.
Met de vaststelling van de grondexploitatiebegroting stelt de raad budget beschikbaar voor de uitgaven voor het project. Een exploitatieberekening onderbouwt de besluitvorming. Tijdens de uitvoering van het project wordt de grondexploitatieberekening jaarlijks geactualiseerd bij de jaarrekening. Indien er aanleiding toe is, wordt een exploitatieberekening tussentijds nogmaals geactualiseerd. Bij het actualiseren van exploitatieberekeningen wijzigen doorgaans de uitgaven voor het complex. Zodra de gemeenteraad bij het vaststellen van de jaarrekening instemt met de actualisering van de exploitatieberekeningen, stemt de raad ook in met de gewijzigde uitgavenraming. Het eerder beschikbaar gestelde budget wordt vervangen door de geactualiseerde raming. In de eerstvolgende wijziging van de begroting 2026 worden de actuele ramingen voor de uitgaven 2026 verwerkt in de begroting. Het meeste geld wordt uitgegeven aan het complex De Vlijt. In 2026 wordt rekening gehouden met uitgaven voor bodemsanering en voor de aanleg van de nieuwe infrastructuur bij het complex. De in 2026 geplande uitgaven voor de grondexploitaties zijn: (In € 1.000) Complex | Uitgaven 2025 19 Dienstencentrum Gaxel | 52 20 Zonnebrink | 18 24 Pelkpark fase 3 | 133 61 Spoorzone | 68 62 De Vlijt | 947 Totaal | 1.218 Faciliterend grondbeleid Bij faciliterend grondbeleid is sprake van grondexploitaties door derden.
De gemeente is in dit geval geen eigenaar van de gronden, maar werkt mee aan de ontwikkeling van projecten. De kosten verhalen we op de (particuliere) ontwikkelaar van de gronden. Hiervoor sluiten we grondexploitatieovereenkomsten met ontwikkelaars. Het faciliterend grondbeleid is op de balans opgenomen onder de overige vorderingen. Het gaat hierbij dan om vorderingen die we op ontwikkelaars hebben. De plannen voor het faciliterend grondbeleid (ook wel particuliere exploitaties 159 genoemd) hebben we toegelicht onder het kopje Gebiedsontwikkeling particulier initiatief. (In € 1.000) Boekwaarde in overige vorderingen (faciliterend grondbeleid) Complex | Boekwaarde 1-1-2025 | Boekwaarde 31-12-2025 Narcisstraat - facilitair grondbeleid | 16 | 41 Vredenseweg 4 | -6 | -5 Terrein Wooldseweg Kottenseweg | -6 | -13 Wonen op Droppers Woold | -12 | -11 Europalaan nieuwbouw DWP | 21 | 46 Kloetenseweg supermarkt | 3 | -7 Herontwikkeling Dingstraat 25 | - | 33 Afwikkeling diverse complexen | -25 | -12 De Rikker | -73 | -81 Siloterrein | -1 | - Meddo Nieuw Gelle | 20 | -0 Sibbinkweg 3 | - | - Brinkheurne/Grijsen | - | - Boekwaarde faciliterend grondbeleid | -62 | -9 Strategische posities en grondexploitaties in voorbereiding Met strategische posities en grondexploitaties in voorbereiding willen we in de toekomst grondexploitatie bedrijven.
Deze gronden nemen we op de balans op onder de materiële vaste activa (MVA) en, voor zover het gaat om voorbereidingskosten, onder de immateriële vaste activa (IVA). Bij strategische posities mogen we de financieringsrente - anders dan bij actieve grondexploitaties (BIE) - niet bijschrijven op de boekwaarde. (In € 1.000) Boekwaarde complexen in materiële vaste activa | Boekwaarde | Boekwaarde Complex | 1-1-2025 | 31-12-2025 Narcisstraat Transformatie | 846 | 886 Weurden 2-4 | 463 | 451 Weurden panden nummer. 8 t/m 14 (Voormalige Expert en Aldi) | 742 | 719 Werklandschap Arrisveld | 503 Totaal bruto | 2.051 | 2.558 Af: voorziening complexen in vaste activa | 324 | 324 Netto boekwaarde in vaste activa | 1.727 | 2.234 Immateriële vaste activa (IVA) Op de plek waar vroeger basisschool De Ribes stond en op de locatie van de basisschool in Miste ontwikkelen we woningbouw. Wanneer het omgevingsplan gereed is, verrekenen we de voorbereidingskosten in de grondexploitatie van het complex. Voor de locatie van de voormalige basisschool in Miste is begin 2026 een complex geopend. Op 28 november 2024 heeft de raad kredieten beschikbaar gesteld voor het ontwikkelen van het nieuwe bedrijventerrein Arrisveld. In 2024 en 2025 zijn uitgaven ten laste van het voorbereidingskrediet gebracht.
Ook voor het bedrijventerrein geldt dat de voorbereidingskosten worden verrekend in de grondexploitatie van het complex zodra het omgevingsplan is vastgesteld. 160 (In € 1.000) Boekwaarde complexen in immateriële vaste activa | Boekwaarde | Boekwaarde Complex | 1-1-2025 | 31-12-2025 Ribeslaan | 10 | 18 Miste terrein school | 6 | 13 Werklandschap Arrisveld | 0 | 140 Totaal | 16 | 171 Geopende en beëindigde complexen In 2025 zijn geen actieve complexen bouwgrond in exploitatie (BIE) geopend of gesloten. Bij het faciliterend grondbeleid is het complex Herontwikkeling Dingstraat 25 toegevoegd. Het is een project waarbij een ontwikkelaar 49 appartementen realiseert, waarvan 24 betaalbare koopwoningen. Er is één faciliterend complex beëindigd. Dit is het siloterrein. De openbare ruimte bij dit project is in 2025 overgedragen aan de gemeente. Paragraaf Wet open overheid (Woo) Wet open overheid Achtergrond en historie Op 1 mei 2022 is de Woo in werking getreden. Deze wet heeft als doel overheden transparanter te maken voor inwoners. Informatie moet beter vindbaar en uitwisselbaar zijn, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren. In de Woo worden gemeenten gefaseerd verplicht om informatie actief openbaar te maken. Er zijn zeventien informatiecategorieën die uiteindelijk verplicht openbaar moeten worden gemaakt. Dit vindt gefaseerd plaats bij Koninklijk Besluit.
Per 1 november 2024 is het wettelijk verplicht de onderstaande vijf informatiecategorieën van de Woo openbaar te maken. De gemeente Winterswijk voldoet aan deze wettelijke verplichting. • | Wetten en algemeen verbindende voorschriften (art. 3.3, eerste lid, onderdeel a). • | Overige besluiten van algemene strekking (art. 3.3, eerste lid, onderdeel b). • | Organisatie en werkwijze (art. 3.3, eerste lid, onderdeel d). • | Bereikbaarheidsgegevens (art. 3.3, eerste lid, onderdeel e). • | Vergaderstukken van de Staten-Generaal (art. 3.3, tweede lid, onderdeel b). Implementatie 2025 De implementatie van de Wet open overheid (Woo) is in 2025 nog niet voltooid. Voor het nieuw opgestelde projectplan dient een opdrachtnemer te worden benoemd die het project uitvoert en afrondt. Er zijn nog geen Woo-contactpersoon en Woo- coördinator benoemd, als gevolg van beperkte personele capaciteit. Voor de de behandeling van ontvangen Woo-verzoeken wordt momenteel gebruik gemaakt van externe capaciteit. Bijlagen jaarverslag Bijlage beleidsindicatoren Beleidsindicatoren Omschrijving (toelichting) In deze bijlage zijn de voor iedere gemeente verplicht voorgeschreven beleidsindicatoren opgenomen. De gegevens zijn afkomstig van de openbare bron 'Waarstaatjegemeente.nl' (per 02 maart 2026).
Om enige context te bieden aan de scores, zijn telkens de meest actuele jaren van zowel Winterswijk als Nederland (het landelijk gemiddelde) opgenomen. 161 Excel-tabel Onderwerp: | Programma | Peiljaar Winterswijk | Nederland Veiligheid Verwijzingen Halt (per 10.000 jongeren) | 1 en 4 | 2024 | 130 | 90 2023 | 70 | 90 2022 | 70 | 80 Misdrijven - geweldsmisdrijven (per 1.000 inwoners) | 4 | 2024 | 4,8 | 4.3 2023 | 4,4 | 4,3 2022 | 5,1 | 4,5 Misdrijven - Vernielingen en misdrijven tegen openbare orde en gezag (per 1.000 | 4 | 2024 | 4,4 | 5,7 inwoners) 2023 | 5,6 | 5,8 2022 | 5,1 | 6 Misdrijven - Diefstallen uit woning (per 1.000 inwoners) | 4 | 2024 | 0,9 | 1,2 2023 | 0,9 | 1,3 2022 | 1,2 | 1,4 Misdrijven - Winkeldiefstallen (per 1.000 inwoners) | 4 | 2024 | 1,5 | 2,2 2023 | 1,2 | 2,5 2022 | 1,5 | 2,3 Economie Functiemenging in % | 3 | 2024 | 52,5% | 54,5% 2023 | 52,3% | 54,2% 2022 | 52,3% | 53,8% Vestiging (van bedrijven) per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar | 3 | 2024 | 165,50 | 191,40 2023 | 160,00 | 181,80 2022 | 157,70 | 174,10 Onderwijs Absoluut verzuim (per 1.000 leerlingen) | 2 | 2024 | 26,6 | 6,7 2023 | 26,7 | 6,3 2022 | 2,8 | 4,2 Relatief verzuim (per 1.000 leerlingen) | 2 | 2024 | 24 | 28 2023 | 19 | 27 2022 | 18 | 24 Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) (in %) | 2 | 2024 | 2,2% | 2,3% 2023 | 2,4% | 2,4% 2022 | 2,1% | 2,4%