Jaarstukken 2021
Tekst van het document
Jaarstukken 2021
2
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................3 Voorwoord ....................................................................................................................4 Financiële ontwikkelingen en resultaten in 2021 ..........................................................6 Jaar 2021 in Beeld .....................................................................................................10 Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk ................................................................10 1.1 Volksgezondheid...............................................................................................10 1.2 Maatschappelijke ondersteuning ......................................................................12 1.3 Jeugd ................................................................................................................16 Financiële onderbouwing programma 1..................................................................18 Indicatoren en kerncijfers programma 1 .................................................................19 Programma 2 Meedoen in Winterswijk ......................................................................19 2.1 Cultuur en ontspanning (cultuur).......................................................................20 2.2 Cultuur en
ontspanning (sport) .........................................................................23 2.3 Inkomen en participatie .....................................................................................25 2.4 Educatie ............................................................................................................27 2.5 Economie ..........................................................................................................28 Financiële onderbouwing programma 2..................................................................31 Indicatoren en kerncijfers programma 2 .................................................................34 Programma 3 Werkend Winterswijk ...........................................................................36 3.1 Infrastructuur en gebiedsontwikkeling...............................................................37 3.2 Riolering en reiniging ........................................................................................44 3.3.
Duurzaamheid..................................................................................................46 3.4 Grondexploitatie ................................................................................................47 Financiële onderbouwing programma 3..................................................................47 Indicatoren en kerncijfers programma 3 .................................................................53 Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk .........................................................................53 4.1 Bestuur – algemene ondersteuning ..................................................................53 4.2 Openbare orde en veiligheid .............................................................................56 4.3 Lobby, grensoverschrijdende samenwerking en city marketing .......................58 4.4 Overige middelen ..............................................................................................61 Financiële onderbouwing programma 4..................................................................62 Indicatoren en kerncijfers programma 4 .................................................................65 Opgaven .....................................................................................................................65 Opgave 1.
Winterswijk Drempelvrij .........................................................................66 Opgave 2. Armoedevrij Winterswijk ........................................................................67 Opgave 3. Centrum.................................................................................................70 3
Opgave 4. Duurzaamheid .......................................................................................71 Paragrafen..................................................................................................................72 Paragraaf A Lokale Heffingen .................................................................................72 Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................77 Paragraaf C Onderhoud kapitaalgoederen .............................................................83 Paragraaf D Financiering ........................................................................................89 Paragraaf E Bedrijfsvoering ....................................................................................95 Paragraaf F Verbonden partijen............................................................................105 Paragraaf G Grondbeleid ......................................................................................131 Paragraaf H Algemene middelen ..........................................................................144 Paragraaf I Integriteit ............................................................................................145 Paragraaf J Covid-19 ............................................................................................147 Financiële jaarrekening 2021
...................................................................................153 Balans ...................................................................................................................153 Toelichting op de balans .......................................................................................154 Vaste activa ..........................................................................................................158 Vlottende activa ....................................................................................................160 Vaste passiva........................................................................................................162 Vlottende passiva..................................................................................................165 Niet uit de balans blijkende verplichtingen ............................................................166 Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid ...............................168 Overzichten van baten en lasten in de jaarrekening .............................................168 Incidentele baten en lasten ...................................................................................171 Wet normering topinkomens .................................................................................172
Bijlagen.....................................................................................................................174 Bijlage 1 Financiële vaste activa ...........................................................................174 Bijlage 2 Baten en Lasten per taakveld ................................................................175 Bijlage 3 SISA .......................................................................................................176 Bijlage 4 Investeringskredieten .............................................................................193 Bijlage 5 Stand van zaken ingeboekte bezuinigingen...........................................197 Bijlage 6 Beleids- en prestatie indicatoren ............................................................199
Voorwoord Voorwoord Beste raadsleden, Wij bieden u hierbij de jaarstukken 2021 aan: het jaarverslag en de jaarrekening. Met deze jaarstukken legt het college verantwoording af over het afgelopen jaar en doet het verslag van de uitvoering van de begroting. 4
Ambities? Koersvast! In het voorwoord van de begroting 2020 schreven we: ‘we liggen op koers’. De koers die gebaseerd is op de toekomstvisie zoals verwoord in het coalitieakkoord 20192022 en die goed wonen, werken en recreëren in Winterswijk tot doel heeft. Met gepaste trots wijzen we in dit jaarverslag op de behaalde resultaten, waarvan we er een aantal uitlichten: - met de aanwijzing van een voorkeurslocatie voor een nieuw bedrijventerrein bieden we de komende tientallen jaren ruimte aan bedrijven; - er zijn 70 nieuwe woningen gerealiseerd in Winterswijk en een veelvoud van dit aantal zit in de planning voor de komende jaren; - de integrale museumvisie is vastgesteld; - de visie op de ontwikkeling van het centrum is vastgesteld, dit met inbreng van vele betrokkenen in de opgave Centrum; - de opgaven Armoedevrij, Drempelvrij en de wijkaanpak de Pas leveren mooi plannen en resultaten op; - de opgave Duurzaamheid zorgt voor een toenemend percentage opgewekte energie, voor vele grote en kleinere energiebesparende acties in woningen en bedrijven en voor een Regionale energiestrategie, een warmtevisie en een plan voor klimaatadaptatie; - de ontwikkeling van het Cultuurkwartier (WoooW) met woningen, muziekschool en bibliotheek krijgt een doorstart; - de ijsbaan haalt keer op keer het nieuws bij maar de minste of geringste vorst; - het verkeersluwe Vrijheidspark met de prachtige uil
is een aanwinst voor het centrum. Covid-19 De landelijke maatregelen rond Covid-19 raakten ons allemaal. Van een lockdown begin 2021 naar vergaande versoepelingen in de zomer, tot een nieuwe lockdown eind van het jaar. Ondanks het thuiswerken met voor-, maar zeker ook nadelen, is het onze organisatie gelukt veel mooie resultaten te boeken. En met aanvullingen op alle landelijke steunmaatregelen heeft de gemeente laten zien dat zij er is voor de horeca, de contactberoepen, de theaters, musea, muziek- en sportverenigingen, winkeliers, bedrijven en inwoners. Kortom, voor iedereen! Blijvende uitdagingen Natuurlijk zijn er ook zaken die we niet hebben gerealiseerd in 2021. Het traject voor de inkoop sociaal domein is in 2021 niet afgerond. Toch zijn we hoopvol over de uitkomst in termen van kwaliteit van zorg en beheersing van de kosten. Diverse projecten lopen over de grenzen van het jaar heen. Denk aan de infrastructuur en Terra Temporalis. Daarnaast blijft inwonersparticipatie een belangrijk aandachtspunt. Hoe maken we op een juiste manier afwegingen tussen belangen en inbreng (en meningen) van inwoners en het algemeen belang voor de toekomst van Winterswijk? Afwegingen waarin ook aandacht moet zijn voor de rol van de raad en de rol van het college.
Financieel gezond We sluiten het jaar 2021 af met een overschot van ruim € 3,0 miljoen, daar waar we bij de 2e prognose nog een overschot van bijna € 1,0 miljoen verwachtten. Op zich natuurlijk goed nieuws. Een deel van dit overschot gebruiken we om onze algemene reserve aan te vullen, maar ook gebruiken we het overschot om in 2022 de uitgestelde activiteiten voort te zetten. Ook de financiële indicatoren zien er goed uit. Onzekerheid is er over de gelden die de gemeente van het rijk krijgt, onder andere voor jeugdzorg en voor klimaatadaptatie. Naast onze gezonde financiële situatie zien 5
we echter ook dat we regelmatig te optimistisch zijn in onze ambities en onze planningen, waardoor zaken toch doorschuiven naar latere jaren. Een goede balans tussen ambitie en realisme blijft een kunst. We geloven in de kracht van Winterswijk En in de kracht van Winterswijkers. Dat blijven we herhalen. Met de resultaten en investeringen in 2021, met een sociaal hart en oog voor diegenen die het moeilijk hebben, is Winterswijk weer een beetje mooier geworden! Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders van Winterswijk
Financiële ontwikkelingen en resultaten in 2021 Inleiding In dit hoofdstuk komt het volgende aan de orde: 1. Het gerealiseerde resultaat op de baten en lasten over 2021 2. Budgetoverhevelingen 3. De ontwikkeling van onze bezittingen en schulden in het afgelopen jaar 4. De financiële kengetallen 5. Het resultaat en Covid-19 1. Het gerealiseerde resultaat op de baten en lasten over 2021 We sluiten 2021 af met een saldo van € 872.000 nadelig. Dit is vóór toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. Na toevoegingen en onttrekking aan reserves komt het gerealiseerde resultaat over 2021 uit op € 2.972.000 voordelig. In de tabel hieronder ziet u de uitwerking. Bij de 2e prognose 2021 verwachtten wij een resultaat van € 970.000 voordelig over 2021. Het voordelig resultaat is uiteindelijk € 2.002.000 hoger uitgevallen. Op hoofdlijnen is dat resultaat als volgt te verklaren: Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk € 46.000 nadeel De totale lasten in dit programma bedroegen over 2021 bijna € 32 miljoen. Van het resultaat op dit programma lichten we de volgende hier toe: ZOOV: Vanwege Covid-19 is er minder vaak een beroep gedaan op de diensten van ZOOV. Dat heeft geleid tot lagere lasten en ongeveer even lagere baten. In deze jaarrekening zien we een nadeel van ruim € 500.000 op de budgetten voor jeugdhulp. In de loop van 2021 hebben we de budgetten al verhoogd met € 1.650.000.
Daarmee zijn van een oorspronkelijke begroting van € 6,5 miljoen uitgekomen op werkelijke uitgaven van € 8,6 miljoen voor jeugdhulp. Rolstoelen: Er werden minder rolstoelen aangevraagd. Dit leidde tot een voordeel van € 104.000. Hulp bij Huishouden: De vraag naar Zorg in Natura (ZIN) bleef stijgen. Daarnaast zijn de verwachte financiële effecten van het nieuwe normenkader bij herindicaties achtergebleven. Wel zien we dat de uitgaven voor het Persoonsgebonden Budget (PGB) voor Hulp bij Huishouden afnamen. Per saldo is er een nadeel van afgerond € 100.000. Begeleiding (ZIN en PGB): De lasten voor begeleiding zijn in 2021 lager uitgevallen dan begroot. Dit leverde een voordeel op van € 168.000. De lasten van het sociaal team zijn € 110.000 lager uitgevallen. 6
Lagere kosten op preventie geeft een voordeel van € 59.000. Programma 2 Meedoen in Winterswijk € 522.000 nadeel De totale lasten in dit programma bedroegen over 2021 € 35 miljoen. Van het resultaat op dit programma lichten we de volgende hier toe: Sport: Door Covid-19 hebben we de bijdrage van sportverenigingen niet geïnd en een lagere verhuuropbrengst van onze sportaccommodaties gehad. Dit leidde tot een nadeel van € 284.000. Inkomen en participatie: In dit beleidsveld hadden we hogere lasten op een aantal onderdelen: Uitvoering door Sociale Dienst Oost Achterhoek (SDOA), personeelslasten SW-medewerkers, TOZO-regeling, begeleiding statushouders en bijzondere bijstand. Daarnaast hadden we lagere detacheringsopbrengsten van SW-medewerkers. In totaal bedraagt het nadeel € 1.246.000. Educatie: We hebben subsidie ontvangen voor een aantal activiteiten die doorlopen in 2022. We stellen voor deze subsidie (€ 251.000) door te schuiven naar 2022. Economie: Hier noteerden we een voordeel van € 1,0 miljoen. Daarvan is € 618.000 het deel van het crisis- en herstelbudget dat we in 2022 beschikbaar willen houden. Wij stellen u voor dit door te schuiven naar 2022. Programma 3 Werkend Winterswijk € 656.000 voordeel De totale lasten in dit programma bedroegen over 2021 ruim € 23 miljoen.
Het resultaat in dit programma is vooral veroorzaakt door het niet afronden van verschillende activiteiten in 2021. Het gaat dan bijvoorbeeld om provinciale landschapsprojecten en activiteiten voor de opgaven Centrum en Duurzaamheid. Daarnaast loopt ook de inhuur van medewerkers voor vergunningverlening en de beoordeling van bestemmingsplannen door in 2022. We stellen daarom voor om het financiële resultaat op dit programma -met de bijbehorende activiteiten- door te schuiven naar 2022. Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk € 1.972.000 voordeel De totale lasten in dit programma bedroegen over 2021 € 17 miljoen. In dit programma zit tevens het leeuwendeel van de baten: ruim € 59 miljoen. Van het resultaat op dit programma lichten we de volgende hier toe: Rente- en afschrijvingslasten: Investeringen waarvan we in 2021 afschrijvingslasten verwachtten zijn nog niet of later gerealiseerd. De lasten schuiven daardoor op. Het voordeel in 2021 is daardoor € 597.000. Algemene Uitkering: De decembercirculaire 2021 en afrekeningen gaven een voordeel van € 768.000. Voorzieningen: o van de voorziening die we hebben voor dubieuze debiteuren kan € 200.000 vrijvallen. o op voorzieningen ter dekking van lasten van voormalig personeel en wethouders is een voordeel van € 227.000.
Bedrijfsvoering: Een aantal activiteiten (onder andere een nieuwe website, telefonie, zaaksysteem en de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording) loopt door in 2022. Wij stellen voor de bijbehorende budgetten van in totaal € 236.000 door te schuiven naar 2022. In de financiële verantwoording per programma lichten we alle afwijkingen groter dan € 50.000 toe. Totale baten en lasten 2021 Het totaal van de baten voor toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves 7
bedraagt in de jaarrekening € 104 miljoen. In de begroting 2021 raamden we een totaal van € 100 miljoen. De toename van € 5 miljoen komt door bijstelling van de algemene uitkering. Daar valt onder andere de ontvangen compensatie voor corona gerelateerde kosten onder. Gerealiseerd saldo van baten en lasten 2021
-872 N
Onttrekkingen 2. Bestemmingsreserve Aanpak Nieuwkomers
45
2.Uitvoeringskosten SDOA
174
3. Bestemmingsreserve Notaristuin
52
3.Bestemmingsreserve Inzamelstructuur huishoudelijk afval
10
3.Bestemmingsreserve Omgevingswet
108
3.Bestemmingsreserve Onderhoud graven
173
3.Bestemmingsreserve Stedelijke herverkaveling
282
4. Bestemmingsreserve Organisatieontwikkeling
75
4. Bestemmingsreserve Sociaal Domein
13
4.Algemene reserve
672
4.Bestemmingsreserve Automatisering
324
4.Bestemmingsreserve Doorgeschoven activiteiten
5472 7.400 V
Toevoegingen 2.Reserve verduurzaming sportlocaties 3.Bestemmingsreserve Stedelijke herverkaveling 4. Bestemmingsreserve Doorgeschoven activiteiten
-25 -7 -3.348
4. Bestemmingsreserve Organisatieontwikkeling
-151
4.Verduurzaming gemeentegebouwen
-25 -3.556 N
Gerealiseerd resultaat 2021
2.972 V
2. Budgetoverhevelingen In de 2e prognose 2021 zijn diverse voorstellen voor budgetoverhevelingen opgenomen voor een totaal bedrag van € 2.834.000. In deze jaarrekening is een aantal aanvullende voorstellen opgenomen voor € 1.644.000. Deze staan in de onderstaande tabel. Bij de betreffende programma’s leest u de toelichting. Met ingang van 2020 hanteren we een andere werkwijze voor budgetoverhevelingen. We voegen ze toe aan de reserve Doorgeschoven activiteiten. Programma *1.000
Overhevelingen
Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk
77
Programma 2 Meedoen in Winterswijk
638
Programma 3 Werkend Winterswijk
700
Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk
229 1.644
3. De ontwikkeling van onze bezittingen en schulden in het afgelopen jaar Bij de vorige twee onderdelen van dit hoofdstuk hebben we de realisatie van baten en lasten in het afgelopen jaar toegelicht. In dit onderdeel vatten we de ontwikkeling van onze bezittingen en schulden samen. Verdieping vindt u in de balans en de toelichting daarop. Balanstotaal Het totaal van onze balans is toegenomen. Op 31 december 2021 kwam deze uit op 8
€ 163 miljoen. Op 31 december 2020 was dit € 155 miljoen. We hebben in 2021 maximaal geprofiteerd van geldleningen met een looptijd van minder dan een jaar. Vanwege de lage rentestand -we ontvingen daar zelfs een rentevergoeding voor- was dit aantrekkelijker dan het afsluiten van een langlopende geldlening. We hebben € 17,5 miljoen "kort" geleend. U ziet dit terug op onze balans onder de kasgeldleningen. Verder waren er in 2021 geen noemenswaardige wijzigingen in onze bezittingen. Het eigen vermogen In onderstaande tabel ziet u de ontwikkeling van ons eigen vermogen. De algemene reserve is met € 2 miljoen afgenomen. Dat zijn de onttrekkingen die verband houden met het jaarrekeningresultaat 2020. De bestemmingsreserves zijn met ruim € 3 miljoen afgenomen. Dit komt vooral door het inzetten van de reserve Doorgeschoven activiteiten. Door het positieve rekeningresultaat 2021 komt het totale eigen vermogen op vergelijkbaar niveau uit als vorig jaar. Schulden De totale schuld is in 2021 toegenomen. Dit komt doordat we extra kortlopende geldleningen hebben afgesloten. 31-12-2021
31-12-2020
Algemene reserve
48.110
50.322
Bestemmingsreserves
6.157
9.328
Jaarrekeningresultaat
2.972
-1.540
Eigen vermogen
57.238
58.110
4. De financiële kengetallen De financiële kengetallen vindt u in de onderstaande tabel. De beoordeling V (voldoende) en M (matig) komt overeen met de risicobeoordeling die de provincie Gelderland toepast bij de toets van de begrotingen van Gelderse gemeenten. 2020
2021
2021
Jaarrekening
Begroting tm prognose 2
Jaarrekening
1. Netto schuldquote
69,80% V
70,00% V
79,90% V
2.Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
63,40% V
64,10% V
74,10% V
3.Solvabiliteit
37,60% M
36,60% M
35,00% M
4.Structurele exploitatieruimte
1,39% V
2,46% V
2,61% V
5.Grondexploitatie
7,30%
5,00%
4,30%
6.Belastingcapaciteit
102,00%
99,00%
99,00%
5. Het resultaat en Covid-19 Covid-19 drukte ook in 2021 een stempel. In het jaarverslag leest u waar deze pandemie invloed heeft gehad op onze ambities, doelstellingen en activiteiten. De crisis had opnieuw effect op onze financiën. In de paragraaf Covid-19 doen we uitvoerig verslag en ziet u dat de ambtelijke inzet naar schatting zo’n 6.500 uren was en daarmee ongeveer € 600.000 heeft gekost. Deze uren konden we dus niet voor andere zaken inzetten. Het meest in het oog springende effect op ons resultaat over 2021 had het aanvullende budget van € 1,0 miljoen voor crisis en herstel, dat de raad in april beschikbaar stelde. Hiervan is in totaal € 586.000 aan renteloze leningen verstrekt aan Winterswijkse ondernemers.
9
We stellen voor € 618.000 van dit budget voor crisis en herstel, dat eind 2021 nog beschikbaar was, mee te nemen naar 2022. We hopen daarmee de laatste eventuele maatregelen te dekken en daarna de crisis achter ons te laten.
Jaar 2021 in Beeld Het jaar 2021 in beeld De bijlage vindt u in het beleidsportaal van de jaarstukken 2021 onder het kopje bijlagen (rechtsboven)
Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk Inleiding In het programma Sociaal krachtig Winterswijk geven we een toelichting op de resultaten van de beleidsvelden Volksgezondheid, Maatschappelijke ondersteuning en Jeugd. Iedereen kan mee doen! Deze ambitie vertaalden we in dit programma naar strategische doelen gericht op het realiseren van vitaliteit en gezondheid. In Winterswijk kan iedereen van jong tot oud meedoen. Aan wie dat zelf niet zo goed kan, boden we ondersteuning. We werkten aan gelijke kansen voor ieder kind. Alle kinderen moeten veilig, gezond en kansrijk in Winterswijk kunnen opgroeien. Aan de ambitie van dit programma is de opgave Drempelvrij Winterswijk gekoppeld. Een prachtige integrale manier om samen met ervaringsdeskundigen uitvoering te geven aan het wegnemen van drempels, zodat iedereen mee kan doen. Deze opgave lichten we in het hoofdstuk Opgaven verder toe. Beschikbare en betaalbare zorg Met de beschreven ambities, strategische doelen en activiteiten leveren we een bijdrage aan de kwaliteit van zorg. Naast inzet op preventie om zorginzet te voorkomen is ook gewerkt aan een nieuw inkoopmodel gericht op het stimuleren van innovatie in de zorg en op het dempen van de zorgkostenstijging. Dit complexe vraagstuk heeft veel inzet gevraagd, de resultaten ervan zien we in 2022.
Aandacht voor samenwerking en behoud van voorzieningen Er was aandacht voor inhoudelijke en voorwaardelijke activiteiten zoals preventie, zorginkoop en kwaliteit- en normenkaders. Ook besteedden we in dit programma aandacht aan de samenwerking met vele netwerkpartners en de instandhouding van het voorzieningenniveau. Dit deden we onder andere door goede contacten te onderhouden met het SKB (Streekziekenhuis Koningin Beatrix).
1.1 Volksgezondheid Portefeuillehouder E.S.F. Schepers-Jansen Ambitie We zien vitale inwoners, die gezond en gelukkig zijn. Iedereen doet mee. Relevante documenten over dit beleidsveld zijn: beleidsplan sociaal domein ‘Meedoen in Winterswijk’ regionaal preventieakkoord ‘Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek’ regionale nota gezondheid ‘Samen langer gelukkig en gezond leven in de Achterhoek’ Doelstellingen Wij zorgen voor aanbod dat afgestemd is op preventie om ziekte te voorkomen en om een gezonde levensstijl te bevorderen. 10
We behouden voorzieningen in de regio. Hoe te bereiken? We voeren het regionaal preventieakkoord uit; we stimuleren, faciliteren en organiseren inkoop van preventie en preventieprogramma’s. We zorgen voor de uitwerking van de samenhang tussen gezondheid , milieu, veiligheid, ruimtelijke ordening en leefomgeving. Dit doen we door een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van de Omgevingswet. We leggen verbindingen tussen partijen (netwerk ketenaanpak). We leveren een bijdrage aan scenario-ontwikkeling voor medische zorg en positioneren daarmee het SKB in het totale netwerk van zorg. Wat is het resultaat? Participatie regionaal preventieakkoord o We zijn doorgegaan met de uitvoering van het in juli 2020 ondertekende regionaal preventieakkoord Achterhoek (2020-2030): 'Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek'. De wethouders van Aalten en Winterswijk waren bestuurlijk trekker. Speerpunten uit dit akkoord zijn bewegen en ontspanning, Achterhoek Rookvrij, minder overmatig alcoholgebruik, middelengebruik (drugs) bespreekbaar maken, gezonde voedingskeuzes. Iedereen doet mee en de basis op orde. Dit heeft bijvoorbeeld geleid tot een rookvrije omgeving bij het Gerrit Komrij College. Op het gebied van bewegen en ontspanning is onder meer Welzijn op Recept ontwikkeld voor een beweeg- en activiteitenaanbod op maat.
Verschillende activiteiten en voorlichtingen op het gebied van alcohol- en middelengebruik zijn zo veel mogelijk in fysieke bijeenkomsten aangeboden maar ook digitaal gehouden. Wij zijn in 2021 aangesloten bij het landelijk programma: Eén tegen Eenzaamheid. Voor "De basis op orde" is vroegsignalering van de schuldenproblematiek opgepakt en is meermaals budgetcoaching ingezet. Gecombineerde Leefstijlinterventie GLI o We bleven zorgen voor gemeentelijke voorzieningen op het gebied van sport en bewegen. Ook de ondersteunende programma’s van Menzis en eerstelijns zorgaanbieders (huisarts, tandarts, fyiotherapeut, maatschappelijkwerker, enzovoort) zijn we mee bezig geweest. We hebben met Menzis een overeenkomst voor de gecombineerde leefstijlinterventie gesloten. Daarbij spraken we af om mensen met een laag inkomen te ondersteunen bij het verbeteren van hun gezondheid. In 2021 hebben zich 42 mensen aangemeld voor de GLI. Gemeentelijke gezondheidsdienst Noord- en Oost-Gelderland (GGD NOG) o Ook in 2021 hebben we met de GGD samengewerkt aan verschillende preventieprojecten. Denk aan alcoholmatiging, niet roken, middelengebruik, meer bewegen, mee (blijven) doen. o De GGD heeft grote inspanningen geleverd in de COVID 19 crisis o.a. middels test en vaccinatiediensten. Nix-18 workshops op scholen o We hebben Iriszorg ingezet om op de scholen voorlichting te geven over alcohol en roken.
Voorlichting valpreventie
11
o Het project Samen in Beweging is door de buurtsportcoach ingezet voor de kwetsbare inwoners in de leeftijdsgroep 55 +. Monitoring overlast hout stoken o Met publicaties in het Gemeentenieuws, op de gemeentelijke website en op Facebook hebben we de negatieve gezondheidseffecten van hout stoken onder de aandacht gebracht. In 2021 hebben wij de ontwikkelingen over dit onderwerp gevolgd; landelijk is er een onderzoek opgestart. Bijdrage leveren invulling Omgevingswet o De beleidsadviseur Gezondheid was betrokken bij het vormgeven van het onderdeel ‘Gezonde leefomgeving’ door deelname aan de projectgroep. Ontwikkeling scenario medische zorg SKB o De contacten met het SKB zijn onderhouden. Er is kennisgemaakt met de nieuwe directie en de visie van het SKB is gedeeld met de raad en de organisatie. Voorop staan het doel en het belang om de zorg in onze regio betaalbaar en beschikbaar houden. Een goede relatie en een goed contact waren en zijn hierbij een voorwaarde. Park Achterhoek o Fase 1: de ontwikkeling van Park Achterhoek is in gang gezet. Het bestemmingsplan is vastgesteld. De planprocedure loopt en verschillende activiteiten zijn door de gemeente uitgevoerd. Dit gebeurde mede naar aanleiding van gesprekken met en voorstellen van buurtbewoners. Wel is er beroep ingesteld door de bewoners aan de Groenloseweg. Het plan is dus nog niet onherroepelijk.
Daarnaast is er door de ontwikkelaar hard gezocht naar huurders/gebruikers van de gebouwen en een investeerder. Hiervoor is een intentieovereenkomst getekend. Fase 2: de werkzaamheden van de bouw van de hallen van Obelink Vrijetijdsmarkt zijn gestart. De oplevering hiervan wordt verwacht in 2022. Stadstuinbouw o De uitvoering van het project is in volle gang. De werkzaamheden zijn gestart en er werd hard gewerkt op de akker aan de voorbereidingen voor het nieuwe plant- en oogstseizoen. In het vierde kwartaal is de vergunning voor de aanleg van de paden aangevraagd. Deze is inmiddels verleend en de aanleg is in uitvoering. Mantelzorg o VIT-hulp bij mantelzorg is gestopt per 1 oktober 2021. We trokken zelf een nieuwe mantelzorgconsulent aan die contact heeft gezocht met al onze mantelzorgers. Ook is, in samenwerking met Aalten, Oost Gelre en Doetinchem, gestart met een gezamenlijk uitvoeringsprogramma. Hierin staan onderwerpen zoals jonge mantelzorgers, mantelzorg en werk, cursussen en respijt.
1.2 Maatschappelijke ondersteuning Portefeuillehouder E.S.F. Schepers-Jansen
12
Ambitie In Winterswijk kan iedereen van jong tot oud meedoen. We ondersteunen inwoners voor wie eigen regie niet mogelijk is. Relevante documenten over dit beleidsveld zijn: beleidsplan Wmo & jeugd ‘Meedoen in Winterswijk’ integrale Verordening sociaal domein inkoopdocumenten sociaal domein beoordelingskader Wonen met zorg 2020-2023 samen aan het Stuur (integrale samenwerking sociaal domein) Doelstellingen De bekendheid van de Post zorgt ervoor dat voorzieningen toegankelijk en laagdrempelig zijn. Ondersteuning is beschikbaar en de kwaliteit en betaalbaarheid ervan zijn gegarandeerd. Iedereen kan meedoen in onze Drempelvrije gemeente: zie hiervoor het hoofdstuk Opgaven. Hoe te bereiken? We implementeren maatregelen voor kwaliteit en betaalbaarheid naar aanleiding van een onderzoek naar het sociaal domein. We realiseren de beschikbaarheid van zorg door regionale inkoop. We brengen de ondersteuningsvraag van inwoners in beeld en stellen waar nodig maatwerkvoorzieningen beschikbaar. We onderhouden ons netwerk en stimuleren ketensamenwerking. We vergroten de bekendheid van de Post (front-office). Wat is het resultaat? Samenwerking met ketenpartners realiseren, relaties en netwerken onderhouden o In 2021 zijn drie Achterhoekse netwerken rond ouderen samengevoegd tot één overkoepelend Netwerk Veerkracht Ouderen Achterhoek (NOVA).
Ook is een gezamenlijk programma Veerkracht ouderen 2021 -2024 opgesteld. Dit richt zich op het zo gezond mogelijk ouder worden in de Achterhoek. Een voorbeeld van een programmalijn is 'Eerder denken over later'. Door deze aanpak is een oudere beter voorbereid om te kunnen omgaan met veranderingen die horen bij het ouder worden. Bewustwording over het ouder worden en bijbehorende keuzes zijn belangrijk bij het gezond ouder worden en het zelfstandig en veilig wonen. De huisbezoeken aan 75+'ers in onze gemeente dragen bij aan deze bewustwording. Dat dit leeft is mede te zien aan de belangstelling voor woonconcepten als Knarrenhof. Invoering Integrale Verordening sociaal domein o Vanaf 1 januari 2021 werkten we met de Verordening sociaal domein. Dit maakt het makkelijker om waar nodig maatwerk te leveren en meer integraal te werken volgens de bedoelingen van de wetten (Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Jeugdwet, Participatiewet en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening(Wsv)). Deze verordening ondersteunt de integrale intake, zoals bedoeld bij de werkwijze Samen aan het Stuur. Door Covid-19 hebben veel keukentafelgesprekken telefonisch plaatsgevonden. In het eerste kwartaal van 2021 hebben we onderzoek gedaan naar de kwaliteit van onze dienstverlening. 13
Positief is dat hulpvragen echt in samenspraak met de inwoner worden opgepakt, er wordt goed geluisterd samen gezocht naar oplossingen. Ook zijn inwoners tevreden over de toegankelijkheid van de gemeente en het nakomen van afspraken. Effecten van de ondersteuning zijn dat inwoners weer mobieler zijn, door een moeilijke periode heen zijn gekomen of zich door de hulpmiddelen thuis beter (zelfstandiger) kunnen redden. Uit dit onderzoek zijn twee verbeterpunten gekomen, namelijk het concreter opstellen van doelen en nog meer de rol van het netwerk en vrijwillgersorganisaties bespreken. Bekendheid en toegankelijkheid van de Post vergroten; in samenhang met het project Samen aan het stuur van Sociale Dienst Oost-Achterhoek (SDOA) o Vanaf 1 oktober 2021 hanteerden we de werkwijze van Samen aan het Stuur. Dit plan houdt in dat we één integrale intake doen voor het sociaal domein (voor het overige zie programma 2.3). We pakken daarbij problemen van onze inwoners op diverse levensgebieden in onderlinge samenhang aan. Zie verder de toelichting hierboven over Invoering integrale verordening sociaal domein. Omzetten Wmo naar arbeidsmatige dagbesteding. o We willen dat cliënten meer deelnemen in en aan de samenleving.
Daarom werkten we samen met Fijnder (Werkbaan Oost/SDOA ) toe naar een arbeidsmatige dagbesteding voor cliënten, die niet meer leerplichtig zijn en nog geen pensioengerechtigde leeftijd hebben. In 2021 vonden de eerste verkennende gesprekken plaats over de wijze waarop we hier invulling aan kunnen geven. Dit deden we samen met de andere twee Fijnder gemeenten. Dit moet resulteren in een pilot in 2022. De effecten van deze pilot - dat meer mensen kunnen gebruik maken van arbeidsmatige dagbesteding - hangen nauw samen met de inkoop Sociaal domein Achterhoek. Voorbereiding decentralisatie beschermd wonen. o In regionaal verband werkten we aan de voorbereiding van de doorontwikkeling van beschermd wonen. Hierbij verschuiven taken van de centrumgemeente Doetinchem naar lokale gemeenten. In eerste instantie zou er vanaf 2022 sprake zijn van een geleidelijke overgang van cliënten en budgetten. Dit is landelijk doorgeschoven naar 2023. De centrumgemeente blijft verantwoordelijk voor bestaande cliënten. Ter voorbereiding hierop is gewerkt aan een nieuwe invulling van bemoeizorg, lokale infrastructuur, inrichting van de lokale toegang, regie op en inkoop van zorg en een nieuwe governancestructuur. Deze structuur is vastgesteld door alle acht Achterhoekse colleges. De overige punten lopen ook in 2022 door. In 2021 zijn onder andere de pilot Bemoeizorg en de pilot Housing first gestart.
Bij deze laatste pilot gaat het om een specifieke aanpak om opname in de maatschappelijke opvang te voorkomen door eerst een woning beschikbaar te stellen. Hiervoor maken we (tijdelijk) gebruik van door de gemeente aangekochte woningen voor realisatie van gebiedsontwikkeling voor WoooW (het voormalige Cultuurkwartier). Koploper gemeenten cliëntondersteuning: o De Achterhoekse gemeenten hebben een subsidie voor het versterken van cliëntondersteuning ontvangen. In een periode van twee jaar willen de gemeenten regionaal inzicht krijgen in de behoefte aan en het 14
aanbod van cliëntondersteuning. Samen willen we een visie ontwikkelen en werken aan betere herkenbaarheid en vindbaarheid van cliëntondersteuning. Daarom vonden 2021 gesprekken plaats met inwoners en betrokken partners over de wijze waarop cliëntondersteuning nu is ingericht. Het gaat hierbij niet alleen om ondersteuning vanuit de Wmo, maar ook op het gebied van jeugdzorg en de participatiewet. Hieruit is gebleken dat er verschillende beelden bestaan over de rol en positie van cliëntondersteuning en wat dan onafhankelijke cliëntondersteuning is. in verband met de verdere uitwerking is er een éénjarig contract afgesloten met Mee voor (onafhankelijke) cliëntondersteuning. Maatregelen om de zorg betaalbaar te houden: o We brachten de ondersteuningsvraag van inwoners in beeld en stelden waar nodig maatwerkvoorzieningen beschikbaar. Samen met de Achterhoekse gemeenten gaan we over op een nieuw inkoopmodel sociaal domein. Doel van het model is dat we samen met zorgpartijen de transformatie vorm geven. We willen dit met minder aanbieders vormgeven en overgaan op een andere financieringsvorm. Het inkoopproces is een langdurig en complex proces dat nog niet is afgerond. Half 2021 vond de eerste selectie plaats op basis van kwaliteit. De aanbieders die in deze eerste ronde zijn geselecteerd, hebben eind 2021 een plan van aanpak en een financiële offerte ingediend.
De beoordeling hiervan vindt plaats in het eerste kwartaal van 2022. In 2021 vond ook een nieuwe inkoop plaats voor trapliften. Deze is afgerond. Er is een nieuwe overeenkomst afgesloten voor maximaal 6 jaar. o Normenkader Hulp bij Huishouden: in de tweede helft van 2020 zijn we gestart met de invoering van dit nieuwe normenkader voor het bepalen van het aantal in te zetten uren huishoudelijke hulp. Het kader is aangepast aan de huidige tijd, is gebaseerd op uitgebreid onderzoek en heeft de toets van de Centrale Raad van Beroep (CRvB) doorstaan. Het normenkader draagt bij aan het beschikbaar en betaalbaar houden van huishoudelijke hulp op de lange termijn. Het effect van minder uren huishoudelijke ondersteuning is bij nieuwe aanvragen groter dan bij herindicaties. Gemiddeld is dit met 0,3 uur verlaagd van 2,8 uren per cliënt/per week naar 2,5 uur per cliënt/per week. o Invoeren VoorElkaarPas: tegen een beperkte eenmalige eigen bijdrage kan een cliënt met een Wmo-indicatie - alleen of samen met een begeleider - gratis met het openbaar vervoer reizen. In december 2021 is de communicatiecampagne opgestart voor de VoorElkaarPas die per 1 januari 2022 ingaat. De VoorElkaarPas is een OV-chipkaart, waarop een gratis jaarabonnement van Arriva staat. Hiermee kunnen cliënten met alle bussen en treinen van Arriva reizen in de Achterhoek.
o Drempelbedrag ZOOV invoeren: inwoners met een Wmo-indicatie voor vervoer die tegen het gereduceerde tarief willen blijven reizen, betalen jaarlijks een eigen bijdrage van € 60. De oorspronkelijke ingangsdatum was in 2021. Vanwege Covid-19 is de invoering van het drempelbedrag uitgesteld naar 2022. o Halveren mantelzorgwaardering: in 2021 zou het mantelzorgcompliment gehalveerd worden van € 50 naar € 25. Maar, 15
omdat door Covid-19 de verwendag voor mantelzorgers niet door kon gaan, is het compliment het bedrag € 50 gebleven. Daarnaast is aan jonge mantelzorgers het boek van Mirjam Hijink "Zie mij" aangeboden. Continu ervaringsonderzoek en verbeteracties uitvoeren o Vanaf 2021 is het jaarlijks wettelijk verplichte cliëntervaringsonderzoek vormvrij geworden. Daarom is er voor gekozen om een onderzoek uit te voeren die vooral bestaan uit interviews. Er is een nulmeting gehouden om de effecten van de invoering van de Integrale verordening sociaal domein te meten. Zie voor een verdere toelichting de alinea over Invoering Integrale Verordening sociaal domein. Jaarlijks de gegevens op de wachtlijsten Wet Langdurige Zorg ( WLZ) actualiseren o Samen met aanbieders en het zorgkantoor is de behoefte in beeld gebracht en geactualiseerd. Hieruit blijkt dat er in onze gemeente uitbreiding gewenst is van ongeveer 25 eenheden voor inwoners met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking. Voor de doelgroep ouderen is ook een uitbreiding van 25 eenheden tot maximaal 40 eenheden gewenst. De voorwaarde is wel dat het Menzis zorgkantoor op basis van haar eigen onderzoek deze uitbreiding ook wenselijk acht. Er zijn nog geen concrete plannen ingediend door de zorgaanbieders om aan deze behoefte te voldoen.
Uitvoering inclusie-agenda Drempelvrij o In het hoofdstuk Opgaven lichten we de agenda Drempelvrij verder toe. Hervormingsagenda sociaal domein inclusief (het verwerken van) de uitkomsten van het rekenkameronderzoek o De aanbevelingen uit de onderzoeken naar het sociaal domein door het bureau HHM en de prioriteiten uit het rekenkameronderzoek naar de inrichting van de jeugdhulp en de betrokkenheid van de gemeenteraad hierbij zijn opgenomen in een hervormingsagenda. Bij het vaststellen van de prioriteiten uit het rekenkameronderzoek nam de raad een motie aan om ook de overige aanbevelingen in beeld te houden. Om uitvoering te geven aan die motie, zijn ook die punten opgenomen in de hervormingsagenda. Deze wordt in 2022 door het college vastgesteld . Zie ook programma 1.3.
1.3 Jeugd Portefeuillehouder E.S.F. Schepers-Jansen Ambitie Gelijke kansen voor ieder kind. Alle kinderen moeten veilig, gezond en kansrijk in Winterswijk kunnen opgroeien. Doelstellingen Waar jeugd en ouders/verzorgers het zelf niet kunnen, bieden we hulp op het gebied van zorg en (opvoedings)ondersteuning. Zorg blijft beschikbaar, betaalbaarheid en kwaliteit zijn gegarandeerd. Hoe te bereiken? Ondersteuningsteam Oost Achterhoek en het Preventie Platform Jeugd bieden opvoedondersteuning/preventie. 16
We versterken de samenwerking met huisartsen door hen te ondersteunen in de zorg voor jeugdigen. Zo voorkomen we de inzet van specialistische zorg. We voeren regie bij complexe casussen van kinderen met een beperking. We handhaven de leerplicht in nauwe samenwerking met de jeugdconsulenten. We kopen regionaal de juiste zorg voor onze jeugd in tegen een reële prijs. We handelen aanvragen binnen de termijnen correct en doelmatig af. We zorgen voor een goed georganiseerde en goed functionerende Jeugdzorg. Wat is het resultaat? Inzet van en samenwerken met het Ondersteuningsteam voor regionale inkoop van tweedelijns zorg met ondersteuning van de jeugdconsulent voor casus regie o De regionale inkoop is een half jaar uitgesteld naar 1 juli 2022, om het proces voor zowel de gemeenten als de zorgaanbieders zorgvuldig te doorlopen. Waar nodig hebben we hierbij de professionals betrokken. Implementatie Integrale Verordening sociaal domein o De Integrale Verordening sociaal domein is op 1 januari 2021 geïmplementeerd. De consulent kijkt bij de intake breed naar de vraag, ook als die buiten de grenzen van de Jeugdwet valt. Daardoor kunnen we meer maatwerk leveren en wordt de inwoner beter geholpen. Diverse preventieve activiteiten van het Preventie Platform Jeugd.
o Ondanks de Covid-19 maatregelen ging een groot deel van de thema’s gewoon door, het deelnemersaantal is nauwelijks afgenomen. De meeste voorlichtingsbijeenkomsten en trainingen over weerbaarheid, zoals de kunst van het opvoeden, kind & armoede, alcohol- en drugspreventie en kind & scheiding, zijn zoveel mogelijk digitaal opgepakt. Kansrijke Start ontwikkelden we verder tot een goed uitvoerbaar plan. In 2021 stelden we een productenboek samen dat, vooral voor professionals, een goed overzicht biedt van alle producten van het Preventie Platform. Implementatie Samen aan het Stuur, integrale intake voor het hele sociaal domein. o De integrale intake voor het sociaal domein betekent, in samenhang met de Integrale Verordening sociaal domein, dat ook de Participatiewet onderdeel uitmaakt van de brede intake door de consulent. Voor meer informatie zie beleidsveld 1.2 Uitvoering geven aan de uitkomsten van de quickscan sociaal domein. o De uitkomsten van het HHM onderzoek werden samen met de uitkomsten van het rekenkameronderzoek uitgewerkt in een hervormingsagenda die in 2022 gereed zal zijn. Zie ook beleidsveld 1.2. Efficiënter inkopen voor het sociaal domein. o Samen met de Achterhoekse gemeenten gaan we over op een nieuw inkoopmodel sociaal domein. Zie beleidsveld 1.2. Hier is onder al een toelichting gegeven (Maatregelen om de zorg betaalbaar te houden).
o In 2021 hebben we de aanbestedingen voor dyslexiezorg (middels populatiebekostiging) en voor ziekenhuiszorg in het kader van de Jeugdwet (middels prijs x hoeveelheid) afgerond. De nieuwe contracten voor dyslexiezorg zijn op 1 augustus 2021 gestart, zodat we aansluiten 17
bij een nieuw schooljaar. De nieuwe contracten voor de ziekenhuiszorg starten per 2022. Cliëntervaringsonderzoek Wmo- en jeugdhulp o In 2021 hebben we voor het eerst een kwalitatief onderzoek uitgevoerd, waarbij we in gesprek met de cliënt open vragen stelden. Het is een nulmeting om de effecten van de invoering van de Integrale Verordening sociaal domein te meten. De cliëntervaringsonderzoeken van de afgelopen jaren laten zien dat onze cliënten tevreden zijn over onze dienstverlening. o Zie verder beleidsveld 1.2 Maatschappelijke ondersteuning.
Financiële onderbouwing programma 1 Baten en lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2021
Realisatie 2021
VerschilJR2021
Baten 1.1 Volksgezondheid 1.2 Maatschappelijke ondersteuning 1.3 Jeugd
152
151
-1
11.528
10.170
-1.358
0
40
40
11.680
10.361
-1.319
3.225
3.225
0
693
634
-59
1.2 Maatschappelijke ondersteuning
19.655
17.955
-1.699
1.3 Jeugd
8.130
8.615
485
Totaal Lasten
31.703
30.429
-1.273
Totaal Baten Lasten 1.0 Doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten 1.1 Volksgezondheid
Onttrekkingen 1.2 Maatschappelijke ondersteuning Gerealiseerd resultaat
13
13
-1
-20.010
-20.056
-46
Toelichting exploitatie Volksgezondheid De kosten voor preventie gezondheid zijn € 34.000 lager uitgevallen. Hiermee is het verschil van € 59.000 bij de lasten grotendeels verklaard. Maatschappelijke ondersteuning Door Covid-19 is er in 2021 minder beroep gedaan op de diensten van ZOOV. Hierdoor zijn zowel de lasten als de baten € 1.317.000 lager uitgevallen. Hiermee is het nadeel van € 1.358.000 bij de baten grotendeels verklaard (zie ook toelichting hieronder). Het voordeel van € 1.699.000 bij de lasten is grotendeels als volgt te verklaren: lagere lasten ZOOV € 1.317.000 V lagere lasten rolstoelen € 104.000 V hogere lasten ZIN Hulp bij Huishouden € 182.000 N lagere lasten PGB Hulp bij huishouden € 81.000 V lagere lasten ZIN Begeleiding € 63.000 V lagere lasten PGB Begeleiding € 105.000 V lagere lasten Sociaal Team € 110.000 V Door Covid-19 is er in 2021 minder beroep gedaan op de diensten van ZOOV. Hierdoor zijn zowel de lasten als de baten lager uitgevallen (zie ook toelichting hierboven). Er waren in 2021 minder aanvragen voor rolstoelen .
18
De vraag naar Hulp bij Huishouden (ZIN) bleef stijgen en daarnaast zijn de verwachte financiële effecten van het nieuwe normenkader bij herindicaties achter gebleven. Wel zien we dat de uitgaven PGB bij Hulp bij Huishouden afnamen. De lasten voor Begeleiding (ZIN en PGB) zijn in 2021 lager uitgevallen dan begroot. Tenslotte zijn de lasten voor het Sociaal Team in 2021 lager uitgevallen. Jeugd De toegenomen vraag naar jeugdhulp en het feit dat de complexiteit van de zorg toeneemt leidden tot een toename van de lasten met € 503.000. Hiermee is het nadeel bij de lasten van € 485.000 grotendeels verklaard. Eigen bijdragen CAK (Centraal Administratie Kantoor) Een aanvrager van een voorziening, zoals hulp in de huishouding, ondersteuning of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget), moet op grond van de Wmo een eigen bijdrage betalen. Het CAK is het publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan (zbo) dat door de wetgever is belast met de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage. Gemeenten zijn dus niet verantwoordelijk voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen. Ze hebben ook geen zekerheid over de omvang en hoogte van de eigen bijdrage, omdat zij de juistheid niet op persoonsniveau kunnen vaststellen. Daarom valt dit niet onder de reikwijdte van de rechtmatigheidscontrole door de accountant van de gemeente.
In 2021 is voor € 213.000 aan eigen bijdragen via het CAK verantwoord. Toelichting investeringen Er zijn geen investeringen in dit programma.
Indicatoren en kerncijfers programma 1 Indicatoren 1.1. Volksgezondheid Demping van de stijging van het aantal chronisch zieken (bron: CBS). Hoe ervaren inwoners hun gezondheid/kwaliteit van leven inwoners (bron: GGD). Indicatoren 1.2. Maatschappelijke ondersteuning Klanttevredenheidsonderzoek. Binnen 5 jaar maakt 50-60% van de huidige Wmo begeleidingsgroep gebruik van arbeidsmatige dagvoorziening van Werkbaan Oost. Het gaat hierbij om niet-pensioengerechtigde en niet-leerplichtige klanten. Voor nieuwe indicaties neemt het gemiddeld aantal uren hulp bij huishouden per klant af. Indicatoren 1.3 Jeugd Klanttevredenheidsonderzoek. Het aantal leerlingen dat zonder diploma van school afgaat (voortijdige schoolverlaters) is lager dan het regionale gemiddelde.
Programma 2 Meedoen in Winterswijk Inleiding Dit programma is uitgewerkt in vijf onderdelen. Hierbij ligt de nadruk op meedoen in sport, cultuur, onderwijs, economie en werk. Programma 2 sluit daarmee aan op programma 1, waarin het vooral gaat om het realiseren van meedoen op het gebied van welzijn en gezondheid. Aantrekkelijk Winterswijk We spreken ambities uit voor goed onderwijs en het in stand houden van onze sport en cultuurvoorzieningen. Daarnaast is er volop aandacht voor het bieden van 19
ontwikkelmogelijkheden voor economie, werk en toerisme. We willen Winterswijk aantrekkelijk houden met initiatieven voor ons landschap en erfgoed. Behouden en versterken Dit programma kent inspanningen op het gebied van handhaven en onderhouden van voorzieningen en netwerken. Daarnaast bevat het een aantal grotere projecten die de bedoeling hebben de randvoorwaarden te scheppen. Denk bijvoorbeeld aan het project ’Samen aan het Stuur’, de Integrale Verordening sociaal domein, het Integraal Huisvestingplan Onderwijs en het realiseren van een nieuw bedrijventerrein. De opgave Armoedevrij Winterswijk 2040 hoort ook bij dit programma. Meer informatie hierover leest u in het hoofdstuk Opgaven. Meten is weten De resultaten van dit programma zien we onder andere terug in de economische activiteit en de beschikbaarheid van bedrijventerreinen. We zien dat inwoners werk hebben en dat we uitkomen met ons rijksbudget voor de sociale uitkeringen. Voor zowel de economie als het toerisme is de museumvisie richtinggevend. Voorzieningen in sport en cultuur dragen bij aan het welzijn van de Winterswijkers. Dat horen, zien en meten we aan de hand van cijfers uit de verschillende sectoren (toerisme en onderwijs) en klant-ervaringsonderzoek.
2.1 Cultuur en ontspanning (cultuur) Portefeuillehouder H.J. Tannemaat Ambitie We willen we onze culturele instellingen en ons erfgoed behouden en versterken, omdat ze belangrijk zijn voor de aantrekkelijkheid van Winterswijk. Relevante documenten voor dit beleidsveld zijn: Cultuurnota Erfgoednota Wi-j doet ’t samen Archeologische monumentenzorg in de gemeente Winterswijk Beleidsnota Aardkundige waarden in Winterswijk Doelstellingen We realiseren nieuwe concepten en ondersteunen bestaande voorzieningen, zodat het aanbod kunst en cultuur past bij de leefbaarheid in Winterswijk. We zetten in op het behoud en de ontwikkeling van erfgoed, omdat dit belangrijk is voor het toerisme en zorgt voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven en bewoners. Hoe te bereiken? We houden de culturele voorzieningen in stand en volgen (monitoren) de ontwikkelingen bij Boogie Woogie kritisch volgen (monitoren). We zorgen voor een goede mediavoorziening in Winterswijk, denk aan radio, TV en social media. We implementeren de museumvisie. We werken de punten uit de Cultuurnota verder uit. We voeren het erfgoedbeleid Wi-j doet ’t samen! uit. We voeren de beleidsnota ‘Archeologische monumentenzorg in de gemeente Winterswijk’ uit. We geven uitvoering aan de beleidsnota ‘Aardkundige waarden in Winterswijk’. 20
Wat is het resultaat? Ook in 2021 hadden de inwoners van Winterswijk door Covid-19 slechts beperkt toegang tot culturele activiteiten. Daarmee had de Covid19-crisis een grote impact op de culturele instellingen. Dit trof niet alleen de musea, de bibliotheek, theater De Storm en Boogie Woogie, maar ook de muziekverenigingen. In 2021 is regelmatig contact geweest met de instellingen en daar waar nodig ondersteuning geboden. Daardoor zijn alle verenigingen en instellingen overeind gebleven. Integrale museumvisie o Musea spelen een belangrijke rol in het stevig neerzetten van ons culturele en historische erfgoed. Onder begeleiding van Cultuur Oost stelden we in 2021 samen met de musea een museumvisie met uitvoeringsprogramma (uitvoering 2022) op. Eén van de onderdelen hiervan is het af te sluiten museumconvenant. Dit convenant moet een stevige basis vormen onder de samenwerking tussen de musea. Convenant Cultuur & Onderwijs o In het najaar van 2021 ondertekenden we samen met het basisonderwijs en cultuuraanbieders een lokaal cultuurconvenant met als boodschap: we zijn samen verantwoordelijk voor de culturele ontwikkeling van ieder Winterswijks kind. Gemeente Winterswijk faciliteerde het proces en gaf Boogie Woogie de opdracht tot het realiseren ervan.
Regioplan toekomstbestendige culturele infrastructuur o Na visievorming in 2020 stelden we in 2021 samen met de Achterhoekse gemeenten het regioplan ‘Toekomstbestendige culturele infrastructuur Achterhoek’ op. Naar aanleiding van de corona crisis vroeg provincie Gelderland in 2020 aan de zes regio’s in de provincie een visie en plan te ontwikkelen voor een duurzame culturele infrastructuur. Begin 2022 wordt het plan aangeboden aan de provincie. Gemeente Winterswijk zit in de kopgroep van het proces. Vorming streekomroep o De lokale omroepen van gemeente Aalten (AFM/SLOAD), Oost Gelre (RMC Oost Nederland) en Winterswijk (RTV Slingeland) hebben na een lang traject een plan ingediend om samen een streekomroep te vormen voor de Oost Achterhoek. De gemeente ondersteunt dit plan met een incidentele subsidie voor 2022, 2023 en 2024 van € 21.000 per jaar. Vanaf 2021 werken de omroepen aan de uitwerking van hun plannen. Boogie Woogie o Boogie Woogie is volop in beweging. In 2021 waren er 26% meer aanvragen voor lessen (het laatste halfjaar zelfs 51%). De banden met de culturele partners in Winterswijk en de regio zijn geïntensiveerd. Er waren nieuwe initiatieven, zoals de maandelijkse voorspeelavonden waar de leerlingen podiumervaring op kunnen doen. Er was veel aandacht voor de Winterswijkse jeugd en de popcultuur. Zij werden zoveel mogelijk ondersteund en gestimuleerd.
Boogie Woogie was en is meer dan ooit zichtbaar in de media met aandacht voor hun cultuuraanbod voor jong en oud. Verder werkte Boogie Woogie aan het veranderen van het bestuursmodel naar een raad van toezicht model. Ook werd gewerkt aan het omzetten van de CAO en het pensioenfonds 21
voor het personeel met als doel een flexible organisatie te worden, die snel in kan spelen op nieuwe ontwikkelingen. Pop Award o We zijn gestart met de voorbereidingen voor het instellen van een Pop Award. De organisatie ligt in handen van Boogie Woogie. Het bezoekerscentrum bij de Steengroeve faciliteren en ondersteunen o Midden 2021 heeft Stichting Terra Temporalis een bidbook opgesteld dat in de gemeenteraad is gepresenteerd. Onderdeel daarvan is het ontwerp van het nieuwe gebouw. Op basis daarvan is een bestemmingsplan opgesteld en de fondsenwerving gestart. In de loop van 2022 moet er zicht zijn op voldoende fondsen om de bestemmingsplanprocedure door te zetten. Voor het plan is een verlegging van de Steengroeveweg nodig. De gemeente faciliteert en draagt financieel bij in de ontwikkeling. Naast de kosten voor de verlegging van de weg is een bedrag van tweemaal € 500.000 gereserveerd als bijdrage in de bouwkosten. Deze bijdrage keren we pas uit nadat er een vastgesteld bestemmingsplan is. De uitvoeringsagenda van de erfgoednota ´Wi/j doet ´t samen!´ implementeren o Ondanks de beperkingen van de Covid-19 maatregelen gebeurde er veel op het gebied van erfgoed in 2021. Zo gaven we een webinar over het verduurzamen van monumenten. We introduceerden keukentafelgesprekken om de eerste stap naar verduurzamen makkelijker te maken.
Bovendien is het interieurproject opgenomen in het Gelders beleid, dit krijgt een tweede fase. Ook hadden we gesprekken met alle kerkeigenaren, zijn de kerken gewaardeerd en samen met TU Delft maakten we een kansenkaart. Dit alles vertaalden we in de kerkenvisie. o Het Erfgoed Dealproject ‘Een nieuwe tijd! Wederopbouw in de Achterhoek’ heeft inwoners en bedrijven in Winterswijk bereikt met de SRV wagen. o Het nieuwe Cultuur- & Erfgoedpact 2021-2024 boden we aan de provincie Gelderland aan. o De Wijkaanpak de Pas is een Winterswijks ErfgoedDeal project, waarbij we in participatievorm werkten aan de verbinding tussen erfgoed, het verduurzamen en herinrichting. Erfgoed Oost Achterhoek is genomineerd voor de BNG Bank Erfgoedprijs. Implementatie uitvoeringsagenda Archeologische waarden en aardkundige waarden o De beschrijvingen van de archeologisch/historisch meest bijzondere terreinen (30 stuks) zijn afgerond. Met een waardering en met aanbevelingen voor onder meer begrenzing, bescherming en benutting, ligt er nu een stevige basis voor vervolgstappen. o We rondden de beschrijvingen van 24 aardkundig waardevolle terreinen af en we voorzagen deze van onder andere een waardering, een begrenzingsadvies, belevingsmogelijkheden en aanbevelingen. De basis voor duurzame benutting is daarmee gelegd.
o De ontwikkeling van zeven informatiepanelen is in gang gezet; deze plaatsen we voor aanvang van het toeristisch seizoen 2022. 22
o Het archeologisch onderzoek op de Markt combineren we met de herinrichting en is daarom uitgesteld.
2.2 Cultuur en ontspanning (sport) Portefeuillehouder E.S.F. Schepers-Jansen Ambitie In Winterswijk kunnen alle inwoners voldoende sporten en bewegen en elkaar daarbij ontmoeten. Relevante documenten voor dit beleidsveld zijn: Sportnota Sport Beweegt Winterswijk Brede Regeling Combinatiefuncties Lokaal sportakkoord Samen actief in Winterswijk Doelstellingen Sport en bewegen is voor iedereen toegankelijk. Met sport voorkomen we duurdere en zwaardere zorg en ondersteuning. Hoe te bereiken? We stimuleren inwoners, die niet of weinig aan sport doen, om verantwoord te gaan sporten/bewegen en elkaar te ontmoeten. We zorgen ervoor dat onze voorzieningen en activiteiten op het gebied van sport en bewegen uitdagend en toegankelijk zijn, zodat ze in de behoeften van diverse doelgroepen voorzien. We laten financiële belemmeringen om te sporten geheel of gedeeltelijk wegvallen. Er is meer zichtbaarheid voor buurtsportcoaches/Actief Winterswijk Onze buurtsportcoaches en trainers creëren bewustwording over het belang van bewegen voor een gezondere leefstijl. We zorgen voor een rijk verenigingsleven waarbij sportverenigingen toekomstbestendig zijn. We promoten sport en bewegen op sportaccomodaties en in de openbare ruimte als kans om mensen te bereiken, elkaar te ontmoeten en te helpen.
We gaan een beweegroute creeren in de openbare ruimte voor jong, oud of met een fysieke beperking We werken regionaal samen in de Achterhoek op het thema sport en bewegen en voeren lokaal uit Er is een onderzoek gedaan naar de toekomst van de financiering van sport in Winterswijk. Wat is het resultaat? We zetten onze buurtsportcoaches in om doelgroepen, die weinig tot niet actief zijn, te laten bewegen. o Met de buurtsportcoaches maken we sport- en cultuuractiviteiten toegankelijk en laagdrempelig. Inclusie (iedereen doet mee) is het uitgangspunt. Activiteiten die hiervoor zijn opgezet waren: Actief XXL en de Balkon Beweegdag. Door het organiseren van diverse sport- en cultuuractiviteiten op wisselende plekken in Winterswijk waren inwoners meer in de gelegenheid om kennis te maken met sport, bewegen en cultuur. Zonder lid te zijn van een sportaanbieder konden inwoners dichtbij huis meedoen. De aantallen liepen uiteen: Actief XXL had per activiteit 15 deelnemers, Balkon 23
Beweegdag op 3 verpleeghuizen had 150 deelnemers, Beweegmoment Zozijn had wekelijks 8 deelnemers, het Familiefestijn had er 300, de Wandelchallenge had gedurende 12 weken per keer 16 deelnemers en Bewegen voor senioren kende 14 deelnemers. Alle kinderen krijgen de kans om het sport- en beweegaanbod te verkennen o Dit is gebeurd door programma's als Kies je sport, Actief in de wijk
en Naschoolse pleinsport. We pakten de samenwerking op met kinderopvang/buitenschoolse opvang.
o Met evenementen als de Koningsspelen en de Buitenspeeldag en vakantieprogramma's als Zomertoer, stimuleerden we de jeugd van Winterswijk door andere sporten aan te bieden dan die ze gewend zijn. Dit droeg bij aan extra beweegmomenten voor kinderen. Met deze evenementen hebben we ongeveer 500 kinderen bereikt. We zetten ambassadeurs en studenten in om sporten en bewegen te promoten o Er was, onder andere door Covid-19, meer aandacht voor