Inventarisatienota 'Mobiliteitsplan Winterswijk'
Tekst van het document
Achterhoek Visie 2030 Een goede bereikbaarheid is voor de Achterhoek een essentiële voorwaarde om een aantrekkelijke (werk)regio te zijn voor werknemers, studenten, inwoners en toeristen én om economisch te kunnen groeien en de leefbaarheid in het gebied en de aantrekkelijkheid voor inwoners en toeristen op peil te houden. Dat geldt zeker in de huidige tijd waarin de afstand tot voorzieningen in het landelijke gebied groeit. Ook goede (OV) verbindingen met Duitsland zijn als grensregio van belang. In de Achterhoek visie 2030 zijn drie hoofdthema’s voor mobiliteit opgenomen: • •
•
5.3
Betrouwbaar vervoer: Gericht op een goed doorstromend hoofdwegennet, versnelling van OV-connecties, en regionale fietsverbindingen. Belangrijke projecten zijn de doorontwikkeling van de N18 en de Regioexpres tussen Doetinchem en Arnhem. Duurzaam vervoer: Een focus op energie-neutraal mobiliteitsgedrag, een fijnmazig fietsnetwerk, en stimulering van emissieloos vervoer zoals e-bikes en laadstations voor duurzame energie. Ook voor het stimuleren van duurzaam vervoer is de doorontwikkeling RegioExpress: Winterswijk - Doetinchem – Arnhem van belang. Slim vervoer: Inzet op betaalbare en slimme vervoersvoorzieningen, zoals het MaaSconcept (Mobility as a Service) dat reizigers helpt hun reis en de keuze voor modaliteiten te maken.
Wat betekent dit voor het mobiliteitsplan?
Binnen het mobiliteitsplan worden de beleidskaders zoals in dit hoofdstuk beschreven als uitgangspunt gehanteerd. Hierbij vormt het Verhaal van ons Winterswijk met name een belangrijk uitgangspunt voor het mobiliteitsplan. Landelijk en regionaal beleid fungeren als kader. Uit bovenstaande beleidsuitgangspunten kan geconcludeerd worden dat er veel aandacht is voor bereikbaarheid, verkeersveiligheid en het bevorderen van duurzame en slimme mobiliteit, waaronder openbaar vervoer en fietsgebruik. Enkele van de uitgangspunten zijn het investeren in veilige fietspaden, het inzetten op
32/39
hoogfrequent en kwalitatief hoogwaardig openbaar vervoer met aandacht voor de bereikbaarheid van stations en regionale verbindingen, en het verbeteren van de verbindingen met Duitsland. Tot slot, is er tegenstrijdigheid op het gebied van parkeren: enerzijds wordt een autoluw centrum gewenst, anderzijds wordt meer ruimte gevraagd om te parkeren. Er dient rekening te worden gehouden met plaatselijke omstandigheden en ontwikkelingen op het gebied van parkeren. Deze punten zijn grotendeels in lijn met de ontwikkelingen, opgaven en beleidskaders in Winterswijk.
33/39
6
Hoe denken inwoners en ondernemers over mobiliteit?
6.1
Participatie Omgevingsvisie
In het kader van de Omgevingsvisie kom heeft participatie plaatsgevonden. Zie ook het 'Achtergronddocument discussienota koers omgevingsvisie kom'. Het participatietraject voor de omgevingsvisie bestond uit meerdere onderdelen, waarbij bereikbaarheid en toegankelijkheid een van de uitgewerkte thema’s is. Aandachtspunten uit de enquête Omgevingsvisie Winterswijk zijn onder andere locatiekeuzes, met een specifieke focus op de positie en bereikbaarheid van het ziekenhuis. Verder is er aandacht voor de gastvrijheid en aantrekkelijkheid van het centrum, en hoe verkeer en parkeren hierbij een rol spelen. Inwoners willen dat iedereen zich in Winterswijk kan verplaatsen, ook zonder auto of openbaar vervoer, en vragen om oplossingen voor vervoersarmoede. Belangrijke aandachtspunten die ten aanzien van mobiliteit en bereikbaarheid naar voren zijn gekomen in het participatieproces zijn: •
•
•
• •
•
Bereikbaarheid: De bereikbaarheid van Winterswijk is goed, maar er zijn zeker kansen voor verbetering. Er wordt veel aandacht gevraagd voor het creëren van voetgangersvriendelijke zones en gescheiden fietspaden, waarbij de voetganger en fietser als prioriteit nummer één worden beschouwd. Er is behoefte aan meer fietsparkeerplaatsen en bredere, beter onderhouden fietspaden. Daarnaast benoemen inwoners de noodzaak voor verbeteringen in het openbaar vervoer (meer bushaltes in het centrum en verbeteringen aan het treinstation, zoals deelfietsen en een betere verbinding met Duitsland). Leefbaarheid: Een balans tussen groei en behoud van het unieke dorpskarakter is essentieel, met de focus op een duurzame en toegankelijke leefomgeving voor alle generaties. Verkeersveiligheid: De noodzaak om de infrastructuur te verbeteren wordt benadrukt, zoals het verbreden van wegen en het creëren van veilige fiets- en wandelroutes naar voorzieningen, inclusief goede fietsenstallingen voor bezoekers. Met name de verkeersveiligheid op drukke straten zoals Laan van Hilbelink, Zonnebrink en Vredensestraat wordt benoemd. Er zijn zorgen over knelpunten in het verkeer, zoals gevaarlijke rotondes, oversteekplaatsen (bijvoorbeeld bij de Plus en Lidl) en de spooronderdoorgang. Er is behoefte aan meer zebrapaden en veilige loop- en fietsroutes, vooral richting het centrum.
Toegankelijkheid: Er is een sterke wens voor woningen dichtbij voorzieningen zoals supermarkten en gezondheidszorg, zodat deze voor alle leeftijden toegankelijk zijn. Parkeren: het merendeel van de mensen vindt dat het parkeren in het centrum nu niet handig is ingericht. Een deel ziet oplossingen in extra parkeergelegenheid een ander deel juist in het anders organiseren. Het merendeel vindt ook dat parkeergelegenheid niet centraal moet staan bij de centrumontwikkeling. Relatie met ruimtelijke ordening/groen: Mobiliteitsvraagstukken kunnen gecombineerd worden met vergroening en klimaatadaptatie, bijvoorbeeld door groenstroken langs wegen en parkeerplaatsen waterdoorlatend te maken. Minder auto’s in woonwijken: In nieuwe woonwijken kan bewust gekozen worden voor minder ruimte voor auto’s en meer groen, wat de leefbaarheid verhoogt.
34/39
6.2
Ondernemers
Vanuit ondernemers is input verzameld door middel van interviews met onder andere ondernemersverenigingen OWIN en OBW (augustus 2024). Dit leidt tot de volgende aandachtspunten: •
• •
• • •
• • •
Bereikbaarheid bedrijventerreinen: Bedrijven op het bedrijventerrein in Winterswijk ondervinden vooral problemen met de N18, die begint bij de A18 in Varsseveld en verder loopt richting Enschede. Er is behoefte om de doorstroming tussen de N18 en de Duitse wegen en tussen Groenlo en Varsseveld te verbeteren. Daarnaast is er zorg over de bereikbaarheid van de GOW30 wegen voor vrachtverkeer: de wegen die van GOW50 naar GOW 30 gaan worden voor vrachtverkeer te smal om elkaar te passeren. Er is behoefte aan verbeteringen als het verbreden van wegen zoals de Bataafseweg en het aanpassen van de Vredenseweg en Groenloseweg voor vrachtverkeer. Daarnaast moeten er vanuit Duitsland acties worden ondernomen om vrachtverkeer om te leiden naar de N319. Er is een behoefte aan het doortrekken van de A18 van Varsseveld tot aan minimaal Groenlo. Bereikbaarheid centrum: De bereikbaarheid en bewegwijzering van het centrum en parkeervoorzieningen vraagt om aandacht. Daarnaast is het belangrijk dat de markt, goed ontsloten blijft, met voldoende parkeergelegenheid voor andere marktpersoneel. OV-verbindingen: Er is behoefte aan meer openbaar vervoerverbindingen, zoals een betere busverbinding naar Bocholt en Münster voor scholieren en forenzen. Er is een wens voor een sneltreinverbinding tussen Arnhem, Doetinchem en Winterswijk.
Daarnaast moet het openbaar vervoer betaalbaar blijven met voldoende OV-aanbod in het buitengebied en ter ontsluiting van de bedrijventerreinen. Duurzaamheid: Laadinfrastructuur is essentieel en hoewel de verantwoordelijkheid hiervoor bij de markt ligt, zijn initiatieven (zoals een snellaadlocatie voor vrachtwagens) in de openbare ruimte, waar de gemeente aan bijdraagt, zeer gewenst. Parkeren: Er is behoefte aan regulering van het parkeren van vrachtverkeer op de industrieterreinen. Knelpunten: Er zijn twee punten die als problematisch worden ervaren. Ten eerste, de kruising Ambachtsstraat - Snelliusstraat - Rondweg Zuid, waar vrachtverkeer dat linksaf slaat vanuit het bedrijventerrein voor onoverzichtelijkheid zorgt door te hoge begroeiing (verantwoordelijkheid van de provincie), de hoge snelheid van het verkeer op de N319 en de fietsoversteekplaats. Ten tweede is er de toegang tot het bedrijf DFDS, waar vrachtwagens een parallelweg kruisen, wat onveiligheid voor fietsers en andere weggebruikers met zich meebrengt. Bij de komst van een nieuw bedrijventerrein moet de weginfrastructuur voldoende aandacht krijgen, rekening houdend met vrijliggende voet- en fietspaden en de toegankelijkheid voor vrachtverkeer en het openbaar vervoer.
Fiets: De fietsinfrastructuur van en naar bedrijventerreinen moet verbeterd worden, zoals het realiseren van (aparte) fietsvoorzieningen, zodat de bereikbaarheid voor werknemers vanaf het station en de bushaltes wordt verbeterd. Leefbaarheid: Er is behoefte aan voldoende voorzieningen, zoals afvalbakken bij banken, en het creëren van voldoende groen om hittestress te verminderen en waterafvoer op bedrijventerreinen te verbeteren. Toegankelijk: Aandacht voor het op peil houden van voorzieningen voor ouderen en mindervaliden, ook in het buitengebied.
6.3
Arriva
In augustus 2024 heeft een interview met Arriva plaatsgevonden. Dit leidt tot de volgende aandachtspunten: •
Bereikbaarheid: Er is aandacht voor de verbetering van de bereikbaarheid van Winterswijk met Midden-Gelderland, de Randstad en Enschede. Er zijn zorgen over financiering van buslijnen en doorstromingsproblemen op drukke wegen ook in het kader van de 30 tenzij
35/39
• • •
discussie in Winterswijk. Daarnaast beïnvloeden personeelstekorten bij Arriva de frequentie en uitbreidingsmogelijkheden. Geluid: Er zijn problemen met zware elektrische bussen die trillingen en geluidsoverlast veroorzaken. Er moet zorgvuldig worden omgegaan met het niet aanleggen van verkeersdrempels op busroutes en aandacht voor geluidsoverlast bij tanken van treinen. Toegankelijkheid: Haltes in het buitengebied moeten toegankelijker worden gemaakt. Zoals gelijke instaphoogtes bij busperrons zijn essentieel. Verkeersveiligheid: Verkeersveiligheid is cruciaal; versmalling van wegen kan leiden tot onveilige situaties. Arriva vraagt om betrokkenheid bij ontwikkelingen rondom snelheidsverlaging en route-aanpassingen.
6.4
De regio
Vanuit de regio Achterhoek zijn de volgende aandachtspunten meegegeven: •
•
Bereikbaarheid regio: Houd rekening met de groei van het aantal woningen en bedrijventerreinen die een groei van het aantal vervoersbewegingen op gemeentelijke, provincie en Rijkswegen (N18) teweeg gaat brengen. Dit moet integraal worden bekeken en afgewogen. Duurzame mobiliteit: Creëren van een volwaardig en dekkend publiek (duurzaam) mobiliteitsnetwerk, inclusief regionale fietsverbindingen die (grote) kernen (ook grensoverschrijdend) verbinden OV, deelmobiliteit en mobiliteitshubs. Regio blijven inzetten om de doorkoppeling van de spoorlijn Winterswijk-Zutphen-Apeldoorn te realiseren.
6.5
Wat betekent dit voor het mobiliteitsplan?
De resultaten van de enquête en de inbreng van belanghebbenden bieden waardevolle inzichten voor het mobiliteitsplan in Winterswijk. Ze reflecteren de mening en wensen van de gemeenschap met betrekking tot mobiliteit en verkeersveiligheid. Deze feedback helpt bij het identificeren van knelpunten en kansen, en vormt een basis voor het ontwikkelen van gerichte oplossingen. Inwoners en ondernemers benadrukken het verbeteren van de bereikbaarheid en toegankelijkheid van het centrum en oplossingen voor vervoersarmoede. Het creëren van veilige fiets- en wandelroutes naar voorzieningen, inclusief goede fietsenstallingen voor bezoekers is hierbij van belang. Ondernemers benadrukken de noodzaak van goede ontsluiting voor het centrum en de bedrijventerreinen en vragen om verbeterde fiets en openbare vervoersverbindingen. Vanuit de regio is er aandacht voor duurzame mobiliteit en het creëren van een integraal mobiliteitsnetwerk, dat ook grensoverschrijdende verbindingen omvat.
36/39
7
Opgaven voor het mobiliteitsplan
In deze inventarisatienota is een beeld gegeven van de huidige mobiliteit in Winterswijk en is een vooruitblik gegeven van de toekomstig te verwachten mobiliteit aan de hand van ruimtelijke ontwikkelingen en trends in de mobiliteit. Vanuit dit perspectief komen meerdere opgaven en vraagstukken (knelpunten) naar voren, die in dit hoofdstuk zijn samengevat. In het Verhaal van ons Winterswijk zijn reeds drie opgaven voor de mobiliteit neergezet (zie paragraaf 2.1). Deze zijn aangevuld met opgaven en vraagstukken. Bij de uitwerking van het mobiliteitsplan moeten beleidsmatige kaders voor oplossingen voor deze opgaven en vraagstukken worden geboden. Die worden deels in de visie beantwoord (hoe gaan we beleidsmatig om met mobiliteit in Winterswijk) en deels bij de verdere uitwerking in netwerken en het uitvoeringsprogramma op hoofdlijnen (richtinggevende oplossingsrichtingen). De opgaven voor de mobiliteit in Winterswijk zijn samen te vatten in de volgende opgaven: A. B. C. D.
Multimodaal bereikbaar houden van de economische kerngebieden van Winterswijk Verkeersveiligheid verbeteren voor alle weggebruikers Voorwaarden bieden voor een leefbaar, gezond en duurzaam Winterswijk Duurzaam toegankelijk voor kwetsbare verkeersdeelnemers
Binnen de opgaven, zoals aangegeven, zijn meerdere vraagstukken ondergebracht, die hierna zijn uitgewerkt. A. Multimodaal bereikbaar houden van de economische kerngebieden van Winterswijk Door de toename van mobiliteit komt de bereikbaarheid van bedrijventerreinen, onder andere Vèèneslat Zuid, het Beatrixpark en het centrum, verder onder druk te staan. Het is de opgave om binnen de kaders van veiligheid en leefbaarheid de bereikbaarheid van de economische kerngebieden te borgen. Daarbij is ook de definitie van bereikbaarheid van belang. Wanneer is een gebied wel of niet bereikbaar en welke concessies zijn wel of niet mogelijk. Het bijzondere karakter van het centrum van Winterswijk heeft grote aantrekkingskracht in de regio en vanuit Duitsland. De vindbaarheid per auto voor bezoekers is hierbij van belang. In de schil rondom het centrum ligt de kans om te werken aan de vindbaarheid van het centrum, herkenbare parkeergelegenheden en betere wandelverbindingen naar en door het centrum. Deze opgave moet leiden tot een goed ontsluitingssysteem om op de juiste manieren het centrum te ondersteunen én om verdere ontwikkelingen in het centrumgebied mogelijk te maken. Daarnaast is het belangrijk om de potentie van stations in Winterswijk als belangrijk regionaal ovknooppunt te benutten.
Samen met de busverbinding is het van belang dat het openbaar vervoer optimaal blijft ten behoeve van onze regionale bereikbaarheid, maar ook de lokale verbinding met het oog op de toekomstige vergrijzing en verbinding met het buitengebied. Goed openbaar vervoer draagt bij aan het in stand houden van het voorzieningenniveau. Belangrijk zijn ook de (regionale) fietsroutes tussen landschap en kern en vanuit de wijken. Betere fietsroutes, maar ook stallingsmogelijkheden, ondersteunen de mogelijkheid voor inwoners om met de fiets naar het centrum te gaan. Daarnaast verbetert de vindbaarheid van het centrum voor recreanten en bezoekers en daarmee ook de koppeling landschap – centrum. In het mobiliteitsplan worden in de visie keuzes voorgelegd ten aanzien van de kwaliteit van bereikbaarheid en eventuele concessies daarin. Want met de toegenomen mobiliteit en schaarse ruimte is duidelijk dat er concessies nodig zijn.
37/39
Vraagstukken waar een antwoord op wordt gegeven in het mobiliteitsplan zijn: • De bereikbaarheid van het centrum, inclusief keuzes voor het wel of niet afsluiten van de Markt en het Vrijheidspark en voor de omgeving van het Weurden – Dingstraat. • Op welke wijze dragen rondwegen bij aan de doelstellingen ten aanzien van bereikbaarheid en leefbaarheid? En wat zijn eventueel de alternatieven? • Hoe om te gaan met het parkeren (bewoners & bezoekers) en bevoorrading in en rondom het centrum, inclusief mogelijkheden voor een parkeerverwijssystemen en looproutes van en naar de parkeergelegenheid. • Bereikbaarheid van de (toekomstige) bedrijventerreinen per (vracht)auto, openbaar vervoer en fiets. B. Verkeersveiligheid verbeteren voor alle weggebruikers Zowel vanuit de ongevallenanalyse als vanuit de beleving van de bewoners blijft verkeersveiligheid een belangrijk item. Het verbeteren van de verkeersveiligheid, zowel objectief als qua beleving is een belangrijke opgave binnen het mobiliteitsplan. Uit de enquête is verkeersveiligheid als belangrijke aandachtspunt naar voren gekomen, met name voor fietsers en voetgangers. Uit de risicoanalyse blijkt dat ongevallenconcentraties zich voordoen op 50, 60 en 80 km/uur wegen, nabij het winkelgebied van Winterswijk en op gelijkvloerse kruispunten.
Er is behoefte aan veilige oversteekplaatsen, lagere snelheden in woongebieden en verlichting op fietspaden. Ook de verkeersveiligheid rondom scholen, sportvelden en op wegen met gemengd verkeer, met een hoog aandeel landbouwverkeer, zijn aandachtspunten. In het mobiliteitsplan moet een kader worden gegeven voor een veilige inrichting van wegen, kruispunten en fietspaden vanuit een ambitie om verkeersongevallen te voorkomen. Vraagstukken waar een antwoord op wordt gegeven in het mobiliteitsplan zijn: • Waar geven we prioriteit aan welke vervoerswijze? • Welke wegen krijgen een lagere maximum snelheid (30 km/uur)? Inclusief inzicht in de effecten voor openbaar vervoer en hulpdiensten. • Waar mogen onder andere speedpedelecs, fatbikes en bromfietsen wel/niet gebruik maken van fietspaden? • Hoe zetten we in op niet- infrastructurele maatregelen, zoals verkeerseductie, gedragsbeïnvloeding en handhaving? • Bereikbaarheid nood- en hulpdiensten. C. Voorwaarden bieden voor een leefbaar, gezond en duurzaam Winterswijk De leefbaarheid staat op meerdere locaties in de gemeente Winterswijk onder druk. Daarnaast kent de gemeente net als in andere gemeenten een opgave om het welzijn en de gezondheid van haar burgers te verbeteren en in te spelen op de veranderingen van het klimaat.
Hieronder valt ook het beperken van geluidshinder, het verbeteren van de luchtkwaliteit en het creëren van meer ruimte voor groen en verblijfskwaliteit. Mobiliteit speelt een belangrijke rol om deze brede maatschappelijke doelstellingen te bereiken. Deze opgave is van belang om ruimtelijke ontwikkelingen binnen de gemeente Winterswijk mogelijk te maken. Vanuit landelijk en regionaal beleid wordt ingezet op maatregelen om de mobiliteit schoner en slimmer te maken. Er ligt een kans voor een modal shift: een overstap van auto naar multimodale en duurzame bereikbaarheid. De koppeling van mobiliteit met maatschappelijke opgaven geeft nieuwe kansen. Denk aan klimaatadaptieve infrastructuur en de noodzaak van meer bewegen en
38/39
plaats voor ontmoeting. Het is cruciaal om de unieke identiteit en kwaliteit van Winterswijk te benadrukken om inwoners en ondernemers te behouden en nieuwe groepen aan te trekken. Onderdeel van deze opgave is het bevorderen van vergroening, leefbaarheid en gezondheid, het optimaliseren van de parkeercapaciteit rondom het centrum, en het aantrekkelijk maken van duurzame en slimme mobiliteitsopties, zoals de fiets en openbaar vervoer. In de visie van het mobiliteitsplan moet worden verkend hoe mobiliteit aan deze maatschappelijke doelstellingen kan bijdragen en hoe stevig de ambities worden ingezet. Vraagstukken waar een antwoord op wordt gegeven in het mobiliteitsplan zijn: • Hoe kan mobiliteitstransitie / modal shift bijdragen aan de doelstellingen ten aanzien van leefbaarheid en gezondheid? • Op welke wijze dragen nieuwe infrastructuurverbindingen voor auto en/of fiets bij aan de doelstellingen ten aanzien van leefbaarheid? En wat zijn eventueel de alternatieven? • Welke oplossingsrichtingen zorgen voor meer beweging en verbinding? • Waar kunnen we met (nieuwe) verbindingen en knooppunten zorgen voor ontmoetingsplaatsen en sociale binding? D.
Duurzaam toegankelijk voor kwetsbare verkeersdeelnemers Mede gezien de vergrijzing is het de komende jaren een uitdaging voor de gemeente Winterswijk om alle inwoners de mogelijkheid te bieden om zich veilig te kunnen verplaatsen door de gemeente. Hierbij zijn aandachtlocaties plekken met een zorgfunctie, maatschappelijke- en publieke bestemmingen en plekken met een hoge verkeersdrukte of gemengd verkeer. Duurzame mobiliteit richt zich op het bevorderen schone vervoersmogelijkheden die de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen. Met de vastgestelde Laadvisie is daar deels al invulling aan gegeven. Opgaven zijn het stimuleren van duurzame vervoerwijze door het creëren van veilige en toegankelijke fietspaden en stallingen en het verbeteren van de toegankelijkheid van het openbaar vervoer. In de visie en het mobiliteitsplan worden keuzes en richting met betrekking tot toegankelijkheid uitgewerkt. Vraagstukken waar een antwoord op wordt gegeven in het mobiliteitsplan zijn: • Op welke doelgroepen richt het mobiliteitsplan zich bij toegankelijkheid? (ouderen, jonge kinderen, mensen met een visuele of fysiek beperking) • Voor welke gebieden wordt extra kwaliteit wordt toegevoegd voor de voetganger/rolstoel/scootmobiel qua toegankelijkheid? • Hoe zorgen we ervoor dat het openbaar vervoer toegankelijker wordt?
39/39