CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarstukken 2021

Algemene raadscommissie 16 juni 2022, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Jaarstukken 202137.958 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

bewegen en sport.

o We legden hierover contact met trainers, begeleiders, sportdocenten, huisartsen en de GGD om elkaar te informeren, te versterken en sport onder de aandacht van een breed publiek te brengen. Het sport- en beweegaanbod is zo steeds bekender geworden en er vonden meer doorverwijzingen plaats. We zorgen voor een passend sport- en beweegaanbod voor senioren o Mooi voorbeeld hiervan is Walking sports. Naast het succesvolle Walking voetbal is nu Walking handbal in oprichting. Door deze vormen van sport en bewegen kunnen senioren langer meedoen, zodat zij deel blijven uitmaken van een sociaal netwerk, langer gezond blijven en beter in staat zijn zelfstandig te blijven wonen. Onze huisstijl ‘Actief Winterswijk’ is in 2021 zichtbaarder o We begaven ons meer in de wijken, op de sportparken en op social media en werden hierdoor zichtbaarder en bekender. We inspireren verenigingen de Open club-gedachte uit te dragen o De sportvereniging is een ontmoetingsplek waar leden, ouders, vrijwilligers, supporters en bewoners samenkomen. De kracht zit hem in het verenigen en verbinden. Door meer open te staan/ meer naar buiten gericht te zijn, is er oor en oog voor de maatschappelijke problemen die zich ook vertalen binnen de vereniging. In 2021 hebben meer sportverenigingen elkaars kennis en faciliteiten gebruikt. Ook worden de accommodaties benut voor overleggen en bijeenkomsten met derden.

Tot slot werden de sportparken Jaspers, 't Huitinkveld en atletiekvereniging Archeus ingezet als leer-en werkplek voor studenten van het Graafschap College. o Door de verenigingsmonitor is goed inzichtelijk geworden waar behoeftes liggen bij gesubsidieerde sportverenigingen. In samenwerking met de buurtsportcoaches en de werkgroep Sport is ingezet op behoud van leden en sterk kader. Ook boden we workshops aan, zoals Besturen met visie en Financiële draagkracht. De workshops zijn een eerste stap om inzichtelijk te krijgen met welke problemen verenigingen kampen. Hierna worden een-op-een trajecten 24

aangeboden. De workshops werden door ongeveer 10 clubs bezocht. In 2021 zijn bij 3 clubs intensievere begeleidingstrajecten gestart. We geven uitvoering aan de uitkomst van het onderzoek naar zwemonderwijs o In 2021 is onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van het vergroten van de inkomsten van zwembad Jaspers. Als aan een aantal randvoorwaarden wordt voldaan, zijn er kansen voor optimalisatie. Covid-19 heeft een groot effect gehad op de openstelling van het zwembad en heeft een succesvolle implementatie van de aanbevelingen bemoeilijkt. Het college heeft aangegeven ook te willen inzetten op duurzaamheidsmaatregelen bij het zwembad. Een onderzoek naar mogelijke duurzaamheidmaatregelen, en wat die betekenen voor de exploitatie, is in gang gezet. We verwachten de uitkomsten hiervan in 2022. In 2021 is een meerjarenplanning voor de vervanging van onze sportvoorzieningen gemaakt o Volgens de meerjarenplanning werden investeringen gedaan voor onderhoud van kunstgrasvelden. o In 2021 is het tennispark geheel opgeknapt. De Winterswijkse Tennis Club heeft nu ook padel tennisbanen. Sportnota o Met partners van binnen en buiten de gemeentelijke organisatie kwam een nieuwe beleidsnota Sport Beweegt Winterswijk tot stand. Sportakkoord o Vanuit een gezamenlijk gevoelde verantwoordelijkheid werken diverse organisaties aan sporten en bewegen in Winterswijk.

In 2021 ondertekenden we het Sportakkoord. Daarmee gaven we het officiële startsein voor de uitvoering van dit akkoord.

2.3 Inkomen en participatie Portefeuillehouder H.J. Tannemaat Ambitie Iedereen doet mee en niemand staat aan de kant. Relevante documenten voor dit beleidsveld zijn: Integrale Verordening sociaal domein Inrichtingsplan Samen aan het stuur Beleidskader 2018 – 2022 sociaal domein ‘Meedoen in Winterswijk’ Inkoopdocumenten sociaal domein Doelstellingen We begeleiden zoveel mogelijk mensen naar werk en financiële onafhankelijkheid. Voor mensen die geen werk vinden, zoeken we wegen om maatschappelijk actief te blijven. Nieuwkomers kunnen inburgeren door aandacht voor gezondheidsvaardigheden en financiële zelfredzaamheid. We nemen als werkgever maatschappelijke verantwoordelijkheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Hoe te bereiken? We geven uitvoering aan de opgave Armoede. Zie hoofdstuk Opgaven voor uitgebreide informatie over deze opgave en de bijbehorende plannen. 25

We verminderen het aantal bijstandsgerechtigden. We stimuleren talentontwikkeling. We ontwikkelen een route voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt van arbeidsmatige dagbesteding tot uitstroom naar betaald werk. We zetten middelen uit het participatiebudget in om de afstand van de klant tot de arbeidsmarkt zoveel en zo snel als mogelijk te verkleinen. Wat is het resultaat? Uitvoering geven aan de opgave Armoede (toelichting hoofdstuk Opgaven). Uitvoeren van ’Samen aan het Stuur’. o De SDOA en Werkbaan Oost zijn samengevoegd tot één werkleerbedrijf, Fijnder. Sinds 1 oktober gebeurt de integrale intake bij Sociaal Team de Post. De nieuwe huisvesting van Fijnder heeft vertraging opgelopen en wordt in het eerste kwartaal 2022 in gebruik genomen. Resultaatafspraken maken over de daling van het aantal bijstandsgerechtigden met Fijnder o Het uitkeringsbestand is gedaald met 3,6%. Dit is gunstiger dan de verwachte stijging met 1,6%. Het aantal mensen dat met een loonkostensubsidie werk heeft aanvaard, is gestegen van 45 naar 55. Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten (TONK). o De TONK is gedurende de periode januari tot oktober uitgevoerd. De regeling voorzag in een bijdrage voor de vaste lasten voor inwoners die een inkomensdaling hadden van minimaal 15% door de coronamaatregelen. Voor de TONK is een ruimhartig beleid opgesteld.

Er zijn bij Fijnder 141 aanvragen TONK ingediend, waarvan 46 door inwoners uit Winterswijk. Hiervan zijn er 31 toegekend. Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo). o De Tozo is uitgevoerd door de ROZ (vereniging Raad Onroerende Zaken). Naast de financiële hulp voor levensonderhoud en het verstrekken van bedrijfskrediet zijn ondernemers, die daar behoefte aan hadden, ondersteund bij de heroriëntatie op hun bedrijf. Integrale Verordening sociaal domein uitvoeren. o Vanaf 1 januari 2021 is de Integrale Verordening sociaal domein van kracht. Dit maakt het makkelijker om waar nodig maatwerk te leveren en om meer integraal te werken volgens de bedoelingen van de wetten (Wmo, Jeugdwet, Participatiewet en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening). Deze Verordening ondersteunt de integrale intake (zie beleidsveld 1.2 voor een uitgebreide toelichting). De ziektekostenverzekering voor mensen met lage inkomens op een andere manier vormgeven o De collectieve zorgverzekering voor mensen met een laag inkomen en bescheiden vermogen is onveranderd voortgezet. Uitvoering Achterhoeks fonds voor talentontwikkeling o Opijver, het Achterhoeks talentenfonds, stimuleert mensen om zich hun leven lang te ontwikkelen. Zowel werkenden als werkzoekenden kunnen een voucher krijgen voor her-, bij- of omscholing.

Er zijn in 2021 in totaal 781 aanvragen ingediend voor een voucher, waarvan 72 door inwoners van Winterswijk. Inzet van het WUh bij het vergroten van maatschappelijke activiteit 26

o De klantmanagers van Fijnder maakten gebruik van het Vrijwilligerspunt van de Winterswijkse Uitdaging (WUh) voor het plaatsen van cliënten op vrijwilligerswerk . Invoering nieuwe Wet Inburgering o De nieuwe Wet Inburgering is uitgesteld tot 1 januari 2022. In 2021 is een plan van aanpak opgesteld, waarin staat hoe we de inburgering integraal regelen. Naast het leren van de Nederlandse taal werken we aan financiële en digitale zelfredzaamheid, aan gezondheidsvaardigheden en aan meedoen door betaald werk of duurzame participatie. In 2021 zijn afspraken gemaakt met Fijnder over die onderdelen van de inburgering die nauw samenhangen met de Participatiewet en uitgevoerd worden door Fijnder. De leerroutes zijn in regionaal verband ingekocht. In 2021 zijn statushouders en gezinsmigranten al zo veel als mogelijk ondersteund in de geest van de nieuwe inburgeringswet. Minimaal zes garantiebanen in de gemeente Winterswijk o De toelichting vindt u in de paragraaf Bedrijfsvoering onder de

alinea Banenafspraak. 2.4 Educatie

Portefeuillehouder E.S.F. Schepers-Jansen Ambitie Gelijke kansen voor ieder kind, we bieden kinderen optimale ontwikkelingskansen. Relevante documenten voor dit beleidsveld zijn: Visie onderwijsvoorzieningen gemeente Winterswijk Notitie onderzoek Realisatie onderwijsvisie gemeente Winterswijk Beleidsnotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie Doelstellingen We zorgen voor continuïteit in (zorg)onderwijs door een doorgaande lijn van voorschoolse educatie naar volwasseneducatie te bieden. Ons onderwijs sluit aan op de vraag vanuit de arbeidsmarkt. Winterswijkers hebben kennis van de Duitse taal. Ons onderwijsaanbod past bij keuzevrijheid en nabijheid (primair onderwijs en voortgezet onderwijs). We bieden ontwikkelperspectief voor de lokale onderwijshuisvesting van het basis- en het voortgezet onderwijs. Hoe te bereiken? We voorkomen ontwikkelingsachterstanden van jonge kinderen bij de start van basisonderwijs door, samen met partijen uit het veld, in te zetten op onderwijsachterstandenbeleid (voor- en vroegschoolse educatie (VVE)). We versterken de relatie tussen onderwijs, ondernemers en kennisinstellingen. We promoten buurttaalonderwijs en bieden het Goethe certificaat aan. We zorgen voor goede, toekomstbestendige en goed bezette onderwijsgebouwen in onze gemeente. We ondersteunen en faciliteren initiatieven die zijn gericht op het ontwikkelen van Integrale Kind Centra (IKC's).

27

Wat is het resultaat? Vaststellen en uitvoeren van het jaarprogramma voor Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) o De VVE werkgroep is een aantal keren bijeen geweest en heeft onder andere het jaarprogramma besproken. De werkgroep heeft daarbij de kwaliteit en de criteria voor de honorering van de VVE-projecten gemonitord. o Het jaarprogramma voor de VVE is vastgesteld en uitgevoerd in 2021. Zowel scholen als kinderopvang bieden VVE aan voor een kansrijke start voor peuters en jonge kinderen in Winterswijk. o In het verlengde van VVE en onderwijs is in 2021 ook gestart met de verlengde schooldag als pilot voor de basisscholen de Bataaf en de Kolibrie in het Pelkpark. Kinderen van alle leeftijden namen deel aan de verlengde schooldag. Ze konden in een huiselijke sfeer spelen en kregen sport- en culturele activiteiten aangeboden. Ze konden ook huiswerk maken onder begeleiding van pedagogische medewerkers van de kinderopvang (SWW). De pilot was een succes en wordt daarom in 2022 voortgezet als reguliere activiteit. Ook wordt er in de toekomst gekeken naar uitbreiding naar meerdere scholen. Het Lokaal Educatief Agendaoverleg (LEA) en Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) o Het LEA heeft in 2021 drie keer plaatsgevonden . Het Integraal Huisvesting Plan 2021-2037, een ontwikkelperspectief voor onderwijshuisvesting voor de lange termijn, was toen het thema van overleg.

o Het IHP 2021-2037 is in september 2021 door de gemeenteraad vastgesteld. Onderwijsorganisaties en de gemeente voeren nu de eerste fase van het plan uit. Het plan heeft een looptijd van 16 jaar, waarbij we het plan actualiseren om de twee tot vier jaar. In de eerste fase wordt nieuwbouw voorzien voor een aantal scholen in de buurtschappen en in het dorp. o Onderwijsorganisatie SOPOW, de werkgroep Behoud Buurtschappen Onderwijs en de gemeente zijn in het kader van de uitvoering van de eerste fase gestart met het overleg over het buurtschappenonderwijs en de daarvoor benodigde onderwijsvoorzieningen.

2.5 Economie Portefeuillehouder B.J.J. Bengevoord Ambitie Winterswijk heeft een veelzijdige economie met een sterke industrie, een succesvol winkelcentrum, omvangrijk toerisme, hoogwaardige zorg en een bedrijvig buitengebied, waar landbouw en ander ondernemerschap in balans is met de natuurlijke omgeving. Veelzijdige economie en een gevarieerde arbeidsmarkt De verschillende sectoren versterken elkaar en dat maakt onze economie minder kwetsbaar. Dit zorgt voor een omvangrijke, gevarieerde arbeidsmarkt waar ieder passend werk kan vinden. Relevante documenten voor dit beleidsveld zijn: Beleidsnota Economie Winterswijk 2017 28

Omgevingsvisie Buitengebied 2019 Doelstellingen Er is voldoende ontwikkelruimte voor de Winterswijkse industrie. We groeien door als aantrekkelijk winkelcentrum voor inwoners, regio, het Duitse verzorgingsgebied en onze toeristische gasten. We groeien door als aantrekkelijke toeristische bestemming, het aantal overnachtingen en dagbezoeken neemt toe. Er is meer ondernemerschap in het buitengebied, in vormen die passend zijn en die bijdragen aan de leefbaarheid. De bovenregionale bekendheid van Winterswijk als aantrekkelijke plaats voor wonen, werken, winkelen en recreëren groeit. Hoe te bereiken? We reserveren voldoende ruimte voor een nieuw bedrijventerrein. We houden en maken bestaande bedrijventerreinen toekomstbestendig. We werken opgavegerichtaan centrumontwikkeling. We richten de toeristische samenwerking in Winterswijk en in de Achterhoek op aanbodontwikkeling en promotie. We stimuleren nieuw ondernemerschap in het buitengebied. We onderhouden Euregionale netwerken, bouwen ze uit en organiseren contactmomenten met het bedrijfsleven. We werken een organisatievorm uit die integraal bijdraagt aan economische ontwikkeling van Winterswijk en toetsen de haalbaarheid hiervan. Wat is het resultaat? Locatiekeuze voor nieuw bedrijventerrein en opstarten gebiedsvisie voor nieuw bedrijventerrein.

o De raad heeft de locatie Misterweg vastgesteld voor de ontwikkeling van nieuw bedrijventerrein. Aansluitend is het proces om te komen tot een gebiedsvisie gestart. Programma voor toekomstbestendige bedrijventerreinen opzetten, waaronder stedelijke herverkaveling. o Er is gestuurd op beleidsmatige afstemming van alle stedelijke ontwikkelingen in Winterswijk. Stedelijke herverkavelingmogelijkheden maken deel uit van dit overleg. o Het programma toekomstbestendige bedrijventerreinen is in de steigers gezet: Het programma toekomstbestendige bedrijven is opgenomen in de bestuurlijk agenda van industriekring OWIN. Er zijn diverse netwerkcontacten gelegd tussen bedrijven met ruimtevraag en bedrijven met ruimteaanbod. Er zijn koppelingen gelegd tussen de gemeentelijke beleidsontwikkeling op thema’s als duurzaamheid, klimaatadaptatie en mobiliteit en het bedrijfsleven. De voorbereidingen zijn getroffen voor een OWIN themabijeenkomst Toekomstbestendige bedrijventerreinen. Begeleiding Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen. o Het Keurmerk Veilig Ondernemen Bedrijventerreinen is als één van de activiteiten ondergebracht in het programma toekomstbestendige bedrijventerreinen. Opgavegericht werken aan centrumontwikkeling. 29

o De raad heeft de centrumvisie vastgesteld, die is voortgekomen uit de Opgave Centrum. Zie hoofdstuk Opgaven voor nadere informatie. Onderzoek naar passantenstromen, bezoekersprofielen en leegstandsontwikkeling. o Onderzoeksbureau Locatus heeft in april 2021 een passantentelling uitgevoerd in het centrum van Winterswijk. o In juni 2021 is de jaarlijkse schouw op de leegstandontwikkeling in het centrumgebied van Winterswijk uitgevoerd. Uitvoering geven aan de Vrijetijdsagenda Achterhoek. o Vanuit de Vrijetijdsagenda Achterhoek is er onderzoek gedaan naar de vitaliteit van de dagrecreatie in de Achterhoek. Financiering en aansturing van Achterhoek Toerisme. o Gemeente Winterswijk was in september 2021 gastheer voor de Nationale Toerismetop. Het landelijke hoofdprogramma vond plaats in theater de Storm. Gemeente Winterswijk heeft samen met Achterhoek Toerisme en 100%Winterswijk een voorprogramma georganiseerd in de Steengroeve en bij het Keunenhuis. Promotiecampagne paardentoerisme. o Voor het stimuleren van het paardentoerisme heeft 100% Winterswijk een nieuwe promotiefilm gemaakt. In verband met de coronabeperkingen was de verdere promotie van recreatie en toerisme in Winterswijk zeer beperkt. Wel zijn de voorbereidingen getroffen voor een sterke campagne in 2022. Stimuleren van nieuwe toeristische evenementen.

o We stimuleren nieuwe toeristische evenementen met een subsidiebudget van € 6.000 op jaarbasis. In oktober 2021 heeft Stichting Landschapsloop Winterswijk het evenement ‘Marathon Nationaal Landschap Winterswijk’ geherintroduceerd en uitgebreid met het evenement ‘Wandelweekend Nationaal Landschap Winterswijk’. Dit combinatie-evenement staat opnieuw op de agenda voor 2022. Verder was de evenementenkalender beperkt in 2021 vanwege corona. Onderzoek verbetering vitaliteit niet-bedrijfsmatige vakantieparken. o Het onderzoek naar niet-bedrijfsmatige recreatieparken is opgeleverd en de raad heeft het bestaande beleid bevestigd. Onderzoek verbetering kwaliteit recreatieve fietspaden en routestructuren vanuit samenwerkingsverband Achterhoek. o Vanuit de Vrijetijdsagenda Achterhoek en het routebureau Achterhoek wordt gewerkt aan het project Routekwaliteit. Dit project richt zich op het verbeteren van de Toeristische Overstappunten (TOP’s). In 2021 zijn de locaties geïnventariseerd en is gewerkt aan het concept voor vernieuwing (TOP 2.0). In 2022 en verder worden bestaande TOP’s vernieuwd en nieuwe toegevoegd, tot een totaal van circa 30 locaties in de Achterhoek. Vanuit de Vrijetijdsagenda wordt € 100.000 geïnvesteerd in dit project. Gemeente Winterwijk draagt hieraan bij vanuit de Regio Achterhoek bijdrage MIP, zoals opgenomen in de meerjarenbegroting. Ontwikkeling park Achterhoek.

Zie beleidsveld 1.1 Volksgezondheid. Ondersteuning van Ondernemers Buitengebied Winterswijk in de stimulering van nieuw ondernemerschap in het buitengebied. 30

o De gemeente heeft de vereniging Ondernemers Buitengebied Winterswijk (OBW) ondersteund in een projectaanvraag bij de thematafel Wonen&Vastgoed voor het project ‘Buitengebied zoekt ondernemende inwoners’. De besluitvorming hierover vindt plaats in 2022. Netwerkcontacten met ondernemers, ondernemersverenigingen en kennisinstellingen en Organisatie van innovatiecafé bijeenkomsten. o Vanwege de coronabeperkingen zijn er in 2021 geen netwerkbijeenkomsten georganiseerd. Er is wel veelvuldig contact geweest met de verschillende ondernemersverenigingen en met ondernemers individueel. Ontwikkeling Alumniprogramma Achterhoek in samenwerking met thematafel Smart werken & Innovatie en Smarthub Achterhoek. o De ontwikkeling van het Alumniprogramma Achterhoek is ondergebracht bij Smarthub Achterhoek. Het hiervoor benodigde onderzoek binnen de Achterhoekse onderwijsinstellingen is vanwege de coronabeperkingen doorgeschoven naar 2022.

Financiële onderbouwing programma 2 Baten en lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Begroting 2021

Realisatie 2021

VerschilJR2021

Baten 2.1 Cultuur en ontspanning (cultuur)

25

33

8

2.2 Cultuur en ontspanning (sport)

877

507

-370

2.3 Inkomen en participatie

18.194

17.306

-888

2.4 Educatie

1.193

942

-251

2.5 Economie

223

177

-46

Totaal Baten

20.512

18.965

-1.547

2.0 Doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten

3.489

3.575

86

2.1 Cultuur en ontspanning (cultuur)

2.883

2.755

-128

Lasten

2.2 Cultuur en ontspanning (sport)

1.852

1.711

-140

2.3 Inkomen en participatie

23.074

23.566

492

2.4 Educatie

1.596

1.502

-94

2.5 Economie

2.181

1.183

-999

Totaal Lasten

35.076

34.293

-783

Onttrekkingen 2.1 Cultuur en ontspanning (cultuur)

0

0

0

2.3 Inkomen en participatie

0

219

219

2.4 Educatie

0

0

0

2.5 Economie

0

0

0

Totaal Onttrekkingen

0

219

219

Stortingen 2.2 Cultuur en ontspanning (sport) Gerealiseerd resultaat

25

25

0

-14.589

-15.134

-545

Toelichting exploitatie Cultuur en ontspanning (Cultuur) Het voordeel van € 128.000 aan de lastenkant bestaat met name uit :

Project Steengroeve / Terra Temporalis

€ 52.000 V

Lagere lasten beleid aardkundige waarden € 30.000 V

Project Steengroeve/ Terra Temporalis € 52.000 voordeel 31

Voorgesteld wordt het restantbudget van € 52.000 voor de bijdrage aan het te realiseren museum en de inhuur van de projectleiding naar 2022 over te hevelen. Aardkundige waarden € 30.000 voordeel Niet alle onderdelen van het uitvoeringsprogramma aardkundige waarden zijn in 2021 uitgevoerd. Een aantal activiteiten wordt doorgeschoven naar 2022 en daarom stellen wij voor om het budget over te hevelen naar 2022. Cultuur en ontspanning (Sport) Voor de uitvoering van het lokaal sportbeleid hebben wij in 2021 vanuit het Rijk € 85.000 aan middelen ontvangen. Deze zijn in 2021 niet besteed omdat wij in 2021 de niet bestede middelen uit 2020 eerst hebben ingezet. De niet ingezette middelen 2021 worden overgeheveld naar 2022. De lagere baten van € 370.000 bestaan met name uit: Niet innen bijdrage sportverenigingen € 75.000 N Niet bestede Rijksmiddelen lokaal sportbeleid € 85.000 N Lagere opbrengsten verhuur sportaccommodaties € 209.000 N Door Covid-19 is ook in 2021 besloten om de bijdrage van de sportverenigingen niet te innen. Hiervoor zijn wij grotendeels door het Rijk gecompenseerd. Vanuit het Rijk hebben wij middelen ontvangen voor de uitvoering van het lokaal sportbeleid. De niet bestede middelen moeten geparkeerd worden op de post Vooruitontvangen zodat we deze het volgende jaar alsnog in kunnen zetten.

Inkomen en Participatie Het nadeel van € 492.000 aan de lastenkant bestaat met name uit: Hogere uitvoeringslasten SDOA € 711.000 N Hogere personeelslasten SW-medewerkers € 192.000 N Hogere lasten TOZO-regeling € 101.000 N Terugbetaling TOZO-gelden door SDOA € 813.000 V Hogere lasten Bijzondere Bijstand € 197.000 N Hogere lasten begeleiding statushouders € 45.000 N De uitvoeringskosten SDOA zijn hoger uitgevallen. Voor een deel van de hogere uitvoeringskosten wordt een beroep op de bestemmingsreserve gedaan (zie hieronder ook het onderdeel onttrekkingen). De personeelslasten van de SW-medewerkers zijn in 2021 hoger uitgevallen. De lasten voor de TOZO-regeling zijn hoger uitgevallen als gevolg van de BTW, die alsnog is doorberekend. Deze lasten worden elders gecompenseerd waardoor de lasten per saldo gelijk blijven. SDOA heeft € 813.000 minder, dan ontvangen van het ministerie, nodig gehad om uitvoering aan de TOZO-regeling te geven, dat deel van het voorschot is dan ook terugbetaald aan het ministerie. (zie ook hieronder bij de toelichting op de baten). De lasten voor Bijzondere Bijstand zijn in 2021 hoger uitgevallen. De extra lasten voor de begeleiding statushouders worden conform Raadsbesluit aan de bestemmingsreserve onttrokken (zie hieronder ook onderdeel onttrekkingen).

De lagere baten van € 888.000 bestaan met name uit: lagere detacheringsopbrengsten Sw-medewerkers € 155.000 N terugbetaling TOZO-gelden € 813.000 N hogere terugontvangen zietegelden Sw-medewerkers € 89.000 V Door Covid-19 zijn de detacheringsopbrengsten lager uitgevallen. Hiervoor zijn wij door het Rijk gecompenseerd. De middelen zijn terecht gekomen in de algemene middelen. 32

Over de eerste TOZO-regelingen moesten wij een bedrag terug betalen. De terugontvangen ziektegelden voor de Sw-medewerkers zijn hoger uitgevallen. De onttrekkingen van € 219.000 bestaan uit: Onttrekking bestemmingsreserve uitvoeringskosten SDOA € 174.000 N Onttrekking bestemmingsreserve Aanpak inburgering nieuwkomer € 45.000 N Educatie Vanuit het Rijk hebben we subsidie van € 142.000 ontvangen voor de aanpassing van schoolgebouwen. Echter heeft de besteding in 2021 niet plaatsgevonden en daarom stellen wij voor het bedrag over te hevelen naar 2022. Hiermee is het voordeel van € 95.000 grotendeels verklaard (zie ook hieornder de toelichting bij de baten). Het nadeel van € 251.000 aan de batenkant bestaat met name uit: Lagere baten aanpassing schoolgebouwen € 142.000 N Lagere uitgaven Nationaal Programma Onderwijs (NPO) € 101.000 N De ontvangen middelen voor zowel de aanpassing van de schoolgebouwen als het NPO zijn in 2021 niet besteed. Aangezien deze middelen beschikbaar moeten blijven voor deze onderdelen zijn deze bedragen geboekt op de post Vooruitontvangen. Aangezien de bedragen wel waren begroot ontstaat er een negatief saldo bij de baten. Economie Het voordeel van € 1.023.000 wordt met name verklaard door het feit dat het crisisen herstelbudget is in 2021 niet volledig ingezet. Wij stellen voor om een bedrag van € 618.000 over te hevelen naar 2022.

Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar de Covid-19-paragraaf. Het nadeel van € 46.000 aan de batenkant bestaat uit: Lagere inkomsten marktgelden € 116.000 N Hogere vergoeding herstelplan coronacrisis € 70.000 V De Raad heeft als gevolg van Covid-19 besloten over 2021 geen marktgelden te innen. Vanuit het Rijk hebben wij meer compensatie ontvangen voor de derving van de huurinkomsten van onze sportaccommodaties. Investeringen Bedragen x €1.000 Investeringen

Begroting 2021

Realisatie 2021

VerschilJR2021

Baten 2.1 Cultuur en ontspanning (cultuur)

54

54

0

Lasten 2.1 Cultuur en ontspanning (cultuur)

13

2

-11

2.2 Cultuur en ontspanning (sport)

971

923

-48

2.5 Economie

606

603

-3

Totaal Lasten

1.590

1.529

-61

Gerealiseerd resultaat

-1.536

-1.476

61

Toelichting Investeringen Er zijn geen financiële afwijkingen boven de € 100.000.

33

Indicatoren en kerncijfers programma 2 Programma 2 Meedoen in Winterswijk Programma 2: Meedoen in Winterswijk Schoolverzuim meldingen 2017-2018

2018-2019

2019-2020

Primair onderwijs

12

30

15

Voortgezet onderwijs

66

75

35

Middelbaar beroepsonderwijs

32

47

24

2017-2018

2018-2019

2019-2020

2.305

2.210

2.138

2017-2018

2018-2019

2019-2020

1.911

1.837

1.740

2018

2019

2020

525

520

530

2018

2019

2020

140

155

150

Vet

Niet-vet

Vet

Woensdag

155

581

180

566

Zaterdag

555

1.425

492

1.364

2019

2020

20

21

bron: DUO/scholen peildatum: 31-7-2020 Leelingen basisonderwijs (incl. speciaal onderwijs) Aantal bron:DUO peildatum: 1-10-2020 Leerlingen voortgezet onderwijs Aantal bron:DUO peildatum: 1-10-2020 Groot- en detailhandel in Winterswijk Aantal bron:CBS peildatum: 2020 Horecazaken in Winterswijk Aantal bron:CBS peildatum: 2020 Marktbezetting aantal m2 2019

2020 Niet-vet

bron: gemeentelijk belastingsysteem peildatum: 2020 Koopzondagen Aantal bron: Gemeente peildatum:2020 2019

2020

560.409

555.911

Campings

32

32

Groepsaccommodaties

27

27

B&B

39

39

Vakantiewoningen

276

276

Toeristische overnachtingen

bron: team Belastingen peildatum: 2020

34

Toeristenbelasting 2018

2019

2020

708.000

753.000

428.000

2018

2019

2020

562

562

566

Bruto inkomsten toeristenbealsting bron:team Belastingen peildatum: 2020 Recreatiewoningen Aantal bron: team Handhaving peildatum: 2020 Bilbiotheek Winterswijk 2018

2019

2020

Bezoekers

88.209

78.668

42.966

Uitleningen

171.581

168.004

122.249

2017-2018

2018-2019

2019-2020

68.000

67.000

50.000

bron: jaarverslag Bilbiotheek 2020 peildatum: 31-12-2020 De Storm Bezoekers bron: jaarverslag De Storm 2019-2020 peildatum: 30-6-2020 Villa Mondriaan Bezoekers

2018

2019

2020

13.474

12.000

10.000

2018

2019

2020

693

687

427

bron: jaarverslag Villa Mondriaan 2020 peildatum: 31-12-2020 Instituut voor Kunst en Cultuur Boogie Woogie Aantal leerlingen bron: jaarverslag Boogie Woogie 2020 peildatum: 31-12-2020 Erfgoedcentrum Achterhoek Liemers (ECAL) 2018

2019

2020

Virtuele bezoekers

25.529

35.013

43.585

Fysieke geregistreerde bezoekers

1.224

1.607

996

Archiefstukken opgevraagd

9.366

7.198

6.366

bron: jaarverslag ECAL 2020 peildatum: 31-12-2020 Aantal uitkeringen Winterswijk 2018

2019

2020

WWB

558

542

540

IOAW/Z

40

38

38

bron: SDOA peildatum: 31-12-2020

Indicatoren Indicatoren 2.1 Cultuur en ontspanning (cultuur) Aardkundige en archeologische waarden zijn geborgd in het planproces; publieksacties zijn gerealiseerd; er is een visie op de mogelijkheden voor duurzame benutting (bescherming). Passende herbestemming voor panden met cultuurhistorische waarde. 35

Er zijn minimaal twee bovenregionale evenementen per jaar. Indicatoren 2.2. Cultuur en ontspanning (sport) Laagdrempelige beweegvoorzieningen in de openbare ruimte, die nu in de planning staan, in gebruik nemen. Kinderen kunnen, ook bij een laag inkomen, meedoen door bijdrage uit het Jeugdfonds Sport & Cultuur. 23 sportverenigingen dragen bij aan de eigen kracht van inwoners en doen mee aan gemeentelijke sportprojecten als Hybride leren, Kies je sport en Verenigingsondersteuning. Het aantal sporters van de gesubsidieerde sportverenigingen. Indicatoren 2.3 Inkomen en participatie Daling uitkeringsbestand. Uitkomen met rijksbudget voor uitkeringsbetaling. Indicatoren 2.4 Educatie VVE indicaties door het consultatiebureau. Percentage van de VVE geïndiceerde kinderen dat deelneemt . Uitgedeelde Goethe certificaten. Indicatoren 2.5 Economie Beschikbaarheid van direct uitgeefbaar bedrijventerrein op korte termijn. Lange termijn reservering voor voldoende nieuwe bedrijventerreinen volgens vraag-en aanbodontwikkeling, zoals vastgelegd in het Regionaal Programma Werklocaties. Het aantal toeristische overnachtingen groeit met gemiddeld 5% per jaar, van 750.000 in 2019 naar 1.000.000 in 2025 (registratie op basis van tweejaarlijks onderzoek door Achterhoek Toerisme). Geen toename van het aantal vierkante meters leegstand in het Winterswijkse winkelcentrum.

Toename van het aantal bezoekers van het Winterswijkse winkelcentrum. Intensivering contacten met bedrijfsleven.

Programma 3 Werkend Winterswijk Inleiding Infrastructuur en gebiedsontwikkeling, riolering en reiniging Het programma ‘Werkend Winterswijk’ gaat aan de hand van twee beleidsvelden in op alles wat we doen om onze inwoners een omgeving te bieden waar ze gezond, veilig en duurzaam kunnen wonen, werken en recreëren. Duurzaamheid en grondexploitatie Belangrijke ambities, doelen en activiteiten voor duurzaamheid staan in een integrale aanpak waarover u meer leest in het hoofdstuk Opgaven. Datzelfde geldt voor de opgave Centrum. De informatie over grondexploitaties vindt u in paragraaf G Grondbeleid. Realisatie van projecten De twee beleidsvelden Infrastructuur en Gebiedsontwikkeling en Riolering en Reiniging zijn gericht op de realisatie of ontwikkeling van een aantal projecten. Denk bijvoorbeeld aan de nieuwbouw van woningen, de invulling van WoooW (het Cultuurkwartier), een hoog gewaardeerde leefbaarheid, vermindering van het zwerfafval en gerealiseerde klimaatmaatregelen. Meer concreet werd een aantal 36

mooie projecten gerealiseerd, zoals het Vrijheidspark, de Notaristuin, een nieuw plan voor het centrum en de Wijkaanpak de Pas. Ook dit programma kent een aantal projecten die we moeten uitvoeren. Bijvoorbeeld vanwege wettelijke verplichtingen, of om goede randvoorwaarden te scheppen. Denk maar aan de implementatie van de Omgevingswet, de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) en de vertaling van het landelijk afvalbeleid naar een lokaal beleidsplan. Ruimte bieden om plannen waar te maken. Samengevat werken we met dit programma vooral aan een Winterswijk dat ruimte biedt voor een geweldige en veilige leefomgeving. Hier is goed samenspel nodig met inwoners en samenwerkingspartners.

3.1 Infrastructuur en gebiedsontwikkeling Portefeuillehouder L.C.M. Frings en B.J.J. Bengevoord Ambitie Winterswijk is een aantrekkelijke plaats om te wonen, te werken en te recreëren. Bestaande functies en nieuwe ontwikkelingen krijgen volop ruimte met behoud van de kwaliteit van de leefomgeving voor nu en in de toekomst. We willen groeien naar 31.000 inwoners. Relevante documenten voor dit beleidsveld zijn: Woonvisie Passend en duurzaam wonen in 2020 – 2025 Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk 2019 – 2025 Beoordelingskader Wonen met zorg 2020 - 2023 Uitvoeringsagenda Duurzaamheid 2019 – 2022 Structuurvisie Kom Winterswijk 2010-2020 Meerjaren Investeringsplanning Ruimtelijke Projecten 2021-2023 Groenstructuurplan Winterswijk Omgevingsvisie Buitengebied Beleidsvisie Landschap en biodiversiteit Ambitiedocument Omgevingswet Doelstellingen We willen dat iedereen in Winterswijk een passende en duurzame woning kan vinden die aansluit bij zijn of haar woonwensen, nu en in de toekomst. We willen het winkelcentrum, de voorzieningen in de kom van Winterswijk en de kwaliteit van onze woon- en werkgebieden behouden en versterken. We behouden en versterken het waardevolle cultuurlandschap met (sociaal en economisch) toekomstperspectief voor bedrijven en inwoners. (Vitaal Platteland). We behouden en versterken de recreatieve en belevingswaarde voor bezoekers.

Hoe te bereiken? We leveren vanuit alle beleidsterreinen een bijdrage aan de kwaliteit van wonen, werken en recreëren, volgens het stelsel van de Omgevingswet. We bieden een duidelijk ontwikkelkader en nodigen initiatiefnemers uit met kansrijke ideeën te komen. We regisseren ontwikkelingen als we eigen grond ontwikkelen of als een strategisch belang in het spel is.

37

We spelen in op de veranderende samenleving die ontwikkelruimte en medezeggenschap wil. We voeren de Woonvisie uit. We stellen een Centrumplan op (zie hoofdstuk Opgaven voor uitgebreide informatie). We gebruiken een wijkgerichte aanpak. We voeren de beleidsvisie Landschap en biodiversiteit uit. We geven uitvoering aan de omgevingsvisie Buitengebied. We lokken plannen uit die goed zijn voor de sociale en economische vitaliteit van het buitengebied en die per saldo omgevingskwaliteit toevoegen. We beoordelen initiatieven (extra) positief als ze bijdragen aan het bereiken van onze doelen op het gebied van klimaatverandering, milieubelasting, biodiversiteit en demografie. We verbinden initiatieven en initiatiefnemers als het combineren van plannen leidt tot extra kwaliteiten. We houden een verkeersonderzoek en bouwen op basis daarvan een verkeersmodel. Wat is het resultaat? Uitvoeren Woonvisie o We bespraken mogelijke locaties voor gezamenlijke woonvormen met de verschillende initiatiefnemers. Dit resulteerde voor zowel de initiatiefgroep vanuit de Molukse gemeenschap als voor de initiatiefgroep 50+ Wonen in Wenters, vanuit de Stichting Seniorenraad Winterswijk, in concrete voorkeurslocaties. In het laatste kwartaal van 2021 zijn we gestart met het nader onderzoeken van de geschiktheid en haalbaarheid van deze locaties voor deze woonvormen.

o Door Covid-19 organiseerden we geen woonavond in 2021. Deze vindt in februari 2022 digitaal plaats. o Het Achterhoeks Woonwensen en Leefbaarheidsonderzoek (AWLO) vond plaats in 2021. De resultaten zijn besproken tijdens de regionale Conferentie Wonen op 15 september 2021. De uitkomsten van het AWLO vormen samen met de uitkomsten van de regionale woonmonitor ‘de cijfers en het verhaal van de Achterhoekse woningmarkt’ en zijn voor iedereen beschikbaar op www.awlo.nl . o Het beleid voor de huisvesting van arbeidsmigranten is niet herijkt in 2021. We wachten onder andere een regionaal traject in samenwerking met de provincie Gelderland af. Dit heeft (nog) niet geleid tot aangepast regionaal of lokaal beleid. o Woningbouw was in 2021 een actueel thema. De raad nam onder andere een motie aan over mogelijke woningbouw op Tuunterveld en de locatie Narcisstraat. Ook wil de raad graag dat we onderzoeken welke instrumenten we inzetten om woningbouw te versnellen. Deze moties werken we in 2022 verder uit. In 2021 zijn er veel woningbouwplannen gerealiseerd. De lijst voor wat betreft geplande woningen - zogenoemde harde en zachte plannen - is gegroeid van 664 naar 1.246 nieuwe woningen. In 2021 zijn 70 nieuwe woningen gerealiseerd. Op 31-12-2021 waren ongeveer 140 woningen in aanbouw. In de bebouwde kom hebben we concrete stappen gezet voor een 38

nieuwe fase van plan De Rikker, waar 200 woningen gerealiseerd worden. Ook zijn diverse plannen in het buitengebied verder ontwikkeld op basis van de nieuwe omgevingsvisie, onder andere aan de Groenloseweg en de Henxelseweg. En denk ook aan de volgende fase van Meddo Roetendael Plus. o We sloten een raamovereenkomst 2022-2025 af en maakten prestatieafspraken voor 2022 met De Woonplaats en Huurdersvereniging Winterswijk. De raad besloot om € 400.000 beschikbaar te stellen voor startersleningen. Impactanalyse Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) maken o In 2021 is een impactanalyse opgeleverd. Hierin maakten we inzichtelijk wat het nieuwe stelsel voor effect heeft op de rol (van de gemeente en werkzaamheden), het effect op personele inzetbaarheid en de (leges)inkomsten. Nog altijd is de beoogde inwerkingtreding van de Wkb zelf onzeker. De nieuwe beoogde ingangsdatum is 1 januari 2023. We zijn gestart met vervolgacties uit de impactanalyse. Implementeren Omgevingswet o In 2021 gingen de voorbereidingen voor de invoering van de Omgevingswet door. De beoogde datum van invoering was 1 juli 2022. Ondertussen is duidelijk geworden dat deze datum verder is uitgesteld tot 1 januari 2023. In 2021 bereidden we ons voor om te kunnen gaan werken volgens de Omgevingswet, zowel op juridisch en technisch gebied, als op het gebied van dienstverlening, houding en gedrag.

In 2021 implementeerden we daarvoor de nodige nieuwe software die aansluit op het digitaal stelsel Omgevingswet (DSO). Daarmee bieden we straks een goede digitale ondersteuning aan bedrijven en inwoners. Ambtenaren volgden opleidingen in het nieuwe werken volgens de Omgevingswet. Daarnaast is onder andere het Participatiekader ontwikkeld dat in 2022 voor besluitvorming aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. Tenslotte zijn diverse werkgroepen binnen de organisatie actief in de voorbereidingen van de invoering van deze wet. De kosten die in 2021 gemoeid zijn met de voorbereidingen van de invoering van de Omgevingswet zijn ten laste gebracht van de bestemmingsreserve Omgevingswet. Uitvoering geven aan de opdracht om met ingang van 2023 structureel € 100.000 te bezuinigen op het onderhoud van het openbaar groen o Het afgelopen jaar is de Rova begonnen met het in beeld brengen van de eenheidsprijzen op het onderhoud van het openbaar groen. Daarna maken we onderbouwde keuzes voor een bezuiniging op het openbaar groen. Hierbij investeren we aan de voorkant om een bezuiniging op de lange termijn te creëren en tegelijkertijd ruimte te geven aan klimaatadaptatie en biodiversiteit.

Ontwikkelen nieuw fietsbeleid o Het fietsbeleid werkten we uit in relatie met de in beleidsveld 2.5 genoemde activiteit Ontwikkeling recreatieve fietspaden en als onderdeel van het Gemeentelijk Verkeers-, en vervoersplan (GVVP). Uitvoeren en afronden project Vrijheidspark o In 2021 is het Vrijheidspark bijna helemaal gerealiseerd. De verhardingen zijn aangelegd, het openbaar groen is aangeplant en de verlichting is geplaatst. Ook is het besluit genomen het park permanent 39

af te sluiten voor gemotoriseerd verkeer. Daarnaast is de Oehoe geplaatst en een parkeerplaats/fietsenstalling aan de Wierengastraat aangelegd. Er zijn nog enkele acties uit te voeren, zoals het in bedrijf stellen van de aangelegde trafo ruimte en het aanlichten van het Raadhuis, de Post en Jacobskerk. Uitvoeren en afronden project Notaristuin 2.0 o Het project Notaristuin 2.0 is gerealiseerd. Er is een nieuwe wandelroute aangelegd, waardoor de aangrenzende horecaterrassen rechtstreeks ontsluiten op de tuin. Tussen de Bossesteeg en de Notaristuin is een nieuwe weg aangelegd. Verder is de rijbaan in de Roelvinkstraat versmald en is de Notaristuin verbreed. In de Roelvinkstraat, de Notaristuin en de Kloksteeg is de openbare verlichting vernieuwd. Door de aanpassingen is de sfeer van de Notaristuin al voelbaar vanaf de winkelstraat. Richting bepalen en planvorming project WoooW (Cultuurkwartier) o Na beëindiging van de samenwerking met Explorius is er een doorstart gemaakt voor het realiseren van een cultuurgebouw voor Boogie Woogie en de bibliotheek, inclusief wonen en parkeren. Met input van veel betrokkenen zijn charrettes gemaakt, waarbij de behoefte aan een nieuw en gerenoveerd deel van het dorp geformuleerd is met een jonge ‘vibe’ voor iedereen: WoooW (Winterswijk ontmoet, ontdekt en ontplooit).

Het gebouw moet open én uitnodigend zijn; een gebouw dat geschikt is voor kunst, historie, muziek, literatuur, architectuur, educatie, creativiteit, verbinding, ontmoeting en inspiratie. De raad heeft in een politiek forum groen licht gegeven om de resultaten van deze charrettes uit te werken, met inachtneming van een aantal aandachtspunten (zoals financiële haalbaarheid, parkeren en woningbouwprogrammering). Begin 2022 wordt aan de raad een vervolgvoorstel aangeboden. Opstellen groenstructuurplan Kom o In 2021 is gestart met het opstellen van het groenstructuurplan voor de kom van Winterswijk. Aangezien klimaatadaptatie en biodiversiteit belangrijke thema's zijn, die een raakvlak hebben met groen, zetten we het groenstructuurplan om in een integrale groenstructuurvisie voor de kom. In de visie dragen we oplossingen aan om de biodiversiteit te vergroten en doen we voorstellen over manieren waarop we groen anders kunnen inrichten of vergroenen. Dit doen we om problemen die zijn veroorzaakt door de klimaatverandering te verzachten of weg te nemen. In de tweede helft van 2021 is informatie opgehaald bij externe partijen. Begin 2022 werken we de visie verder uit. Implementeren parkeerverwijssysteem o Het vervangen van het parkeerverwijssysteem op de parkeerplaatsen Blikbak en Wheme is bijna afgerond. Er zijn enkele leveringsproblemen door een tekort aan chips.

Uitvoeren project Wijkaanpak de Pas o Er heeft in 2021 volop participatie plaatsgevonden. Er zijn diverse buurtbijeenkomsten geweest waar de eerste schetsen zijn gepresenteerd. Van de Pasbree, Pashegge en Pasbrink zijn ook de definitieve schetsen gepresenteerd. We werkten in een bouwteam (gemeente, aannemer, hovenier). Met buurtbewoners maakten 40

we avondwandelingen om een keuze te maken voor de toe te passen verlichtingsarmaturen. Voor de Pasbree en Pashegge organiseerden we een bewonersmarkt om de definitieve plannen te presenteren. Margot Ribberink (voormalig weervrouw) was hierbij aanwezig om een presentatie over het klimaat te geven en het bewustzijn bij de bewoners te vergroten. De Pas loopt hiermee volgens planning. In 2022 starten we met de fysieke werkzaamheden. Afronden aanlichten Jacobskerk. o Het plan van aanpak voor het aanlichten van de Jacobskerk is klaar. Ook het raadhuis, De Post en de achterzijde van de RK kerk in het Vrijheidspark zijn meegenomen in het project. Het plan van aanpak is opgesteld door Signify en Livingprojects. Zij hebben ook opdracht gekregen voor de uitvoering van het project. De realisatie is gepland in het tweede kwartaal 2022. Maken (omgevings-)visie Centrum en start omgevingsplan Centrum o Er is in de opgave Centrum een centrumvisie vastgesteld. Deze is het uitgangspunt voor de omgevingsvisie en het omgevingsplan voor het centrum. Er is extra capaciteit beschikbaar gesteld om deze plannen te realiseren in de komende jaren. Bouwen verkeersmodel o Het verkeersonderzoek was gepland voor 2020. Door Covid-19 is ook in 2021 een goede meting van het verkeer niet mogelijk geweest. Meer informatie hierover vindt u bij het onderwerp Onderzoek doortrekken Dingstraat.

Uitvoeren beleidsvisie Landschap en biodiversiteit o De actualisatie van het beheerplan stelden we in samenwerking met stakeholders en een werkgroep op. o De gemeenten Winterswijk, Aalten en Oost Gelre voerden samen een pilot uit om de basiskwaliteit van landschap en biodiversiteit in beeld te brengen. De pilot voerden we uit in het grensgebied van de drie gemeenten en de resultaten zijn verwerkt in een rapport. Op basis van de pilot brengen we in 2022 de rest van de gemeente Winterswijk op een zelfde wijze in kaart. o In 2021 is natuur- en milieueducatie voor alle basisscholen verlengd voor de periode 2021 – 2023. o Diverse burgerinitiatieven zijn ondersteund via de Regeling Landschap en Biodiversiteit, zoals aanleg van boomgaarden, struweel, een bosje en akkerranden. Buiten de regeling om is het project “Bloemrijke bermen in buurtschappen” (initiatief van de buurtschappen) ondersteund, de lokale kerkuilenwerkgroep is ondersteund bij het maken van speciale uilenkasten. o Scholen zijn in 2020 ondersteund met financiële middelen bij het maken van plannen voor het vergroenen van het schoolplein. Deze vergroening is in 2021 uitgevoerd. De meeste scholen in Winterswijk hebben nu een groen schoolplein. o Er is een onderzoek (middels luchtfoto’s) naar verdwenen landschapselementen uitgevoerd en een plan van aanpak opgesteld.

o We hebben onder andere met de provincie over de mogelijkheden van het bos van de toekomst gesproken. Intern is gekeken naar de kansen binnen de gemeentelijke eigendommen. 41

Uitvoeren subsidieregeling Landschap en Biodiversiteit o De Regeling Landschap en Biodiversiteit biedt burgers de gelegenheid om zelf bij te dragen om het landschap en biodiversiteit te versterken. In 2021 zijn 13 projecten afgerond waarbij poelen, boomgaarden, struwelen en bosjes zijn aangelegd en houtwallen zijn onderhouden. Maken beleidsplan onverharde wegen o De raad stelde het beleidsplan voor de onverharde wegen vast. In het plan zijn uitgangspunten, kaders en randvoorwaarden vastgelegd die de basis vormen voor toekomstig beheer en onderhoud van de onverharde wegen. Ook namen we een matrix op die zorgt voor een eenduidige aanpak van meldingen en klachten. Met de vaststelling van dit plan blijven de zandwegen met hun specifieke karakter en kenmerken behouden voor het Nationaal Landschap. Maken visie en bestemmingsplan Dennenoord en start revitalisering en sanering o Er is in 2021 gewerkt aan de visie en een uitwerking van de mogelijkheden voor Dennenoord. Hierin namen we de revitalisering van het terrein mee. De verwachting is dat we in 2022 een visie voor het gehele terrein vaststellen. Opstarten en uitvoeren project Toekomstgerichte erven (erfgesprekken) o Werken aan Toekomstbestendige Erven Achterhoek is een Regio Deal project.

Door Covid-19 is het project pas in maart 2021 begonnen met het uitnodigen van erfeigenaren, voor een gesprek met een erfadviseur over de toekomst van hun erf. De erfadviseurs zijn deskundig en onafhankelijk. De gesprekken zijn kosteloos. Voor vervolgadvies en begeleiding zijn vouchers beschikbaar voor de dekking van een groot deel van de kosten. Deze erfgesprekken lopen door tot midden juni 2023. Het programmabureau WATEA is verantwoordelijk voor de uitvoering van het project. Er zijn in 2021 ruim 75 gesprekken met erfadviseurs geweest. Begin 2022 passen we de communicatie aan om het project (nog) beter onder de aandacht te brengen. Opstart programma Vitaal Platteland o Het buitengebied van Winterswijk heeft te maken met uitersten. De extreme droogte, de aanwezigheid van vier Natura 2000-gebieden, de waardevolle beken en de vele boeren die noodgedwongen moeten stoppen. Het gemeentelijk (concept)programma Vitaal Platteland verwoordt de problematiek en de gewenste aanpak van de werkgroep van de Stichting Waardevol Cultuurlandschap Winterswijk (WCL) en de gemeente Winterswijk. In juni 2021 pakte de provincie de handschoen op om, na een nadere verkenning, met waterschap en gemeente een voorstel voor een gebiedsgerichte aanpak te maken.

Deze aanpak richt zich niet alleen op het behoud van het waardevolle landschap, de natuur en cultuur en op het bieden van (economisch) toekomstperspectief, maar ook op een uitvoeringsagenda voor wonen, werken en recreëren in het buitengebied. Dat komt tot stand door een (financiële en personele) samenwerking van de relevante partijen in het gebied met de betrokken overheden: gemeente, waterschap en provincie. Het resultaat verwachten we rond maart/april 2022 . De inzet is dat we het toekomstperspectief en de uitvoeringsagenda daarna stap-voor-stap uitvoeren. 42

Alle partijen leveren een personele inzet voor het kernteam, gebiedsteam en delen bijvoorbeeld kennis tijdens een van de interviews of de gebiedsweek. Door in dit experiment voor een gebiedsgerichte aanpak te kiezen, is de samenwerking tussen de overheden. Uitvoeren project Dienstencentrum Gaxel o De samenwerkingsovereenkomst is in het vierde 4 getekend tussen Stadt Vreden, Trigonium (als uitvoerende partij) en Gemeente Winterswijk. Trigonium werkt nu aan een verdere uitwerking van de plannen met een haalbaarheidsonderzoek en een projectplan. In dit projectplan werken we zaken als visie, gebruik, duurzaamheid, ontwerp en exploitatie verder uit. Dit plan leggen we naar verwachting in tweede kwartaal van 2022 aan de gemeenten voor. Vaststellen partiële herziening bestemmingsplan Buitengebied o In 2021 stelden we het concept bestemmingsplan voor de partiële herziening op. We namen quick wins uit de omgevingsvisie Buitengebied op in de planregels. Ook verwerkten we hierin alle partiële herzieningen en wijzigingsplannen die sinds 2011 zijn vastgesteld om zo tot uniforme planregels te komen. Daarnaast namen we het meest actuele beleid voor archeologie op en zijn alle cultuurhistorisch waardevolle panden in het buitengebied als zodanig bestemd.

Onderzoek doortrekken Dingstraat o Er is een opdracht uitgezet voor het uitgebreidere onderzoek naar verkeer en het bouwen van het verkeersmodel. Hier nemen we het dynamisch parkeermanagementsysteem in op. Ook voegen we hier een model voor parkeren aan toe. Beleid om regionale aanpak laadinfrastructuur op te stellen o De gemeente Winterswijk is in de regio Achterhoek aangesloten bij projectgroep Duurzame Mobiliteit. In opdracht van de thematafel Mobiliteit & Bereikbaarheid is een Regionale Visie op Laadinfrastructuur opgesteld, die is richtinggevend voor de gemeentelijke visie op laadinfrastructuur. De integrale visie op Laadinfrastructuur en de Plaatsingsleidraad Winterswijk is vastgesteld. Met deze leidraad voldoen we aan de afspraken uit de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL), als onderdeel van het Klimaatakkoord. Het biedt een strategie om tijdig passende laadinfrastructuur voor elektrische personenvoertuigen te realiseren en geeft duidelijke handvatten voor de uitvoering.. Beleidsplan openbare verlichting o In 2021 werkten we aan het opstellen van een beleidsplan Openbare verlichting. Vanwege Covid-19 was het niet mogelijk om met betrokkenen en raad op locatiebezoek te gaan. Wel is er in oktober een politiek forum gehouden. Fietspad Waliënseweg o De Waliënseweg in Huppel is ter hoogte van basisschool ‘t Waliën veiliger ingericht. Het bestaande asfalt is verwijderd.

Er is een rode deklaag aangebracht die in combinatie met (bestaande) drempels en nieuwe markeringen de veiligheid heeft verhoogd. De snelheid in de schoolzone is van 60 km per uur afgewaardeerd naar 30 km per uur. 43

Spoorwegovergangen o De werkzaamheden rondom het NABO-project (Niet Actief Beveiligde Overweg) zijn uitgevoerd zoals in de realisatieovereenkomst beschreven: we hebben de beveiliging en afsluiting van vijf overwegen afgerond. Verder heeft de raad besloten de tunnel Greversweg niet aan te leggen. Plaatsen laadpalen. o Met de aanleg van de nieuwe parkeerterreinen aan de Burgemeester Vlamstraat, Jeugdkerkstraat, Burgemeester Bosmastraat (achter het Raadhuis) en de Laan van Hilbelink breidden we het aantal publieke laadpalen met 38 palen uit. Kuster Energy plaatste hier als exploitant, in samenwerking met de Achterhoekse Groene Energie Maatschappij (AGEM), laadpalen, die plek bieden aan 34 elektrische personenvoertuigen. Daarnaast realiseerde exploitant Allego op verzoek van particulieren nog eens 4 publieke laadplekken.

3.2 Riolering en reiniging Portefeuillehouder L.C.M. Frings Ambitie We waarborgen een optimale milieukwaliteit en richten ons op de basiswaarden: gezond, schoon, heel en veilig. Relevante documenten voor dit beleidsveld zijn: Gemeentelijk Waterplan 2019 – 2023 Huishoudelijk grondstoffenbeleid Winterswijk 2013-2017 Afvalstoffenverordening Winterswijk 2015 Uitvoeringsbesluit Afvalstoffenverordening Winterswijk 2018 Doelstellingen We beschermen de volksgezondheid tegen infectieziekten die ontstaan door transport van afvalwater en inzameling van huishoudelijk afval. We houden de bodem en het oppervlakte water schoon, en voorkomen schade door hevige regenval en extreme droogte. We dragen bij aan een duurzaam en circulair Winterswijk. Hoe te bereiken? We verminderen de hoeveelheid zwerfafval. We scheiden het huishoudelijk afval beter. We richten de openbare ruimte klimaatadaptief in. We zorgen voor meer water- en groengebieden in de bebouwde kom. Wat is het resultaat? Onderzoeken mogelijkheden risico gestuurd rioolbeheer o We stelden in 2021 samen met de gemeente Oost Gelre, het Waterschap Rijn en IJssel en Hartemink RWA op ambtelijk niveau een risicomatrix op. Begin 2022 leveren we het definitieve rapport op. Project Mooi Schoon 2021 o We hebben inwoners opgeroepen om mee te doen aan de Landelijke opschoondag in maart en de World Cleanup Day in september.

In totaal waren er 80 deelnemers inclusief bewonersparticipatie bij Wijkaanpak de Pas. 44

o Een middelbare school maakte gebruik van het lespakket Schoon Challenge van Nederland Schoon . o De website Mooi-Schoon is operationeel. Er zijn nieuwsbrieven verstuurd. o Er zijn twaalf 12 opruimsets uitgereikt aan bewoners. o Vrijwilligers stuurden we een eindejaarskaart gestuurd om ze te bedanken voor hun inzet. o De locaties van boven- en ondergrondse verzamelcontainers zijn gereinigd. o We stelden rapportages op en voerden monitoring uit voor een verantwoording richting Nedvang (subsidie). o We voerden een stresstest voor de riolering uit. o De diverse stresstestkaarten zijn in 2021 opgesteld en besproken in risicodialogen. Deze dialogen (intern en extern) resulteren in het vaststellen van een klimaatagenda in 2022. Continuering adequate afkoppeling regenwater en aanleg retentievijvers o We koppelden al veel verhard oppervlak af van het gemengde rioolstelsel. We continueerden het bestaande beleid, zoals vastgelegd in het Gemeentelijk WaterPlan 2019-2023 (GWP). In 2021 koppelden we het straatwater in de Albert Schweitzerlaan af. Dit deden we om wateroverlast bij extreme regenbuien te verminderen. Waterberging in grijs en groen o Om wateroverlast door extreme neerslag zo veel mogelijk te beperken, bergen we water tijdelijk in het wegprofiel (tussen de trottoirbanden) of we sturen het naar laagtes in de omgeving (bijvoorbeeld in het groen of op pleinen).

In projecten grepen we kansen aan om water waar mogelijk van het riool te ontkoppelen en te bergen in grijs en groen. Voorkeur heeft uiteraard om minder te verstenen en verzamelen en meer te vergroenen en verspreiden. Voorbeelden hiervan zijn de Groene-tuin-actie, bovengrondse afwatering op de ontwerptekening in gedeelten van de Pas en bovengrondse afwatering op Nieuw Gelle in Meddo. Implementeren maatregelen klimaatadaptatie o Aan de hand van de klimaatatlassen Winterswijk (specialistenversie en publieksversie) voerden we intern met specialisten en extern met enkele grotere organisaties lokale klimaatdialogen voor het stedelijk gebied. Vanwege Covid-19 moest dit grotendeels digitaal, ook met de samenleving. Hierdoor ging het moeizamer, werd het kostbaarder en trad er vertraging op. Voor hitte is een pilot Vergroenen particuliere tuinen opgestart en met subsidie van provincie Gelderland uitgevoerd (zie verder beleidsveld 3.3. Duurzaamheid). Voor water benoemden we vijf hoofdknelpunten, waaronder de grootste wateroverlastproblemen in Winterswijk-Zuidoost (Huininkmaatstraat en omgeving) tot in het begin van het centrum (winkelstraat Weurden en omgeving). Samen met Waterschap Rijn en IJssel (WRIJ), voerden we modelmatig intensief onderzoek uit naar de complexe situatie qua afstroming uit het buitengebied bij extreme regen.

Ook onderzochten we de interactie van open water (onder andere Wehmerbeek) op stedelijk gebied. Het laatste deel daarvan ronden we begin 2022 af. Daarmee komen we tot realistische maatregelen en onderzoeksvragen om toekomstige 45

waterproblematiek te beperken. Fase 3 is later opgestart door uitgestelde gesprekken en door wateroverlast. Begin 2022 voeren we fase 3 uit om aansluitend de klimaatagenda vast te stellen. Project Terugwinnaars o Het project Terugwinnaars bestaat uit het zoveel en zo goed mogelijk scheiden van afval zodat grondstoffen weer hergebruikt kunnen worden. Tijdens de gesprekken die we hier met Rova over voerden, bleek dat dit een bovengemeentelijk project is. Er zijn per gemeente geen gegevens beschikbaar over de vervuilingsgraad van de verschillende afvalfracties. We weten dus niet waar we dan op moeten inzetten. Daarom is het project in 2021 niet opgepakt. Landelijk afval beleidsplan vertalen naar gemeentelijk beleid o Om te beoordelen welke ambities we als gemeente Winterswijk opnemen in ons nieuwe afvalbeleid is in 2021 gestart met de evaluatie van het huidige gemeentelijke afvalbeleid. In 2022 bieden we de evaluatie aan het college aan en starten we met het opstellen van nieuw gemeentelijk afvalbeleid. Invoering ja-ja sticker (motie) o De raad heeft met een gewijzigde afvalstoffenverordening in december 2021 besloten dat per 1 april 2022 het opt-in-systeem wordt ingevoerd (ja-ja sticker). De gemeenteraad kiest daarvoor vanuit het oogpunt van duurzaamheid: minder papier en minder inkt is beter voor het milieu.

Inwoners moeten voortaan actief aangeven dat zij ongeadresseerd reclamedrukwerk willen ontvangen. In samenwerking met team Communicatie en de verspreiders werken we aan een communicatietraject. Invoeren statiegeldbekers (motie) o Het doel is dat evenementorganisaties een duurzaamheidsparagraaf toevoegen aan hun draaiboek voor een te organiseren evenement voor zover dit van toepassing is). Het concept van het geactualiseerde evenementenbeleid is klaar en wacht op bespreking met de betrokken evenementorganisaties. Vanwege Covid-19 vond dit overleg nog niet plaats. Het staat nu gepland in het voorjaar van 2022, waarbij duurzaamheid hoog op de agenda staat. Een onderzoek naar alternatieven voor de inzameling van plastic bekers vond nog niet plaats.

3.3. Duurzaamheid Ambitie Winterswijk wil dat de huidige kwaliteiten, zoals biodiversiteit en natuurlijke voorraden, ook beschikbaar zijn voor volgende generaties. Duurzaamheid gaat over het beschermen en behouden van deze waarden. Opgave Duurzaamheid De inhoudelijke informatie over onze strategische doelen en hoe we deze willen bereiken vindt u in het hoofdstuk Opgaven, bij de beschrijving van opgave Duurzaamheid.

46

3.4 Grondexploitatie Ambitie In Winterswijk is op de juiste plekken en op tijd voldoende bouwgrond beschikbaar. Zo voorzien we in de behoefte aan bouwgrond voor woningbouw, bedrijventerreinen en andere ontwikkelingen die grond voor nieuwbouw nodig hebben. Paragraaf G Grondbeleid Voor verdere toelichting op de uitvoering van grondexploitatie in 2021 verwijzen wij u naar de in deze jaarstukken opgenomen paragraaf G Grondbeleid. In de rubrieken Planontwikkeling gemeentelijk initiatief en Planontwikkeling particulier initiatief staat een korte toelichting op alle lopende projecten.

Financiële onderbouwing programma 3 Baten en lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Begroting 2021

Realisatie 2021

VerschilJR2021

Baten 3.1 Infrastructuur en gebiedsontwikkeling

2.200

2.258

58

3.2 Riolering en reiniging

254

6.960

7.214

3.3 Duurzaamheid

504

473

-31

3.4 Grondexploitatie

4.839

4.620

-219

Totaal Baten

14.504

14.566

63

3.0 Doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten

7.670

7.660

-11

3.1 Infrastructuur en gebiedsontwikkeling

6.754

6.530

-224

3.2 Riolering en reiniging

Lasten

3.546

3.672

126

3.3 Duurzaamheid

681

535

-146

3.4 Grondexploitatie

4.743

4.382

-361

Totaal Lasten

23.394

22.778

-616

3.1 Infrastructuur en gebiedsontwikkeling

285

333

48

3.2 Riolering en reiniging

80

10

-70

3.4 Grondexploitatie

282

282

0

Totaal Onttrekkingen

647

625

-22

3.1 Infrastructuur en gebiedsontwikkeling

0

0

0

3.4 Grondexploitatie

7

7

0

Totaal Stortingen

7

7

0

-8.251

-7.594

656

Onttrekkingen

Stortingen

Gerealiseerd resultaat

Toelichting exploitatie Infrastructuur en gebiedsontwikkeling Het voordeel van € 224.000 aan de lastenkant bestaat vooral uit : Lagere gemeentelijke bijdrage Omgevingsdienst Achterhoek € 50.000 V Lagere kosten inhuur omgevingsvergunningen € 180.000 V Lagere kosten provinciale landschapsprojecten € 82.000 V 47

Lagere kosten opgave Centrum € 84.000 V Hogere uitgaven gronddepot € 143.000 N Overige € 29.000 N Totaal voordeel (per saldo) € 224.000 Lagere gemeentelijke bijdrage Omgevingsdienst Achterhoek € 50.000 De gemeentelijke bijdrage van Winterswijk aan de Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) wordt jaarlijks bij de begroting gebaseerd op de output die de ODA aan Winterswijk in voorgaande jaren aan ons leverde. De over 2021 verschuldigde bijdrage van Winterswijk op realisatiebasis ligt € 50.000 onder de geraamde bijdrage bij de begroting 2021. Dit verschil is vooral zichtbaar op het gebied van vergunningverlening, inclusief de complexe vergunningverlening vanuit de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN). In 2021 zijn minder milieuaanvragen ingediend. Het aantal handhavingszaken was iets lager dan vorig jaar, maar het ging wel om grotere zaken; er waren veel uren voor nodig. In 2021 hebben we ook minder klachten afgehandeld dan begroot. Lagere kosten inhuur omgevingsvergunningen € 180.000 Door de toename in 2021 van het aantal bouwplannen zijn ook de inhuurcontracten verlengd om de prognose te kunnen vervolgen. De inhuurkosten voor de contracten lopen in 2022 verder door. We stellen voor het niet bestede inhuurbudget van € 180.000 over te hevelen naar 2022. Lagere kosten provinciale landschapsprojecten € 82.000 De lasten zijn in 2021 € 82.000 lager uitgevallen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=59477182-ead9-4594-8d25-016d1a80ac31